Ingvar Kamprad, nhà sáng lập IKEA, đã qua đời tại nhà riêng ở Småland, Thụy Điển vào ngày 27 tháng 1 năm 2018.
- 5 tuổi bán diêm cho hàng xóm.
- 17 tuổi mở công ty khởi nghiệp.
- 22 tuổi tạo ra cuộc cách mạng về nội thất.
Đó là Ingvar Kamprad, nhà sáng lập IKEA.
Sinh năm 1926 tại Småland, một vùng quê nghèo ở miền nam Thụy Điển. Mùa đông dài. Đất đai cằn cỗi. Con người sống bằng tiết kiệm và nhẫn nại. Ở nơi ấy, người ta học cách sửa đồ cũ thay vì mua mới. Học cách dùng đủ, không dùng thừa và tin rằng lãng phí là một lỗi đạo đức.
Cậu bé Ingvar lớn lên trong tinh thần ấy.
Năm 5 tuổi, cậu bắt đầu bán diêm cho hàng xóm. Sau đó là bút chì, hạt giống, thiệp Giáng sinh. Cậu đạp xe qua những con đường làng, học cách hỏi người ta cần gì, và tìm cách mang đến đúng thứ đó.
Từ năm 7 tuổi, cậu đã mua sỉ qua chuyến hàng hóa định kỳ từ Stockholm hoặc người thân, bán lại cho người trong làng kiếm lời vài öre.
Kamprad học kinh doanh từ truyền thống gia đình, ông ngoại là thương gia và học tính toán lợi nhuận từ mẹ (người kinh doanh giỏi), coi đây là “trò chơi kiếm tiền” chứ không phải lao động nặng.
Đó là những bài học đầu tiên về tạo giá trị từ thực tế cuộc sống.
17 tuổi (1943) Ingvar đăng ký một công ty nhỏ. Ông đặt tên là IKEA – ghép từ tên mình (Ingvar Kamprad), trang trại Elmtaryd và làng Agunnaryd nơi ông sinh ra và lớn lên.
Ban đầu, IKEA không bán nội thất.
Chỉ bán bút, ví, đồng hồ, những thứ nhỏ nhặt mà người ta cần.
Nhưng sau Thế chiến II, Thụy Điển bước vào thời kỳ tái thiết. Các gia đình trẻ cần bàn ghế, giường tủ, bếp núc. Nội thất trở thành nhu cầu cơ bản của đời sống. Nhưng đồ nội thất thì đắt đỏ, nặng nề, chỉ dành cho người giàu. Và Ingvar tự hỏi một câu hỏi mà sẽ thay đổi tất cả:
- "Tại sao nội thất đẹp chỉ là đặc quyền của người giàu?"
Ông tin rằng một người công nhân cũng cần một chiếc bàn tử tế để ăn tối, một gia đình trẻ cũng xứng đáng có căn bếp gọn gàng và cái đẹp không nên thuộc về tầng lớp đặc biệt nào.
- Năm 1948, ông bắt đầu bán bàn ghế giá rẻ.
- Năm 1951, ra catalogue nội thất đầu tiên.
- Năm 1953, mở showroom tại Älmhult.
Mọi thứ dường như đang đi đúng hướng. Rồi khủng hoảng ập đến.
Các nhà sản xuất Thụy Điển tẩy chay IKEA.
Họ không muốn hợp tác với người bán quá rẻ, phá giá thị trường. Ingvar bị cô lập.
Không ai muốn cung cấp hàng cho ông.
Phần lớn doanh nhân trong hoàn cảnh ấy sẽ chọn một trong ba con đường.
- Tăng giá để được chấp nhận.
- Bỏ cuộc và quay về làm việc cho người khác.
- Hoặc lặng lẽ phá sản trong im lặng.
Ingvar nỗ lực tìm một con đường khác để tồn tại.
Năm 1956, Gillis Lundgre - một nhân viên của IKEA, khi chất bàn lên xe tải đã tháo chân bàn ra vì nó quá to. Anh ta đóng gói lại để chất lên xe dễ dàng.
Ingvar đứng nhìn. Và trong khoảnh khắc ấy, một ý tưởng hình thành rõ ràng trong đầu ông - Nội thất tháo rời đóng gói phẳng (Flat-pack furniture) đã ra đời.
- Khách hàng tự lắp ráp.
- Vận chuyển rẻ hơn.
- Kho bãi nhỏ hơn.
- Giá bán thấp hơn.
Nội thất không còn là đặc quyền của người giàu. Nó trở thành thứ ai cũng có thể mua được. Người mua không chỉ mua bàn ghế. Họ tham gia vào việc tạo ra ngôi nhà của chính mình.
Ingvar gọi triết lý ấy là “thiết kế dân chủ" (democratic design).
- Sản phẩm phải hội đủ thẩm mỹ, công năng, độ bền và giá cả phải chăng để ai cũng tiếp cận được.
- Nội thất không còn là biểu tượng địa vị.
- Nó trở thành một phần của đời sống hàng ngày.
Cùng lúc, Ingvar giữ cho mình một lối sống không đổi.
- Ông lái chiếc Volvo cũ trong nhiều năm.
- Đi máy bay hạng phổ thông.
- Ăn trưa ở căng-tin với nhân viên.
- Mua quần áo ở chợ trời (flea market).
Ông biến lối sống cá nhân thành văn hóa doanh nghiệp.
- Tiết kiệm không phải để nghèo đi.
- Tiết kiệm để nhiều người được sống tốt hơn.
Ingvar Kamprad có gia đình, có vợ và bốn người con trai. Nhưng gia đình ông không sống như một gia đình tỷ phú. Họ ở những ngôi nhà bình thường. Ăn uống giản dị. Tránh xa sự phô trương.
Ông nuôi con trong tinh thần Småland- tự lập, kỷ luật, và không dựa vào tiền bạc của cha.
Kamprad từng nói rằng, nếu ông sống xa hoa, ông sẽ phá hỏng chính triết lý mà IKEA được xây dựng trên đó.
Gia đình với ông không phải nơi để hưởng thụ, mà là nơi để thực hành những giá trị ông tin là đúng.
Cuộc đời Ingvar không chỉ có ánh sáng.
Khi còn trẻ, ông từng tham gia một tổ chức cực hữu (phe phát xít) ở Thụy Điển. Nhiều năm sau, khi điều này bị công bố, ông thừa nhận đó là sai lầm lớn nhất đời mình. Ông gửi thư xin lỗi toàn thể nhân viên IKEA. Ông không che giấu quá khứ. Ông sống cùng nó.
Ông đã xây dựng IKEA thành một công ty đa văn hóa, tôn trọng mọi tầng lớp, mọi nguồn gốc. Có lẽ đó là cách ông chuộc lỗi. Không bằng lời nói. Mà bằng hành động. Bằng việc tạo ra một nơi mà mọi người, bất kể giàu nghèo, chủng tộc hay tôn giáo, đều có quyền được sống trong một ngôi nhà tử tế.
Con người trưởng thành không phải là người không có bóng tối. Mà là người dám chịu trách nhiệm với bóng tối của mình.
Từ một thị trấn nhỏ tên Älmhult, IKEA lan ra hơn 50 quốc gia. Hàng trăm cửa hàng. Hàng triệu gia đình.
- Những căn hộ nhỏ có kệ sách.
- Những gian bếp có bàn ăn.
- Những phòng ngủ có ánh sáng.
Con người không chỉ mua đồ. Họ học cách tự xây dựng không gian sống cho mình.
Ingvar Kamprad qua đời năm 2018, ở tuổi 91. Ông không để lại một bài diễn văn vĩ đại.
Ông để lại hàng triệu căn nhà được sống dễ dàng hơn.
Câu chuyện của Ingvar Kamprad không phải là câu chuyện làm giàu. Đó là câu chuyện về một người tin rằng khi đời sống thường ngày được tôn trọng, con người sẽ sống có phẩm giá hơn.
Ông không thay đổi thế giới bằng quyền lực.
Ông thay đổi thế giới bằng những chiếc bàn tháo rời, những chiếc ghế ai cũng mua được và một niềm tin rất bền bỉ:
- Cái đẹp không phải để trưng bày.
- Cái đẹp là để sống cùng.
Đó là cách Ingvar Kamprad sống là mình.
Và cũng là cách IKEA đi vào từng căn nhà trên thế giới.
Đó là di sản của Ingvar Kamprad.
Và cũng là lời nhắc cho mỗi chúng ta:
- "Hãy bắt đầu thay đổi thế giới từ chính căn nhà của mình."
