Tu i thơ d d i

Tác gi : Phùng Quán

Thay l i t a

Phùng Quán (1932-1995) Sinh t i Th a Thiên - Hu . 13 tu i tham gia V

qu c quân - chi n sĩ Trinh sát Trung đoàn 101.(ti n thân là Trung đoàn Tr n Cao Vân)

* * * * *

C cu c đ i ông là m t n i bu n to l n, d ng d c c a m t tâm h n yêu nư c, thương nòi, ngay th ng, chân th t mà ph i ch ng ki n quá nhi u b t công d i trá:

“Tôi mu n đúc thơ thành đ n

B n vào tim nh ng k làm càn

Nh ng ngư i tiêu máu c a dân

Như tiêu gi y b c gi !

Tôi đã đ n d nh ng phiên tòa

H p su t ngày lu n bàn x t i

Nh ng con chu t m c qu n áo b đ i

c cơm khoét áo chúng ta

Ăn c p máu dân đ i chác đ ng h

Kim phút kim gi lép g y như b ng đói”

“Yêu ai c b o là yêu

Ghét ai c b o là ghét

Dù ai ngon ng t nuông chi u

Cũng không nói yêu thành ghét

Dù ai c m dao d a gi t

Cũng không nói ghét thành yêu

Tôi mu n làm nhà văn chân th t

chân th t tr n đ i

ư ng m t công danh không làm ng t đư c lư i tôi

Sét n trên đ u không xô tôi ngã

Bút gi y tôi ai cư p gi t đi

Tôi s dùng dao vi t văn lên đá”

“Tôi có quy n gì đư c no hơn nhân dân tôi m t mi ng ăn?

Tôi có quy n gì lên xe xu ng ng a

Khi gót chân nhân dân tôi n t n b i đư ng?”

“M t ni m yêu tôi không đ i thay

M t ni m tin tôi không thay đ i

1

vi t trên gi y có k giòng

Là nhà văn

Tôi đã vi t su t 30 năm

là chi n sĩ

Tôi là x th c p ki n tư ng trung đoàn

Tôi có th vi t như b n

....

Không có gì đ p hơn

Vi t ngay và vi t th ng

Là nhà văn

Tôi yêu tha thi t

S ngay th ng t t cùng

Ngay th ng thu chung

C a m i ch vi t”

“Có nh ng phút ngã lòng

Tôi v n câu thơ mà đ ng d y”

“...V i m t Gavroche, Vitor Hugo đã vi t nên nh ng trang b t h . Tr em c a chúng ta đã anh dũng, h n nhiên tham gia cu c đ u tranh trư ng kỳ gian kh cùng v i cha, anh; không kém gì nh ng Gavroche trên chi n lũy cách m ng Pháp. Th mà sách v vi t v m t này còn quá ít. Nhà văn Vi t Nam còn m t n các em r t nhi u.

V i Tu i Thơ D D i, Phùng Quán đã b t đ u tr n m t cách chính đáng. Sách dày 800 trang mà ngư i đ c không bao gi mu n ng ng l i, b lôi cu n vì nh ng nhân v t ngây thơ có, khôn ranh có, anh hùng có, vì nh ng s vi c khi thì ly kỳ, khi thì hài hư c, khi thì gây xúc đ ng đ n a nư c m t... Tôi ch mong làm sao cho t t c các em thi u nhi Vi t Nam đư c đ c sách này”.

Ph n th nh t

“Tr gi c, ba tu i v n còn hi m là mu n”

Cao Bá Quát

1

M t tu n trư c ngày Hu n súng kháng chi n, dân trong thành ph đư c l nh t n cư h t v các vùng quê. Nhưng qua m y ngày đ u đánh nhau, tin t c th ng l i t M t tr n đưa v d n d p. Tin th ng l i m t đ n mư i, mư i đ n trăm, nên đ ng bào ch c m m t i Tây s p đ u hàng đ n nơi r i. Do đó, không ai b o ai, mon men kéo d n v phía thành ph . H nóng lòng s t ru t đư c mau mau tr v d n d p l i nhà c a, ph xá, tr v v i công vi c làm ăn thư ng ngày.

Cu i cùng h t t p l i đông đúc phía bên này c u Bao Vinh. Bên kia c u thu c khu v c m t tr n A, ai mu n sang ph i có gi y phép c a Ban ch huy M t tr n c p.

2

Như đã thành l , t m sáng là đ ng bào túa h t ra đư ng, kéo đ n đ ng chen chúc đ u c u, ch nghe tin t c th ng l i c a M t tr n đêm qua. H

chen l n, ùn ùn m i lúc m t sát đ n ch b c đá bư c lên c u. N u không có

anh V Qu c Quân c m ngang kh u súng trư ng dài như cây sào chăn v t đ ng gác ngay trư c m t, ch c c kh i ngư i chen chúc này đã tràn qua bên kia c u như nư c v b .

Ð ng bào nhao nhao h i anh lính gác :

- Ðêm qua quân ta m n ăn có khá không anh?

- N n t i Tây v trí mô mà súng, l u đ n n như rang b p c đêm r a?

- Li u t i h n s p s a “hô-lê-manh” chưa, cho bà con v d n d p nhà c a, ph xá?

B bà con h i t i tăm m t mũi, anh lính gác ch còn bi t nhăn nhó đ ngh :

- Xin bà con đ ng xê xê ra cho tôi m t chút! Ð ng sát vô tui ri còn bi t gác xách làm răng?

Sáng hôm đó, t trong đám đông chen chúc n ào y, có th ng bé l i d ng đúng lúc anh lính gác còn m i nhăn nhó đ ngh v i đ ng bào, lu n ra sau lưng anh và ch y tót sang bên kia c u. Anh chưa k p quát g i l i, nó đã m t vào dãy ph kê đ u c u bên kia.

Không th b tr ng ch gác đ đu i theo, anh ch còn bi t d m chân d m c ng, làu bàu b c t c :

- Con cái nhà ai mà ngh ch hơn qu !

Có m y đ a bán k o g ng, đ u ph ng rang cũng l p lõm đ nh b t chư c chú

bé v a r i, nhưng anh lính gác đã nhanh tay tóm c áo lôi l i h t. M t th ng bán k o g ng, m t lác thiên lác đ a, tr môi nói v i đ a b n v a b tóm c lôi l i :

- T i bay không b t chư c n i th ng ni mô! H n lanh hơn chu t nh t. Chơi tr n tìm, ù m i, th đ a ba ba... v i h n ch có thua. Ð ng hòng mà s đư c vào ngư i h n.

- Răng mi bi t?

- Tao chơi mãi v i h n còn l chi.

- H n khoe t hôm n súng, h n đã tót đư c qua khu v c M t tr n ba, b n l n. - Chú bé bán đ u ph ng rang nói chen vào.

- H n l t qua bên đó làm chi?

- Coi chơi!

- H n có k chuy n chi hay không?

- Kh i! Nhưng thú nh t là sáng mô h n cũng g p m t toán V Qu c Ðoàn mà

ch nh b ng t i ta thôi, nhi u đ a còn nh hon. Toán ni ch y d c theo b sông, t p quân s m t hai, t p ném l u đ n, b n súng... vui ghê l m. H n đ ng coi mà thèm r u c nu c mi ng!

- V Qu c Ðoàn mà ch nh b ng t i ta thì đánh Tây răng đư c? Hay là h n nói láo?

- Răng không đánh đư c? - Th ng bán đ u ph ng rang vênh m t lên nói. - Chánh ph c th l y tau vô V Qu c Ðoàn coi, có ch t cha t i Tây không?

Th ng bán k o g ng m t lác cư i ng o :

- L y mi vô V Qu c Ðoàn thì thà l y tau còn hơn! Tau ch ng c n súng đ n gì

h t - Nó rút trong túi qu n ra m t cái súng cao su, kéo căng hai s i chun. - Có cái ni, tau nh m trúng m t t i Tây, t i Vê-giê [1] tau n . Cha con h n tha h mà mù.

3

* * * * *

Toán “V Qu c Ðoàn con nít” lúc này đang n i nhau thành hàng m t, r m r p lên phía c u Ðông Ba cũ.

Ch y d n đ u là anh V Qu c Quân ch huy. Anh tr c hai ba, hai b n tu i, dáng ngư i t m thư c, vai r ng ng c n , tóc búi ki u móng l a, c đeo l ng l ng chi c còi m k n sáng loáng. Sáng hôm đó tr i l nh c t ru t, anh ch m c đ c chi c may ô tr ng và qu n đùi xanh ng bó sát đùi. Còn toán tr ăn m c t p nham. Quá n a m c áo qu n V Qu c Ðoàn s a ng n l i. Nhi u đ a bơi trong nh ng chi c áo tr n th r ng nhu áo th ng t . Có đ n hơn ch c đ a nai n t “xanh-tuya-rông” da, có khóa đ ng to tư ng và

đeo c bao đ n. Có tr i bi t đư c trong nh ng cái bao đ n s t s o, méo mó

y, chúng ních nhét nh ng gì!

Dãy ph ven đư ng c a đóng then cài kín mít.

ng bào khu v c này đã t n

cư h t t đêm đ u kháng chi n. Hàng ch c con chó l c m t ch , h p thành đàn ch y loăng quăng trên đư ng, tranh nhau ng i b i các đ ng rác ki m ăn. Con nào con y hai hông lép k p, xương sư n nhô cao như v a nu t hàng ch c chi c c p r vào b ng.

Khi toán tr r m r p ch y qua, lũ chó s hãi, tán to n. Chúng chu n h t vào các h m ph , chõ mõm ra s a váng. B n tr d m chân, v đùi, do l i lũ chó. Con đư ng n ào h n lên trong ch c lát.

Lên đ n c u ông Ba cũ, anh ch huy th i m t h i còi dài l nh lót. Toán tr d ng l i. Nhi u đ a ngh ch ng m v m t đà đâm chúi vào lưng đ a ch y trư c...

- T p h p ba hàng d c! - Anh ch huy quay l i dõng d c hô. Toán tr l p t c tr l i tr t t . Loáng m t cái chúng đã s p thành đ i hình ba hàng d c, v i tư th r t nghiêm ch nh.

- i m s !

áp l i ti ng hô anh ch huy, nh ng đ a d ng hàng d c bên trái, n i ti p nhau đ m to như hét : M t! Hai! Ba! B n! năm! Sáu! B y! Tám! Chín!

Mư i!... H t.

- Ơ... ơ... D chưa h t... Mư i m t! - M t đ a đ ng l ra m t mình cu i đ i cu ng quýt kêu toáng lên. - Báp cáp anh, em b l hàng !

- L là th nào? - Anh ch huy h i v n l i, như hoàn toàn không tin cái chuy n vô lý đó. - Toàn đ i chúng ta có ba mươi em, t p h p thành mư i hàng ba, làm sao l i l đư c.

- D r a mà em b l thi t . - Th ng b l hàng nh n nhác nhìn ngư c nhìn xuôi, nhăn nhó, b i r i tr l i.

- Các em ki m tra l i xem có hàng nào đ ng hai không? - Anh ch huy như

v n tin ch c r ng đây ch là trò ngh ch ng m c a b n tr mà thôi. Nhưng c đ i sau khi nh n nháo ki m tra hàng ngũ, đ ng thanh tr l i :

- Báo cáo anh, hàng mô cũng đ ng đ ba c !

Anh ch huy r i ch đ ng, đi d c xu ng phía dư i, đưa m t ki m tra t ng hàng m t, mi ng l m b m :

- Quan s đ i đang ba mươi b ng hóa ra băm m t là nghĩa lý gì?

Nhưng chính anh cũng đâm ngơ ngác.

ng là hàng nào cũng đ ng đ ba và

cu i đ i v n l ra m t đ a.

Anh li n đi ngư c tr lên, soát k l i l n n a. K t qu anh lôi đư c m t th ng l ho c, không bi t t đâu chui ra đ ng l t vào gi a đ i. 4

C đ i tr n tròn m t kêu lên: a!

Hai đ a đ ng cùng hàng v i th ng bé l ho c này, há h c m m vì quá s ng s t :

- Uơ tr i! R a mà t nãy t i ch t c tư ng h n là th ng Hòa-đen! Nư c da h n cũng đen thui có khác chi anh Hòa-đen nhà mình mô các c u!

Cái đ a có tên là Hòa-đen đ ng cách đó hai hàng, nghe v y li n cau m t, nói v i lên :

- L m, l m cái chi l r a? T đen nhưng ch đen v a v a!... M t đ a đ ng bên trái v m t li n láu, đưa tay vu t vu t ng c Hòa-đen ngoác mi ng ra cư i :

- ưa ta vu t b t c c t ái xu ng cho. H , h , h ... đen v a v a hay đen thui thì cũng là h “c t nhà cháy” c thôi mà.

Th ng bé l ho c chui b a vào hàng ngũ đ i, chính là cái th ng lu n sau lưng anh lính gác, tót qua c u Bao Vinh lúc nãy. Nó cũng tr c tu i Hòa-đen, vóc dáng cũng sàn sàn, nhưng nư c da, c a đáng t i, có đen hơn tý chút, Hòađen t ái k cũng ph i. Cách ăn m c nó cũng kém xa Hòa-đen. Hòa-đen di n quân ph c v i áo tr n th r ng như áo t , còn th ng này đánh đ c cái áo c c nâu ng n h c r n v i cái qu n đùi xanh b c ph ch, đít vá hai mi ng to tư ng.

Anh ch huy n m ch t cánh tay nó kéo l i sát trư c m t, h i to g n như quát

:

- Em đâu? Tên là chi? Sao dám c gan chui b a vào hàng ngũ V Qu c oàn?

Th ng bé s hãi cúi m t nhìn xu ng đư ng, bàn chân di di m t hòn đ t, tr l i lý nhí trong c h ng, ch ng ai nghe đư c gì. Anh ch huy s t ru t không mu n m t thì gi thêm, b tay nó ra, nghiêm m t nói :

- Em ph i ra ngay kh i khu v c này. ây là khu v c M t tr n em nh chưa?

Anh quay l i nói v i c đ i :

- Các em th t lơ là, vô ý th c. Có m t k l m t chui vào hàng ngũ mà ch ng hay bi t gì h t!

C đ i thì thào h i nhau :

- Không bi t h n l t vô gi a đ i mình lúc mô mà tài r a hè?

- Ch c cái lúc t i mình còn m i trêu ch c lũ chó.

- Th ng y chui c ng r p hát r p xi c ch c b m ph i bi t!

- T cho h n chơi cú y đư c. T là t ph c đó! - Cái đ a có b d ng li n láu v a trêu ch c Hòa-đen lúc nãy, v a nói v a g t g t đ u.

2

Anh ch huy th i m t h i còi dài, c t đ t ti ng thì thào bàn tán. Anh đ ng nghiêm, nói :

- Anh báo trư c đ các em bi t, khoa m c t p hôm nay hơi khó, đòi h i các em ph i gan d , bình tĩnh. - Anh cao gi ng h i to. - Trong đ i ta có em nào chưa bi t bơi, đưa tay lên anh xem?

Không m t đ a nào giơ tay. Tr con sinh ra và l n lên bên b sông Hương, không bi t bơi l n là chuy n hi m.

- T t l m. - Anh g t đ u. - Khoa m c t p hôm nay là nh y t trên thành c u xu ng sông. - Anh đưa tay ch lên cái thành c u s t sơn đen, ngay phía trên 5

đ u b n tr .

C đ i nhìn theo tay anh ch . T t c cùng r t vai, l c đ u lè lư i :

-

i trư ng chơi cú khoa m c ni coi b gay go đây!

- Cao đ n ba mét ch không ít!

- Ba mét răng đư c! Xoàng xoàng cũng ph i năm mét!

B n tr nh n nhác h t nhìn xu ng sông l i nhìn lên thành c u, ư c lư ng chi u cao s p ph i nh y.

C đ i nh y qua các b c đá xây, ch y lên c u. V n không quên ngh ch ng m, chúng d m chân th t m nh, làm cho ván c u kêu r m r m. Mưa phùn đã t nh, nhưng gió l nh v n th i t ng cơn không ng t. B n tr c i áo qu n v t lên thành c u. T t c rét run, n i h t da gà. Chúng đ ng nép sát vào nhau, mi ng suýt xoa như ăn t, hai tay vòng lên ôm c , lưng cong l i như lưng tôm.

i trư ng trèo đ ng lên cái c t bê tông gi a c u, quay l i nhìn c d i, nghiêm m t nói :

- T t c các em đ ng th ng lên! B hai tay ra kh i c . Hiên ngang lên anh xem nào? àng hoàng là nh ng V Qu c Quân s p ra tr n gi t gi c c u nư c mà s gió, s l nh à! Th thì trư c bom đ n như mưa c a gi c, các em s còn s đ n m c nào? Các em có mu n mang ti ng là nh ng chi n sĩ hèn nhát không?

- Không ! Không !

C đ i nhao nhao tr l i. T t c l p t c đ ng th ng ngư i, mi ng thôi xít xoa. Có đ a còn làm b hiên ngang, ng c ư n ra, b ng thót l i, tay khuỳnh khuỳnh ch ng n nh. Nhìn b đi u chúng, anh ch huy m t đang nghiêm th mà ph i b t phì cư i. Anh r t hi u, đ i v i các chi n sĩ nh tu i c a mình, không có l i đ ng viên nào hi u qu b ng ch m đ n lòng t tr ng. Anh nói ti p :

- Khoa m c hôm nay tuy khó nhưng các em ph i g ng t p cho đư c. Trong hoàn c nh đ a hình chi n đ u c a thành ph Hu chúng ta, r t có th các em s g p trư ng h p ph i nh y t nh ng v trí r t cao xu ng sông. Do đó, chúng ta c n ph i t p trư c cho quen. Các em chú ý, xem anh nh y th ph m r i các em ti p t c nh y theo sau.

Anh quay m t ra sông, đ ng th ng t p trên c t tr như pho tư ng trên b , hai cánh tay đưa th ng trư c m t, đôi c ng chân v m v săn ch c nh ng b p thit, kh nhún nhún r t d o. Anh tung ngư i lên cao. Thân hình anh như m t mũi tên bay chênh ch ch xu ng sông, c p ph p vào làn nư c xanh ngăn ng t, lăn tăn g n sóng. C đ i ch m h t lên thành c u nhìn theo. Chúng ch c ch c lư i tr m tr :

-

i trư ng “lông-giông” [2] tuy t đ p bay hè!

- Còn ph i nói trư c đây anh t ng làm “săm-pi-ông” [3] bơi c a Hu mình mà!

Dư i sông, đ i trư ng đã tr i đ u kh i m t nư c. Anh đưa tay vu t vu t m t, nhìn lên c u gi c :

- Nào các em nh y đi! Em nào b chu t rút đã có anh c u. B n tr đ a n đùn đ a kia :

- C u nh y trư c đi!

- Thì c u nh y trư c đi!

- Thành c u ch t ri đ ng nh y m t l n răng đư c!

6

Nhưng r i ch ng đ a nào dám nh y trư c. M y đ a trèo lên thành c u l i t t xu ng, lè lư i :

- Ng p quá! C như là đ ng trên nóc l u ch ông Ba mà nh y xu ng y!

-

i trư ng bày ra chi ra cái khoa m c gay go ri không bi t!

- Xê ra, xê ra! - Cái th ng có b m t li n láu ban nãy trêu ch c Hòa-đen đưa tay g t các b n ra hai bên, làm đi u b hăng hái trèo lên thành c u. - Không c u mô dám nh y thì đ t nh y trư c cho coi, r i g ng mà b t chư c nghe!

Khó cóc chi mà c kêu là khó!

- A, a, anh Tư-dát l i dám xung phong nh y trư c! Chuy n ni e tr i s p cái r m m t thôi. - C đ i reo m lên.

- Anh Tư-dát chuy n ni nh y đư c, nh t đ nh t i mình ph i đ i tên là Tư-gan.

- Nhưng gan chi m i đư c ch ?

- Gan th !

M c cho các b n trêu ch c, Tư-dát m t v n ph t t nh. nó đã đ ng th ng lên đư c trên cái tr đ i trư ng v a đ ng, hai đ u g i va nhau l p c p. Nó nói v i các b n, đ u không ngoái l i :

- Anh em m to m t mà coi tài lão gia!

Tư-dát làm đi u b in h t đ i trư ng. Hai tay cũng đưa th ng ra đ ng trư c, b dò như hai ng s y cũng nhún nhún khá d o. Nhưng đ i trư ng ch nhún vài cái, còn nó thì nhún li n tù tì hàng ch c cái, làm các b n nhìn theo hoa c m t.

Tư-dát b t thình lình hô to.

- Hai... ba! Này!

Nó hô dõng d c đ n n i làm cho c đ i tư ng là nó đang lao xu ng sông. Nhưng b t ng nó ng i th p xu ng c t c u, ngh o đ u, méo m m, tr n m t làm trò h . C đ i b m c l m ôm b ng cư i bò. Hình như c đ i đã quá quen v i nh ng trò đùa c a Tư-dát.

i trư ng ch y lên c u, h i to :

- Em nào dám xung phong nh y trư c làm gương cho c đ i anh xem nào?

C đ i thin thít đưa m t nhìn nhau. Cái vinh d “nh y trư c làm gương cho c đ i” xem ra đ a nào cũng thèm. Nhưng c nhìn t thành c u xu ng sông, c p dò chúng đã b n r n.

i trư ng g ng h i :

- Không em nào dám nh y à?

- D em! Em xin nh y!

C đ i quay l i. Th t không ng . “Em xin nh y” l i chính là th ng bé l ho c chui b a vào hàng ngũ đ i lúc nãy. Nãy gi nó v n chưa ch u đi mà lén trèo lên c u, đ ng co ro l c u bên kia, tò mò theo dõi bu i t p. V i v s s t, lo l ng, v a nói nó v a h p t p bư c sang l c u bên nay. Không đ i đ i trư ng có đ ng ý hay không, nó bíu tay trèo ph t lên thành c u.

- Ai mư n mà cũng làm tr ng!...

- Tau đó dám nh y!

- Ch c l i nh y ki u Tư-dát ch chi!

Như không thèm đ ý đ n ti ng xì xào khích bác c a c đ i, nó đ ng th ng trên thành c u, quay l i nói v i đ i trư ng, gi ng kh n kho n :

- Em mà nh y đư c, anh cho em vô đ i v i anh h !

Nghe gi ng nói và nhìn v m t nó, c đ i li n hi u ngay nó s nh y th t!

7

Chúng b ng th y x u h và t ái ghê g m.

cho m t th ng không bi t t

xó x nh nào chui ra, đòi nh y trư c làm gương thì th t x u h cho c đ i!

Còn th ng bé không k p bi t đ i trư ng có ưng thu n hay không, quay m t luôn ra sông, nhún kh hai chân m t cái, và bay th ng xu ng sông. i

trư ng bu t mi ng khen :

- Chú này nh y khá l m!

- Ui tr i! - Nhi u ti ng kêu s ng s t. - Nó nh y mà v n đ nguyên c qu n áo t !

M t sông xanh bi c. Lăn tăn sóng, đón l y nó, nh nhàng, thân thu c, ch không m ĩ như đón nh ng anh m i t p nh y. Thân hình nó u n cong, lu n sâu xu ng nuwóc và n i lên r t nhanh. Nó l c l c đ u giũ nư c, kho t tay bơi lư n vòng, ng a m t nhìn lên c u và b t ng toét mi ng cư i. C đ i c quá, đau gi y lên như b t thình lình b ai qu t roi mây vào mông. Th là quên h t s hãi và ch ng c n ai d c, chúng ào ào trèo lên thành c u thi nhau hét to :

- Hai.. ba... này! - R i lao m m xu ng sông.

Trên c u lúc này ch còn trơ l i m t mình Tư-dát. V li n láu đã bi n đi đâu h t. Nó h t nhìn xu ng sông l i nhìn lên thành c u, đi u b lu ng cu ng như

gà m c tóc.

i trư ng nhìn nó m m cư i, nh nhàng h i :

- Th nào? Ch ng l em đ nh đeo mãi cái tên Tư-dát sao?

Tư-dát v t đ ng th ng ngư i, nhìn đ i trư ng nói to :

- D không! L n này em nh t đ nh đ i đư c cái tên Tư-gan-cóc-tía!

R i nó trèo ph t lên thanh c u.

Và ch ng c n nhún nhi c gì h t, nó nh m m t nh m mũi, nh y b a xu ng sông.

B n tr đang bơi l i ì o p, hò nhau tránh d t ra hai bên đ Tư-dát kh i nh y trúng lên đ u. Chúng reo vang c m t sông :

- A... a... Anh Tư-dát nh y dù! Anh Tư-dát nh y dù!

Tư-dát nh y không chúc đ u mà hai chân xu ng trư c. Nó rơi đánh ùm như

qu ng xu ng sông c hòn đá t ng. Nư c v t lên đ n g n thành c u. Nó chìm ngh m khá lâu m i th y n i lên. Các b n bơi xúm l i quanh nó, m ng r nói :

- Ui chao! C u làm t i t h t c h n... Tư ng c u đ t hơi luôn dư i đó. Tư-dát th l y th đ , kh c kh c nư c, h n h n nói :

- V a l n xu n đáy sông t g p ngay m t anh cá gáy to b ng hai bàn tay xòe. Anh ta lư n qua trư c m t t , quy t c đuôi vô trán. T rư t theo ch p luôn. Ch p năm sáu cú li n, m t cú trúng đuôi, m t cú trúng vây, hai cú

trúng đ u! R a mà anh ta vùng thoát đư c h t! Ti c quá, không thì trưa ni đ i ta đư c b a cháo cá lu bù.

Nhi u đ a b s c nư c phì cư i.

3

i trư ng th i còi báo xong bu i t p. C đ i bơi vào b , r m r p ch y lên c u, vơ v i qu n áo m c vào ngư i. Lúc này t t c m i th m l nh. a nào

đ a n y run c m c p. Chúng nghiêng đ u nh y cho nư c trong tai ch y ra. Ván c u kêu r m r m.

i trư ng hô đ i t p h p ngay trên c u, nh n xét bu i t p. Riêng th ng bé

l ho c chui b a vào hàng ngũ đ i, m t mình đ ng nép vào l c u bên kia. 8

Nó c i qu n áo ư t sũng, v t khô nư c rôi giũ phơi lên thành c u. i trư ng h i :

- Em ban nãy đâu r i?

- D , em đây a. - Nó c m cái qu n c c đang v t d h p t p ch y sang, đ ng khép nép trư c m t đ i trư ng.

C đ i tr m t nhìn nó, phá lên cư i. Nhi u ti ng xì xào :

- C u ni vô phép quá! Ai l i đi l tru ng mà nói chuy n v i c p ch huy!

Lúc này nó m i ch t nh ra. Nó giũ giũ cái qu n ư t x chân vào. Nhưng vì

v i và cu ng, chú x hai chân vào m t ng qu n, và ngã ch ng k nh xu ng ván c u.

i trư ng cũng ph i phì cư i, cúi xu ng đ nó d y, ôn t n nói :

- Không sao, c tru ng th cũng đư c.

ng m c qu n áo ư t mà l nh.

Anh quay sang h i c đ i :

- Có em nào m c hai áo hai qu n, c i cho em này mư n b t m t. L p t c có hơn ch c em c i áo, qu n ch y l i dúi vào tay nó. Nó đ ng s ng, đưa c hai tay ôm đ y m t ôm áo qu n, m t ng n tò te. Tưdát nhanh nh n bư c ra kh i hàng, đ n ôm đ qu n áo cho nó, v a cư i v a nói :

-

lão gia giúp cho m t tay, ch coi b d ng chú mi chư quen di n lo i

“com-lê” h o h ng ni mô.

Tư-dát v t c đ ng áo qu n lên thành c u: C m t ng chi c m t ư m th vào ngư i th ng bé. Chi c nào coi b không v a, Tư-dát vo viên ném tr l i đ a cho mư n. Ch n h t c ôm m i đư c hai cái áo và m t cái qu n t m v a ngư i chú. Tư-dát nói, gi ng anh n t yêu em :

- M c ngay b “com-lê” ni vô không thì l nh sưng ph i ch t bây gi . Ai b o ngh ch cho l m!

Tư-dát v a giúp nó m c áo qu n v a méo m m tr n m t làm trò h , ch c cư i các b n.

Khi áo qu n coi b đã tươm t t, đ i trư ng h i nó :

- Em tên là gì?

- D , em tên M ng.

- Em m y tu i?

- D , mư i hai.

- Nhà em mô?

- D , dư i Bao Vinh tê...

- R a cha m em làm ngh chi?

M ng ng c ngư m t tý, r i lý nhí tr l i :

- D ... em không có cha m ...

i trư ng chăm chú nhìn em, ng c nhiên h i.

- Không có cha m thì em v i ai?

M ng cúi m t như c tránh cái nhìn c a anh, gi ng ng p ng ng :

- D ... em đi gi em,...

- Ch nhà hay đánh ch i em l m ph i không?

- D ...

- Th em có bi t đ i này làm công vi c chi không mà xin nh p?

M ng ngây ngư i nhìn anh.

- D ... d ... làm... làm... - Chú đưa m t nhìn c đ i, như mu n nói: “Các anh bày giúp cho tui v i”.

Nhi u em b ng th y thương h i M ng, thì thào nh c :

9

- Làm trinh sát... Làm trinh sát...

i trư ng đưa tay ra hi u không đư c nh c.

Như m c trong b ng, M ng v i vã đáp :

- D , làm khinh sát!

- Làm chi?

- D làm khinh sát .

Trong hàng có ti ng càu nhàu :

- Nh c m t đàng quàng m t n o. Làm khinh sát là làm cái cóc khô chi?

Trên môi đ i trư ng thoáng n cư i. Anh nói :

- Thôi đư c. N u qu đúng là em không còn cha m n a, thì anh đ ng ý cho em gia nh p đ i.

i chúng ta không ph i làm khinh sát, mà trinh sát.

i

Thi u niên trinh sát Trung đoàn Tr n Cao Vân. Công vi c c a ngư i đ i viên trinh sát, sau này em s đư c h c. Có đi u ch c ch n nh t là nay mai đ i chúng ta s đư c ra M t tr n cùng v i các anh l n, đánh Tây. Em có thích đánh Tây không?

M ng m t sáng lên, hăm h đáp :

- D thích l m!

- T i sao thích?

câu h i c c c này m i càng khó tr l i. M ng ng p ng ng p úng mãi. R i b t ng , chú ng ng nhìn đ i trư ng tr l i khá rành r t :

- D ... d ... vì t i Tây hay đá đít ngư i mình.

C đ i tr n tròn m t nhìn nó, c ng là nó nói gi n. Nhi u em đ b ng m t vì

c nh n cư i.

i trư ng cũng c nh n cư i, h i :

- Th em đã trông th y Tây đá đít ai bao gi chưa?

- D có ch ! xóm em có bác Húng là cha c u Ngò chơi thân v i em. Bác y làm ng kéo xe. M t b a, có th ng Tây râu ria x m xoàm, to chình inh như

con bò, thuê xe bác y t ga l n đ n c u An C u mà ch ng tr đư c cho bác y m t xu. - Nét m t M ng l v t c t i - ã r a h n l i còn đá giày vô đít bác y, ch i “cô-soong, cô-soong” [4] bác y ngã dúi, va đ u vô c t đi n, lõa máu. Bác y ph i n m li t giư ng, không đi kéo xe đư c. R a là c nhà c u Ngò b đói...

i trư ng quay sang h i c đ i :

- Theo các em, M ng tr l i đúng hay sai?

- D , sai, sai!

- Sai toét!

- Em nào tr l i đúng, th nói anh nghe xem nào?

M t chú đ ng hàng th hai, giơ tay r i đ ng nghiêm, tr l i như đ c bài h c thu c lòng :

- Em đánh Tây vì chúng là b n th c dân cư p nư c. Hơn tám mươi năm chúng đã đô h nư c ta, gây bao c nh l m thanh đói kh ... i trư ng ng t l i...

- Em đ nh đ c h t c bài h c chính tr v a h c đêm qua có ph i không? Theo anh, em M ng tr l i không nh ng không sai mà còn r t hay! T i Tây là m t t i h t s c tàn ác và láo xư c. ã đi xe qu t l i còn đá đít c ngư i kéo xe!

Các em ph i bi t l y đó làm đi u căm t c đ nay mai ra tr n càng thêm dũng c m, hăng hái cùng v i các anh n n chúng th t đích đáng đ tr thù cho bác Húng và còn bi t bao nhiêu đ ng bào ta b chúng c hi p. Chúng ta nh t đ nh ph i t ng c h t chúng nó v nư c, đ ngư i Vi t Nam ta không còn b chúng 10

1

hành h n a.

M ng m to m t nhìn đ i trư ng có v như chưa dám tin là anh khen minh th t. Còn c đ i, sau khi nghe đ i trư ng nói rõ thêm ý nghĩa câu tr l i c a M ng, đ u c m th y t c t i Tây th c dân a máu!

- C t chúng nó ch ! - Nhi u em th m r a. - ã đi xe qu t không bi t nh c l i còn ch i ngư i ta “cô-soong” v i đá đít ngư i ta làm lõa đ u ch y máu!

i trư ng h i M ng :

- Th em có th làm đư c gì đ đánh Tây?

- D , bơi . - M ng hăm h tr l i.

- T t l m, tài bơi l n c a em thì anh và các b n đã đư c trông th y r i đ y. Ngoài bơi ra em còn bi t làm gì n a?

- D trèo cây ! Cây cao m y em cũng trèo đư c!

- R t t t, trèo leo là m t môn r t c n cho ngư i chi n sĩ trinh sát.

- D n u cơm !

- N u cơm cũng r t c n. M i ngư i chi n sĩ đ u ph i bi t t n u l y ăn lúc c n thi t...

- D .. d em còn bi t b ng em ...

- Hơ hơ hơ... - Ti ng Tư-dát cư i to. - H n b ng em gi i r a, nay mai ra tr n h b t đư c th ng tù binh mô là giao ngay cho h n b ng v n p c p ch huy!

M ng tư ng Tư-dát nói th t, lo l ng nói v i đ i trư ng :

- Nhưng th ng Tây to r a em s b ng không n i...

- To cũng ph i b ng! To cũng ph i b ng! Ai khi n c u khai là bi t b ng em làm chi! - C đ i cư i ng t, nhao nhao hét to trêu M ng. i trư ng xua xua tay, m t nghiêm l i nói :

- Các em không nên cư i. Ngư i chi n sĩ trinh sát c n ph i bi t b ng em và

làm b t c vi c gì đ giúp đ nhân dân.

M ng đư c đ i trư ng khen, đã tr nên ho t bát m nh d n hơn. Nó nhăn nhăn trán, c nh xem mình còn có th làm đư c gì n a. Nó mang máng đoán r ng, n u mình càng làm đư c nhi u vi c thì c p ch huy càng d cho nh p đ i.

- H t r i ph i không? -

i trư ng đ t tay lên đ u M ng m m cư i h i.

- D ... d còn...

- Còn thì k đi!

- D , ch i d .

C đ i l n này ph i bò lăn ra ván c u mà cư i. Tư-dát gò lưng ôm b ng cư i ng t ng t không thành ti n, ch y c nư c m t nư c mũi. Nó nói đ t quãng qua ti ng cư i :

- i, i, i... h n làm t đ n đ t ru t mà ch t m t thôi các c u ơi! i, i, i... i trư ng cũng cư i ng t, xoa đ u M ng h i :

- Chú mình ch i d có khá không?

- D nh t h ng ! D em đã lên đài là h đo ván h t t t c d c a t i b n em trong xóm!

- Th thì cho em đư c s p vào hàng. B t đ u t gi phút này tr đi, em đư c chính th c công nh n là đ i viên đ i Thi u niên trinh sátt Trung đoàn Tr n Cao Vân. Em nh chưa?

- D , nh r i ! - M ng đáp như reo, r i chen luôn vào đ ng gi a hàng. Có

l nó cho r ng có đ ng chính gi a như v y m i ch c chân trong đ i. 11

1

4

Doanh tr i đ i Thi u niên trinh sát là m t ngôi l u hai t ng ki u bi t th , xung quanh có hàng rào s t bao b c. Hai cánh c ng s t đ s m ra trư c cái sân r ng, r i s i.

ng sau là m t khu vư n l n, um tùm nh ng tán cây c

th .

V đ n doanh tr i, đ i trư ng g i M ng vào phòng làm vi c. Anh h i rõ h tên nó đ ghi vào s quân t ch.

- Em h chi?

- D ... d em tên M ng.

- Tên thì anh bi t r i, anh mu n h i h em kia?

M ng đ ng ng n nhìn anh ng c nga ng c ng m t lúc r i đáp :

- D ... d h chi chi y...

- H chi chi là h gì m i đư c ch ? -

i trư ng l lùng nhìn nó. - Tr n hay

Lê, hay Nguy n, hay

ng.

Mi ng hơi há ra, nó h t nhìn đ i trư ng l i nhìn cu n s to gi y tr ng m r ng trư c m t anh. M i l n có ng n gió l nh t ngoài c a s lùa vào, các trang gi y ph n ph t như cánh con chim tr ng v mu n bay.

- Th nào? Em đã nh ra h gì chưa?

M ng d a ng c vào mép bàn, m t nhăn nhó thi u não. Nó có v nghĩ ng i lung l m.

- D ... d em không có h . - Nó đ t ng t nói.

- Sao l i không có h đư c h chú mình? Ai có tên mà ch ng có h ?

- D , em không có h thi t mà... - Gi ng M ng g n mu n khóc. - C xóm em, ai cũng g i em là th ng M ng, ch ng ai g i h em c ... Lý do không có h c a nó l đ i chưa! M y em đang đ ng quanh đó đ u b m mi ng c nh n cư i. Tư-dát cư i rung c ngư i, ch y v t ra kh i phòng, r m rĩ

loan báo :

- Các c u ơi, các c u ơi! Vô mau bu ng c a đ i trư ng mà coi th ng đ i viên m i c a đ i ta không có h ! Không Tr n, không Lê, không Nguy n, không ng, không có cóc khô chi h t a!

G n n a đ i đang chơi trư c sân, b h t các trò chơi, xúm quanh Tư-dát h i :

- H n không có h thi t à? C u ch b a thôi?

- T mà b a thì t ch t không k p ngáp! C u mô không tin c ch y vô mà coi.

- Nhưng t i răng l i không có h đư c?

- T i... t i c cái xóm Bao Vinh ai cũng g i h n là th ng M ng, không th y ai g i h h n c ! - Tư-dát ôm b ng cư i tư ng mu n đ t hơi. - H n nói k cũng có lý! i ra đư ng, g p ai h : ê M ng! Ch không th y ai g i: ê Lê M ng, ê

Tr n M ng hay ê

ng M ng, thì có tài thánh cũng không bi t đư c h mình là chi!

Th là t t c xô nhau ch y r n r n v phía bu ng đ i trư ng ng i làm vi c. Tư-dát v a ch y như ng a t v a reo :

- Mau lên các c u ơi! Mau lên! Ch c ch n đang còn nói nhi u câu t c cư i n a, không nghe đư c thì ti c l m.

Chúng kéo vào đ ng vây kín bàn gi y c a đ i trư ng, vòng trong vòng ngoài. T t c chăm chăm nhìn vào mi ng M ng, h i h p ch nó nói thêm nh ng câu t c khác.

12

1

M ng thì v n m t m c :

- Em nói thi t... em không có h ...

G ng h i mãi không đư c, cu i cùng đ i trư ng đành ph i ghi c t l n đ c m t ch : M ng vào c t “H và tên”. Anh ghi thêm vào c t “b chú”: “Em này l quên m t h ”. R i anh duy t l i danh sách các ti u đ i các t , xem nên b trí

chú đ i viên m i này vào t nào. Du - ti u đ i trư ng ti u đ i m t, cúi xu ng nói th m vào tai đ i trư ng :

- Anh cho M ng vào ti u đ i em. Ti u đ i em còn thi u m t... oàn - ti u đ i trư ng ti u đ i hai, đ ng vòng ngoài, chôm ngư i, vít vai m y b n đ ng trư c xu ng, nói chen vào :

- Anh Du khôn nghe!

ngh đ i trư ng b trí M ng vào ti u đ i em. Ti u đ i em còn th a ch n m.

- ư c, đư c! -

i trư ng g t g t đ u nói -

anh còn xem đã.

M y phút sau anh ng ng lên nói v i M ng :

- Anh b trí em vào ti u đ i ba, t b n, do em V nh làm t trư ng. Tư-dát t c t c lư i :

- Ti c quá, ti c quá!

i trư ng mà cho h n vô t t thì t ch cư i cũng đ

no, ch ng c n cơm nư c chi h t!

Nó ghé vào tai M ng thì th m xúi :

- C u xin v i đ i trư ng v t sáu c a t hơn. T t vui nh t đ i. ng d i

mà t b n c a V nh-sưa. C u y là k lu t s t g m l m. M ng v n d a ng c vào mép bàn đ ng im có v ch ng hi u đ u cua tai nheo ra sao h t. Tư-dát huých huých cùi ch vào sư n M ng gi c :

- C u xin đi, xin ngay đi!

V a lúc đó đ i trư ng ng ng lên g i :

- Em Tư!

- Có m t! - Tư-dát r p hai gót chân nghe đ p to như ti ng gót giày đinh r p vào nhau, đ ng nghiêm ngay l i.

- Em ch y đi g i em V nh vô đây cho anh.

- Có m t! - Tư-dát đáp to vang c gian bu ng. Nó làm đ ng tác đ ng sau quay r t đúng, r t đ p và nghiêm ch nh. Và cũng r t b t ng , nó gi t cái mũ

bêrê tím đ i trên đ u, tung lên cao đ n t n tr n nhà, r i nh y ph c lên v i đi u b ngư i gi gôn b t bóng, b t l y cái mũ, ôm ghì vào ng c và ch y bi n ra kh i phòng.

5

V nh - t trư ng t b n, đang ng i c nh b nư c trư c c a nhà b p, nh t rau giúp các ch c p dư ng. Nó tr c mư i b n tu i, m c b quân ph c màu đ t, s a ng n l i, v i chi c áo tr n th r ng thùng thình. Ngang lưng th t cái th t lưng da to b n, m t bên hông đeo cái bao đ n da cũ k , méo mó. Nhưng cái khóa th t lưng và cái nút cài bao đ n b ng đ ng đư c đánh bóng vàng chóe; như vàng th t.

c bi t hai bàn tay em ch ng có chút gì là bàn tay tr con, chúng to, thô, lòng bàn tay đ y chai, và nhi u v t r n đen trên các móng tay. ó là bàn tay c a nh ng ngư i t ng quen công vi c n ng nh c. Hai hàm răng V nh thưa r ch như răng cá voi, nên các b n trong đ i g i em là V nh-sưa.

Cu c đ i c a V nh-sưa cũng là cu c đ i c a khá nhi u đ i viên khác trong 13

1

đ i...

M côi cha t nh , m b đi l y ch ng. Ngư i bác ru t đem nó v nuôi. Bác làm th ngu i nhà máy đèn Hu . Gia đình bác m i ngày m t thêm túng b n vì quá đông con, v i đ ng lương ch t đói. ang h c l p tư, nó ph i thôi h c nhà b ng em, th i cơm cho bác. M i chín, mư i tu i đ u, nó đã ph i làm vi c qu n qu t su t t sáng đén t i. Ngư i bác gái ác nghi t thư ng xuyên đánh đ p nó ch ng khác gì đ a . Bác trai đi làm su t ngày nên không th u đư c h t tình c nh v mình hành h đ a cháu nh m côi... Còn nó thì c nín l ng, s bác bi t bác bu n, em thương bác l m. M t l n nó mang cơm trưa đ n xư ng cho bác, g p lúc th ng cai Tây đang c bác cái gì đó, r i dang tay tát bác h c c máu mũi. N u bác không k p tr ng m t ra hi u thì suýt n a nó đã

quăng cái c p l ng cơm vào m t th ng Tây.

Năm mư i m t tu i, bác xin cho nó vào h c vi c xư ng. N i nghi p bác, nó

h c ngh ngu i. Bàn tay nh bé c a nó bi t c m cái kìm, cái búa, cái dũa... t đó. Cách m ng tháng Tám thành công: V nh-sưa v n ti p t c h c ngh nhà máy đi n. Nhưng bây gi h c ngh vui lăm. T i ch Tây đã b cách m ng t ng c đi h t. Bác c a V nh đư c b u vào ban Qu n đ c xư ng ngu i. B nh còn nh mãi, hôm bác đư c b u, tr v nhà, bác khóc ròng nói v i nó: “Ân tình cách m ng to l n quá cháu ơi! Bác cháu mình cho dù t i ch t e cũng không đ n đáp n i!”

Tháng sáu năm 1946, m t đơn v V Qu c oàn thu c ti u đoàn Ti p phòng quân, v đóng quân trong khu v c nhà máy. Cũng như bao chú bé khác, g p d p may hi m có này, V nh xo n ngay l y đơn v V Qu c oàn, và không r i ra n a. H có phút nào r nh r i là nó t xư ng máy tót ngay sang v i các anh b đ i. Nó tìm cách giúp các anh nh ng công vi c v t làm v sinh doanh tr i, tìm gi v i d u luyn cho các anh lau súng... Nó còn tr ngh th ngu i, ch a giúp các anh b ph n súng b hóc. Bàn tay c m cái dũa, cái cưa s t, đ c s t... nom cũng ra dáng l m.

M t hôm, chính tr viên đơn v đ ng ng m V nh-sưa trong b qu n áo l m lem d u m , chăm chú, th n tr ng dũa m t b ph n súng b hóc, t m t m cư i nh n xét: “Nh b ng cái đ u đ n r a mà chú mình nom đã có th m t tay th súng lành ngh ”. T hôm đó, anh g i V nh là “Chú th súng nh ”. C

đơn v cũng b t chư c g i theo.

D o đó, đơn v thi u m t liên l c ch y công văn gi y t . M t hôm, nhân nó

sang chơi, chính tr viên đơn v g i nói vào bu ng làm vi c, m i u ng nư c chè xanh qu y đư ng, t tê h i rõ hoàn c nh gia đình nó. Sau đó, anh ng ý

mu n tuy n nó vào làm liên l c cho đơn v . ang ng i V nh đ ng b t ngay d y. Nó như không còn tin vào l tai mình n a. Ngay c trong mơ nó cũng không th y đư c m t h nh phúc l n đ n như th có th đ n v i mình. Nó nói không k p th : “Em đã mu n xin v i các anh t lâu, nhưng em s ... em không dám... ã r a anh cho em l i đây luôn, chi u ni em không v nhà

n a...” Chính tr viên nói: “Em cũng c n ph i v nhà đ l y đ đ c qu n áo, v i xin phép bác em ch ?”. Vinh nói: “Bác em đang làm vi c bên xư ng, em ch y ù qua đó xin phép luôn. Còn đ đ c qu n áo, em ch ng có chi, ngoài b áo qu n đang m c”. Trong b ng V nh s lúc mình ch y v nhà, các anh thay đ i ý ki n, không đ ng ý nh n mình n a. Còn chính tr viên nghe nó nói mà

thương quá. Anh đ nh búng sau khi Hu gi i phóng, anh s đưa nó v nhà

mình nuôi, cho đi h c.

14

1

Chi u hôm đó, V nh-sưa chính th c ra nh p V Qu c oàn, liên l c viên c a đ i đ i ba, ti u đoàn Ti p phòng quân. Hu n súng kháng chi n, đ i đ i c a V nh đánh nhau M t tr n khu C. Nó đư c d m y tr n đanh m màn ác li t n i ti ng: c u Kho Rèm, nhà hàng Sáp-Phăng-rông. Trư ng Thiên H u. Trong tr n xung phong vô trư ng Thiên H u, chính tr viên b thương n ng. V nhsưa đi sát bên các anh, khóc su t t M t tr n v đ n tr m quân y. Trư c khi t t th , anh g i V nh l i bên cáng, xoa đ u âu y m nói: “Lau nư c m t đi em. Em gi l y cái áo tr n th c a anh mà m c, đ ng chôn nó theo anh phí đi. Ra tr n nhìn cái áo c a anh thì nh tr thù cho anh...” Cái áo tr n th r ng thùng thình nó đang m c chính là c a chính tr viên hy sinh đ l i. Sau đó m y hôm, V nh-sưa đư c l nh tri u t p v đ i Thi u niên trinh sát trung đoàn v a thành l p.

V đ i ch m y hôm, em đã đư c đ i trư ng đ c bi t tín nhi m, c làm t trư ng t b n, kiêm ti u đ i trư ng ti u đ i ba. H u h t các b n trong đ i đ u yêu và n nó, có b n s là đ ng khác. H c t p, công tác nó đ u gương m u. Làm b t c vi c gì dù nh nh t đ n đâu nó cũng làm đ n nơi đ n ch n. Chu đáo, t n tu , k lu t, đó là nh ng đ c tính V nh-sưa đã h c đư c c a chính tr viên trong nh ng ngày s ng c nh anh. Ch t r i, anh đ l i cho nó

cu c s ng m u m c, trong s ch, t t đ p, cùng tình thương yêu c a anh qua hơi m chi c áo tr n th ngày ngày nó v n m c...

Ch c n nhìn cách th c V nh-sưa gi gìn chi c áo tr n th cũng đã bi t nó

thương nh anh đ n ch ng nào. Trư c khi đi ng bao gi nó cũng c i áo ra g p vu t th t th ng n p, g i lên đ u. i t p v n u có m t v t bùn nh dây vào là nó ph i l y nư c g t cho kỳ s ch... H i chưa v đ i, m t l n nó ch y liên l c, g p m t anh V Qu c Quân cao l n, m t cái áo len m i tinh màu rư u chát, vác m t kh u đ i liên đui-d -x t. Anh ơi i g i nói l i, đ t kh u súng xu ng, c i cái áo len đưa cho nó và nói: “M c cái len thư ng h ng ai mà

kh u đ i liên d u m đen ngòm th t phí hoài. Em c i cái áo tr n th đưa đay anh, rôi c m cái áo len ni mà di n”. Anh tư ng chú liên l c ch c ph i sư ng mê ngư i v s đ i chác quá l i này. Nhưng th t b t ng , V nh-sưa ch ng bu n nhìn cái áo len. Nó l c đ u nói v i anh: “Anh cho đem t t c len d c a thành ph Hu mình mà đ i l y áo tr n th ni, em cũng không đ i mô”. Nói r i nó ch y bi n, đ anh V Qu c Quân v i cái áo len thư ng h o h ng trong tay, đ ng s ng nhìn theo kinh ng c không hi u làm sao chú ta l i đòi đ n m c y?

Tuy ch m i bi t đ c bi t vi t, nhưng nh t p luy n h t s c chăm ch nên các khoa m c trinh sát r t khó như v b n đ , đánh tín hi u b ng c , V nh-sưa là

m t trong m y đ i viên gi i nh t. Mư i lư i th danh d c a V Qu c oàn nó “đ c ngư c” đư c, như l i Tư-dát khen.

Riêng tinh th n k lu t c a nó thì không chê vào đâu đư c. i trư ng phân

công t nó đào m t cái h rác sâu tám mươi phân. ào xong, nó l y thư c đo h n hoi. Không sâu hơn mà cũng không nông hơn. N i quy đ i đ ra. Nh ng đêm không t p khoa m c trinh sát, mư i gi ph i lên giư ng ng . Th là

đúng mư i gi nó b t c đ i ph i lên giư ng, dù đang chơi vui, rôm r đ n m y. Trư c khi đi ng nó không bao gi quên khám chân các t viên. a

nào chân b n, nó d ng d y b t đi r a cho b ng đư c. N u cù nh y, cãi l i, l p t c nó lên gi ng gi i thích: “K lu t quân đ i là k lu t s t. N u không có

k lu t thì quân đ i không th chi n đ u đư c”. ó là nh ng câu nó h c đư c 15

1

c a chính tr viên, và ch ch d p là đưa ra áp d ng. Tư-dát nói: “V nh-sưa là

k lu t s t g m lăm” là do v y.

* * * * *

- V nh-sưa ơi, V nh-sưa! Lên ngay, lên ngay!

i trư ng có vi c thư ng kh n

g i c u! - T xa, Tư-dát đã réo g i m ĩ. - C u ng i đây mà t c ch y quanh tìm b hơi tai.

Chưa k p đ V nh-sưa h i, Tư-dát li n láu nói luôn :

- Lên, lên mà nh n t viên m i, không nó s ng m t thì ti c l m. H n tên là

M ng, nhưng không có h ! Không Tr n, không Lê, không Nguy n, không ng, không có cóc khô chi h t a hơ hơ...

Tư-dát l i ôm b ng cư i ng t và tin ch c V nh-sưa cũng s cư i theo v i cái tin ng nghĩnh đó.

Nhưng Tư-dát chưng h ng. V nh-sưa không h nh ch mép l i còn cau m t nói

:

- Không có h thì có cái chi đáng cư i mà c u cũng cư i? ã không bi t đư c h mình là chi, ch c nhà h n ph i kh l m...

V li n láu trên khuôn m t Tư-dát bi n m t. Chú ta c ng lư i, t ng l rút lui êm. Nó đi vào nhà b p, v h i cơm đã chín chưa.

V nh-sưa đ ng lên, bưng r rau đã nh t s ch vào b p. Nó tr ra b r a tay, lau khô, s a l i quân ph c ch nh t r i ch y vào g p đ i trư ng.

6

V nh-sưa d t M ng v ch n m c a t mình. Có đ n n a đ i r ng r n theo sau. Chúng tò mà mu n xem cung cách các b n t b n ti p đón t viên m i như th nào.

Ch n m c a t b n là hai tâm ph n kê li n nhau, sát bên c a s góc trái ngôi nhà.

u ph n giáp tương hai chi c chăn đơn g p vuông v n, cùng v i ba chi c ba lô n m thanh m t hàng th ng t p, c ly r t đ u nhau. V nh-sưa nói v i M ng :

- ây là “nhà” c a t b n mình. C u B ng n m ngoài, r i đ n c u Kim, ch thêm c u n a r i đ n t . Cho c u n m gi a cho m. Có ra vư n c u nh đi l i c a trư c, đ ng nh y qua c a s mà tha h t đ t cát vô ph n. M ng ngoan ngoãn g t đ u.

V nh-sưa quay l i ch m t b n tr c mư i b n, mư i lăm tu i, m t mũi xinh trai, m t m t mí :

- ây là c u Kim. Còn đây là c u B ng - B ng cũng tr c mư i ba, mư i b n, ngư i th p, m t vuông, trán ng n, tóc húi cua.

V nh nói v i Kim và B ng :

-

i trư ng d n t ta ph i yêu thương, chăm sóc M ng như đ a em út trong nhà. M ng m i vô đ i, l i nh tu i nh t t ... Thêm n a, M ng không có cha m , anh em, nhà c a chi h t...

B ng và Kim đ ng sát bên M ng, v lúng túng vì chưa bi t nên b t đ u l i d n c a đ i trư ng như th nào.

V nh-sưa l i nói :

- Ch t mình ph i ki m thêm cho M ng vài b áo qu n đ thay đ i. i cho

đ n khi đư c ban Quân nhu M t tr n c p phát còn lâu. V i l a, ph i s a so n cho M ng cái ba lô. Mai kia ra M t tr n không có ba lô, bi t l y chi đ ng qu n 16

1

áo đ l ?

- Ph i đó, ph i đó! - B ng và Kim l p t c hư ng ng. Kim nh y phóc lên ph n, lôi cái ba lô con cóc Hư ng đ o sinh (H i còn nhà, Kim đã vào đ i Sói Con Hư ng đ o sinh) l c l y ra m t cai sơ mi c c tay v i ca rô và cái qu n ka ki xanh còn m i, đ y t i trư c m t M ng :

- C u l y b ni mà m c... Mình m c hơi ch t, c u m c ch c v a... B ng cũng m ba lô lôi ra m t t m nhung màu huy t d , r ng g n b ng cái m n đơn. Nó giũ r ng t m nhung ra, r i g p l i, đ t vào tay M ng, gi ng hào hi p :

- Cho c u đó đ làm m n đ p. Ngó b m ng r a ch đ p m g m l m. M ng há mi ng, m t m to nhìn không ch p, t m nhung đ chói trong tay. Chưa bao giwò nó đư c nhìn th y m t cái gì chói l i đ n th , r c r đ n th . Nó bu t kêu lên khe kh , gi ng g n như s s t :

- Ui cha, cái chi mà đ p d ri anh?

- Nhung! - Tư-dát đ ng ngay phái sau chen vào nói - Ch mi chưa nhìn th y nhung khi mô à?

Tư-dát c m l y t m nhung trong tay M ng, đưa cao lên, ngo o đ u bên này ngo o đ u bên kia, làm b ng m nghía :

- Th nhung ni là đ t ti n g m l m đ y. - Nó g t g t đ u làm b m t quan tr ng. - Trư c Cách M ng, Hu ch có Nam Phương hoàng h u v i t là hay dùng th nhung ni thôi. Hoàng h u thì đ may áo dài, còn t thì may qu n đùi.

Trư c khi v đ i, B ng là liên l c c a ti u đoàn mư i b y. Trong tr n xunh phong khách s n Mô ranh, v trí kiên c nh t c a b n gi c trong thành ph Hu , B ng x o t m nhung này cái màn sân kh u r p chi u bóng c a khách s n.

Nó c t gi c n th n l m, tr i l nh c t ru t cũng không gi ra đ p. Th mà

bây gi nó l y ra cho ph t M ng.

V a lúc đó các b n nh ng t khác cũng kéo đ n. Hòa-đen mang cho M ng m t cái thìa b c (cũng l y đư c v trí gi c) và m t cái chén ăn cơm. Hòađen nói v i M ng :

-

i b đ i, sau súng đ n, thì hai th ni là quan tr ng nh t đó nghe. Châu t b y mang cho M ng m t cái áo len ng n tay. Hi n t m t lao s m s m t trên c u thang gác xu ng, tay vung v y cái túi d t v i b t. Nó quàng luôn vô c M ng, lùi l i m t bư c ng m nghía :

- V a đ p! C u nh ngư i, đeo cái túi d t ni còn ti n g p trăm cái ba lô. C u đ ng khinh nó nh . C t ng th vô đó năm b qu n áo coi! L t th m!

Các b n khác cũng ùn ùn mang đ n cho M ng nào áo, nào qu n, nào th t lưng da, bao đ n, và bao nhiêu đ v t linh tinh khác. V nh-sưa ph i xua xua tay kêu lên :

- Thôi các câu, thôi các c u! Cho nhi u ri c u ta tha làm răng cho n i!

l , qu n áo, các b n mang đ n trang b cho M ng, ch t thành đ ng to tư ng trên ph n. M ng đ ng s ng nhìn đ ng đ đ c các b n cho, mi ng c m p máy đ nh nói gì mà không nói đư c. Hai m t nó t nhiên đ hoe : Hòa-đen đ ng c nh, nhìn m t b n, ng c nhiên h i :

- Ơ, răng m t c u đ r a?

- Không bi t có con chi h n bay vô m t tui y... - M ng đưa n m tay lên d i d i m t, p úng nói.

17

1

- ưa t th i b i cho. - Hòa-đen ch m môi ghé vào m t b n. M ng b n m tay ra, hai m t ư t nhòa...

V nh-sưa ng i ch m h m trên ph n, ch n áo qu n đ l c n thi t x p vào túi d t cho M ng. V a x p nó v a rên r m :

- Các c u y cho lăm đ đ c ri thì ba lô túi d t mô mà đ ng cho xu ?

Khi trong phòng ch còn l i hai đ a, M ng ng i xu ng c nh V nh, r r nói :

- ư c vô V Qu c oàn sư ng quá anh hè?

V nh-sưa ng ng lên nhìn M ng, c p m t long lanh m áp :

- Còn ph i nói chi n a! Sư ng nh t h ng...

7

Sáng hôm đó, đ i trư ng đư c đi n c a ban Tham mưu Trung đoàn tri u t p có vi c kh n. Anh cho đ i ngh bu i t p bà giao cho Du, ti u đ i trư ng ti u đ i hai, làm tr c nh t.

êm qua, c hai M t tr n Khu B và Khu C, ti ng súng n r t d . Pháo sáng t các v trí gi c v t lên t i t p, sáng r c m t góc tr i Nam thành ph . “Ông già

b y lăm” “ho” d n d p g p m y nh ng đêm trư c. Lúc ông “ho” c đ i đ u th c, n m im nh m đ m theo t ng phát m t.

i trư ng v a đi kh i, c đ i ùa h t ra sân m c d u tr i v n l c r c mưa. ng t m năm t m ba trên sân, chúng bàn tán tranh cãi, ph ng đóan v k t qu tr n đánh đêm hôm qua. Hi n t trong nhà ch y ra, nh p vào m t nhóm đông nh t đang t t p dư i g c cây mù u, đang tranh cãi r t hăng. M ng cũng trong nhóm này, nhưng nó ch đ ng im há mi ng l ng nghe. Nó h t nhìn b n này đ n b n khác, v thán ph c. Hi n chen vào gi a nói :

- Cãi nhau làm chi cho m t! Chút n a đ i trư ng v s có thông báo c a M t tr n. Ch có vi c ni là hay hơn c . Có c u mô thích t p xi c thì theo t t p cho vui đi!

Không th y có b n nào hư ng ng, Hi n quay sang M ng, c m l y cánh tay M ng n n n n và nói :

- C u nh ngư i mà ch c ghê. C u t p xi c nh t đ nh ph i mau thành tài. C u có thích t p xi c không? T d y cho.

M ng ngơ ngác :

- Xi c như m y ông bán d u cù là ch ông Ba?

Hi n chưa k p tr l i, Tư-dát đã chen vào :

- C u đ ng có nghe h n d ngon d ng t, t p xi c t p xót mà u đ u gãy c có ngày. Kh i c u trong đ i nghe h n d ngon d ng t theo h n t p xi c xót, m c s ng trư c trán r i đó. - Nó cư i quay l i nói v i Hi n. - C u cũng nên d p cái môn xi c xót c a d u đi cho anh em nh . Quay đi quay l a cũng ch có

trò nhào l n v i trò tr ng cây chu i...

Hi n đ m t cãi :

- Ngư i ta còn có trò đi trên dây thép...

- i trên cây tre gác lên hai cái gh thì có! - Tư dát tr môi nói - Nhát gan như t cũng ch y trên đó đư c.

Hi n c quá, c ch ng ch :

- Môn xi c chính c a t là môn d y thú kia. N u có g u t cũng d y đư c. Tư-dát càng trêu già :

- C u d y đư c g u thì t d y đư c c sư t , tây ngu (Tê giác), bò tót. - Tư18

1

dát quay sang nói v i M ng. - C u bi t không, h i m i v đ i, không bi t c u ta tròng đư c đâu con chó m c b l c m t ch , lôi v đ i d y đi xe đ p. C u ta chăm anh chó hơn m chăm con, nh n c ph n cơm cho chó ăn. C u ta d y d tài gi i đ n n i con chó quay l i đ p cho m t cú vô b p v , máu ch y ư t c qu n...

- Ch con chó y mô r i? - M ng nhìn Hi n tò mò h i.

- H n gi t đ t xích ch y m t t đ i tám hoánh! - Tư-dát tr l i tranh. - T

mà nói láo t đi đ u xu ng đ t. C u mu n có ngày b chó d i c n ch t, c vi c theo c u ta mà xi c v i xót.

Hi n c mu n phát khóc, nhưng không làm sao nói l i v i cái m m li n láu c a Tư-dát. Nó đưa m t lư m Tư-dát, r i đ nh b đi ch khác. Nhưng Tư-dát không ch u buông tah, níu tay Hi n l i, ch v phía m t g c cây vông đ ng g n cu i sân :

- Có c u V m i v đ i chi u hôm qua kia kìa. Theo t , c u nên t p xi c cho c u y hơn. B c u y ngơ ngơ mà hi n như con gái r a, c ch u khó d ngon d ng t, răng c u y cũng theo.

V là đ i viên th ba mươi hai c a đ i. Nó đ n nh p đ i vào năm gi chi u hôm qua. Trư c đây, nó là liên l c c a trung đ i Ca-nông B y lăm. H i Hu m i n súng, nhi u b n trong đ i th nh tho ng v n g p nó cư i con ng a ô, lóc cóc đi theo sau kh u Ca-nông, trên đư ng di chuy n v trí. V tr c tu i V nh-sưa, thân hình r t m nh gi cân đ i. Gương m t nó không đ p nhưng có m t v h t s c d thương. C p m t to, sáng, d u dàng như m t lai, thư ng ánh lên m t v bu n bu n r t l .

c bi t nó có cái đ u to quá c

y như đ u ngư i l n ch p vào, đ i cái mũ ca lô d tím r t di n. Nh ng ón tóc đen nhánh như lông qu thò ra ngoài mũ, xoăn xoăn thành búp. M i v đ i chi u hôm qua, nó đã đư c các b n t ng luôn cho cái bi t hi u: V -to-đ u. Lúc này, V đang đ ng khom lưng, hai tay ch ng g i, chăm chú xem V nhsưa dũa m t v đ n đui-x t đ làm cán dao nhíp.

- V ơi V ! t i đây, t i đây, có vi c ni hay l m. - Ti ng Tư-dát g i to. V ch y l i, Tư-dát túm l y tay, h i :

- C u có thích t p xi c không, t xin gi i thi u v i c u, - Tư-dát ch vào Hi n

- đây là m t ông th y xi c tài nh t nhì ông Dương... V m t ch p ch p, h t nhìn Tư-dát l i nhìn Hi n như có v l y làm l l m.

- Trư c khi vô V Qu c oàn, c u cũng đi làm xi c à? - V h i Hi n. - C u gánh nào v y?

Tư-dát lùi l i phía sau b m mi ng nh n cư i. B ng ch c m m đã cho đư c c u đ i viên m i vào “xi c” và nh t đ nh s có nh ng pha cư i nôn ru t. Hi n mi n cư ng tr l i V :

- Mình có gánh nào đâu... H i còn đang đi h c, mình mê xi c l m. Bao nhiêu gánh xi c t i Hu . Mình ch ng b sót gánh nào. T Duy Hi n này, Long Tiên này, ô-cô-ha-ma này... Mình đi coi nhi u l n r i v b t chư c t t p l y. Khi mô đánh Tây xong, mình s xin đi theo m t gánh xi c...

- Th c u đã t p đư c nh ng trò gì r i? - V chăm chú h i.

- Ch m i đư c có m y trò... Tr ng cây chu i, đi b ng hai tay, đi trên dây thép...

- C u y còn nhai đư c c cơm cháy rau ráu như là nhai m nh chai bóng đi n y. Tài ghê l m V - Tư-dát chêm vào.

V không đ ý đ n l i trêu ch c c a Tư-dát. Nó nói v i Hi n, gi ng h i h p : 19

1

- C u di n th vài trò cho mình xem v i. Lâu l m mình không đư c xem xi c

:

- i, đi l i đ ng kia mình di n cho coi. - Hi n c m tay V -to-đ u đ nh kéo đi.

- R i tùy c u ch n, thích t p trò nào mình s d y cho trò y. Không khó l m đâu.

- Tr ng cây chu i v i đi b ng hai tay thì đâu ch ng di n đư c? - V ng c nhiên h i.

- Nhưng đây toàn đá v i s i, đ ng kia có bãi c , l ngã đ đau hơn. Nhưng mình s là s cho c u m i t p, ch v i mình đâu ch ng chơi đư c!

Hi n x n hai ng tay áo, nh y lùi l i m t bư c, chu n b di n trò tr ng cây chu i. Nó đ nh b ng s tr h t tài, di n th t xu t s c, làm cho tay đ i viên m i này ph i lác m t, và s n ng n c xin theo h c.

Nhưng b a nay nó b xúi qu y quá! Sau khi đã nh t h t nh ng viên đá nh n. Hi n c n th n chúi đ u xu ng đ t, g ng s c tung hai chân đ d ng ngư c ngư i. Nhưng hai chân l i n ng n rơi xu ng c y như b bu c đá v y. S i đá

n vào đ u nó đau đi ng ngư i. M t nó đ b ng vì g ng s c. Tư-dát li n bư c l i, túm l y hai c chân Hi n vui v d ng ngư c lên, cư i nói

:

-

t tr ng giúp cho. Chu i trông c b xiêu b s p mãi r a thì đ t h t r còn chi!

Hi n đ ng lên v a c v a ngư ng. Nó xoa xoa hai đ u g i, ch ng ch :

- T i m y b a ni chân t hơi b đau, ch m i l n t ch h m t cái là lên ngay. V -to-đ u nãy gi v n chăm chú theo dõi Hi n di n xi c. Khi Hi n đ ng lên, V đưa tay ph i ph i nh ng s i rác trên tóc b n. Nó b ng l t cái mũ ca lô d tím ra kh i đ u và c n th n lu n vào gi a c u vai áo quân ph c. Các b n ng c nhiên th y trên đ u nó, gi a nh ng món tóc xoăn xoăn đen nhánh như

lông qu , có ba b n cái s o to dài nh n bóng như nh ng v t chém. V nh nh nói v i các b n đang đ ng xung quanh :

- Mình cũng bi t ít trò xi c...

Trư c nh ng c p m t nghi ng c a các b n, V đ t ng t hét lên m t ti ng nghe r t l tai. Và nhanh không k p ch p m t nó chúi ngư i l n nhào hai vòng r i đ ng lên ngư i th ng t p. Chưa k p đ cho các b n ng c nhiên, nó

ch ng hai tay xu ng đ t, d ng ngư c ngư i, và c th đi b ng hai tay, r t nhanh v phía ngôi nhà khi còn cách tư ng ch ng hai bư c, nó làm m t đ ng tác nhào l n h t s c đ p m t trư c khi đ ng th ng lên. B c tư ng trư c m t có m t khuôn c a s hình tròn, không có cánh c a. Nó l i thét lên m t ti ng chói tai, tung ngư i bay l t qua khuôn c a s , vào bên trong nhà. Các b n đ nh ào vào bên trong nhà đ xem V có vi c gì không. Nhưng bên trong đã nghe ti ng V thét lên và c ngư i đã bay v t ra bên ngoài. Ch p m t nó đã đ ng th ng trư c m t các b n, ngư i không h chao đ o ng nghiêng.

T t c c tròn xoe m t nhìn theo V , mi ng kêu: “Ơ... ơ” T i t t c cùng m t lúc, nh y lên như choi choi, v tay rôm r p :

- úng là xi c chính c ng! úng là xi c chính c ng! B -ra-vô V -to-đ u! B ra-vô V -to-đ u. Trư c s tán thư ng n ng nhi t c a các b n, gương m t đ h ng lên. Vì cao h ng, vui thích, nó d n các b n đi th ng đ n ch s i dây thép phơi qu n áo góc bên trái sân. S i dây to b ng đ u đũa, cao quá t m tay v i, căng t hai 20

2

g c cây mù u cách nhau ch ng mư i thư c. Trên dây đung đưa nào áo tr n th , khăn m t, qu n sơ mi... Tư-dát đoán là V s p di n trò đi dây thép, nó

li n ch y t i trư c, vơ t t c áo qu n cu n l i thành m t bó và quăng lên thành b nư c c nh đó.

V nh y lên níu s i dây thép, g n sát ch bu c và g c cây, r i nhún ngư i đu lên. Loáng m t cái nó đã đ ng lên s i dây thép, ngư i hơi lúng li ng m t chút. Nhưng nó dang th ng hai tay, l y đư c thăng b ng m t cách d dàng. Khoan thai nh nhàng nó bư c t ng bư c ng n, v ng, đi sang đ u dây thép bên kia, dư i nh ng bư c chân s i dây thép hơi võng xu ng, kh đung đưa... Khi còn cách g c cây ch ng non m t bư c, nó b ng trư t chân, nhào nghiêng nư i. Các b n kêu rú, s hĩa, ch y xô h t c l i, giơ tay ra đ nh đ . Nhưng hai kheo chân nó đã l làng ngo c vào s i dây thép, treo ngư c ngư i, đ u d c xu ng đ t. Té ra nó làm đ ng tác gi đ d a các b n chơi. V n treo ngư i trên dây thép, nó ng ng lên nhìn v lo l ng s hãi c a các b n v i ánh m t d u dàng như m t nai, và m m m m cư i r t d thương. V a lúc đó đ i trư ng đi h p v . Anh đ n ngay trư c m t V lúc nào không hay. V ch t nhìn th y anh, m m cư i b i r i. Nó v i vàng v n tay vào vai Hi n, nh nhàng buông mình xu ng đ t.

i trư ng g i V vào phòng làm vi c. C đ i ùa vào theo, đ ng ch t gian phòng.

i trư ng quy t đ nh b xung V vào t Hi n. Sau đó anh h i chuy n nó t i sao bi t làm xi c, và t p xi c t bao gi .

Té ra trư c khi gia nh p V Qu c oàn, V là di n viên nhào l n c a m t gánh xi c rong. Nó k :

... Gánh xi c rong c a nó do m t ông Khách (Ngư i Tàu) to l n, có c p m t x ch ngư c như m t tư ng hát b i, làm ch gánh. Ông này trư c là di n viên tr c t c a m t đoàn mãi võ Sơn ông, chuyên bán thu c cao, r t có ti ng tăm Sài Gòn-Ch L n. Sau vì m t chuy n xích mích gì đó v i ngư i trư ng đoàn, ông ta tách kh i đoàn và l p m t gánh xi c rong đ sinh s ng. Gánh xi c này v n v n có năm di n viên: Ch gánh, V , m t anh lùn, m t con kh và m t con g u. Gánh xi c rong nh bé c a nó t ng đi di n kh p l c t nh Nam Kỳ, sang c Nam Vang. Lúc này c đ i m i hi u ra vì sao gi ng nói c a V lơ l đá gi ng Sài Gòn.

8

L n đ u tiên Hi n và nhi u b n khác trong đ i m i đư c bi t cu c đ i c a ngư i làm xi c rong ch ng mê ly vui thú như chúng v n thư ng tư ng tư ng. Trái l i, đó là m t cu c s ng gian truân, v t v , c c nh c đ n ghê ngư i. Cu c s ng y đã đ l i trong trí nh chú bé có c p m t d u dàng như m t nai này bi t bao k ni m hãi hùng...

Chính ngư i Khách mãi võ Sơn ông v a làm ch gánh v a d y xi c cho các di n viên. Ông ta d y anh lùn tung h ng ném dao, d y con kh , con g u múa thanh long đao, đi xe đ p, d y V nh y qua vòng l a có c m dao cùng các trò nhào l n, đi trên dây thép... V các môn xi c, ông ta tuy t gi i, không m t môn nào ông không đ t đ n m c điêu luy n. Nhưng ông cũng ác vô

cùng. Lúc d y, tay ông ta không bao gi r i cây roi da. Con kh , con g y, anh lùn và V , m i l n làm sai, làm h ng, ông ta qu t không ti c tay, l i còn ph t nh n đói. Nhìn ông ta đánh con kh v i con g u m i thương! Dư i nh ng tr n 21

2

mưa roi da, hai con v t ôm m t kêu rú lên, lăn l n dư i đ t, ch p tay l y ông r i rít...

c nh tranh v i hàng trăm gánh xi c rong h i đó, ông ch b t anh lùn và

V di n nh ng trò h t s c ghê r n, làm ngư i xem ph i d ng tóc gáy. Lên mư i tu i, V đã ph i phi tân bay qua vòng l a cháy r n r t có c m mư i hai lư i dao nh n ho t. Ph i đi trên dây thép căng cao hai thư c, và bư c t i đâu, ông ch đ y theo t i đó m t bàn g có b n bánh xe, bên trên c m ngư c mư i hai lư i dao như s n sàng ch nó ngã xu ng... Nhưng kh ng khi p hơn c là trò nó ph i làm bia s ng cho anh lùn ném dao.

Ngư i di n viên có tài tung h ng và ném dao tuy t v i này x u xí d s . Anh ta cao ch hơn m t mét nhưng đôi vai r t r ng nên trông c như ngư i vuông. Anh có cái đ u to h t c . Trong bi n qu ng cáo, anh thư ng đư c trưng là

“Ngư i lùn nh t th gi i v tài tung h ng và ném dao”. Làm bia s ng cho anh lùn ném dao, V ph i c i tr n, m c qu n c c thun bó

sát ngư i. Nó đ ng d a lưng vào m t t m ván m ng d ng trên cái giá g , hai tay dang th ng, hai chân xo c r ng, toàn thân không nhúc nhích, như đã b đóng đinh vào t m ván. Anh lùn đ ng cách xa nó ch ng mư i bư c, tay c m m t n m dao găm sáng loáng. Sau m t h i đánh phèng phèng c đ ng, ông ch hô lên m t ti ng như s m “T l này!”. L p t c anh lùn c m t ng con dao m t ném ph m ph p vào quanh ngư i V . Dao c m sát đ nh đ u, sát hai vai, lu n dư i hai nách, hai bên hông, hai bên b n, cu i cùng là dư i hai bàn chân. V a đúng mư i hai lư i. Lư i nào cũng c m cách ngư i nó ch vài ba phân, có lư i dính sát da... Và càng ném c m sát dao càng đư c ngư i xem tung ti n thư ng. Lúc V bư c ra kh i t m ván, mư i hai lư i dao c m trên ván v thành m t hình ngư i nho nh ...

M c d u đã đ ng làm bia s ng hàng m y trăm l n, nhưng V không làm sao quen đư c. K đ n đây, b t giác nó rùng mình. Th t kh ng khi p! Lúc đó hai m t nó nh m nghi n nên nghe càng rõ tiêgns dao rít quanh mình. M i l n lư i dao bay đ n c m ph p vào ván, rung lên b n b t, ch t thép l nh ch ch m kh vào da th t mà nhói th u đ n t n óc. M t c m giác kinh hoàng không sao t xi t làm cho kh p ngư i nó m hôi vã ra như t m. M hôi ch y ròng ròng su t t chân tóc đ n hai gan bàn chân. Nhi u l n căng th ng quá, nó tư ng có th ngã g c xu ng ch t ng t. Nhưng nó đã c h t s c đ đ ng v ng, không run. N u run và ch c n m t li leo xê d ch, dao s c m vào ngư i như chơi.

Nh ng v t s o dài như chém trên đ u V chính là nh ng v t dao anh lùn l ném hơi quá tay...

Ng i nghe V k chuy n làm xi c, hai thái dương đ i trư ng m hôi r n l m t m. Anh s ng s kêu lên :

- Th cha m , quê quán em đâu mà ph i lưu l c vô t n Sài Gòn làm xi c rong? Nó k :

... Nó theo gánh xi c t ngày còn nh l m, nó không nh là năm lên m y n a. Cha m quê quán thì ch còn nh là c nhà nó s ng chui ríc dư i m t cái g m c u s t to l m. Ngư i g ng gánh, ô tô, tàu ho đi l i r m r p trên đ u su t ngày, su t đêm. Cha nó thư ng m c b áo qu n xanh, rách rư i, n ng n c mùi vôi. Nó không nh m t cha nhưng cái mùi vôi n ng n c trên áo qu n cha sau m i bu i chi u đi làm v , thì cho đ n t n bây gi nó v n như còn ng i th y... C chi u đ n nó l i trèo lên m t đư ng nh a đón cha. Th y bóng 22

2

cha t xa, nó ch y ào đ n. Cha b ng nó lên tay, hôn hít r i móc móc túi... Cha b t nó nh m m t, há mi ng th t to, r i l làng đút vô mi ng, khi cái k o cau, khi cái k o bi, ng t cho đ n t n bây gi ... M t bu i chi u, nó đ ng đón cha hoài, đón đ n t i câm t i mù cũng không th y cha v . Chi u hôm sau, r i chi u hôm sau n a, cũng không th y cha v . Má nó thì c lăn lóc dư i đ t, đ u tóc rũ rư i, khóc gào như đã hóa điên. Má ôm ghì nó, vùi nó vô trong đ ng tóc r i b i, bê b t đ t b i, r i l i lăn lóc, l i kêu khóc... R i m t bu i sáng, nh ng ngư i chèo đò v t má nó t dư i sông lên. Tóc má trét đ y bùn. Ngư i ta xúm l i đào m t cái h to gi a bãi b p, bó má xu ng h , l p đ t l i. Nó đói quá, c ngày đ ng trên đư ng xin ăn. Ngư i cho mi ng bánh, ngư i cho c c cơm... M t hôm có m t ông m t mũi d t n như ông tư ng c m gươm trư c c a đ n hi n ra trư c m t nó. Ông đ ng ch ng n nh, không nói, không r ng tr ng tr ng ngó nó m t lúc lâu. Nó s co rúm ngư i l i. Ông này b t thình lình ch p l y bàn tay nó đang ng a chìa ra xin ăn, d t đi g n như

kéo. Nó s quá nên ch ng dám kêu, cũng ch ng dám khóc. Hai chân l t qu t ch y theo ông. Ông ta đưa nó đ n m t quán cơm, cho ăn cùng v i m t con kh , m t con g u, và m t anh lù t t đ u r t to... Lúc đ u nó s ngư i lùn này l m, còn s hơn c cái ông kéo nó đi. Nhưng anh lùn cư i v i nó hi n khô, d : “

ng s , đ ng s em . Anh ch lùn thôi. Mà ngư i lùn thì hi n hơn c con nít”. Anh g p mi ng th t trong bát đang ăn b vào bát nó. Sau đó cái ông m t mũi d t n y đưa nó lên tàu cùng v i anh lùn, con kh , con g y. Con tàu ch y su t ngày su t đêm, đ n m t nơi nào đó r t xa... Ông y chính là ngư i Khách mãi võ Sơn ông, ch gánh xi c rong... Câu chuy n c a V làm nhi u b n n i h t gai c, lo s thay cho b n và

thương b n quá ch ng. Nhi u đ a quay m t đi gi u v i nư c m t. M ng thì

khóc th t s , nó g c đ u vào vai B ng, khóc n c lên thành ti ng. B ng cũng khóc nhưng ch n c lên khe kh và ngư c m t ch y l ng l trên hai gò má thô

ráp. Tư-dát gi b cư i nhưng mi ng méo x ch thành m u. V nh-sưa đưa ng tay áo d i c p m t đ hoe,l p b p, t c t i h i V :

- Kh đ n nư c y răng c u không b tr n quách, c đèo queo mãi v i cái th ng chao ch xi c y làm chi?

- Nhưng bi t tr n đi mô đư c? - V h i l i như mu n nói v i t t c các b n có

m t đó. C p m t to d u dàng như m t nai c a nó ánh lên m t v bu n sâu th m.

- H i đó làm chi đã có V Qu c oàn như bây gi cho mình tr n theo? - V

kh th dài - Thêm n a mình cũng thương anh lùn l m. Anh y tuy thân mình m t mũi x u xí h t ch nói nhưng t t b ng như ông B t. Anh y thương mình, thương c con kh , con g u, như má thương con. M i l n chúng b ch đánh ho c di n trò b thương ch y máu, anh y pha nư c mu i r a v t thương cho chúng, tìm mua lá d u, thu c cao d t v t thương... Anh lén ông ch , l y đư ng pha nư c cho chúng u ng. Anh n ng d chúng khác chi m d con. Mình mà m, anh y ng i c nh bên đ u giư ng su t đêm, xúc bón cho mình t ng thìa cháo nh ... Mình tr n đi, không có ai đ ng làm bia s ng cho anh y ném dao, lão ch s đu i anh m t. mà anh y không làm xi c thì còn bi t làm chi mà ăn?

i trư ng h i :

- Th em gia nh p V Qu c oàn trong trư ng h p nào?

- Cách M ng Tháng Tám thành công, gánh xi c c a em đang di n Nha 23

2

Trang. Ít lâu sau đó, b n Pháp tr l i, t n công vào thành ph . i bác chúng

đ t dư i tàu bi n, rót lên trúng cái quán gánh xi c chúng em đang tr . Lão ch và anh lùn b trúng m nh đ n ch t ngay t i ch . Còn con kh , con g u, ho ng lo n d t đ t xích ch y bi n. Sau đ t đ i bác, các anh V Qu c Quân m t đơn v Nam ti n đóng quân g n đó chia nhau đi tìm c u nh ng ngư i b n n. Các anh tìm th y em n m ch t gi c dư c cái h rác c nh quán. Em không b thương, ch b s c ép. CÁc anh b em v c u ch a. ơn v Nam ti n này toàn ngư i Hu , v a đánh nhau M t tr n Nam Trung B rút v đây, chu n b lên tàu tr ra Hu . Các anh thay phiên nhau săn sóc em và đ t cho em cái tên m i là V , t c V Qu c oàn. H i còn gánh xi c, lão ch đ t tên cho em là Ti u La Thành. Còn tên ba má đ t thì em không còn nh n a. Ra đ n Hu anh ch huy đơn v đư c Ban ch huy Trung đoàn đi u đ ng v ch huy trung đ i ca nông b y lăm ly. Anh y đem em theo làm liên l c cho đơn v t đó đ n nay.

Hi n h i :

- R a c u không nh n đư c l nh c a Ban tham mưu Trung đoàn tri u t p v đ i Thi u niên trinh sát hay răng mà mãi chi u hôm qua c u m i đ n?

- Có... nhưng các anh trung đ i ca nông không ch u cho mình đi. Các anh y nói: “Chú mi đây r i các anh d y cho làm pháo th , oách b ng m y t i Thi u niên trinh sát, đi làm chi!”. Mình khóc h t nư c m t các anh cũng không cho. Mình c qua, b ăn hai b a li n... Mãi đ n chi u hôm qua, anh trung đ i trư ng thương mình đói m i ch u ký gi y cho mình v nh p đ i. Tư-dát lúc này đang ng i v t v o khung c a s . Nó b ng nh y ph c xu ng đ t và kêu lên v i gi ng ng c nhiên th t s

- Ơ t ! R a là đ i mình l i thêm m t th ng n a không có h !

9

Tr i s p t i. B u tr i đêm th p n ng l thư ng. T phía c a Thu n An mây đen xám xít, t ng t ng l p l p c ùn ùn kéo mãi v như mu n l p cho b ng kín kho ng tr i thành ph .

Góc tr i phía Nam thành ph ch t léo sáng. ó là ánh ch p t mi ng “Ông già b y lăm” đ t lưng núi Ng Bình, kh c đ n xu ng khu v c Pháp, m đ u cho đ t t n công c a quân ta đêm nay, đêm th hai mươi sáu c a cu c chi n đ u bao vây thành ph .

Theo l nh c a đ i trư ng, toàn đ i Thi u niên trinh sát đã t p h p thành đ i hình ch U gian bu ng gi a.

Im l ng. Ch đ i. H i h p.

Ng n đèn bão đ t trên bàn kê sát tư ng, chi u sáng nh ng b quân ph c thùng thình, nh ng cái mũ ca lô, bê rê, mũ c ng Ti p phòng quân... Chi u sáng nh ng c p m t long lanh, nh ng cái mũi h ch lên ch đ i, nh ng cái mi ng hé m s t ru t...

C p! C p! C p!

i trư ng t ngoài c a chính bư c vào v ng chãi trong b quân ph c màu xám. Lưng th t xanh-tuya-rông da, chân d n giày đinh cao c . Dáng anh th t đ p. Anh đ i mũ ca lô d màu rêu, hơi l ch m t tí, đ l n a mái tóc ch i mư t.

Trư c m t các chi n sĩ nh tu i c a mình, đ i trư ng bao gi cũng ăn m c, đi đ ng, nói năng r t đúng tác phong k lu t quân đ i.

24

2

Toàn đ i r t hãnh di n v ngư i ch huy c a mình.

Nhi u đ a còn c b t chư c anh t cách đi, đ ng, hô kh u l nh, đ n t t c nh ng c ch đưa tay đưa chân. Có đ a còn chú ý nh n xét đ i trư ng bao gi bư c đi cũng bư c đi cũng bư c chân trái trư c, và t p làm theo. T i hôm đó, V nh-sưa làm tr c nh t. Nó cũng g n gàng ch ng ch c không kém gì đ i trư ng, ch m i t i b quân ph c khá r ng, nên không đư c oai cho l m.

T trong hàng bư c ra, V nh hô toàn đ i đ ng nghiêm. Gi ng nó sang s ng, r t đúng quy cách kh u l nh. B t chư c đ i trư ng, nó đ ng yên l ng m y giây, đưa m t nhìn bao quát c đ i, ki m tra hàng ngũ khi đã th t ưng ý, m i r n r i ti n l i trư c m t đ i trư ng v i nh ng bư c đi đ u. Nó d ng l i cách đ i trư ng ba bư c, gi t m nh cánh tay đưa lên ngang vành mũ chào, dõng d c báo cáo quân s :

- Toàn đ i t p h p ba mươi hai chi n sĩ.

! H t!

i trư ng đưa tay chào l i, cho đ i tr v tư th ngh và ng i xu ng. Anh nhìn chi n sĩ tr c nh t, nhìn toàn đ i v i ánh m t âu y m khác h n m i hôm. Anh bư c đ n c nh bàn, rút cu n s tay trong túi ng c, đ t xu ng ng n đèn bão. Anh báo cáo v i đ i :

- êm qua quân ta, c hai M t tr n khu B và khu C đã đ ng lo t ti n công quy t li t các v trí c a gi c như ga-ra La-c -roa, Vi n Dân Bi u, nhà Dây Thép, l u Công Chánh... M t đơn v c m t thu c M t tr n khu B đã khiêng b n qu bom vào chính gi a khách s n Mo-ranh gi t s p m t t ng l u, gi t g n năm mươi tên giăc, thu tám súng trư ng m t ti u liên, thiêu h y m t kho xăng và nhi u l p ô tô... Trên con đư ng trư c c a hàng Ngân Hàng, m t chi c xe tăng c a gi c có g n đ i bác bô-pho, b n d n d p vào m t đơn v quân ta b trí g n đó. V a b n chi c xe tăng v a ch m lên, lao th ng vào gi a đ i hình quân ta, đ nh chà nát c đơn v dư i xích s t. Tính m ng m y ch c chi n sĩ ta ch còn treo trên s i tóc. Ngay lúc đó, m t chi n sĩ đ ng ph t ngay d y, ôm m t trái bom ba càng, xông th ng đ n trư c mũi chi c xe tăng. Anh lao c ngư i cùng trái bom vào kh i htép đ s như hòn núi. Chi c xe tăng gi c n tung, xích s t đ t lìa, n m b p dí m t đ ng như đ ng bùn. Ngư i chi n sĩ c m t hy sinh nhưng đơn v đã đư c c u thoát... C đ i g n như nín th , mi ng há ra, m t không ch p, nu t l y t ng l i c a đ i trư ng. Nhi u ti ng xuýt xoa b t lên, c đ i v tay r n r n, hoan hô chi n công tuy t v i c a ngư i chi n sĩ c m t .

i trư ng đ ng l ng m t phút nhìn

các em. Chính anh cũng l y n i xúc đ ng b ng b t c a các em. M t câu văn có l n anh đ c trong m t cu n sách nào đó, lúc này v t chói ng i trong trí

nh anh: “Nh ng hành đ ng anh hùng, nh ng tình c m cao c , nh ng s tích phi thư ng, là món ăn tinh th n t t nh t, đ nuôi dư ng tu i thơ”. Tư-dát ng i hàng phía sau, nhúc nhích c a qu y liên ti p như b ki n đ t. nó quay sang bên ph i, b m kh vào đùi V nh-sưa, ghé sát mi ng thì th m vào tai b n :

- Lao ch c u?

- Lao cái chi? - V nh-sưa cau m t h i.

- Còn lao cái chi n a! Lao c ngư i v i bom ba càng vô xe tăng t i Tây y? - Tư-dát thì th m tr l i v i v m t đ c bi t nghiêm trang ít khi th y nó. - N u g p trư ng h p như anh c m t quân đ i trư ng v a k , c u có dám lao bom như anh y không?

25

2

- R a c u?

- Nh t đ nh là t lao! - C p m t Tư-dát loé sáng hăm h - Ch t là cùng ch chi? M t mình ch t cho bao nhiêu ngư i s ng, ch t như r a m i sư ng!

V nh-sưa t trư c đ n nay v n cho Tư-dát ch đư c cái gi i làm h ch c anh em cư i ch ch ng làm đư c cái gì ra trò. Nhưng lúc này, nhìn v m t và

nghe gi ng nói khác l c a b n, V nh-sưa b ng tin là c u ta có th lao c ngư i và bom ba càng vào xe tăng gi c th t.

M ng ng i phía sau V nh-sưa, d ng tai nghe hai b n trò chuy n. Nó ch t ghé

sang h i Tư-dát :

- Anh Tư này, r a trái bom ba càng to ư c ch ng mô anh? Có n ng l m không?

- To nh thì vi c chi đ n c u? - Tư-dát h i l i M ng. M ng r t rè nói :

- Tui s trái bom to quá tui na (ôm, mang vác, bưng) răng n i mà lao?

- a, c u mà cũng đò lao c bom ba càng n a kia à?

- Anh lao đư c thì tui cũng lao đư c!

- Ban ch huy Trung đoàn sáng nay đã quy t đ nh. - Ti ng đ i trư ng c t cao, c t ngang câu chuy n c a hai đ a. Anh rút t gi y đánh máy có d u son đ , k p trong cu n s tay, ghé bên ng n đèn bão, dõng d c đ c: “Do tình hình kh n trương c a M t tr n,

i thi u niên trinh sát c a Trung đòn t m d ng

đ t hu n luy n. úng tám gi sang ngày... tháng 12 năm 1946 toàn đ i ph i có m t đ y đ t i Ch huy s M t tr n khu C đ nh n nhi m v chi n đ u”. C đ i ng i l m có đ n m t phút. Im l ng đ n n i nghe rõ ti ng con th ch sùng t c lư i trên tr n nhà. B t th n v t lên như nh ng chi c pháo thăng thiên, c đ i v t đ ng d y. CÁc em l t mũ, tung t i t p lên tr n nhà, v a nh y như choi choi v a v tay hoan hô đ n mu n v c ngôi l u doanh tr i. Như đ hư ng ng n i vui m ng cu n nhi t c a các chi n sĩ nh tu i, đúng lúc đó, phía m t tr n ti ng súng đ các c , ti ng l u đ n bom mình... r lên t ng đ t dài không ng t.

Và nh ng phút như th này không th làm sao không hát!

T t c ch ng đ i ai b t nh p, cùng m t lúc vươn th ng ngư i, căng l ng ng c, c t cao gi ng r p ràng hát vang :

“ oàn V Qu c Quân m t l n ra đi.

Nào có mong chi đâu ngày tr v

Ra đi ra đi b o t n sông núi

Ra đi ra đi thà ch t không lui...”

Khi đ i đã tr l i tr t t , đ i trư ng nói gi ng m m h n đi :

- Anh h t s c xúc đ ng và cũng h t s c vui m ng th y các em náo n c đ n th khi đư c tin s p ra M t tr n! Nh ng ngày s p t i đ i v i ngư i chi n sĩ

trinh sát chúng ta s là nh ng ngày tuy t đ p, nhưng đ ng th i cũng đ y gian kh hi m nghèo. Trong chi n đ u các em có th b thương, b gi c b t, th m chí có th hy sinh. Nhưng chưa lúc nào như lúc này, anh th y tin tư ng m t cách sâu s c r ng, nh ng ngày s p đ n dù v p ph i gian kh hi m nghèo đ n đâu, nh t đ nh các em cũng s làm đúng đư c như l i các em v a hát: “Ra đi ra đi thà ch t không lui...”

Gi ng anh b t ch t vang to lên như đang nói trư c c m t đoàn quân :

- ... Chúng ta quy t đ nh ra đi thà ch t không lui, đ góp ph n cùng các anh l n đánh đu i b n th c dân cư p nư c ra kh i b cõi T qu c thân yêu c a 26

2

chúng ta. Khi đ t nư c đã t do, T qu c đã hoàn toàn đ c l p, thì nh t đ nh ngư i Vi t Nam chúng ta s đư c hư ng m t cu c đ i sung sư ng, h nh phúc g p trăm nghìn l n hôm nay... L a tu i các em s không còn ph i đi , đi làm xi c rong, đi bán k o, bán báo đ ki m mi ng ăn hàng ngày như các em trư c đây đã ph i ch ud đ ng. Tu i nh ai ai cũng đư c c p sách đ n trư ng, đư c ca hát vui chơi...

n tu i khôn l n các em s đư c tho s c đem h t tài

năng s c l c c a mình c ng hi n cho Nhân Dân, T Qu c. Ngư i già lão s đư c vào an dư ng đư ng an dư ng tuôi già. Nh ng ngư i m đau, b nh t t s đư c vào nhà thương không m t ti n, có đ y đ thu c men ch a cho lành b nh...

T trong hàng b ng có m t đ a r t rè đưa tay lên, làm đ i trư ng ph i ng ng l i. Anh c m cây đèn bão đưa cao nhìn xem em nào.

- M ng đ y à? -

i trư ng h i, hơi nheo m t l i - Em mu n h i gì à?

M ng b i r i đ ng lên. Nó r t chân xuôi hai tay đ ng nghiêm, ch p ch p m t p úng h i :

- D ... d thưa anh... d đ n lúc đó thì ngư i b m c b nh hen suy n khinh niên có ch a đư c lành không ?

C đ i ngo nh l i nhìn M ng. Như m i b n ch c nhi u em đã phá lên cư i vì

c u h i ng n ng n ngơ ngơ c a M ng. Nhưng lúc này không em nào cư i. Nhi u ti ng su t su t ra hi u cho M ng không đư c h i ba láp như th n a. V nh-sưa hót h i nh n ngư i lên, túm l y th t lưng M ng kéo r xu ng, kh g t :

- C u không th y đ i trư ng đang nói chuy n quan tr ng đánh Tây c u nư c... c u l i đi h i chuy n b y b ho suy n kinh niên?

V nh nhìn lên đ i trư ng như có ý xin l i v s thi u sót c a t viên mình:

“m ng nó m i vô V Qu c Quân, nó còn d i l m, anh ta l i cho nó” c p m t nó như mu n nói v y.

i trư ng v n không r i m t nhìn M ng. Anh đang t h i :

“Làm sao chú bé không nhà c a, không m không cha không có c h này l i đ c bi t quan tâm đ n ngư i m c b nh hen suy n?”.

Anh ch t nh cách đây dăm hôm. Lúc đó cũng đã đ n mư i, mư i m t gi đêm, anh đang ng i so n khoa m c cho bu i t p sáng mai. Ch t V nh-sưa đ y c a bư c vào đ ng nghiêm báo cáo: “Báo cáo anh, M ng nó r t vô k lu t. Em v a b t g p nó trèo tót lên t n ng n cây bút bút đ ng sau doanh tr i, cái cây cao nh t vư n mà anh có l nh c m không đư c ai trèo lên y...”. Anh ph i s hãi kêu lên: “Tr i! Cái th ng! êm hôm khuya kho t th này nó

trèo lên làm gì trên y? Ngã m t cái thì tan xương còn gì”. V nh nói: “D , nó

trèo đ hái lá t m g i đ u cheo leo trên cái ng n chót vót nh t y. Hái c m t ôm tư ng. Em g i nó xu ng h i: “C u hái làm chi cái th lá ba láp đó mà trèo cây gi a lúc n a đêm, l ngã m n răng?” Nó cãi l i em: “Th lá t m g i ni quý l m ch anh tư ng! C t nh , phơi khô, sao vàng, h th , r i s c lên mà

u ng thì m c b nh hen suy n kinh niên n ng m y cũng lành”. Em t c quá

h i: “Ai bày b y b cho c u r a mà cũng d i d t nghe theo?” Nó nói: “C Ba trà già nh t trong xóm tui bày. ây là môn thu c gia truy n quý nh t c a c . C thương tui l m c m i bày cho ch ngư i khác a, có thuê vàng, c y cũng ch ng bày cho mô”...”

“Ch c trong cu c đ i chú bé này có m t u n khúc gì đây?” Anh nghĩ v y r i ôn t n h i :

27

2

- Em mu n bi t sau khi đã đánh đu i h t b n th c dân, nư c ta đã đư c hoàn toàn đ c l p, thì nh ng ngư i b m c b nh hen suy n kinh niên có th ch a lành đư c không, có ph i th không em?

- D ph i ... - M ng tr l i, gi ng h i h p.

- V y thì anh xin c quy t nói v i em r ng, không nh ng ch b nh hen suy n kinh niên, mà c nh ng b nh hi m nghèo khác, cũng s đư c ch a kh i. Vì

lúc đó m i th thu c men t t nh t, m i th máy móc d ng c ch a b nh công hi u nh t, đ u đư c dành đ ch a cho nhân dân lao đ ng, trong đó có

các em, cha m , ông bà các em. Nh ng th này, dư i th i nô l , ch dành riêng cho b n th c dân, vua quan, b n giàu có, l m ti n nhi u c a mà thôi, nh ng ngư i như anh em chúng ta đ ng có hòng mà r đ n! Em còn mu n h i gì thêm n a không?

- D thôi . - M ng vui sư ng đáp to. C p m t c a em ng i lên, long lanh dư i bóng s m vành mũ c ng đ i s p quá n a m t, ngư c nhìn đ i trư ng c m kích, bi t ơn.

R i như không sao ki m gi n i ni m sao xuy n, b ng b t trong lòng, M ng ch m qua vai V nh-sưa thì thào nói v i Tư-dát :

- Anh Tư nì, đ c l p sư ng quá anh hè?

Tư-dát cho câu h i c a M ng là th a. Nó đáp, không thèm quay đ u l i :

- Chuy n!

c l p mà không sư ng thì t i v chi c nư c lăn lưng ra M t tr n n n nhau v i t i Tây, b đ u ch y máu!

10

Phía m t tr n ti ng súng thưa d n. M t vài tràng n r i r c trư c khi t t h n. êm đã khuya l m, bên ngoài tr i v n r rích mưa...

Trong ngôi l u “doanh tr i” đã im h n ti ng rì r m chuy n trò c a các chi n sĩ

nh tu i.

T ng t m t, n m úp thìa trên nh ng t m ph n, nh ng m t bàn kêu li n nhau, ôm nhau ng ngon lành. Nhi u chi c chăn b đ p tung, m p mé t t xu ng đ t. Có đ a n m xoay ngang đ u l n xu ng chân, chân gác lên b ng b n n m bên c nh. Có đ a b t lên cư i khúc khích, ú nói mê... Có l đây là

gi c ng ngon lành bình th n nh t c a nh ng chi n sĩ trư c gi ra tr n. Ngôi l u chìm ngh m trong bóng t i sâu th m, ư t át mưa đêm. Ch còn m t kho ng sáng r t nh t ng gác hai. ó là gian phòng làm vi c c a đ i trư ng. Anh đang ng i c m cúi vi t dư i ánh sáng tù mù c a ng n đèn bão. Anh chu n b gi y t cho các t sáng mai đ n nh n nhi m v các đơn v . Anh nghiên c u s p x p phiên ch l i các t , đ làm sao m i t đ u có đ i viên đã t ng đư c tham gia chi n đ u, và đ i viên m i; đ i viên gi i chuyên môn, nhanh nh n, tháo vát và đ i viên ch m, ít sáng ki n... Sau khi soát l i danh sách đ i viên và đ c k lý l ch c a các em, anh phát hi n ra r ng quá hai ph n ba s đ i viên đã nh p ngũ r t s m. Các em Du, Phát, Chà, Nghĩa-kỳ, Ba, Châu, Lư m, Quỳnh, T , D t... có em nh p ngũ

tháng 12 năm 1945, có em tháng 1 năm 1946. Hơn m t n a s đ viên đã

tham gia chi n đ u t ngày đ u n súng.

Trư ng h p nh p ngũ c a nhi u em th t đ c bi t và khá t c cư i, hi m th y trong lý l ch các chi n sĩ l n tu i. N u Cách M ng là m t dòng sông, và cu c đ i c a m i chi n sĩ là m t con su i đ vào dòng sông đó, thì các em l i là

28

2

nh ng tia nư c nh bé, b t ng v t ra t m t k đá, m t v t n t trên thân cây, ho c trút xu ng t m t đài hoa gió th i nghiêng... Nhưng cái đi u kỳ thú

là nh ng tia nư c m ng manh nh bé y đã t len l i hòa vào dòng sông Cách M ng hùng vĩ, lúc nào không ai hay.

Trư c khi vào V Qu c oàn, Hòa-đen làm ng bán đ u ph ng rang nóng dòn.

Em B ng l i chuyên ngh “bánh mì m i ra lò” t năm mư i hai tu i. Nh ng bu i sáng mùa đông mưa d m l nh c t ru t, trong lcú nh ng đ a tr khác b ng tu i nó còn n m cu n tròn trong chăn m, m u máo v i quà sáng, B ng ph i mong manh áo c c, qu n đùi, đ ng run l p c p trư c lò bánh ch đ n lư t đ m bánh.

m xong, nó khoác cái b bánh to che khu t c ngư i lên vai, đi vòng h t ph này sang ph khác. Nó c l y hơi đ rao cho nh ng ngư i đang cu n tròn trong chăn m nghe ti ng: “Bánh mì nóng giòn m i ra lò đê... ê... ê”. H i b n Tàu Tư ng còn đóng Hu , m t hôm, nó th a cơ

n ng luôn c a m t tên lính Tàu say rư u, kh u súng “tôm-sơn” nư c thép còn xanh bi c. Nó tu n kh u súng vào b bánh mì, r i đàng haòng khoác lên vai l nh lót rao: “Ai... bánh mì nóng m i ra lò đê... ê...” Nó đi th ng đ n đơn v V Qu c oàn đang Cung An nh mà sáng sáng nó v n thư ng bán bánh cho các anh. Nó n p các anh kh u súng mà báng và nòng còn nóng s c vì b vùi gi a đ ng bánh mì nóng m i ra lò. Nó ng h luôn c b bánh mì đ các anh “th i” cho m b ng. Nó nói: “B bánh là c a nhà ch . M t b t m t b , lão ta ch ng nghèo đi mô mà các anh lo. Còn kh u súng là c a em. Các anh ph i thư ng công cho em, cho em đư c vô V Qu c oàn. Em chán cái ki p đi t cho ngư i ta l m r i!”

Tư-dát, cái chú đ i viên mi ng li n láu su t ngày, lúc nào cũng làm trò h ch c cho c đ i cư i, và nhát gan thì không ai b ng, th mà đã t ng làm m t vi c li u lĩnh nh t đ i. Trên đư ng đi h c v - nó h c năm đ nh t trung h c trư ng Kh i nh - Nó ghé vào Ga L n xem tàu ho đ l i. úng hôm đó, c đoàn tàu ch V Qu c Quân nam ti n. Các anh ng i trên các toa tàu căng đ y kh u hi u, bi u ng : “Nam b là máu c a máu Vi t Nam, là th t c a th t Vi t Nam!” “Thà ch t không quay l i đ i nô l !...” Các anh r p ràng v tay hát vang: “X p bút nghiên lên đư ng tranh đ u... X p bút nghiên coi thư ng công danh...” Nó li n li ng luôn cái c p sách xu ng sông, lén nh y lên tàu, tr n theo đoàn quân Nam ti n. Tàu đ n ga Tru i, nó m i b phát hi n và gi l i. Ngư i ta nh chuy n tàu ra Hu g i tr chú v nhà. Nhưng nó c bíu ch t l y các anh v Qu c Quân Nam ti n mà khóc: “Các anh mà tr em v nhà thì

cha m em tu t xương em ra. Cha m em gi đòn l m!” Các anh h i: “Nhưng chú mình nghĩ ng i cách răng mà đang đi h c l i nh y b a lên tàu tr n vô

th u đây?” Chú li n láu nói: “Ch t i các anh h t. Các anh c v tay mà hát r m tr i: X p bút nghiên lên đư ng tranh đ u... làm em không nh n n i, ph i x p bút nghiên theo các anh...”, - “R a bút nghiên chú mình x p vô mô c r i?”, - “D em x p h t xu ng sông Hương v i c cái c p da m i n a... B i r a ch mà v nhà thì cha m em tu t xương em ra...”. Chú c v a m u, v a khóc v a li n láu làm các anh không nh n đư c cư i. Cu i cùng các anh đành ph i cho chú nh p đơn v . ơn v chú vào đ n ga lăng Cô, đư c đi n c a Ban ch huy trung đoàn ch th l i đây b xung cho ti u đoàn Mư i Tám lúc này đang đóng vùng Nư c Ng t, C n Hai. Tư-dát tr thành liên l c viên c a ti u đoàn Mư i Tám t đó.

29

2

R i trư ng h p nh p ngũ c a các em Lư m, Châu, Ba, Kỳ, Quỳnh... C a V to-đ u... Và g n đây nh t là trư ng h p nh p ngũ c a M ng... Mà m i l n ch t nghĩ đ n anh l i ph i b t cư i: Cái th ng...

i trư ng Lê Th ng trư c cách m ng Tháng Tám là h c sinh trư ng K Ngh th c hành Hu . Ngay sau ngày Cách m ng thành công, anh ra nh p V Qu c oàn và đư c đ b t làm Trung đ i trư ng ch huy m t trung đ i Ti p Phòng Quân. M y tháng sau, anh đư c đi u đ ng v ban Tham mưu trung đòan công tác Phòng Tình báo. Hu n súng. Ban Tham Mưu quy t đ nh t p trung t t c các em liên l c c a trung đoàn, thành l p đ i Thi u niên trinh sát. Tham mưu trư ng ch đ nh anh v ph trách

i. Th t tình lúc đư c trao

nhi m v , anh ch ng l y gì làm ph n kh i. “M t sĩ quan tình báo l i v ch huy m t s p tr con h mũi chưa s ch, th t chán ch t!”. Anh th m nghĩ v y. Nhưng ch sau m t th i gian s ng g n gũi các em, đ tâm tình tìm hi u hoàn c nh gia đình và trư ng h p tham gia b đ i c a m i em, anh tr nên g n bó, yêu m n cái đơn v nh bé này bi t bao.

Th t ra, khi chưa ti p xúc v i các em, anh đã nghĩ v các em v i kinh nghi m cu b n thân.

i anh cũng có m t quãng tu i thơ như các chi n sĩ nh tu i mà anh đang ph trách, ch huy. Nhưng đó là m t tu i thơ t m thư ng. Ch ng có gì đáng ghi nh ... Nh ng trò ngh ch ng m ranh mãnh, nh ng tr n đòn c a b m , nh ng lo l ng h i h p trư c các kỳ thi.... Quãng tu i thơ đó

lư t qua cu c đ i anh không đ l i d u v t gì, như dòng nư c l ng l ch y qua m t kho ng tr i b ng ph ng và d c. So v i tu i thơ các chi n sĩ bé n anh đang ph trách, khác xa bi t bao! “Trong tương lai - anh th m nghĩ - các đ i viên c a anh, qua cu c chi n đ u vĩ đ i này, s h i tư ng l i tu i thơ c a mình. Ôi, tu i thơ c a đ i ta đ p đ bi t bao! Nó đã đư c g n li n v i v n m nh, v i s s ng còn c a đ t nư c và c a Cách M ng t thu còn tr ng nư c!”

11

i trư ng m i mê chìm đ m trong công vi c và suy tư ng, nên không nghe th y ti ng cánh c a k t m và ti ng chân rón rén bư c vào phòng. M t ng n gió l nh th i th c vào làm ng n đèn d u trên bàn lung lay, chao đ o. Anh v i đưa bàn tay khum khum che ch th ng trên bóng đèn và ng ng lên.

V nh-sưa đang đ ng trư c m t anh. Anh ng c nhiên, đ t bút xu ng h i :

- Sao em chưa đi ng ? Có vi c gì th em?

V nh-sưa đ ng nghiêm l i :

- Báo cáo anh, M ng nó b tr n kh i đ i!

- Tr n à? Tr n t bao gi ? -

i trư ng h i như có v không tin chuy n đó. -

u đuôi ra sao em k anh nghe xem nào.

- Cách đây kho ng n a gi , em đang ng b ng choàng t nh d y. Em đưa tay s thì không th y M ng n m c nh em. Em tư ng nó ng mê lăn r t xu ng đ t như m y l n trư c. Em nh y xu ng đ t, s kh p c bu ng cũng không th y. Em đoán hay là nó đau b ng ra vư n đi ca-bi-nê. Em n m ch m t lúc lâu không th y nó tr vô. Em lo quá, l nó đang dâu g p ph i gió l nh r i ng t luôn ngoài đó. R a là em ch y ngay ra vư n đ tìm. Vư n t i quá l i thêm mưa l c r c. Em tìm quanh tìm qu n mãi. Ch t nghe có ti ng khóc thút 30

3

thít ch góc cu i vư n. Em ch y l i h i: “Có ph i mi đó không M ng?” Nó

không nói chi h t, c ng i thu lu g c cây mà khóc to hơn. Em h i chi nó

cũng không nói, c khóc hoài. T c quá, em nói: “ ư c, c u c ng i đó mà

khóc cho chán đi. T vô báo cáo v i đ i trư ng là đang n a đêm c u b tr n kh i đ i” R a là nó đ ng ngay d y, níu l y tay em van v : “

ng, anh đ ng

báo cáo v i đ i trư ng mà t i tui... Anh tha cho tui l n ni, l n sau tui không dám làm r a n a mô...”

- Th bây gi M ng đâu r i?

- D nó đã đi vô đ ng trong mái hiên g n b p. Mà nó c khóc, em d chi nó

cũng không nín.

- Nhưng em căn c vào đâu mà cho là M ng đ nh b tr n kh i i?

- Nó không đ nh b tr n thì can chi n a đêm l i mò ra ngoài vư n ng i khóc m t mình dư i tr i mưa? Em ch c nó nghe tin ngày mai i ra m t tr n, nó

s , đ nh b tr n. nhưng ra đ n ngoài vư n tr i t i quá, không bi t đư ng mô

mà mò đi, nên đành ng i khóc... Em không ng nó hèn đ n nư c y! Nó làm x u m t cho c t em! V nh-sưa k t thúc câu chuy n v i gi ng t c t i, ph n n .

- Em xu ng g i M ng lên đây anh g p.

- Rõ!

V nh-sưa đưa tay lên ngang mày chào anh, quay ra v i đ ng tác đ ng sau quay.

i trư ng nhìn theo cái dáng nh bé c a V nh, khu t d n dư i các b c c u thang, th m nghĩ: “Chú bé này tương lai s là m t chi n sĩ ki u m u trong sinh ho t cũng như trong chi n đ u. Và n u chú ta đư c đ b t làm chính tr viên, ch c ch n s là m t chính tr viên r t c ”. Lát sau, V nh-sưa d n M ng vào phòng. V nh đ ng lùi l i khu t sau cái b lò

sư i. M ng bư c đ n gi a phòng đ ng s ng l i, nhìn đ i trư ng v i đôi m t c a ngư i s n sàng nh n t i. Cái mũ c ng và b quân ph c r ng thùng thình c a nó th m l i t ng m ng l n vì th m ư t nư c mưa. Ch c nó ngoài tr i đã khá lâu, hai má và m t nhòe nho t nư c mưa l n nư c m t. C gương m t nó có m t v gì bu n kh khôn t . Nhìn nó đ i trư ng b ng th y nhói trong tim.

- L i g n đây anh h i. -

i trư ng nói gi ng đ c bi t d u dàng.

M ng r t rè bư c l i, tì ng c vào mép bàn :

- T i răng đang n a đêm em l i ra ng i ngoài vư n mà khóc?

M ng v a nói v a n c nhè nh :

- D ... Em l l n ni... Anh tha cho em... L n sau em không dám r a n a...

- Có ph i em đ nh b tr n kh i

i không?

M ng cúi đ u kh g t :

- D ...

- T i sao em l i tr n? Có ph i em s ra m t tr n không? N u s , em c vi c báo cáo v i anh, anh s cho em ra ngay kh i

i, vi c gì ph i tr n?

- D ... em có s chi cái chuy n ra m t tr n... - M ng n c to, m t gi t nư c m t rơi xu ng m t bàn, nó v i đưa tay chùi đi và nói ti p, gi ng th n th c.

- D , em ch tr n đi m t lúc r i em l i quay v thôi mà...

- Em đ nh tr n đi đâu mà ch tr n có m t lúc?

- D ... d ... em tr n v thăm m em...

- Thăm m à? -

i trư ng s ng s t. - Sao hôm xin nh p đ i em khai là

không có cha m chi h t, đi gi em cho ngư i ta?

31

3

- D em nói r a b i s anh không cho em nh p

i, b t ph i v xin phép

m ...

- R a m em làm ngh chi? Ngoài m ra nhà em còn ai n a không? Em ng i xu ng đây k o m i chân.

i trư ng kéo M ng ng i xu ng cái gh đ u c nh anh. Anh d mũ ư t th m nư c trên đ u nó, đ t vào góc bàn, và rút mùi xoa lau m t cho em. - Hãy k cho anh nghe chuy n nhà em đi. - Gi ng anh như gi ng m d con. M ng bi t là không th gi u đ i trư ng đư c n a. Không k cho anh nghe h t m i chuy n, e ch c anh đu i mình ra kh i đ i m t, nó t nh th m v y. Tranh cái nhìn dò h i c a đ i trư ng, hai m t nó nhìn chăm chăm vào cái mũ

ư t th m nư c mưa đ góc bàn nó k không m ch l c, ch c ch c ph i ng ng l i, c p môi run r y c nu t ti ng khóc n c ch c trào lên c ...

... Nhà em cu i đư ng ki t nh p nhúa nh t xóm Bao Vinh. - cái xóm ngo i ô nghèo kh phía b c thành Hu .

M i l n tr i mưa to, nư c ch y t tung trong nhà, m em ph i l y mo nang mà d i. D i đư c ch ni l i d t qua ch khác. Nhi u b a ng i trong nhà mà

hai m con ph i đ i nón. Trong nhà ch có b c ph n m t gãy m t m t chân, ph i kê thay ch ng g ch. V i thêm cái chõng tre v a hai m con n m. Cái sân trư c nhà rêu ph xanh lè lè, tr i mưa, vô ra không b m chân là v ch ngay...

M em là ch Ni m, làm ngh bán bún bò gánh. Bún bò c a m em ngon mà

r nh t ch Bao Vinh. Bu i sáng, ai cũng hong hóng ch “Gánh bún bò ch Ni m” m i ăn.

Trư c tê nhà còn có cha em. Cha em tên là Năm, m t r t dài nên c xóm g i là ông Năm-ng a. Cha em cao to mà d t ghê l m, ng c xăm đ y r ng r n. Cha em r t gi i võ, trong ngư i lúc mô cũng d t dao. C vùng Bao Vinh ai cũng ki ng. ã có hai tay anh ch ngoài b n Bao Vinh b cha em chém x cánh tay....

Cách đây đã lâu, cha b m em, đi l y v hai bên Phú Cam r i luôn bên đó. Nhưng c năm b a n a tháng, cha em l i mò v nhà, h ch sách hành h m em. B t m em ph i mua rư u, lòng heo, nư c m m ngon v cho ăn, ăn xong l i qu t mi ng đi. G p b a m mua ph i lòng heo không béo, không ngon, cha co chân đá ph c h t xu ng đ t, r i ch i, đ p m em t i tăm m t mũi. Nhi u l n cha còn l t h t áo qu n c a m . C t tóc m vô chân c t nhà, r i c m thanh c i mà phang. ánh chán, cha c đ m c m n m đó, b đi. Em ph i tháo tóc ra cho m , đ m em ng i d y.

u m em lòa lên nh ng

máu... máu b t tóc l i thành n m... Tóc m trư c kia dài l m, th ra ch i g n ch m gót. R a mà ch r ng g n h t, búi l i ch còn l n nh hơn n m tay em...

M i l n th y bóng cha v th p thoáng ngoài ngõ là em l i ngay xu ng b p hay chui rào tót ra ngoài đư ng. R i c đ ng đó khóc nghe cha m ng ch i đánh đ p m trong nhà. Ch cho cha đi khu t, em m i dám ch y vô, ôm m mà khóc. Có l n em t c quá h i m : “Cha đã đánh đ p m hoài r a, l i b m mà đi, răng m còn c mua rư u, lòng heo v i nư c m m ngon cho cha ăn làm chi cho u ng?”. M em ôm em khóc mà nói: “

i m đ ng cay c c

kh l m con ơi...! Cha hành h đánh đ p m ch ng đó ch hơn n a m cũng ph i c n răng mà ch u. M m c ơn cha con n ng l m con ơi...”. Em th c m c:

“Ơn chi r a m ?”. Nhưng m em ch ôm ch t em hơn khóc n c không thành 32

3

ti ng, nhìn em v i c p m t bu n rư i rư i: “Con còn nh d i quá... m làm răng nói cho con hi u th u đư c lòng m con ơi!”

M t b a, em ra sông t m, lúc ch y v đ n đ u ngõ thì nghe ti ng cha quát tháo trong nhà. Em li n vòng ra l i sau chui rào, rón rén đi vô hè nhà, ghé

m t nhìn qua l phên th ng. Cha em đang ng i trên ph n, trư c m t là cái mâm g đ t m t đĩa lòng heo, chén nư c m m, chai rư u. Nhưng không th y cha ăn u ng chi h t. Cha ng i m t chân co trên ph n m t tr ng tr ng ngó

m . M ng i x t dư i đ t, ngư c lên nhìn cha. Cha d n gi ng quát: “Không có

lôi thôi, mi có đưa đây không thì nói cho tao bi t!”. Em th c m c: “Không bi t cha đòi m đưa cái chi mà g t gao r a?” M khóc m u máo, nói: “Tui l y anh trăm l y, nghìn l y. Anh thương l y m con rui, c đ i rui ch t bóp, nh n đói nh n khát, m i đ dành cho con đư c m t chút đó. Ch anh mà l y đi thì c c m con tui quá anh ơi! Thân tui đây, anh mu n hành h , đánh đ p chi tùy ý, nhưng xin anh đ ng l y... T i nghi p tui l m anh ơi...”. Cha em h lên m t ti ng hung t n: “ ánh mi ch thêm nh p tay! ánh m t con đĩ thì thà đánh con chó còn hơn!” Nghe cha nói, em suýt kêu to lên: “Ui chao! Răng cha l i n nhi c m ng m cái ti ng x u xa đó?” M ng ch t nh có m t l n, cùng v i t i b n trong xóm, nó ch y đu i theo m t ngư i đàn bà, qu n áo x c x ch, m t mũi son ph n loè lo t. Nó cùng v i các b n cùng hò reo, v a ném lõi b n, v chu i vô lưng, vô đ u tóc ngư i đàn bà: “Con đĩ! Con đĩ!” Có m t đ a ném hòn đó trúng đ u ngư i đàn bà, máu r n ra ư t đ c chân tóc. Nó không bi t “con đĩ” là con chi, ch ham vui hùa theo t i b n và m t s ngư i l n, đ

hành h ngư i đàn bà t i nghi p đó. Trong trí tư ng tư ng c a nó “con đĩ” là

m t lo i ngư i x u xa g m ghi c cũng như con chó d i, con r n đ c... M t b ng b ng vui thích, nó ch y m t m ch v nhà, g i m t ngoài ngõ: “Con đĩ! M ơi con đĩ”. M t trong b p bư c ra đ ng chôn chân nhìn em m t tái xanh như tàu lá. Nó nhìn m , t nhiên phát s , lo l ng h i: “M đau hay làm răng r a m ?” M t m v n tái xanh run r y h i: “Con v a kêu m cái chi r a con?” Nó khoe: “Ngoài ph có con đĩ m . T i con ch y theo quăng v chu i, cùi b p, như mưa! Quăng sư ng tay thôi! Con quăng cho con đĩ cái cùi b p trúng b p gi a lưng!” Nó tư ng m s cư i khen: “Con c a m quăng gi i thi t!” Nhưng m không cư i. Môi m t nhiên tr ng nh t như t gi y. C p m t m nhìn nó lúc đó sao gi ng h t c p m t con chim nh lúc ngư i ta bóp c cho ch t đ làm th t! Nó níu v t áo m ho ng s kêu: “M , m ! Làm răng r a m ?”. M đ t bàn tay lêu đ u nó, nói gi ng run run: “Răng con l i đi ném ngư i ta làm chi con? L n sau con không đư c làm như r a mà t i ch t đó

con”. Nó nói: “Nhưng là con đĩ mà m ?” M b ng như b ki t s c, không đ ng v ng đư c n a, ng i th p xu ng đ t, kéo vào lòng. Gi ng m như s p khóc

“Ngư i ta cùng đư ng ki t l i m i đ n nông n i đó con ơi.... Ph i thương xót l y h ... Con còn nh d i quá... con đã hi u chi vi c đ i”. Câu chuy n cũ hi n lên như m t cái d m l n đâm su t trí nh nó. Nó th y ru t đau qu n l kỳ, hai bàn tay ph i bíu ch t vào cái c t mái hè, m i đ ng v ng. M ng n c n k ti p :

... Bên trong nhà, m t m b ng đanh l i, nhìn cha v i c p m t c a ngư i cùng đư ng. M nói: “Anh có gi t tui thì gi t, ch tui không đưa cho anh mô!”

Cha em tr môi phì m t ti ng, nói: “Gi t mi làm chi cho thêm nh p tay. Mi mà không đưa, tao ng i đây ch th ng con mi v tao s nói rõ ng n ngành cho h n bi t mi là m t con đàn bà nhơ nh p như răng. Th ng con mi s khinh 33

3

mi ch ng khác chi con chó!” Như b cha đ p m t búa trúng gi a thóp, m kinh hoàng ng i d t lùi l i, kêu to: “Ui chao ôi, răng mà anh đ c ác đ n nư c nơ! Anh róc xương hút t y c m t đ i tôi chưa đ , mà anh l i còn n lòng mô?...”

M ch ng tay run r y đ ng lên, v n v n d c theo phên đi vô bu ng, lát sau m tr l i, m t bàn tay n m ch t khư khư cái gì đó. i đ n trư c m t cha, m m xòa bàn tay ra. Gi a lòng bàn tay m là đôi bông tai vàng. ôi bông tai mà m thư ng c t trong cái h p diêm nhét đ y bông gòn, th nh tho ng l a l y ra cho em coi và nói: “M c t đ dành khi mô con l n m cư i v cho con...”. M em nói, m t rúm ró. Gi ng lào thào như ngư i b h t hơi: “Còn m t chút đây, anh l y luôn đi, r i anh đi đi, đi luôn đi cho khu t m t tui! Xin anh đ ng v đây mà hành h m con tôi...” Như con c p th y m i, đang ng i, cha ch m ngay d y, ch p l y đôi bông tai vàng trong tay m đút li n vô b c. M

v n đ ng s ng, ngó trân trân lòng bàn tay tr ng r ng, c p m t d i h n đi. B t ng m kêu to m t ti ng xé ru t, r i ngã v t xu ng đ t như b ch t lìa ngang chân. Cha em bư c qua ngư i m , c m đ u đi th ng ra ngõ...

“

i mô con dám khinh m , m ơi!” M ng b ng n c n tư ng như trư c m t không ph i là đ i trư ng mà là m đang n m v t dư i đ t, đ u tóc rũ rư i. Nó òa khóc, nư c m t chan hòa trên hai má, nh liên ti p xu ng bàn. i

trư ng ph i đ ng lên, ôm ch t nó vào lòng. Hai m t anh cũng đ hoe...

- Nín đi em, nín đi... Anh không ng em l i kh đ n th !

... M em b m c b nh hen suy n n ng. - M ng lau nư c m t, k ti p. - Thêm vô dó cha em c nhè vô gi a ng c m mà đá, mà đ p, nên càng ngày càng n ng hơn, h đ ng tr i là cơn hen suy n l i hành h m . Có khi hai ba ngày li n, m ng i gò lưng ôm ng c mà ho khan, khò khè kéo suy n, em không s c nào ch u n i. Em th y ng c em cũng t c ran theo như b ai dìm lâu xu ng nư c. Thương m , em khóc h t nư c m t. Em rang mu i, b c vào cái v t áo rách, chư m ng c cho m . Em chư m cho đ n t n đêm khuya, hai tay m i r i, các nhà hàng xóm đã t t đ n đi ng h t, v n còn chư m... M em c gi c hoài: “Con đi ng đi, m th y đ nhi u r i!” em v n không ch u đi. n

lúc m t quá, em g c vô lòng m ng thi p lúc mô không hay... M t b a, c Ba Trà già nh t xóm, mách cho em: “Th lá t m g i đ u trên ng n cây bút bút th t cao, ch a b nh hen suy n còn hay hơn thu c tiên. Nhưng ph i hái vào lúc n a đêm, lúc lá đang ăn khí tr i, u ng sương móc, thì

m i công hi u. Lá phơi khô, sao vàng, h th , b vô n i đ t, đ năm chén nư c trong, s c l y m t chén. Ch u ng ch ng năm chén là b nh rút, ch c chén là b nh kh i”.

T b a đó, nó quy t đi tìm th lá thu c tiên đó, ch a b nh cho m . Kh p c m t vùng Bao Vinh, Bãi Dâu, không có ng n cây bút bút nào nó chưa trèo lên tìm lá t m g i. Nhưng không tìm th y. Nó tìm l n lên các ng n cây bút bút vùng ông Ba, Gia H i. Tìm h t c vùng ni r i mà cũng không th y, nó qua bên tê sông Hương, tìm t

p á, qua trư ng Kh i nh, lên đ n Ga L n.

R i vòng v B n Ng , lên mi t Nam Giao...

i tìm lá thu c nó ph i d u m . M mà bi t, đ i nào m đ cho đi. M s nó

trèo cao, l ngã ch t tan xương m t gi ng. ã bi t bao nhiêu l n nó ng i khóc m t mình dư i các g c cây bút bút, sau khi đã trèo lên t t xu ng, s y h t c da b ng...

Trư c ngày Hu n súng ch ng m t tháng, tình c nó phát hi n đư c, trên 34

3

ng n cây bút bút cao nh t trong khu vư n đ ng sau doanh tr i này, có đ u m t tán lá t m g i r t to. Nó m ng quá. Nhưng khó cái là d o đó ngôi l u doanh tr i có V Qu c oàn đóng đông l m. Ngoài c ng s t lúc nào cũng có

các anh c m súng đ ng gác. Rào s t vây xung quanh vư n tuy cao, l i có

mũi nh n nhưng nó th a s c trèo vào. Nó ch s các anh nghi là Vi t gian, trèo rào vô ăn c p. ã hàng m y ch c l n nó đi vòng quanh hàng rào s t ngôi l u này, m t hong hóng ngó vô vư n... Các anh lính gác li n sinh nghi, m t l n nó đã b m t anh g i l i, nghiêm m t h i: “Làm chi mà ngày mô tôi cũng b t g p chú loanh quanh l n qu n đây, h ? Tôi mà còn b t g p m t l n n a tôi s cho chú vô tù nghe chưa?” Sau cái l n đó, nó không còn dám bén m ng đ n g n ngôi l u này n a. Ch dám đ ng t xa mà ngó l i. Sau ngày M t tr n Hu n súng, nó đoán ch c ngôi l u b tr ng, vì b đ i ph i ra M t tr n, l i đó làm chi? Nó tìm cách l t qua c u Bao Vinh, ch y m t m ch đ n ngôi l u, b ng m ng kh p kh i, chuy n ni răng cũng tìm đư c thu c cho m . Nhưng ai ng b đ i ngư i l n rút đi r i, l i có b đ i con nít t i đóng. Nó bu n phát khóc lên lúc đó nhà m l i đang lên cơn hen suy n. Nó v n m nghĩ mãi, cu i cùng tìm ra đư c m t m o: V t qua c u Bao Vinh th t s m, ch y theo toán b đ i con nít đó, r i l a lúc không ai đ ý lén chui vào gi a hàng mà v ngôi l u. Khi đã vào đư c bên trong r i, nó s l n ra vư n, trèo tót lên ng n cây bút bút, n m ch trên dó cho đ n lúc n a đêm... Ch cho đ n lúc lá t m g i ăn no khí tr i, u ng no sương móc, như l i c Ba Trà d n. Nó s hái m t ôm th t to, đ cho m u ng đư c m y ch c l n r i trèo rào ra ngoài, tr v . Cái mưu m o hay ho đó, làm cho nó thao th c hoài không ng đư c. Nó tin ch c l n này công vi c răng cũng trót l t. Nhưng nó

còn lo b áo qu n. Nó đ ý c đ i không ai m c áo qu n như mình. a nào

áo qu n cũng r t oai như b đ i ngư i l n. M c áo qu n x u xí như nó chui vô hàng e không khéo l m t... H i đ u năm, m có may cho nó m t b áo qu n r t đ p. Cái áo “thơ-mi” có c tai chó v i cái qu n “so c” v i xanh, hai bên có hai cái túi, m i túi đ ng đư c m t lon đ y b p rang. Qu n không có

d i rút mà xung quanh c p có nh ng cái quai đ lu n n t da. Nhưng m nó

chưa mua đư c n t. L y áo qu n th may v là m c t luôn vô rương. Nó

xin m c m nói: “C t đó khi mô đ n T t ho c con đư c vô

i Thi u nhi đánh

tr ng cà rùng như m y đ a trên ph thì m l y cho mà m c. Ch bây gi con m c ch nh y m y b a là rách tan thôi. Mình là con nhà nghèo, ph i ăn m c tùng ti m con !”. Nó li n tung chăn ch y xu ng b p, nói v i m : “M ơi, sáng mai m cho con m c b áo qu n m i m hí!”. Nó không dám nói l cho m bi t chuy n “Ngoài ph , t i b n con đ a mô cũng m c áo qu n m i c . M cũng cho con m c ch c t hoài làm chi m ?” M nói: “M đã nói r i, mình là con nhà nghèo, ngày thư ng ăn m c tùng ti m răng xong thì hôi. B áo qu n đ p đó ph i đ dành khi mô có l l t r i h ng m c”. Nó n i d i “R a thì

thôi, con không m c n a. M c c t cho đ n m c thì thôi!” M n i t c, quay l i phát cho nó m t cái vào mông: “Không m c thì tao cho đ a khác m c! i lên đi ng ”. Nó leo lên giư ng n m khóc t m t c mãi... Sáng hôm sau, nó l t qua c u Bao Vinh, ch y theo

i lên đ n c u ông Ba

r i chui b y vào hàng...

i trư ng h i :

- Th cái hôm đ u tiên nh p đ i em có ra vư n trèo lên cây bút bút hai lá

t m g i không?

35

3

- D có...

- Sao em không trèo rào tr n đi như đã đ nh mà l i?

- T i.. anh v i các b n thương em quá. V i thêm anh V nh nói v i em: “Không chi x u xa b ng đã vô b đ i l i đào ngũ”. Sau đó em còn đư c nghe anh gi ng đánh đu i h t t i Tây cư p nư c, giành đư c đ c l p r i thì ai ai cũng đư c sung sư ng. Nh ng ngư i c c kh như m em dù có m c b nh chi n ng m y cũng đư c Chính ph ch a cho lành... Em mu n theo các anh đánh Tây cho nư c nhà đư c đ c lâ p, đ sau ni l m em có m c b nh chi còn n ng hơn c b nh hen suy n, cũng đư c Chính ph ch a cho lành... i trư ng g t g t đ u, m m cư i :

- Em bi t lo xa như th là r t ph i. Th bó lá t m g i hái đư c em có còn gi không?

- D còn ch !... T i ni em đ nh tr n v m t lúc đ mang bó lá thu c đó v cho m em. Em s mai lên m t tr n l bom đ n làm cháy m t thì ti c l m...

- Em đ nó đâu r i?

- Em gi u trong cái h c dư i chân c u thang. Em s anh bi t, anh la...

- Em xu ng l y lên đây cho anh coi th . Anh cũng chưa đư c bi t m t mũi th lá thu c quý đó.

Nét m t M ng v t tươi h n lên. Em ngư c nhìn anh như còn chưa th t tin. R i b t ng , em đ ng lên ch y v t ra kh i phòng. M y phút sau, em ch y vào, tay ôm m t cái gói. Em r t rè đ t nó lên bàn c nh đèn bão. Cái gói khá

to, b c b ng m t mi ng v i b t nhem nhu c xé b ng dây đi n tho i. i

trư ng m ra, bên trong còn hai l p gi y báo cũ n a. Nh ng cành lá khô màu xám nh t, r t dài, đư c b g p l i thành nhi u đo n: tho ng b c lên mùi n ng và hương nông đ ng c a lá cây phơi khô.

- Em phơi t bao gi mà khô đư c th này?

- D , em phơi t b a lâu r i... H hôm mô có n ng là em đem ra phơi, em ph i trèo lên nóc nhà tr i phơi trên mái ngói.

- Tr i đ t! -

i trư ng kêu lên, gi ng không gi u đư c s hãi. - Mái nhà l u ba t ng trơn tu t, l trư t chân m t cái thì còn gì là ngư i!

- D !... Phơi trên đó cao, nhi u n ng, nhi u gió, lá mau khô... v i l i em s phơi dư i các b n không bi t, l ngh ch v t đi...

- N u g p ph i m t cây bút bút cao g p hai g p ba ngôi l u ni li u em có

dám trèo lên hái không?

- D cao m y em cũng trèo... Mi n sao cho m em đư c lành b nh... Nghe gi ng nói và nhìn v m t chú đ i viên nh c a mình, đ i trư ng b ng th y tin m t cách l lùng r ng, chú ta s s n sàng trèo tu t lên b t kỳ m t cây nào trên trái đ t đ tìm thu c cho m .

Anh c n th n b c bó lá t m g i l i như cũ, đ t vào tay m ng và nói :

- Có d p anh s cho em v phép, mang v cho m , còn bây gi em ph i xu ng đi ng . ã quá n a đêm r i, mà sáng mai chúng ta còn ph i lên M t tr n s m.

M ng đ ng lên, đ i mũ, đ ng nghiêm chào anh r i cùng v i V nh-sưa bư c ra kh i phòng.

Anh cũng đ ng lên, nhìn hút theo em, tim đau nhói, th m nghĩ :

- Nh nhoi th kia, mà chú ta đã ph i ch u đ ng nh ng n i kh như ng y!

* * * * *

ang ng r t say, V nh-sưa v t choàng t nh d y. Có ti ng khóc th n th c 36

3

ngay c nh tai em. Nó ng i h n lên. Hóa ra M ng khóc, v a khóc, v a nói m (nói mê, nói mơ). V nh đưa tay s má b n. ui chao, c hai má nó ư t đ m nư c m t nóng h i. Nư c m t ch y xuông th m ư t c v t áo tr n th c u tra đang g i đ u. V nh ph i lay g i m t h i lâu, M ng m i t nh ng . V nh cúi xu ng thì thào h i :

- Mi n m mơ chuy n chi mà khóc d r a?

- Tui n m mê đư c

i trư ng cho phép v thăm m . - Gi ng M ng còn ư t

nư c m t. - Tui m c b áo qu n V Qu c oàn r t oai, l i còn đeo trên vao kh u súng m i v a cư p đư c c a t i Tây. Tui v a bư c vô đ n sân, m tui đang ng i n u xáo bò dư i bépe, ch a ra đon đ chào m i: “Anh vô nhà xơi nư c, ăn bún bò”. M tui tư ng tui là anh V Qu c oàn mô. Tui b mũ ra, ngó m , mà cư i. R a là m tui đ ng s ng, ngõ tui trân trân r i kêu òa lên:

“Úi chao ôi, con ơi! R a ch m y lâu con b m con đi mô, làm m khóc h t nư c m t nư c mũi r a con ơi là con ơi!”. Rui nói: “Con đi V Qu c oàn đánh Tây cho nư c đư c đ c l p ch đi mô n a m . Nư c đư c đ c l p thì

sư ng l m m n . L m có m c b nh chi n ng m y cũng đư c chính ph cho vô nhà thương ch a cho lành h t m . M ơi, con đã tìm đư c lá t m g i đ u trên chót ng n cây bút bút, ch

i con . Th lá ni chwũa b nh hen xuy ng

là hay nh t h ng m . Hay hơn thu c tiên!

con vô l y n i s c ngay cho

m u ng m hí!”. M tui li n c m bó lá t m g i, ch y long tong kh p xóm, g p ai cũng níu l i khoe: “Th ng con tui nó chưa ch t. Nó đi V Qu c oàn đánh Tây. Nó ki m đư c lá t m g i hay hơn thu c tiên v ch a b nh cho rui... E ch nay mai là tui lành b nh bà con ... Bà con m ng cho tui đi...” V a lúc tui vô nhà tìm đư c cái n i đ t đ s c thu c cho m , thì anh g i th c tui d y... Ti c quá!

[1] Vi t gian

[2] Plongeon: nh y (ti ng Pháp)

[3] Champion: vô đ ch (ti ng Pháp)

[4] cô-soong: con l n (l i x v , ti ng Pháp)

37

3

Ph n th hai

1

Sáng hôm sau.

Không đ i còi báo th c c a đ i trư ng, c

i đã hò nhau th c d y t lúc tr i

chưa t m sáng. Ngôi l u doanh tr i l p t c n ào nh n nháo tư ng như có

c m t ti u đoàn b đ i đóng, ch không ph i ch có ba mươi hai đ i viên thi u niên.

Các em g p chăn, giũ chi u, bu c ba lô, tìm ca bát, tìm mũ... đi l i, ch y lên ch y xu ng chóng c m t, g i nhau í a í i. Quỳnh, qu n ca c a đ i, đư c các b n đ t cho bi t hi u là Quỳnh-sơn-ca, vai khoác ba lô cóc, nh y đ ng lên trên cái bàn kê chính gi a phòng, nó tr c tu i M ng, tóc óng mư t như tơ, da tr ng m n như tr ng gà bóc, môi đ như son tươi. Nó là đ i viên đ c nh t trong đ i biét đ c các b n nh c, bi t chơi đàn măng đô lin, pianô. Nó là con viên quan tu n Ph , có ngôi bi t th hai t ng đ p nh t vùng Vĩ D . Trư c Cách M ng, nh ng ngư i trong vùng thư ng kính c n g i cha m nó là c Tu n Vi. Ngày đó, M ng còn đi lang thang tìm thu c cho m , nhi u l n đã đi qua ngôi bi t th c a Quỳnh. M i l n ngang qua đây, th nào nó cũng d ng l i m t lúc, nép mình bên hàng rào s t sơn xanh, l ng nghe ti ng đàn thánh thót v ng qua khung c a s trên t ng gác hai. Khung c a s m r ng, trênt hành c a có đ t nh ng ch u hoa h ng n đ y hoa. Th nh tho ng ti ng đàn ch t ng ng l i và Quỳnh bư c t a ng c vào thành c a s nhìn xu ng đư ng... M ng v i nép kín dư i chân rào nhìn lên. Nó tư ng như Quỳnh là

m t hoàng t hi n ra t các chuy n đ i xưa mà c Ba Trà thư ng k . và

không hi u sao lúc đó m t c m giác bu n t i không cùng dâng lên ngh n c c , làm nó mu n khóc... Bây gi Quỳnh và M ng tr thành dôi b n thân. Nh ng bu i ngh t p hai đ a thư ng r nhau chơi bi, chơi d ... ho c chơi tr n tìm đu i b t, khoác tay nhau đi tha th n trong khu vư n đ ng sau doanh tr i. Nhi u bu i t i, hai đ a ôm nhau ng trên cái bàn, đ p chung nhau chi c chăn tr n th ... Cái ba lô cóc c a Quỳnh r t to, nhưng ch đ ng vài b qu n áo tr con nên lép k p như qu banh xì hơi. Nó nhún nhún thu m y cái xem ba lô

đã ch c chưa, r i b t ng nó vươn th ng ngư i lên, hơi đưa ng c v phía trư c, c t cao gi ng hát :

“Bao chi n sĩ anh hùng...”

Gi ng Quỳnh trong v t, cao vút, vang ngân... Ôi, t gi ng hát đ n dáng đi u c a nó lúc này sao gi ng h t con chim sơn ca đang lao th ng lên gi a b u tr i l ng l ng ch m h ng, c t ti ng hát theo đà bay, đ chào m ng nh ng tia n ng đ u tiên...

Th là đ i t b n phía góc nhà, ng ng tay, đ ng yên, cùng ư n ng c vươn c hát ti p theo Quỳnh :

“...L nh lùng vung gươm ra sa trư ng... Quân xung phong nư c non đang ch ...”

C ngôi l u phút ch c tràn ng p ti ng hát tư i non mà không kém ph n hùng tráng c a đoàn quân tí hon s p lên đư ng ra tr n.

“Bao chi n sĩ anh hùng” là bài hát t c a

i. Không ngày nào các em không

hát năm b y l n. Nhưng chưa bao gi chúng hát say sưa, hào h ng như sáng 38

3

nay. chúng tư ng như nh ng l i s c sôi nghĩa khí, hào hùng, quy t li t, chúng đang hát, chính là đ nói v mình.

“... Là trang nam nhi... Quy t chi n sa trư ng... s ng thác coi thư ng...”

Ti ng còi c a

i trư ng gi c giã n i lên.

Toàn đ i t p h p ngay ng n trư c sân doanh tr i. T t c đ u g n gh , ch nh t , mũ trên đ u, ba lô trên lưng, túi d t bên vai.

i trư ng hô đ i đ ng nghiêm, đ c danh sách các t m i đư c s p x p, phiên ch l i.

i đư c chia thành tám t , m i t b n đ i viên. T c a V nhsưa bây gi g m có: V -to-đ u, Quỳnh và M ng. M t h i còi d i.

i t giã doanh tr i, dàn thành hàng m t, đi v phía M t tr n.

Tr i mưa b i l t ph t. B u tr i l p l p mây chi.

Càng đi g n v phía M t tr n đư ng sá càng b a b n ng n ngang, như thành ph v a tr i qua tr n bão năm Thìn. Cây to, c t đi n, quân ta h g c n m ch ng ch t lên nhau kín c m t đư ng đ ngăn ch n xe tăng gi c. Dây đi n t ng búi l n lo ng ngoăng như tóc r i. Nh ng súng xây b ng bao cát, nh ng chư ng ng i v t làm b ng giư ng t , chum v i, cánh c a, s t đư ng tàu... Ph i đi vòng, ph i trèo qua.

Con sông Hương thân thi t xanh ngăn ng t hi n ra trư c m t, m o trong màn mưa b i như b t rây. Hai nh p c u Tràng Ti n chính gi a b ch t đ t, g c xu ng sông, s t c u v n xoáy v đ . C đ i t nhiên đi ch m l i. a nào

cũng c nhón chân, ngh nh c nhìn cái c u thân quen gãy g c. Chúng đ u t c lư i xuýt xoa nhưng không ph i vì ti c chi c c u đ p b phá h y. Hũng ch tr m tr thán ph c s c m nh trái bom đã “chơi” n i cái “anh c u” s t thép đ

s kia.

M ng quay l i h i Tư-dát đi đ ng sau :

- Qu bom ni ch c ph i to l m anh hè?

- To cóc chi! Hai trăm cân ch m y!

Ti ng anh đ i trư ng đi cu i hàng hô v ng lên.

- T n khai thành hàng m t, c ly cách nhau mư i bư c. B n tr v i vàng xa nhau ra, đúng c ly quy đ nh, me theo hè ph , qua Phu Văn Lâu, qua c a Thư ng T , C t C ... đi v phía c u B ch H . C u s t B ch H b c ngang sông Hương là chi c c u đ c nh t c a Hu chưa b gi t s p. Nhưng hai mái c u đã đư c b trí s n hai qu bom, ch ch l nh là n .

Khi c đ i đi đ n đ u c u, m t trong hai anh V Qu c Quân công binh ph trách c u bư c ra kh i công s đào sát mép sông. Anh cao l n l c lư ng, nư c da đen cháy, m t vuông ch đi n, lông mày mũi mác, mi ng r ng đ n mang tai. Hai ngón tay k p đi u thu c lá qu n ki u xì gà, to b ng ngón chân cái. M t tay ch ng n nh, anh cư i cư i h i :

- M y chú em đi mô mà kéo đoàn kéo lũ đi đông r a?

Tư-dát li n tho ng ch tay sang bên kia sông đáp :

- B n em qua bên tê sông chơi nhau v i t i Tây mũi lõ coi ai đư c anh . Anh công binh nheo m t nhìn Tư-dát cư i đ l hai hàm răng bàn cu i vàng kè nh a thu c lá.

- Nh t đ nh là các chú mình đư c r i! - Anh nói. - Các chú ch c n h mũi, b c ghèn (R m t) mà quăng, t i Tây cũng đ ch t lăn cu quay, ch c n chi đ n bom đ n như các anh đây!

39

3

C đ i cư i rân :

- Ha ha ha! Chuy n ni Tư-dát bí r i nghe! C u ta t cho mình là tay m m mép đ i đáp ghê nh t đ i đó anh .

Anh công binh đua đi u thu c lá lên hút, đi u thu c cháy ng ng như bó

đu c. Anh phà khói thu c, nháy m t nói :

- V quýt dày g p móng tay nh n!

i trư ng đi đ n chào anh công binh, nói :

-

ngh đ ng chí cho đ i chúng tôi qua c u.

- Các đ ng chí c vi c qua. Các đ ng chí thu c đơn v mô mà coi b to l n, già l kh r a?

- Chúng tôi là đ i Thi u niên trinh sát c a Trung đoàn.

- Hay! - Anh công binh t nhiên bu t mi ng khen. - Lúc qua c u các đ ng chí

nh cúi th y ngư i xu ng, mà đi xa xa nhau ra nghe. T i Tây đóng bên trư ng Thiên H u mà ngó th y là câu móoc chê qua li n. Lúc đó thì cũng hơi m t!

Tư-dát b anh chơi cho câu “b c ghèn mà quăng” t c t nãy đ n gi , ch lăm lăm ch d p tr mi ng. Nó nói :

- Anh đ ng chơi x chúng em, ch cho chúng em ra đ n gi a c u gi t bom nghe?

Anh công binh tr l i m t t nh khô :

- ây mà ng a tay thì cũng chưa bi t ch ng!

M ng t nãy t i gi đ ng nhìn anh công binh không ch p m t. Nó b t ch t kêu to :

- Ui chao, anh So!

Anh công binh quay l i, m t tr n lên nhìn M ng như d a, r i bư c l i đưa bàn tay to như lư i x ng nâng c m nó lên h i :

- Mi đó à M ng? Chao, cái th ng! Mi đi đây vui thú ra ri mà nhà thì m mi đ p đ u đ p óc khóc h t đêm h t ngày. M mi c đinh ninh là mi ch t trôi m t xác ngoài sông ông Ba r i. Ngày mô m mi cũng c m cơm v i tr ng đi d c b sông, v t i M u Tài, Dương N hú h n vía mi. Trong nhà, m mi l p c bàn th có bài v đ tên mi...

M ng đ ng s ng nghe anh k , m t tái nh t. Nó l p b p h i không thành ti ng.

- Thi t à anh...

Anh công binh nhìn M ng gi ng anh t nhiên nh l i :

- Trúng b a đó anh xin đư c phép đơn v t t v thăm nhà. Anh ghé vô m em đ nh làm vài tô bún bò cho đ thèm. r a mà m em túm luôn l y anh, năn n anh ra sông l n mò xác em đ đem v chôn c t. “Em làm ơn làm phư c giúp ch . Chim mà còn s ng trên đ i ni là cũng vì con mà s ng. Ch con ch t m t xác, không có l y đư c m t n m m mà hương khói cho con... Cay đ ng cho đ i ch quá em ơi!” M em nói v i anh như r a đó, làm anh cũng khóc luôn. Tr i b a đó l nh th y m n i m ngo i, r a mà anh cũng ph i h p l n su t c m t bu i dư i sông đ mò xác em. T i hôm đó v đơn v , anh b c m l nh tư ng ch t...

i trư ng h i anh So :

-

ng chí có bi t gia đình em M ng?

Anh So kéo M ng đ ng sát vào mình, đ t bàn tay n ng quá đá t ng lên vai nó, nói :

40

4

- Chú ni là con ch Ni m, bán bún bò giò heo ngon nh t ch Bao Vinh. Trư c tui làm cu li b c vác b n ch , chuyên ăn ch u bún bò c a ch ... nên cũng có

bi t sơ qua.

Nh ng đ i viên đi trư c đã đ t chân lên đ u c u.

i trư ng v i x c l i ba lô, nói v i anh So :

- B a ni tôi b n, nên không nói chuy n lâu v i đ ng chí đư c. Nhưng hôm nào có d p, th nào tôi cũng xin đư c g p đ ng chí đ h i chuy n v gia đình em M ng. - Anh quay sang nói v i M ng - Cho em l i đây m t lúc n a nói chuy n v i anh So, r i c ch y nhanh đu i theo cho k p đ i. thôi chào đ ng chí.

Anh b t tay anh So, ch y nhanh lên phía trư c đ đi u khi n đ i qua c u. Anh So như s c nh , l c tìm kh p túi áo túi qu n, lôi ra đư c m t th i chocolate dính đ y b i và s i thu c lá. Anh đưa lên mi ng th i phù phù, dúi vào tay M ng :

- Ăn mi ng cho thơm mi ng em, chi n l i ph m anh l y đư c trong tr n t n công nhà hàng “sáp phăng giông” t i b a tê đó. Mai môt anh có công tác v Bao Vinh đây, em c n nh n chi v i m , anh nh n cho.

V m t th n th , b i r i, M ng nói mà nư c m t ch y vòng quanh :

- Em ch nh anh nói răng cho m em đ ng gi n em cái t i b tr n đi V

Qu c oàn... Mai m t đánh Tây xong, c p ch huy răng cũng cho phép em v thăm m ...

- ư c, đư c r i, anh nói cho. Ch c m không gi n mô em . - Anh quàng tay ôm ri t em vào lòng, bàn tay to l n v ng v xoa xoa lưng em như d dành. - Thì ra anh em mình cùng h nhà “tr n” c . anh đây cũng ph i tr n v m i đi đư c V Qu c oàn đ y ch em!

- A chút n a thì em quên, - M ng m v i cái túi d t đeo bên hông, lôi bó lá

t m g i đưa cho anh So. - Nh anh mang bó lá t m g i ni v cho m em. Nh n m em s c ngay mà u ng. Trư c khi s c nh sao vàng h th , đ năm chén nư c trong s c l y m t chén... ch u ng ch ng ba b n l n là kh i b nh hen suy n...

Anh So m bó lá ra coi, l t qua l t v nhìn, đưa lên mũi ng i, có v l y làm l l m :

- Lá chi ri mà ch a lành ngay đư c b nh hen suy n r a em?

- Lá t m g i đ u trên ng n cây bút bút đó anh . Em ph i trèo lên ng n cây bút bút cao hơn c ngôi l u ba t ng, n m ch trên đó cho đ n n a đ m m i hái. C Ba Trà nói hái đư c như r a thì ch ng b nh suy n còn hay hơn thu c tiên. Em ch c m em răng cũng lành đư c b nh... - Nư c m t M ng b ng a ra. Em qu t nư c m t, th n th c nói ti p. - Làm răng anh cũng c đưa đư c cho m em anh hí. Ch anh cho em ch y theo cho k p đ i...

- , đ i em qua h t kh i c u r i đó, em ch y ù lên... còn chuy n em nh thì

kh i lo. Anh mà còn s ng trên đ i thì bó lá t m g i ni răng cũng đ n tay m em.

M ng h i h ch y lên phía trư c. anh So c m bó lá t m g i b c b ng m nh áo súng và bu c ch ng dây đi n tho i, đ ng như c t tr s t tr ng bên mép sông. Anh nhìn dõi theo cái dáng bé b ng c a th ng em lính trinh sát như bơi trong b quân ph c, đang ch y băng băng qua cái c u s t giăng giăng mưa b i...

Anh nhìn cho đ n lúc bóng em khu t h ng trong màu mưa b i tr ng tr i 41

4

tr ng đ t phía b bên kia, phía M t tr n.

Cái mi ng r ng ng m đi u thu c lá to b ng ngón chân cái đã t t t lúc nào, t nhiên méo h n đi như m u, anh chép mi ng :

- Chao cái th ng! Ch ng n tu i đ u mà đã bi t lo c vi c nhà l n vi c nư c!

Ngày mình b ng tu i h n mình đã bi t cóc khô chi?

2

Vư t qua c u B ch H , đ i trư ng d n đ i đi vòng lên phía d c Nam Giao, theo con đư ng đá đ n chùa T àm, nơi Ch huy S M t tr n khu C đóng. V a đ t chân sang đây, c đ i đ u th y lòngg b n ch n náo n c khác thư ng. M t tr n đã ngay sát nách, ch cách con sông đào An C u và m y dãy ph h p.

T chùa T àm xu ng h t m t quãng đư ng d c ng n s th y chi c c u bê

tông gãy s p. Bên kia m c u có m t súng l n xây b ng bao cát và s t tà

v t. Bên trong súng ló lên th p xu ng nh ng chi c mũ ca lô, mũ s t c a các anh V Qu c Quân. Kh u đ i liên Chiêu Hoà hai nòng c a Nh t chĩa th ng theo con đư ng r i nh a, đâm th ng vào khu v c b n Pháp. Cu i đư ng, m t chi c xe gíp b bom c a quân ta gi t đ , ch ng b n bánh lên tr i. Xa xa, th p thoáng sau nh ng đám cây um tùm, nh ng ngôi l u v trí gi c. ng bên này

m c u, nhìn b ng m t thư ng cũng th y nh ng bao cát ch t b t kín c a s c a l n. Qua l i trên nh ng con đư ng trong khu v c này ph i c n th n, r t d ăn đ n nh ng tên gi c b n lén núp sau nh ng bao cát im lìm kia. T t c nh ng cái đó đ i v i các đ i viên Thi u niên trinh sát h p d n l thư ng. T t c như đang nói v i các em: “ ây chính là M t tr n! ây chính là

nơi các em s s ng, chi n đ u, l p công; và có th b thương ho c ch t. Nhưng đó là m t cu c s ng, cái ch t khác thư ng, chưa t ng có trư c đây, làm náo n c sôi s c lòng ngư i b i v đ p cao c c a nó...”

D c đư ng các em g p nhi u toán V Qu c oàn đêm qua v a xung phong v trí gi c, rút v ch ngh ngơi. Anh nào áo qu n cũng l m lem bùn đ t, gương m t m t m i, m t sâu ho m vì m t ng nhưng đ u ánh lên v kiêu hãnh và

ni m vui. Nhi u anh đ u, tay qu n đ y băng tr ng loang l thu c đ và

nh ng v t máu khô b m. Có anh bư c t p t nh bên ngư i b n x c nách. T ng toán, t ng toán dân quân, t v t các mi n làng quê r m r p kéo v chu n b t i nay tham chi n. H mang vác, khiêng nào bom, mìn, rơm, chai xăng ngâm c r p, thang tre... đ xung phong đ t v trí gi c. H g i nhau í

i, chuy n trò bô bô, cư i ha h ... Ngư i nào cũng d t, đeo l ng c ng nào dao găm, mã t u, trư ng ki m, dây d a đ trói tù binh... Các ch , các m , các o t vùng quê t p n p gánh quà lên y l o M t tr n, đi thành t ng đoàn dài. Thôi thì đ th : bánh tày, bánh tét, bánh ít, bánh khô, gà v t, heo, c c c c, c c c c, eng éc, váng c óc. D c các con đu ng d n v m t tr n, c m t quãng l i có m t tr m “ y l o chi n sĩ” d ng ngay bên đư ng b ng cót, phên tre... Tr m nào cũng l a khói nghi ngút, sôi sùng s c nh ng n i l n chè đ u đen, đ u xanh, cháo gà, cháo v t, bún bò giò heo, v i nh ng rá xôi cao như núi. H là V Qu c Quân c vi c ghé vô ăn u ng th xăng, không m t ti n.

T c đ hành quân c a đ i Thi u niên trinh sát ch m h n l i. B i ngang qua tr m y l o nào các em cũng xin phép đ i trư ng vô ném th . Cái đơn v V

42

4

Qu c oàn tí hon này l i đư c các m các ch đ c bi t yêu chi u. H ra đón t gi a đư ng, kéo c đ i vào tr m. Mu n vòi chi đư c n y. Cháo gà, cháo v t thì hai ph n th t m t ph n cháo. Chè đ u đen ch húp l y nư c. Bòng b ng như trái bí đao, ăn kho có ti ng th mà m i ghé vô hai tr m đã

no th không ra hơi. C đ i em nào cũng lén nơi th t lưng hai ba l n... Tr i v a h ng n ng, b y tr i thành hph đã vang m ti ng đ ng cơ máy bay gi c, máy bay c ng ng nhào lôn, g m rít ra oai, y m h t i máy bay a kô

ta th dù ti p t cho b n gi c b bao vây.

Tình hình b n gi c b bao vây lúc này đã h t s c kh n đ n. Lương th c chúng đã c n. Nhi u v trí, đ n chúng b n b t đ u dè x n. Chúng đã gi t chó béc giê đ ăn th t. Máy bay chúng ph i thư ng xuyên đ n th dù ti p t . M i l n như v y kh p M t tr n l i ran lên ti ng súng. Súng quân ta b n ch n không chô chúng ra l y dù ti p t , và súng c a chúng b n y m tr nhau li u ch t xông ra...

tình hình M t tr n đang h t s c kh n trương. Có tin vi n binh gi c t Pháp đưa sang đã g n đ n b bi n Th a Thiên. Trong m y ngày g n đây quân ta quy t d c h t s c hy v ng tiêu di t đư c chúng trư c khi vi n binh chúng đ n k p. B n đ ch cũng li u ch t c th đ ch quân c u vi n. chưa lúc nào quân dân Th a Thiên l i sôi s c quy t tâm tiêu di t gi c như lúc này. T các mi n quê trong t nh, trai gái già tr , c các c , c con nít, ngày đêm r m r p kéo v Hu . H tìm đ n g p các c p ch huy, n ng n c đòi đư c ra tr n. H tình nguy n đư c làm đ i viên quy t t , l y m ng mình đ i m ng gi c. C p ch huy không đ ng ý là h làm m lên: “C H đã kêu g i “Thà

ch t không quay l i đ i nô l !” R a mà các anh l i ngăn tr không cho bày tui

“thà ch t”, bày tui ki n ra th u C H cho coi!”

i Thi u niên trinh sát đ n s ch huy M t tr n Khu C đúng lúc có hơn m t ch c c già thu c đ i B ch đ u quân làng Thanh Th y - m t làng cách Hu ch ng năm cây s - b c p ch huy t ch i không cho “thà ch t”. “Vi c ni n ng nh c, nguy hi m l m. Xin các c vui lòng đ ph n cho các con cháu gánh vác...” Các c m c không ch u v . V a th y các đ i viên Thi u niên trinh sát ba lô, túi d t, bao đ n... thành hàng ngũ ch nh t t ngoài c ng đi vào, th là các c xúm l i la m lên :

- M y đ a con nít đ u chưa s ch c t trâu ni, còn nh hơn s p cháu n i, cháu ngo i tui nhà, r a mà c p ch huy còn cho t i nó đi quy t t ! Còn bày tui thì c p ch huy l i m i v nhà ngh là ý nghĩa làm răng?

Các em tò mò xúm quanh các c h i chuy n. M t c râu ba chòm, tóc búi c hành, đ u qu n khăn nhi u tam giang, m c áo đo n v i đà, tay c m cây mác lào lư i mài sáng qu c, h i các em :

- R a các cháu cũng đư c c p ch huy tuy n vô đ i Quy t t à?

Tư-dát li n láu đáp :

- Thưa ông, tư ng vô cái chi ghê hơn ch vô cái quy t t thì chúng cháu vô

lâu r i.

M t c lưng mã t u, đ i mũ r ng vành, kêu :

- Cha cha! M i ch ng n tu i thì đã làm đư c cái chi mà cũng đu c Chính ph cho vô quy t t v i quy t sanh!

Lư m có cái răng c a s t nên c đ i g i là Lư m s t, nghe c nói v y, li n n i t ái, đáp :

- Ông ơi, r a mà có ngư i còn nh hơn t i cháu nhi u cũng đã quy t t đánh 43

4

cho t i cư p nư c tơi b i khói l a đó ông .

Ông c tr n tròn m t, h i :

- Ch ai r a cháu?

- D , Thánh Gióng!

Ông c phá lên cư i ha h , làm rung c thanh mã t u d t bên lưng :

- Khá l m! Khá l m! úng là kh u khí c a con nít th i đ i c H Chí Minh!

R i c cao h ng, g t gù ngâm nga :

- Trư

... t

c... đ n hi m tam tuê

... vãn (Tr gi c ba tu i đ i v n còn

hi m làm mu n)

3

chi u hôm đó, Ch huy trư ng M t tr n khu C đ n g p đ i t i ngôi chùa nh c nh chùa T àm, nơi đ i t m trú quân.

Ch huy trư ng M t tr n khu C kiêm Tham mưu trư ng Trung đoàn Phùng Qúy ông (ông quê xã Th y Dương thu c thành ph Hu . ã hy sinh trong kháng chi n ch ng Pháp, đư c Chính phù truy t ng Huân chương Quân công) là ngư i đã ký quy t đ nh thành l p đ i thi u niên trinh sát. Ông tr c ba mươi tu i, dáng ngư i cao, xương xương.

c bi t ông có c p m t r t sâu. Ông m c b ka ki màu c úa, l m láp đ t b i ng da trát đ y bùn, đ i cái mũ cát r ng vành màu đ t sét, quai mũ

buông xu ng b c quanh cái c m vuông có góc c nh như đ o b ng đá. Hình như ông v a ngoài chi n hào v thì đi th ng đ n đây. Các em đ ý th y ch huy trư ng bên hông không đeo súng l c như ph n đông các c p ch huy khác. Trên vai ông khoác m t kh u súng hai nòng, nư c thép xanh bi c báng súng bóng loáng màu h phách có ch m tr r t đ p. Ngang lưng ông th t m t cái th t lưng da to b n, d t kín nh ng viên đ n to b ng ngón chân cái, đ u đ n màu tr ng chì.

V nh-sưa đ ng trong hàng, m t không r i kh u súng trên vai ch huy trư ng, kh nói v i M ng đ ng sát bên c nh :

- Kh u súng ni trư c c a vua B o

i dùng đ săn voi đ n nó có th b n

th ng c xe b c thép. Ta l y đư c khi vô chi m An nh cung. Nhi u em trong đ i đã đư c nghe các anh l n k nhi u chuy n v ch huy trư ng trư c khi g p ông.

Là m t ngư i ch huy gan d , nghiêm kh c, nhưng bi t yêu thương binh sĩ

không ai b ng. Không đêm nào ông không lăn l i ngoài m t tr n v i kh u súng săn voi. Ông đ n t ng đơn v , t ng chi n hào, t ng súng đ ki m tra đôn đ c bàn b c giúp đ các đơn v t ch c chi n đ u. G p lúc c n thi t ông cũng c m ngay l y súng và chi n đ u dũng mãnh như m t con sư t . Ông s d ng thành th o t t c các lo i vũ khí: súng trư ng, ti u liên, trung liên, đ i liên, móc chê, và c đ i bác. Tài b n súng l c c a ông đư c truy n t ng kh p M t tr n: ông có th b n r ng cái đ u thu c lá đ l p lèo trên mi ng ngư i đang hút...

Nhưng ông thích dùng hơn c là kh u súng săn voi c a B o i. T hôm l y

đư c v , h u như không m y khi th y ông r i kh i vai. i ng ông cũng d ng súng c nh đ u n m. V i kh u súng này ông đã h ít nh t là mư i tên gi c và

b n đ m t chi c xe b c thép khu v c trư ng K Ngh ... i v i nh ng chi n sĩ gan d , anh dũng l p công, th nào ông cũng tìm đ n 44

4

t n nơi thăm h i, khen ng i. Nhưng v i nh ng k hèn nhát, không ch p hành đ y đ m nh l nh chi n đ u, thì thái đ ông tr nên r t nghiêm kh c. V i t t c nh ng đi u truy n t ng đó v Ch huy trư ng, các đ i viên Thi u niên trinh sát đã đ i ch cái phút ông đ n g p, lòng h i h p, nôn nao... H t như tâm tr ng nh ng thí sinh s p bư c vào bu ng thi có v giám kh o h t s c nghiêm ng t.

Mư i lăm phút trư c khi ông đ n, đ i đã t p h p trư c sân chùa đ đón ông. Các em nh c nhau s a sang l i quân ph c th t ch nh t . V a nhìn th y cái dáng cao cao, xương xương c a ông bư c lên nh ng b c c ng Tam quan, t nhiên m t em nào cũng hơi tái đi.

i trư ng hô nghiêm, ch y ra chào ông và báo cáo quân s . Ông đưa bàn tay có nh ng ngón r t dài như bàn tay ngư i chơi dương c m lên vành mũ

chào l i.

ng tác chào c a ông m nh và th t đ p.

óng bư c đ n, nhìn kh p đ i m t lư t, đ u như có v b ng lòng tác phong đàng hoàng ch ng ch c c a các chi n sĩ nh bé c a ông. Nhưng nét m t ông không h thoáng ánh tươi cư i hoác l v âu y m như thư ng tình ngư i l n lúc nhìn tr con. C đ i, em nào cũng th y gai gai s ng lưng khi c p m t sâu và sáng l nh c a ông lư t ch m qua ngư i. Nhưng chính cái v nghiêm l nh khô khan đó c a ngư i ch huy n i ti ng này l i làm cho các em c m đ ng Vì

qua cái v đó, các em nh n c m r t rõ r ng: Trư c m t ông mình không ph i là nh ng đ a con nít thò lò mũi xanh, mà là nh ng V Qu c Quân th t s . Mình có đ y đ trách nhi m và vinh d như t t c các chi n sĩ l n tu i khác dư i quy n ông ch huy. N u mình gan d , dũng c m trong chi n đ u cũng s đư c ông khen thư ng x ng đáng, và n u mình hèn nhát cũng s b ông x ph t nghiêm kh c không m t chút chi u c .

Ch huy trư ng cho đ i v tư th ngh .

Ông nói chuy n v i đ i, gi ng nói cũng nghiêm, không khác gì v m t. Ông nói tóm lư c tình hình chi n s c a toàn M t tr n Hu trong m t tu n v a qua. Ông thông báo tin t c kháng chi n c a Th đô Hà N i, c a thành ph Sài Gòn và nh ng t nh mi n Nam T qu c.

Nh ng th ng l i mà quân ta đã giành đư c, nh ng t n th t và nh ng khó

khăn l n lao mà quân ta đang ph i đương đ u...

Ông im l ng giây lát r i nói ti p, gi ng nh l i như th l m t l i tâm s :

- Các em , cu c chi n đ u c a chúng ta s p bư c vào m t th i kỳ vô cùng gay go và quy t li t. R t có th không ph i m t tháng, hai tháng mà ph i nhi u tháng, nhi u năm n a, chúng ta m i đánh đu i đư c h t b n gi c nư c, gi i phóng đư c T qu c, gi i phóng thành ph thân yêu c a chúng ta. Nhưng dù s ng, dù ch t, chúng ta, nh ng chi n sĩ V Qu c, nh t quy t làm tròn l i kêu g i thiêng liêng c a Ch t ch H Chí Minh: “Hãy quy t t cho T qu c quy t sinh”. N u th h chúng tôi chưa làm xong đư c s m nh vĩ đ i này, thì th h các em ph i n i ti p x c t i, hoàn thành cho b ng đư c. V a lúc đó m t liên l c viên xu ng ng a trư c c ng Tam quan, nh y ba b c th m m t, ch y vào chào ông và báo cáo :

- Báo cáo Ch huy trư ng, có đi n tho i c a Trung đoàn trư ng g i. Ông đưa tay lên vành mũ, chào đ i.

- Chúc các em lên đư ng th ng l i. Tôi s còn nhi u d p g p các em ngoài M t tr n.

Ch huy trư ng v a đi kh i, đ i trư ng m s tay ph bi n nhi m v : 45

4

- Theo l nh c a Ban ch huy M t tr n, ngay chi u hôm nay đ i chúng ta ph i có m t t i các đơn v chi n đ u.

M t t l i ch huy s cùng v i anh, làm nhi m v li n l c chung. Các t khác s v tham gia chi n đ u các đ i đ i thu c m t tr n khu B và khu C. Ngay sau đây, các em t trư ng g p anh đ nh n gi y gi i thi u và s a so n lên đư ng cho k p.

4

T c a V nh-sưa đư c đ i trư ng ch n g i v tham gia chi n đ u đ i đ i quy t t tr n gi khu v c c u Kho Rèn.

Bu i đ u tiên đ n nh n công tác, c đ i đ i h u như không m t ai tin tư ng b n chú bé “đ u chưa s ch c t trâu” này l i có th giúp ích đư c gì cho nhi m v n ng n mà đơn v h đang đ m nhi m. C p trên đã giao xu ng thì

cũng ph i mi n cư ng mà nh n thôi.

B i v y, hai ba hôm đ u, Ban ch huy ch giao cho b n em nh ng công vi c v t như ch y hên l c v các trung đ i đưa công văn thư t lên Ch huy s ... êm đ n, cho các em đi theo các ti u đ i y m tr “đ làm quen d n v i súng đ n”. Và m i l n th y b n em tr v , đ i đ i trư ng l i h i: “Có chú mô đái ra qu n không đó?”.

Không th nh n thêm đư c n a, V nh-sưa đã đ ng nghiêm l i nói :

- Báo cáo đ i đ i trư ng, cái vi c x u xa đó ch có t i Tây m i quen làm, ch chúng em chưa khi mô bi t đ n.

i đ i trư ng Nguy n Th i trư c Cách m ng là th rèn nhà máy xe l a Hu . Dáng ngư i th p đ m, v m v , xù xì như m t th i gang đúc. Tính ông nóng như l a nên c đ i đ i g i ông là Th i Trương Phi. Lúc nghe V nh-sưa nói, ông hơi ch ng ngư i l i nhìn em. Ông không ng chú bé này l i đ i đáp v i mình b ng m t gi ng gay g t đ n th . Ông nheo m t m t l i như lúc b n súng, nhìn V nh-sưa, r i b t ch t phá lên cư i ha h . Ông v vai em m t cái làm cho em g n s n vai, nói :

- Ăn nói như r a m i g i là bi t ăn nói. R a thì đư c, t i nay tôi s cho các chú đi chơi nhau v i t i Tây m t tr n, cho t i h n bi t cái gan c a con nít Hu mình.

C ngày hôm đó, các em r t h i h p, ch s đ i đ i trư ng quên m t l i h a. Nhưng không, kho ng b n gi chi u, ông đi đ n gian phòng c a các em, g i các em lên bu ng làm vi c c a Ban ch huy. Và th t tai h i, ông bư c vào phòng đúng lúc b n em đang say sưa ch i d . Các em h t ho ng dúi v i nh ng con d cưng, d nòi, d c vào các xó x nh trong bu ng. Các em lo l m: chuy n ni răng cũng b đ i đ i trư ng x c cho m t tr n ra trò đây. Cũng có th vì chuy n ch i d mà ông không cho đi chi n đ u cũng nên. V Qu c Quân mà còn chơi ch i d , nh t đ nh là khuy t đi m to r i. V i cương v t trư ng, V nh-sưa lo l ng hơn c . Em đâm cáu v i M ng: Ch t i h n đ u têu h t! H n bày đ t ra cái trò chơi ch i d làm c t đâm ham. Mà không bi t h n moi ra đư c mô con d đ u si ch i kh e đ n r a? Bao nhiêu d c a mình, c u V , c u Quỳnh lên đài đ u b con d nòi c a h n cho “n c ao” h t. T c không ch u đư c...

Nhưng cũng th t b t ng . Khi lên đ n bu ng làm vi c, đ i đ i trư ng l i h i chúng v chuy n ch i d và nghe r t chăm chú. òng cư i, g t g t đ u nói: 46

4

“Khi mô r i các em đem d lên đây ch i cho anh coi v i. Ngày nh b ng các em, anh cũng là m t tay ch i d s ng s nh t xóm”. Ông m ngăn kéo l y cho m i em m t c c đư ng phèn to như qu tr ng v t: “Ăn cho vui các em”. Ông v a lau kh u “p c ho c” v a nghiêng nghiêng lai l ng nghe ti ng nhai đư ng lóc cóc c a b n chi n sĩ.

Gương m t th thu n phác c a ông ph ng ph t m t n cư i trìu m n c a ngư i cha. Ông ch t d ng tay lau súng h i :

- Trong b n em, có em mô bi t ngôi l u th ng Lơ-b -rít không?

- D em. - M ng suýt v i nư c b t và ng m nhanh viên đư ng phèn vào m t bên mã, tr l i.

- Em có thu c đư ng trong khu v c ngo c ngoéo ni không?

- D thu c làu làu. B t m t em th em vô trong đó em cũng tìm đư c đư ng ra... B i trong khu v c ni nhi u cây bút bút l m. Trong vư n nhà th ng Lơb -rít cũng có hai cây bút bút r t cao. M y l n em đã trèo qua rào s t, l n chui vô vư n, trèo lên ng n cây...

i đ i trư ng Nguy n Th i l lùng nhìn M ng, h i :

- Em trèo lên ng n cây bút bút mà làm chi r a?

V nh-sưa k v n t t cho đ i đ i trư ng nghe chuy n M ng đi tìm thu c cho m và trư ng h p m ng gia nh p V Qu c oàn...

i đ i trư ng cư i ng t.

Ông đ t kh u súng p c ho c lên bàn, bàn tay th to l n đen nh d u súng, nâng c m M ng lên nhìn sâu vào đôi m t em :

- Chú em khá l m! T i ni tôi giao cho chú d n đư ng trung đ i c m t mang bom vô cho ng nhà th ng Lơ-bơ-rít, li u chú có dám làm không? Mà chú ph i nh t i nay là t i ba mươi, t i ng a bàn tay không th y đó nghe. D n đư ng mà l c là coi như tr t h t k ho ch.

M ng li n đ ng b t ngay d y, nhìn th ng vào m t ông tr l i :

- Anh c giao cho em. Em mà d n l c hư ng, v anh c ch t đ u em đi. i đ i trư ng nheo nheo m t m t như lúc b n súng nhìn M ng, nói gi ng không có chút gì là đùa c t :

- Chú ph i nh đã h a là tôi ch t th t đ y! - R i ông m m cư i đ t bàn tay n ng trĩu lên đ u em, gi ng tr nên âu y m khác thư ng - Anh tin ch c là em s hoàn thành đư c nhi m v .

D n đư ng cho b đ i đi tiêu di t b n gi c nư c cũng là đi tìm thu c cho m ph i không em?

- D ... - M ng đáp, môi run run. Câu nói c a đ i đ i trư ng vang v ng r t lâu trong trí nh c a em.

V nh-sưa cũng đ ng lên, h i h p nói :

- D r a còn m y đ a em?

- Cho c m y chú cùng đi theo trung đ i c m t đánh bom Các chú có nhi m v liên l c, trinh sát, phát hi n các m c tiêu bí m t c a đ ch. Chú nào l p đư c công s có ph n thư ng l n.

Các em m ng rơn suýt n a nh y h t c lên. Các em b ng tin ch c r ng trên đ i ni không ai t t b ng đ i đ i trư ng Th i Trương Phi.

5

Lúc tr i g n sâm s m, Quỳnh-sơn-ca b ng g p ph i chuy n không may. Em và M ng r nhau đi ngoài, lúc nh y qua giao thông hào phía sau doanh tr i, 47

4

em d m ph i m nh chai nh n ho t. Em kêu lên m t ti ng, r i ngã q y xu ng đ t. M ng h t ho ng ch y l i, nâng bàn chân b n lên. M t em tái ng t. Cái m nh chai màu xanh đâm ng p khá sâu đúng gi a gan bàn chân b n. Em l y h t can đ m rút m nh chai ra, mình s n h t gai c. Máu ch y chan hòa ư t đ c bàn chân Quỳnh, gi t gi t xu ng đ t.

L n đ u tiên M ng th y máu ch y nhi u như th , mà là máu c a đ a b n thân nh t đ i. Em b i r i đ n m c ngư i. Chính Quỳnh l i bình tĩnh hơn, m c d u em đau l m. Em l t cái mũ ca lô trên đ u đưa cho M ng: “C u lau s ch đ t v i máu r i ki m cái gì băng l i cho mình”. M ng lau g n ư t h t cái mũ ca lô mà máu v n ch y ra không ng t. Em ch t nh y lên như ng i ph i l a, kêu to: “Suýt n a thì t quên”. Không k p đ b n h i, em lao v phía cu i vư n, nơi có nh ng b i chu i um tùm. Em tìm vít m t đ t chu i cu n tròn như cây g y xanh, ghé răng c n m t khúc ng n nhai ng u nghi n. Em nh mi ng đ t chu i đã nhai nát ra lòng bàn tay, quỳ xu ng nâng bàn chân b n lên, và đ p mi ng nhai vào v t thương. V t thương qu nhiên c m máu. M ng d t cái khăn quàng c b ng v i dù pháo hi u mà chi u nay em v a xin đư c c a m t anh trung đ i hai, b ng v t thương cho b n. Em h i, gi ng h i h p, xót xa: “C u có th y đ đau không?” “Có, đ nhi u r i”. Quỳnh mím mím môi tr l i.

“Thu c chi c a c u mà hay d r a?”.

Thu c c a c Ba Trà bày cho mình đó. C nói đây là thu c d u c a t i ăn tr m tài danh.

t chu i non nhai nh đ p vô, v t thương to m y cũng c m máu ngay. Có thêm m y h t mu i nhai l n vô n a thì thu c tiên cũng không hay b ng. Ch m y b a là kín mi ng ngay. C còn bày cho mình nhi u môn thu c d u hay l m. Thu c tr r n c n, chó c n, bò c p, r t c n, r i thu c tr h c lào, gh l .

- T i răng c hay bày cho c u r a?

- T i mình hay qua nhà c chơi, xách nư c tư i vư n giúp c , c thương c m i bày. Ch ngư i khác có tr ti n nhi u m y c cũng không bày mô. Quỳnh v n vai b n, run run đ ng lên, xuýt xoa :

- N u không đi V Qu c oàn, c ngày trong nhà l u, chân lúc mô cũng đi giày đi dép thì làm răng mà bi t đư c môn thu c d u hay ri c u hè?

- . Mà da chân c u m m thi t, như... như là th ch y. Cái m nh chai đó mà

đâm vô chân mình thì ch c không sâu đ n r a mô.

Em cúi lưng xu ng trư c m t b n: “Coi b c u đau l m. i m t mình không đư c mô.

minh cõng c u vô nhà..”.

-

ng, - Quỳnh l c đ u - đ mình t đi l y thôi.

- C u mà cõng, V nh-sưa nó bi t m t.

- Bi t cái chi?-M ng ng c nhiên nhìn b n.

- Bi t là mình đ p ph i m nh chai y. Bi t thì đ i mô c u y ch u đ cho mình đi t n công nhà th ng Lơ-bơ-rít t i nay. V nh-sưa là k lu t s t g m l m.

- Nhưng chân c u s p què ri thì đi làm răng đư c? - M ng kêu lên lo l ng.

- Mình bi t ngay mà, - Quỳnh ph ng ph u gi n d i - C c u cũng không mu n mình đi... Các c u ch mu n sư ng l y m t mình, còn mình thì b t ph i n m đèo queo nhà...

C p m t trong veo đen ng i c a Quỳnh rơm r m như s p khóc. Yêu b n quá, ch s b n gi n, M ng gãi đ u b i r i :

- Ch bi t làm răng hè...

48

4

- C u ph i gi u không cho V nh-sưa bi t là mình đ p ph i m nh chai. Bi t, răng h n cũng báo v i đ i đ i trư ng b t mình ph i nhà.

- ư c r i, đư c r i, - M ng ôm vai b n d dành - mình s gi u... Nhưng chân c u còn đau l m không, ch lo c u không theo k p đư c đơn v thôi...

-

l m r i, mình s p h t đau r i. Thu c d u c a c u hay hơn thu c tiên. Chưa ch ng h n li n mi ng r i cũng nên.

Quỳnh ch tay xu ng bàn chân đau c nho n cư i.

ôi môi em đ như son tươi ng i lên trong ánh ch ng v ng khu vư n um tùm bóng cây. Và đ ch ng t v t thương đã s p liên mi ng, Quỳnh nh y lên m t cái.

Nhưng chân v a ch m đ t em b t rên m t ti ng khe kh , m t tái nh t. M ng không nhanh tay đ k p ch c em đã ngã khu u xu ng đ t.

- Không vi c chi, không vi c chi... - Quỳnh h p t p nói - Mình gi đò đau đ

d a c u chơi y mà. - Em quay m t th t nhanh đ gi u b n nư c m t ràn r a vì đau.

6

Trung đ i C m t t p h p trư c sân doanh tr i chu n b xu t phát. Lúc này kho ng mư i gi đêm. Trinh sát c a M t tr n cho bi t m t b ph n tham mưu quan tr ng c a gi c hi n đóng trong ngôi l u kiên c c a th ng th c dân cáo già Lơ-bơ-rít. T ngày n súng quân ta đã b n l n t ch c t n công nhưng không h n i. êm nay là tr n t n công th năm. M ng - chi n sĩ liên l c d n đư ng đ ng trư c hàng quân “Liên l c d n đư ng là ngư i quan tr ng nh t c a tr n đánh t i nay D n trúng đư ng, không l , là

coi như tr n đánh đã th ng m t n a” ó là l i c a đ i đ trư ng lúc giao nhi m v cho em Th p bé nh t đơn v , em đ ng ch cao đ n ng c anh chi n sĩ vác trái bom đ ng sát sau em. Em đ i mũ Ti p Phòng Quân, quai mũ bu c ch t dư i c m, lưng th t xanh tuya-rông, d t hai trái l u đ n OF, tay c m m t qu l u đ n m v t, qu n x n quá đ u g i. Nhìn em đã ra dáng là chi n sĩ l m, nhưng là chi n sĩ trong câu chuy n c tích. “

i quân tí hon đi đánh

nhau v i b n kh ng l hung ác”. Cu i hàng quân là V nh-sưa, V -to-đ u, Quỳnh-sơn-ca. Chân trái Quỳnh đư c qu n to sù như viên tư ng đi hia trong tu ng c . Em l y cái áo sơ mi m i tinh b ng th hàng len m ng mà ngày y ch con cái nhà giàu m i m c đ qu n bàn chân đau. V nh-sưa ng c nhiên h i

:

- C u qu n chân qu n c ng làm chi r a?

Quỳnh nói m t t nh khô :

-

lúc vô trinh sát v trí gi c đư c êm, có đi sát bên tai t i h n, t i h n cũng không bi t, c ngáy khò khò.

Nghe cũng có lý nhưng V nh-sưa th c m c :

- T i răng c u ch qu n có m t chân thôi”?

- T i t bư c n ng v bên chân trái.

M c d u đã qu n k như v y, nhưng bư c chân đi l ch m ph i v t gì c ng, v t thương v n làm em bu t nhói đ n t n óc. Em ph i nghi n ch t răng m i có th đi th ng ngư i đư c đ gi u không cho V nh-sưa bi t. ơn v lên đư ng, ti n sâu vào khu v c gi c. i trư c đơn v , ch c ch c M ng l i đ t tay lên ng c. Bàn tay đen đ i nh bé b u ch t l y áo tr n th như

49

4

mu n ghì gi trái tim trong l ng ng c. Tr i ơi, nó đ p d quá!

Ti ng đ p c a nó m i vang to làm sao? M ng c m tư ng c đơn v đ u nghe ti ng tim mình đ p. Nhi u l n ch ch c b t lên khóc vì không sao ki m ch gi nó tr l i nh p đ p bình thư ng. Em x u h th m nh : “Các anh mà nghe ti ng tr ng ng c mình đ p ch c các anh s cho là mình s ”! Th t ra thì em không s mà lo L n đ u tiên trong đ i, vào lúc v a tròn mư i ba tu i, em c m nh n đư c s c n ng l n lao c a hai ti ng: “Trách nhi m chi n sĩ”. Lúc đ ng trư c m t đ i đ i trư ng, em hăm h nói: “Em mà d n l c đư ng, anh c ch t đ u em đi” Em chưa hình dung đư c h t t t c s nghiêm tr ng c a l i nói đó. Nhưng bây gi b t tay vào vi c th c hi n l i h a, gánh n ng c a n i lo càng l n mãi và cơ h mu n đè em q y xu ng.

L lùng thay, trong bóng t i, không h nhìn th y m t mà anh trung đ i trư ng C m t như th y h t t n gan ru t M ng. Anh bư c lên đi c nh m ng, đ t tay lên vai em và nói nh : “Em c bình tĩnh, không ph i lo l ng gì h t. Càng lo ngư i ta càng d r i trí và d quên h t nh ng đi u mình v n thu c lòng...”. Anh nói có v y mà t nhiên M ng th y v ng lòng, nh p tim đ p bình thư ng tr l i. Em b t lên thì th m như m t l i c u kh n: “M ơi, m d t con đi trúng đư c con đư ng con đi tìm thu c cho m trong đêm t i ni m ơi!”

Không bi t có ph i đ th thách M ng chăng, mà đêm nay tr i t i ghê g m, tư ng như bóng t i c a m t ngàn đêm trư c đư c đêm cô đ c l i mà làm ra bóng t i đêm nay...

Nhưng càng ti n sâu vào khu v c gi c đóng, m ng càng th y v ng b ng hơn. M t em như m i lúc m t sáng hơn, trí nh em như tinh tư ng hơn... ư ng ph Hu đư c tr ng nhi u phư ng, vông đông, mù u, bút bút. Cây bút bút có ph n ít hơn ba lo i cây trên, nhưng dáng c a nó l i r t d nh n ra trong đêm t i. Cao l n, um tùm, tán cây r t l n. Da nó khá nh n nh i. N u không nh n ra b ng m t có th nh n ra đư c b ng tay.

M ng thì nh n ra cây bút bút b ng t t c thân th em, t trán, má, môi, tay, chân đ n đùi, b ng... ã bao nhiêu l n em ôm nó v i toàn b gân s c bé

b ng c a em, đ trèo lên ng n nó, tìm thu c cho m .

Con đư ng d n đ n v tr i gi c khá ngo t ngoéo, r t nhi u ngã ba, ngã năm và cây bút bút tr ng hai bên hè đư ng có thưa hơn nh ng đư ng ph khác. Nhưng bù l i cây nào cũng r t l n, r t cao. Lá t m g i đ u trên ng n cây bút bút cao ch ng nào ch a b nh hen suy n càng hay ch ng y. Do đó mà h u như t t c nh ng cây bút bút trong khu v c này em đ u đã trèo lên ng n, ít nh t là m t l n. Và trèo v i trái tim đ p m nh xao xuy n trong l ng ng c vì

h i h p, hy v ng... R t nhi u g c cây đã th m nh ng gi t nư c m t nóng h i c a em Nh ng gi t nư c m t đau bu n th t v ng. Nh ng gi t nư c m t r t xu ng trong ti ng kêu th m n c n : “M ơi cây bút bút ni cao ri mà cũng không có lá t m g i... Bi t khi mô cho m lành đư c b nh suy n m ơi”. T t c nh ng cái đó làm cho dáng d p c a m i cây trong khu v c này ghi h n vào trí nh em Và đêm nay, nh ng cây đó đ ng s ng s ng trong đêm t i làm nh ng c c tiêu kh ng l ch đư ng cho em d n trung đ i V Qu c oàn C m t mang bom đánh th ng vào hang c a b n gi c nư c. Anh trung đ i trư ng đi sau em cách vài bư c chân Anh ch c n nhìn dáng đi c a em hơi cúi th p, r bóng t i như ngư i bơi r nư c. th n tr ng v ng vàng ti n lên phía trư c: anh cũng bi t là em đã nh n ra đúng đư ng. n nh ng

ch ngã năm, ngã ba, nh ng quãng đư ng cây c i, c t đi n, xác xe c c a 50

5

gi c b b n cháy l p kín, ph i đi vòng, em ch d ng l i m t chút, đ u ngư c lên phía các ng n cây, quan sát, r i ti n vào l i đi đã ch n v i bư c chân không m t chút ng p ng ng.

M t vài đ a đi m t n công phía đông, phía tây M t tr n, ti ng súng, bom mìn, l u đ n b t đ u r lên, m i lúc m t căng th ng. Pháo hi u đ l n i nhau v t lên thinh không đ n đ c như nh ng hòn than đ b n v t ra t m t cái b rèn kh ng l . Như m t đám cháy g p cơn gió nam, ti ng súng t n công gi c lan r ng ra r t nhanh. Ch ch c lát dã trùm l p kh p c M t tr n. Chính vào lúc đó thì V nh-sưa t dư i cu i hàng quân ch y v t lên g p anh trung đ i trư ng, báo cáo gi ng h t h i :

- Báo cáo anh, Quỳnh b l c m t r i ?

Trung đ i trư ng g i M ng l i. Anh h i V nh :

- L c vào lúc nào?

- D ch c l c lúc ph i đi vòng tránh con đư ng b cây c i, c t đi n đ l p kín y. Nó đi trư c em v i V . Nhưng không hi u t i răng nó c đi ch m l i, r i t t h n đ ng sau, ngư i nó cúi lom khom, bư c thì t p ta t p t nh. Em h i nó: “C u đi ki u chi l r a?” Nó nói: “Mình đi ki u ni tránh đ n m i t t. i như các c u ăn đ n t i b n t a có ch u”. Lúc vư t qua kh i đo n đư ng vòng, em nhìn l i sau thì không th y nó n a. Ch c nó l c m t r i... gi ng V nh như

mu n khóc.

- Chà, lôi thôi quá hè. - Trung đ i trư ng ch c lư i nói.

- Anh cho em quay tr l i tìm. - V nh nói. - Em s nó đi lung tung đâm đ u vô

gi a v trí gi c thì nguy.

- Quãng đư ng vòng n có nhi u ch r ngang r d c l m. Em còn nh đư ng không?

- D .. cũng hơi nh thôi... Nhưng răng cũng ph i tìm... Nó nh mà y u t nh t đ i em... Ngày chưa Cách m ng, nó đi mô m t bư c cũng ng i trên xe nhà. ư ng sá trong thành ph h n có thu c chút chi mô anh... Gi quy đ nh t n công đã s p đ n. Không th ch m tr đư c Trung đ i trư ng đành ph i gi i quy t.

- Th thì em quay l i tìm b n đi. Tìm ra, hai em d n nhau v doanh tr i, không ph i quay l i đây n a nghe.

- D .

V nh ng p ng ng m t tí r i chào anh và ch y v t v phía sau. M ng đ ng như b chôn chân, mi ng há ra, m t m trân trân nhìn hút theo V nh. Tim em đau nhói như b t ng b c m m t mi ng m nh chai. “Ch t i mình h t! Úi chao”. Em th m kêu. “Mình gi u chuy n chân h n đ p ph i m nh chai, nên ch h n m i b l c..”

Trung đôi trư ng ph i gi c đ n l n th hai em m i nghe ra :

- i thôi em. S p đen gi t n công r i!

Ch ng hai mươi phút sau, M ng d ng l i đ u m t ngã ba. ch tay v phía trư c nói thì thào v i trung đ i trư ng :

- Ngôi nhà l u th hai có hàng rào s t cao nghêu là nhà tháng Lơ-bơ-rít đó

anh n .

Anh c m căng m t nhìn theo tay ch c a chú em liên l c. Gi a ti ng bom đ n đang n r m tr i b n phía xung quanh, ngôi nhà này đ c bi t im im h u như không có ngư i . Anh hơi ng ?

- Có ch c không em?

51

5

- Răng l i không ch c? - M ng nói gi ng qu quy t - Nhà h n có hai cây bút bút. Cái cây có cành ngã ra g n hàng rão s t tê, m t l n em trèo lên suýt n a b con chó béc giê nhà h n c n ch t. Còn cái cây m c chính gi a vư n ng n cao quá c mái l u tê thì em ch dám đ ng ngoài đư ng ngó vô, r u nư c mi ng mà thèm. Bác Hùng xóm em nói trong t i Tây Hu mình, th ng Lơ-bơ-rít là d nh t. i qua đây em ngó th y h n luôn. M t h n râu m c nhi u như r bèo. H n hút cái ng đi u dài như cái cây đánh khăng, tay d t chó béc giê. H n hay s yt chó c n ngư i l m. T i em h đi qua nhà h n là

đua nhau réo th t to: “Th ng Lơ-bơ-rít ăn mít ch m đư ng đen, ăn ghèn ch m v i mũi, ăn c i ch m v i than, ăn vàng ch m v i c t”. R i vùng ch y cho th t nhanh. H n mà tóm đư c thì ch t.

Không m t l i ch d n trinh sát nào mà trung đ i trư ng th y tin ch c hơn l i ch d n c a M ng. Sau khi quan sát k toàn b ngôi nhà, anh đã hi u ra: b n gi c qu quy t, không đ ng tĩnh là đ gi bí m t nơi cơ quan ch huy quan tr ng c a chúng đóng. Anh nói v i M ng :

- Nhi m v d n đư ng c a em đ n đây coi như hoàn thành. Bây gi em ph i quay ngay l i phía sau đ tìm Quỳnh và V nh. Anh lo chúng nó l c l m. V s l i v i trung đ i làm nhi m v trinh sát liên l c.

Anh ngo c tay ra hi u. C trung đôi đang dàn hàng ngang phía sau, l p t c n m r p xu ng, bí m t, th n tr ng bò lên ti p c n ngôi l u v trí gi c. Mùng thèm đư c l i tham d tr n đánh l m.

Nhưng nghĩ đ n b n, em lao nhanh v phía sau r bóng t i dày đ c như

ngư i bơi r nư c...

7

ã hàng ch c l n Quỳnh s so ng tìm bám vào nh ng b i c m c nham nh quanh thành h c h t s c đ trư n lên Nhưng l n nào cũng ch m i nhích lên đư c m t chút, em l i b rơi t t tr l i xu ng đáy h . Hai bàn tay em c m ch t hai túm c b nh ra kh i thành h . Cái h h p nhưng khá sâu, thành h g n như d c đ ng, đ t sét th m nư c mưa, trơn như bôi m . Em đã s so ng quanh thành h r t k . Không có m t ch hõm nào kh dĩ có th bám chân mà trư n lên. L i thêm cái chân đau nó ph n em...

Quỳnh b l c đơn v không ph i ch quãng đư ng vòng như V nh-sưa đoán, mà l c g n cái ngã ba cách đó ch ng dăm trăm thư c.

M t cách ngây thơ, em tư ng r ng qu n c m t cái áo d m m vào chân như

th thì v t thương s không còn đau n a, có th theo k p các anh C m t , cùng v i các b n, đi đánh nhà th ng Lơ-bơ-rít. Em l i còn quá tin tư ng cái th thu c d u th n hi u c a M ng, “th thu c d u c a nh ng tay ăn tr m tài danh”, r t vào là v t thương hàn mi ng... Nhưng em đã l m. M i đi theo đơn v đư c vài trăm bư c, bàn chân em đã tr l i nh c bu t ghê g m. Nh t là khi d m ph i c nh m t viên g ch v hòn đá ho c cành cây. V t thương đau nhói đ n t n óc. Em có c m giác máu l i b t ra, nong nóng, ươn ư t, dinh dính dư i gan bàn chân. Em c c n ch t hai hàm răng đ kh i b t ti ng rên. Em c m căng m t đ tránh d m ph i nh ng v t c ng. Nhưng không hi u sao c càng c tránh l i càng d m ph i g ch v , đá, cành cây, m nh s t, như

cùng hùa nhau đâm cái c nh s c nh n nh t c a chúng vào đúng gi a v t thương. M y l p d áo sơ mi b c chân cũng có v coi ch ng mùi m gì. 52

5

“ ư c, mày đã mu n bu c mu n băng, chúng ông càng đâm cho mày bi t tay”. Chúng như g m ghè nói v i em v y. Em đau đ n m c m t. Em c đi th t th ng không cho các b n bi t là mình đau, nhưng ngư i em c co rúm l i, và đi l ch h n v m t bên. Càng đi, v t thương càng bu t nhói. Em t t d n phía sau các b n.

Cái áo sơ mi s p tu t h n, kéo lê vư ng víu dư i chân. Không th g ng gư ng thêm đư c n a, em ph i ng i th p xu ng bu c l i. Bu c xong đ ng lên em không còn th y các b n trư c m t n a. Em ch y v i lên, g p ph i m t ngã ba. Em mu n g i nhưng s làm l bí m t tr n đánh.

Mà em y à! Ch t thì thôi ch đ i nào ch u đ mang ti ng tr n đánh vì mình mà th t b i. áng l ph i đi v l i trái thì em ch y b a sang l i ph i. Và em b t đ u l c t đó. Ch y kho ng vài trăm thư c em bư c t t xu ng m t cái h khá sâu n m gi a l i đi Tr i t i quá nên em không nhìn th y. áy h lõng bõng bùn và nư c.

u em đ p m nh vào thành h . Em tư ng ch t ng t vì

đau. Nhưng em gư ng d y đư c. Em mò m m c h t s c tìm cách trư n ra kh i h , nhưng vô ích. Hàng ch c l n trư n lên t t xu ng làm cho em ki t s c. V t thương d m lâu trong bùn l ng càng xót bu t d d i. Hai chân em t nhiên run l y b y như lên cơn đ ng kinh, không còn s c đ đ ng v ng, em ng i ph t xu ng đáy h . bùn và nư c ng p đ n th t lưng. Ti ng súng gi c b ng như m t đàn chó ngao hung t n b t th n t trong bóng t i ch m ra s a c n điên cu ng c b n phía quanh em, ti ng đ n rít r t g n, nghe dâu như

ngay trên mi ng h . Ki t s c, đau đ n, tuy t v ng, lo s và l nh đ n th u gan ru t... c ngư i em d ng h t gai c... đ u em choáng váng hai thái dương đau bu t, như có ai dùng m t v t gì đó r t c ng si t ch t... Và em ng t đi. Em b ng th y mình đang ng i nhà, trên cái đôn cao b ng g tr c ch m tr , v i chi c đ m nhung màu đ chói. Trư c m t em là chi c đàn dương c m thân thu c, m t g có vài v t xư c, nhưng ti ng hay vô cùng. Trên thành khung c a s c nh cây đàn cây h ng nhung trong chi c ch u s nư c men xanh ng i, khoe v i em m y bông hàm ti u, bên c a s , con sông Hương như màu men ch u s , lúc n lúc hi n, sau nh ng vòm cây xanh đ m xa xa... Em m i mê d o đàn, b n Dòng sông a-nuýp xanh. Em đàn và em mơ... Bao gi mình th t gi i nh c, mình cũng s vi t m t b n nh c hay không kém gì b n Dòng sông đa-nuýp xanh, t con sông Hương... T t c nh ng ngư i chơi đàn trên th gi i đ u thích chơi b n nh c sông Hương xanh c a mình. Ai đã nghe b n nh c cũng ao ư c đư c đ n thám con sông Hương... M phù th y m t mũi d s g m ghi c trong t p truy n c tích ti ng Pháp và ch Trang em đang đ c d đ trên m t đàn, b ng c a qu y r i bư c ra kh i tranh v . M c m g y th n phang r t m nh xu ng đ u em... Em b ng hóa thành m t con nhái xanh bé nh . M đ nh phang n a nhưng em đã v t đư c qua c a s ... Em b rơi tõm xu ng cái h r t sâu lõng bõng bùn nư c. M t b n con Tây r t đông không bi t t đâu kéo đen vây quanh mi ng h . Trong tay đ a nào cũng c m g ch v , đá, súng cao su... Chúng nhìn em, nh ng c p m t vàng như m t r n. Chúng hò nhau nh m em ném t i t p đá, g ch, nh ng thanh g nh n, b n súng cao su... Dư i lòng h h p em c h t s c nh y tránh trong m t ni m u t c, kinh khi p khôn cùng. Nh ng hòn đá, hòn g ch c nh s c nham nh bay sát s t qua ngư i em, làm b n tóe bùn nư c, ph kín t đ u đ n chân em... Ôi, c nh tư ng hãi hùng này sao mà

53

5

gi ng h t cái l n em nhìn th y g n h Tĩnh Tâm. H i y em còn nh tí chưa đi h c. Ch Trang và em ng i xe tay nhà, vào d o h Tĩnh Tâm. Hai ch em xu ng xe, ch d t tay tha th n quanh h . Em ch t nhìn th y phía trư c có

m t đám con nít r t đông đang reo cư i, v tay, bu quanh mi ng m t cái h c nh l đư ng. Tò mò, em g tay ch ra, ch y đ n xem chúng làm gì mà vui th . Chúng thi nhau c y g ch bên l đư ng ném t i t p xu ng đáy h . Dư i đáy h m t con nhái xanh đang nh y tr n cu ng cu ng. Con nhái t i nghi p h p l n sâu xu ng l p nư c đ c ng u, nhưng ng t th quá nó l i n i đ u lên. Và tr n mưa đá g ch l i t i t p rơi xu ng quanh mình nó. C p m t con nhái xanh v n đã l i l i càng thêm l i ra vì khi p s và như đang ngư c nhìn em van l y c u c u, ôi cái nhìn c a nó như xuyên su t trái tim em. Em l p b p kêu to: “

ng ném nó mà t i nghi p!

ng ném nó mà t i!”. Nhưng ti ng

kêu xin c a em l i càng làm cho b n tr thích thú hơn. Chúng càng ném hăng hơn Và m t đ a, th ng l n nh t b n, đã ném m t hòn g ch v trúng gi a lưng con nhái. Con nhái kêu lên m t ti ng th m thương, xé ru t. B n chân con nhái gi t gi t r i n i b nh lên m t nư c đ c ng u, phơi cái b ng tráng b ch. B n chân nó thôi gi t, du i th ng đ . Và c p m t thao láo c a nó v n đang nhìn em như nó chưa ch t.. Em rùng mình và b t òa khóc n c n . Và th t b t ng , em xông ào đ n trư c m t cái th ng v a ném ch t con nhái. Nó l n nh t b n. Em đ ng m i ch đ n ng c. Em ch p l y bàn tay v a ném đá c a h n, c n th t m nh v i t t c s hung d c a m t con sói con b ngư i ta d m ph i đuôi. M c d u nó kh e g p ba em, nhưng b t n công b t thình lình nó ph i kêu, nh y lùi tr l i như mu n b ch y. Bàn tay b c n kh c nh ng d u răng rư m máu. Khi đã hoàn h n, nó li n nhào t i đ nh đánh em đ tr thù, nhưng may m n v a lúc đó ch em và ngư i kéo xe k p ch y đ n...

C nh tư ng hôm đó đã gây m t v t b ng r t sâu trong trí nh c a em. Tuy chuy n x y ra t ngày em còn bé tí, nhưng m i l n b t ch t nh l i, hai m t em l i cay xè, r m l ... Trư c ngày vào V Qu c oàn em có sáng tác m t b n nh c ng n b n câu nhan đ : “Cái ch t c a con nhái xanh nh bé”. Nhi u l n em ng i m t mình đàn l i b n nh c sáng tác đ u tay c a mình v a d o đàn v a khóc n c n . âm nh c đã làm cho cái ch t c a con nhái t i nghi p hơn, nh c nh i hơn, bi thương hơn. Và lúc này, cũng chính cái th ng l n nh t b n y, n y c t ng đá lát đư ng r t l n, nâng lên b ng c hai tay, ném trúng bàn chân trái c a em v i m t ti ng n d d i làm chao đ o thành ph . Em kêu thét kinh hoàng và b ng t nh cơn ác m ng. Xung quanh em ti ng n ran ran. Ch c ch c l i bùng lên m t ti ng n r t l n làm m t đ t chuy n rung như ti ng pháo đùng gi a tràng pháo c i, ti ng n c a bom, mìn ba càng, đ i bác. Chính là ti ng n em nghe th y trong mơ. M t tr n đang vào gi cao đi m t n công.

Ng i d m lâu trong bùn và nư c em th m l nh th u xương. Em c dư i ngư i đ nh đ ng lên nhưng hai c ng chân em không làm sao nhúc nhích n i như đã

b b i li t. Sau nhi u l n g ng h t s c nhưng đ u vô hi u. M t n i ho ng s , kinh khi p chưa t ng th y xâm chi m trái tim nh bé c a em. Em b t khóc to thành ti ng.

8

54

5

- Quỳnh ơi! Quỳnh! Quỳnh ơi! Quỳnh!

Ti ng ai g i tên em đ t ng t c t lên gi a ti ng súng d y tr i. Em không còn tin vào tai mình n a. Em ng quá, ch c là mình tư ng tư ng ra đ y thôi. Nhưng ti ng g i m i lúc m t vang to g n hơn, như mu n át c ti ng súng. Lúc này thì em không th nh m đư c n a. Và em còn nh n đư c ra ti ng c a M ng. Em m ng đ n ngh n th . ó là n i m ng c a ngư i ch c ch n là mình s b ch t chìm b ng hai chân ch m đ n đ t c ng. C đ i em, em chưa bao gi nghe ai g i tên mình thân thi t đ n th , c m đ ng đ n th , k c cha em, m em, hai ch ru t c a em. Em ng a c lên, thu h t bao nhiêu hơi s c còn l i kêu to :

- Ơi ƠƠ ii ơi? Quỳnh đây, M ng ơ..i...ơi!

Ti ng g i, ti ng đáp tan đi gi a ti ng súng tr n và đêm t i dày đ c. Em b ng nghe ti ng M ng h i ngay trên mi ng h :

- Quỳnh ơi, Quỳnh mô đó?

- Mình dư i h ni. Mình b b r t xu ng h .

- Có sâu l m không?

- Sâu sâu l m.

- Không leo lên đư c à?

- Hai chân mình b què r i... Mà h trơn l m. Mình không đ ng d y đư c....-Quỳnh tr l i qua ti ng khóc thút thít.

- Ch làm răng hè...

mình t t xu ng đưa c u lên nghe. Dư i đó có m nh

chai c c nh n chi không?

- Không, ch có nư c x p x p v i bùn thôi.

Hu ch! M ng t t t trên mi ng h xu ng, đ ng ngay trư c m t Quỳnh. y

h h p, m t hay em như g n sát vào nhau mà không nhìn rõ nhau. Phía trên đã t i, đáy h càng t i hơn.

- May quá, - Ti ng M ng h n h n - nh y xu ng mình ch lo đ p ph i bàn chân đau c a c u.

M ng ng i th p xu ng. Hai em ôm ch t l y nhau trong vòng tay, và cùng khóc. C hai cùng c m th y nư c m t c a b n m nóng trên má mình. Quỳnh hôn b n, n ng nàn trìu m n, c m kích :

- Không có c u thì ch c mình ch t luôn dư i h ni...

- Mình đã đ nh tìm thêm m t lúc n a mà không th y, mình s núp vô m t ch mô đó, ch đ n sáng mai tìm thì răng cũng th y.

- Ch ni là khu v c gi c, đi tìm mình ban ngày t i gi c ngó th y, h n b n ch t.

- Ch t thì ch t, s cóc chi! Mình chân lành t i h n có b n, mình còn ch y còn núp đư c. Quỳnh chân đau, ch y núp làm răng đư c, ph i ch u ng i mà h ng đ n. Nghĩ r a lâ mình không còn th y s chi n a h t. Ti ng súng t n công kh p M t tr n l ng d u d n. i u đó báo hi u đêm đã

chuy n sáng. m ng li n x c nách b n, nâng b n đ ng lên. Có b n giúp, sau m t lúc g ng gư ng, Quỳnh đã đ ng d y đư c.

- Úi chao, r a mà mình c tư ng hai chân mình b b i r i. Ch làm răng mà

lên đư c hè. Chân mình đau quá nh c không n i...

M ng s so ng quanh thành h . H trơn nh n, không có qua m t l hõm nào có th đ t chân bám tay mà treo lên. M ng b i r i.

- Chà, trèo lên đư c cái h ni ngó b còn khó hơn c trèo lên m y cây bút bút to nh t phía bên trên b n đò Trư ng Súng.

55

5

Ch t M ng reo kh :

- A, nghĩ ra đư c cách r i! Ch c u xoay ngư i l i, áp sát ng c vô thành h , c đ ng cho v ng nghe.

Quỳnh nghe theo b n nhưng chưa hi u b n đ nh làm gì. M ng qùy th p xu ng dư i chân b n, ngâm n a ngư i trong bùn và nư c thò tay n m c chân ph i c a b n, h i :

- Chân ni là chân lành ph i không?

Em nâng bàn chân b n đ t lên vai mình. Nư c và bùn bàn chân Quỳnh ch y ròng ròng t vai xu ng đ n th t lưng em. Em nói :

- Quỳnh g ng đ ng cho v ng nghe.

Em l i nh nhàng c m l y bàn chân đau c a b n ng p sâu trong bùn, giúp bàn đ t ti p lên vai trái mình... Quỳnh run r y đ ng hai chân lên vai b n. M ng nói :

- Ch mình đ ng th ng lên, Quỳnh ph i d a sát vô thành h cho kh i b nghe. Khi mô tay Quỳnh bám đư c mi ng h r i thì c bám cho ch c mà

trư n lên nghe.

M ng cúi đ u, tì trán vào vách h trơn ư t như con bò s p lao vào tr n ch i, hai cánh tay em giang r ng bám vào thành h , r i g ng h t s c t t đ ng th ng lên, nâng c ngư i b n trên đôi vai bé nh c a em, đưa b n nhích d n lên phía mi ng h , m y l n hai chân em mu n q y xu ng vì s c n ng trên vai, nhưng em c nghi n ch t răng đ đ ng v ng. Ng c em t c ran mu n đ t hơi vì g ng quá s c. C th này ch u thêm m y giây n a em q y m t... Nhưng ti ng Quỳnh h n h n reo trên đ u em :

-

n mi ng h r i.

- Bám cho ch c nghe - M ng nói qua ti ng th đ t quãng - G ng trư n lên đ ng đ tu t xu ng nghe.

- - Ng c Quỳnh đã n m v t đư c lên mi ng h .

M ng n m hai c chân b n, nhón chân, ch m ngư i đun lên giúp b n trư n ra kh i h . Ti ng th c a hai em ì ch, n ng n .

- Lên đư c r i! - Ti ng Quỳnh m ng r . - Ch M ng làm răng lên đư c?

- Quỳnh s quanh tìm cái chi nh n đào đư c đ t thì ném xu ng đây cho mình. - Ti ng M ng nói v i lên.

Quỳnh bò b n chân s so ng m t đ t. Em nh t đư c m t m nh thân cây b đ n đ i bác gi c b n toác, có đ u nh n. Em bò đ n b m mi ng h :

- ây r i, mình th xu ng nghe.

V i m nh thân cây Quỳnh th xu ng. Mùng s so ng khoét vào h nh ng l nh làm b c đ t chân. Và ch m t loáng em đã trèo kh i mi ng h . Hai em ôm ch m l y nhau, n m dài trên m t đ t. Th ng l i làm cho hai em quên h t nh c m t, hi m nguy, cùng rúc rích cư i.

Kh p m t tr n lúc này đã g n im hàn ti ng súng.

Hai em c ôm nhau như v y n m im h i lâu trên m t đ t l n nh n g ch đá, c nh cây, h đ n, m nh v n s t thép... C hai áo qu n ư t sũng, lép nhép bùn. M ng ch t vùng ngay d y, nói :

- N m thêm chút n a e ng quên m t thôi Quỳnh . C u V nh đi tìm Quỳnh trư c mình r t lâu mà không th y tăm hơi c u ta mô c . Không bi t c u ta có

tìm đư c đư ng mà v đơn v không. Mình lo l m... ư ng sá trong khu v c ni c u ta mô có thu c.

- Hay c u c đ mình ng i đây ch . C u đi tìm V nh-sưa l i m t l n n a, l 56

5

may ra g p.

- Chân c u đau r a mà còn ch thì ra răng đư c kh i khu v c ni trư c lúc tr i sáng? Ch c u đ mình dìu ra đã. V đơn v mà không th y V nh-sưa, mình s xin đ i đ i trư ng l n tr vô tìm.

M ng x c nách b n đ ng lên. Em đ nh dìu b n đi.

Nhưng m i bư c đư c m y bư c, Quỳnh kêu i đau đ n, ngã lăn xu ng đ t. Em nói g n như khóc :

- Mình không đi đư c mô Mùng . Chân mình đau l m... Hay c đ mình l i đây Mùng ra trư c đi. Ch ch nhau, tr i sáng t i gi c nó th y thì ch t c hai. M ng kêu to gi n d i :

- C u nói chi l r a!

i mô mình l i ch u b c u đây cho t i gi c h n b n ch t? Thôi đi c u, đ ng nói b y b n a.

M ng cúi xu ng chìa lưng ra trư c m t b n :

- Ôm c mình, mình cõng đi. C u tư ng c u to béo l m mình không công n i à?

mình phi như ng a cho c u coi! Lúc đó c u c m kêu: ch y mau quá

chóng m t nghe!

Nhưng M ng không nh ng không phi đư c như ng a cho Quỳnh chóng m t, mà đi còn ch m hơn rùa.

Cõng b n trên lưng, em bư c nh ng bư c l c lè xiêu v o i đư c m y ch c thư c em đã th d c, hai đ u g i run l y b y ch ch c khu u xu ng. Em ph i đ t b n xu ng, d ng l i ngh . Ngh đ m t, em l i cõng... V i gi ng th u thào vì b t hơi, em c nói vui cho yên lòng b n:.

- S chân c u đau t i ch không thì mình phi nư c đ i cho c u chóng m t chơi.

C th , em tha đư c b n ra kh i khu v c gi c thì tr i v a h ng sáng.

9

ã hơn m t ti ng đ ng h , V nh-sưa l n l i, mò m m trong khu v c gi c đóng tìm b n b l c. Tr i t i quá, cách ba bư c là không nom th y gì, nhưng em không dám g i to. Em s b n gi c núp đâu đó nghe ti ng. Em kh huýt sáo r i gi ti ng cú kêu (ám hi u c a t đã đư c quy đ nh trư c, lúc c n tìm nhau). Không có ti ng tr l i. Em l i ti p t c dò d m tìm ki m. Có lúc em nghe v ng như có ti ng Quỳnh g i em đâu đó. Em nh m tìm đ n. Em chui b a qua nh ng l tư ng đ c th ng, trèo b a qua nh ng đ ng nhà

c a đ nát l m ch m s t, g , g ch, đá, t ng bê tông... M y l n em suýt bư c h t xu ng nh ng mi ng gi ng n m l p dư i nh ng cành cây g y nát. Em v p ngã liên ti p, có khi l n nhào m y vòng, nhưng ch dám nhăn nhó xuýt xoa khe kh .

Em ng i ph ch xu ng đ t th d c, a nư c m t vì c c quá. Xung quanh chu t ch y huỳnh hu ch như ngư i. M t mùi th i kh m đ n l m m a - có l là múi xác ch t - x c vào mũi em. Em th y s đ n d ng c tóc gáy M y l n em mu n tìm đư ng quay tr v nhưng nghĩ đ n nhi m v t trư ng, nh đ n câu nói c a t trư ng trong bu i h p đ i: “B b n lúc lâm n n là đi u x u xa t i t nh t đ i v i ngư i chi n sĩ”. ang ng i em đ ng b t ngay d y chùi nhanh nư c m t, ti p t c l n l i đi tìm b n.

Em b ng gi t b n ngư i. Ánh ch p l a nhoang nhoáng và ti ng súng gi c n toang toác ngay trên đ u em. C m t tr n, ti ng n vang d y c b n phía 57

5

không còn phân bi t hư ng nào vào hư ng nào. Em nép mình sau m t g c cây to đ tránh đ n.

ng đó kho ng m t ti ng đ ng h , khi ti ng súng

b n phía đã êm êm em l i dò d m tìm l i đi trong cái bi n bóng t i đ y h ng súng gi c. Nhưng em đã hoàn toàn m t phương hư ng. Bóng t i lúc này càng d y đ c hơn, tư ng l y đũa mà qu y đư c như qu y bánh đúc. t tr i, đ a

hình, đ a v t chung quanh hòa thành m t kh i đen đ c. M t quá, l i l nh n a, b y gi em m i nh n ra áo qu n mình ư t sũng nư c. Tr i đ mưa m i lúc thêm n ng h t. ang dò d m đi, em ch t v p ph i th m m t ngôi nhà có hàng hiên v i c t tr r t cao. Trèo lên năm b c th m xi măng xây hình cánh cung, em ng i ph ch xu ng n n đá hoa l nh ư t, d a lưng vào m t c t tr ...

Bao nhiêu câu chuy n em nghe đư c v các anh l n b thương, b l c, ph i n m l i trong khu v c gi c, lúc này hi n ra d n d p trong ta nh em... B n gi c phát hi n đư c các anh, chúng đã gi t các anh h t s c dã man. Ch t đ u, c t c , lư i lê xuyên nát ng c... Em th y n l nh rùng mình, càng nóng ru t lo l ng cho b n. “Chưa ch ng lúc ni Quỳnh đang b thương n m chèo queo m t góc nhà đ nát nào đó... Chu t bò c lên ngư i lên m t...”. Em bu n r u nghĩ v y và nư c m t lâm râm trên hai gò má. Cơn bu n ng đ t ng t p đ n, em c h t s c ch ng ch i... Trong tr ng thái n a mơ n a th c, ch t em ng i th y quanh đâu đây có mùi ét xăng n ng n c, và c nh ng mùi gì khen khét, hăng h c r t l ... Em chưa k p hi u ra mùi gì đã ng thi p đi. Em c ng i d a c t như v y mà ng . Tư ng ch ng l a đ n có n ngay bên tai cũng hay bi t.

V nh gi t b n ngư i t nh d y như có ai dí l a vào gan bàn chân. Tr i đã sáng trưng. Có ti ng nói xì x l tai v ng đ n r t g n, nghe như ngay trên đ u.

“Ch t cha r i?” Em bu t mi ng kh kêu, trư n mình r t nhanh, nép ra phía sau cái chân c t bê tông. Em d i m t nhìn k chung quanh th y mình đang dư i mái hiên m t tòa nhà l n có nhi u t ng. Xung quanh là vư n cây r m r p. Th p thoáng sau nh ng tán cây là nh ng ngôi nhà hai ba t ng, các c a s đ u ch t kín bao cát Nh ng ngôi l u v trí gi c. Ti ng xì x l tai v a r i ch c là v ng đ n t nh ng ngôi l u hung hi m kia.

Em đ ý v phía tay trái có m t dãy tư ng r t cao n m g n k sát tư ng h i ngôi nhà em đang núp. Bên trên dãy tư ng có hàng c c s t nghiêng nghiêng, chăng dây thép gai. Phía bên kia đư ng ch t v ng sang ti ng ô tô n máy. Ti ng s t thép va ch m, ti ng ngư i xì x g i nhau “ úng là t i gi c r t đông bên đó!” V nh c cúi th p ngư i hơn, m t không r i kh i hư ng b c tư ng. Như m t ngư i đi câu b t ng nhìn th y đàn cá, ý th c c a ngư i chi n sĩ

trinh sát lúc b t ng phát hi n ra k đ ch, tr i d y trong em m nh m đ n n i làm em quên ph t m i s hãi lo l ng c a hoàn c nh mình hi n nay.

“Ph i đi u tra coi tui mũi lõ đang làm cái chi bên đó m i đư c”. Em t ra l nh cho mình như v y và l p t c hành đ ng.

R i ch núp, em bò men theo b c tư ng, đ n phía s i dây cáp thu lôi. Em bám vào s i dây cáp, th n tr ng leo lên. Em cũng là m t tay leo trèo gi i c a đ i. Tho t m t cái, em đã trèo đư c đ n t ng gác hai ngôi nhà. ng cao hơn b c tư ng chăng dây thép gai, em đưa m t nhìn sang m t khu nhà kho l n m t t ng, mái l p tôn, ch t đ y nh ng khuy xăng, nh ng hòm đ n l n nh .. Hàng ch c chi c ô tô v t t i đang rù rù n máy. B n gi c l nh đi l i trư c sân kho. Tây tr ng có, Tây đen, Vi t gian có... S

58

5

đ ng cheo leo đây lâu, b n gi c bên đ ý nhìn th y, em bám theo s i dây thu lôi trèo tu t lên t ng gác tư ngôi l u. M t cánh c a ch p sơn xanh m r ng, cách em chùng m t v i tay. Em nhoài ngư i bám đư c vào cánh c a. Bám ch c r i, em đ p m nh chân vào s i dây cáp thu lôi. Cánh c a ch p mang theo em áp sát vào b u c a s . C nh tư ng này gi ng h t trò em mê

chơi ngay còn nh .. Cách nhà bác em hai đư ng ki t, là nhà lão bang tá n i ti ng giàu có nh t vùng An C u. Xung quanh nhà, hàng rào s t bao b c, có

hai cánh c ng s t r t l n, sơn xanh. Em thư ng l n tr n bác gái, ch y đ n c ng nhà lão ta, nhìn trư c nhìn sau không có ai, em li n bám vào cánh c a, m t chân đ ng lên thanh s t ngang cu i cùng, m t ch i m nh xu ng đ t. Th là cánh c a đưa em đi theo hình r qu t,

v i ti ng gió ù ù bên tai, nhanh ch m tùy em đi u khi n. Em tư ng tư ng mình là ngư i lái ô tô, ngư i lái tàu h a... L n này ch có khác, cánh c a đưa em đi cách m t đ t nh ng b n t ng l u!

Em bám m t tay r i hai tay lên b u c a s . Thu hút bao nhiêu hơi s c còn l i, em rư n ngư i n m. ngang lên b u c a và nhào vào bên trong. Em r t b ch xu ng sàn đá hoa, đau g n ch t gi c. N m im m t lúc đ l y l i s c, em đưa m t xung quanh. Em đang gi a m t gian bu ng l n, không có đ đ c gì

ngoài m t cái t đ ng đ s kê sát tư ng.

C nh t là m t vuông c a s hai cánh c a ch p đóng kín nhìn v phía khu kho xăng đ n c a gi c. Vinh vùng ngay d y, ch y đ n khung c a, ghé m t vào m t l th ng trên các nan ch p, nhìn xu ng. Cái kho xăng và đ n gi c n m dư i chân em...

Tr i ch t ng n ng. Cái màu n ng hi n ra sau nh ng ngày dài mưa r rích, th i đ t, th i cát, m i tươi trông r c r làm sao? Ngư i chi n sĩ trinh sát m i mư i b n tu i đ i, trong cái dây phút gay go quy t li t nh t đ i mình, cũng ph i ng n ngơ m t lúc trư c cái màu tươi trong, l ng l y, r c r đ n huy n ho c c a n ng...

B u tr i mùa đông m ư t, ng n ngang nh ng đám mây chì đen b n, m i lúc thêm quang qu như có cái ch i kh ng l vô hình đang ra s c quét d n. Da tr i xanh thao thi t, cao v i v i, hi n ra cùng v i màu n ng m i trong veo... i u l kỳ hơn h t là cái màu n ng m i r c r y l i làm cho đ u óc con ngư i b ng tr lên sáng su t tươi vui, táo b o, t tin g p b i ph n. Và làm cho lòng ngư i b ng b ng, náo n c, mu n l p nên nh ng kỳ tích th t vang d i, nh ng chi n công th t l y l ng...

Sau m t h i quan sát, V nh nh n th y ngôi l u mình đang đ ng, cao vư t h n lên nh ng ngôi l u chung quanh. Ngôi l u hoàn toàn b tr ng. Hình như b n gi c đ nh dùng nó làm bình phong che cho cái kho xăng đ n bí m t c a chúng ngay phía sau. ây qu là m t v trí quan sát không chê vào đâu đư c!

V nh reo th m trong b ng. B n gi c các ngôi l u xung quanh b t đ u ho t đ ng. Nh ng cái mũ s t, nh ng khuôn m t râu ria x m xoàm, th p thò sau các bao cát, nh ng ch m nòng súng l p ló sau các l châu mai m t cái váy đ

th p thoáng sau m t khuôn c a kính v . Phía dư i khu nhà kho, ti ng máy ô

tô n r n. Nh ng khuy xăng lăm m m trên sân đ bê tông. B n gi c ra vào đi l i, l nh dư i các mái kho. Chúng sì s quát tháo, la hét. M t th ng Tây cao l n, lưng đeo súng l c, tay c m m t chai bia ho c rư u gì

đó, đ ng d ng hai chân, ng a c tu.

Quan sát k đ a hình đ a v t chung quanh, V nh đã xác đ nh đư c v trí ngôi 59

5

l u này. Tuy n m r t sâu trong khu v c gi c, nhưng n u tính theo đư ng chim bay, nó không xa khu v c trư ng K Ngh m y. Trư ng K Ngh là v trí

hi n quân ta đang chi m gi . T c u Hi n hi n đang tham gia chi n đ u t i đơn v đóng đ y. Em còn bi t trên chót vót nóc l u cao nh t trư ng, có m t đài quan sát bí m t mà Ban ch huy đơn v giao cho t Thi u nhi trinh sát ph trách. Cách đây hai hôm, em ch y liên l c qua đây, đư c Hi n d n cho lên xem đài quan sát, đ ng th i cũng mu n khoe..

ng đài quan sát có th

nhìn bao quát toàn b khu v c gi c đóng. Và n u có ng nhòm t t có th nhìn rõ lâu đài cung đi n, ph xá bên kia b sông Hương.

“Chưa bi t ch ng lúc ni, các c u Hiên,

ng, Hòa đen, Nghĩa, đang đ ng trên

đó chĩa ng nhòm nhìn đúng vô cái bu ng mình đang đ ng, chuy n trò, cư i nói vui như T t! Các c u y có ng mô mình đang bên trong, chơ vơ m t mình, v a đói v a m t b n phía h ng súng gi c tua t a...”. Ý nghĩ đó làm cho V nh rơm r m nư c m t. Và cũng chính ngay lúc đó m t quy t đ nh táo b o v t lóe trong óc em: “Trèo lên nóc l u, dùng c tín hi u báo cho đài quan sát bí m t c a c u Hi n bi t v kho xăng đ n núp kín dư i trên ngôi l u này”.

“N u đài quan sát nh n đư c tin mình đánh v , ch c ch n Ban ch huy M t tr n ph i cho ca-nông móc-chê rót sau đây ho c cho Quy t t quân mang bom vô đánh. M t cái kho xăng đ n to ra ri, đánh trúng thì tha h mà cháy, mà n ? C ba đ i dòng h t i Tây kéo đ n đây d p cũng đ ng hòng t t!”. Ý

nghĩ làm cho tim em đ p r n lên vì vui thích h hê. Phút ch c quên t t c đói, c m t, c khát.

Em v n có ti ng trong đ i là tay tháo vát, nhanh trí. Ch m y phút sau em đã

v ch xong k ho ch hành đ ng. Trư c tiên ph i ki m đư c hai t m v i tr ng và đ lâm c tín hi u V i trong kia r i, em ch y l i gi t ph c cái rèm c a có

thêu đăng-ten r t đ p. Rèm quá r ng, em ghé răng c n, xé làm đôi cho v a khuôn kh lá c Nhưng còn v i đ , không bi t làm cách chi mà ki m đư c đây Em ch t nhìn tr t xu ng cái qu n quân ph c làu m n chín, bê b t bun đ t đang m c. Cái qu n này trư c đây là c a m t anh đ i đ i b . Nó v n màu “be” anh đem nhu m màu m n chín đ di n. Không may nhu m ph i màu tươi quá, m c trông r , anh đành t c lư i cho em. “V i đ đây r i ch còn ph i ki m mô”. Em kh reo lên m ng r , c i phăng luôn cái qu n l n ng m nghía. Bên trong em không có qu n đùi. Nhưng k đây toàn Tây v i đ m, vi c cóc chi mà x u h ! Em xé qu n theo đư ng ch , ch n m t kho ng r ng nh t xé thành hình vuông. V i c tuy không ph i m u đ như quy đ nh, nhưng em tin c u Hi n s nh n ra: “C u ta thông minh và gi i môn c tín hi u nh t đ i mà...” Em tìm đư c hai cái que thông nòng súng n m lăn lóc xó

t , làm cán c . Em th t ch t hơn cái th t lưng da to b n quanh lưng. Cu n tròn hai lá c tín hi u, d t chéo sau lưng đ hai tay đư c r nh mà b u víu, leo trèo.

M t chân ch i tư ng, m t chân ch i vào vách t , em trèo lên nóe t . Ngay trên đ u em là m t l vuông ăn thông lên tr n nhà. Nhón chân em bám vào thành mép l vuông, ráng h t s c đu ngư i lên, chui qua. Phía trên tr n nhà

t i om, chu t ch y huỳnh hu nh. Mái ngói và nh ng rui, đòn tay xà ngang đã

ngay sát đ u em. Qu qu ng hai tay, tìm ch thu n ti n, em b t đ u d ngói như m t m t tay đ o t c lành ngh . Trên đ u em, m t vuông tr i xanh r c r n ng tươi đ t ng t hi n ra như có phép l .

Vuông tr i to d n theo bàn tay d ngói c a em. Ư c đã chui l t ngư i, em 60

6

trèo lên cái xà g , chui đ u qua mái ngói, gi a kho ng cách hai rui. Bám vào hai cái rui g , em nhún m nh chân, l t h n cà ngư i ra ngoài. Mát em bông hoa lên vì chói n ng và choáng ng p. Ru t em co th t như mu n nôn. Chao ôi, chưa bao gi em đ ng cao đ n th , g n n ng, g n gió, g n m t tr i đ n th .

Gió th i ù ù bên tai. Mái ngói d c đ ng đáng s . Và trơn n a, r t nhi u rêu... Gan bàn chân em r n lên, l nh d c su t xương s ng.. Không khéo mình trư t chân ngã lăn xu ng m t... Mà ngã lăn t đây xu ng đ t thì ngư i c g i là

là... Em không dám nghĩ ti p n a.

Nhưng V nh đâu có d ch u lùi.

“Ra đi thà ch t không lui...”. Câu hát em đ i thư ng hay hát ch t v ng đ n tai em, như thôi thúc c vũ: “V nh-sưa ơi, hãy đ ng v ng”. Lòng khao khát đư c tiêu di t k thù như các b n cùng l a tu i: u c S ng, Bát S t... trong lòng chú “th súng nh ” còn mãnh li t hơn c c m giác choáng ng p, s hãi.

Em cúi khom ngư i bám ch t đư ng s ng mái l u, như con chim gõ ki n bám ch t cành cây. Em m to m t nhìn th ng lên b u tr i m t phút làm quen v i c m giác choáng ng p, v i đ cao chóng m t. R i v i t t c th n tr ng, em bò nhích lên t ng tí m t theo đư ng s ng mái l u. Tay em đã v i đư c chóp nóc ngôi l u có cây c t thép thu lôi như m t ng n giáo búp đa đâm th ng lên b u tr i. Ôm ch t cây c t thép thu lôi. Em đ ng th ng ngư i lên, em c i áo quân ph c màu c úa, xo n l i làm dây th ng và bu c ch t ngư i vào cây c t thép ngang ch b ng. Lúc này em hoàn toàn tr n tru ng ngoài cái th t lưng da và s i th ng ngang b ng.

Sau khi đă bu c ch c, v ng vàng, em đưa m t nhìn bao quát c nh v t tr i r ng dư i t m m t. Ch em đ ng cao vư t h n lên nh ng cao đi m quanh đó. Dư i m t em mái ngói lô xô, chen l n gi a nh ng tán cây um tùm. Ngo nh v phía sau, con sông Hương xanh ng i màu thép m . Hai nh p c u Tràng ti n b gi t đ , g c xu ng nư c như m t ch V hoa kh ng l . C t c kia, Phú Văn Lâu kia... Kia là c a Thư ng T , kia là b n đò Trư ng Súng... Toàn c nh thành ph như đư c thu g n l i dư i t m m t em. Em b ng th y c mình ngh n l i, mu n khóc: “Chao ôi. Hu mình đ p bi t m y”. Em quài tay ra sau lưng, rút hai cây c tín hi u c m s n hai tay. Em đưa m t tìm cây th p t trên nóc nhà th Phú Cam đ làm chu n. Em đưa hai lá c lên, hư ng v phía đài quan sát bí m t, đánh đi b c đi n mà em đã tính toán, suy nghĩ

làm sao th t rõ, th t ng n, th t chính xác :

“M t kho xăng, đ n l n ngay phía sau ngôi l u tôi đ ng. Yêu c u b n!”

V trí V nh đ ng đánh tín hi u ngay gi a lòng quân gi c, nhưng vì cao quá

nên chúng b t ng . T trư c t i nay chúng v n quen nhìn quân ta t dư i đ t xông lên - và chúng cho r ng ta cũng chi có th t dư i đ t xông lên mà thôi. Chúng v n đinh ninh b u tr i và các đi m cao trong khu v c chúng là thu c v chúng. Chúng ch nhìn lên cao khi có máy bay đ n th dù ti p t . B i v y mãi cho đ n hai ti ng đ ng h sau, khi V nh đã đánh l p đi làm l i ít nh t là năm mươi l n b c đi n, chúng m i phát hi n đư c..

10

61

6

Sáng s m hôm đó, Hi n đư c đi n c a

i trư ng t Ch huy s M t tr n khu

C g i lên g p anh có vi c kh n. Hi n giao l i cho

ng ph trách t . V n tính

c n th n, trư c khi đi, Hi n d n đi d n l i các b n :

- Các c u nh đ ng m i chơi mà b tr ng đài quan sát đó nghe. M t phút cũng không đư c b . L có vi c chi thì th t x u m t cho c đ i. M i l n có vi c ph i v ch huy s là Hi n m ng rơn. Em có s có d p g p V to-đ u h c thêm vài môn xi c đ v t luy n. Hai em bây gi thân nhau nh t đ i.

T p xi c cũng gian nan v t v ghê ngư i. Trán Hi n hôm b m tím, hôm m c s ng vì t p cái môn nhào l n, đi b ng hai tay...

T c a Hi n đư c Ban Quân nhu m t tr n c p phát m t cái ng nhòm cũ. Vi c c p phát đ c bi t này làm b n em h t s c hãnh di n. ng nhòm có bao da h n hoi, nhưng ch ng m y khi các em ch u b bao. H t em này đ n em khác, chuy n tay nhau đeo l ng l ng trư c ng c như đeo huân chương. C

lúc ăn cơm các em cũng đeo.

S các b n giành nhau v , Hi n quy đ nh ch b n nào đ n phiên tr c đài quan sát m i đư c ph trách ng nhòm.

Ngày ngày đ ng trên đài quan sát, các em thay phiên nhau lia ng nhòm sang khu v c Pháp, lòng kh p kh i hy v ng s phát hi n đư c m t v trí ch huy, m t h a đi m quan tr ng đ l p công. Nhưng đáng ti c là chưa em nào v đư c cái may m n đó. Chính nh s quan sát chăm ch và liên t c này, mà

sáng hôm đó Hòa-đen phát hi n đư c V nh đánh c tín hi u... Gi đó, phiên Hòa-đen tr c đài qua sát. D a ng c vào thành công s xây b ng bao cát, hai tay nâng ng nhòm lên nên m t em nhìn v phía khu v c Pháp, t tây sang đông. Em b ng ch ng l i, khu to gi t gi ng :

- Các c u ơi l quá! L i đây, mau lên!

ng và Nghĩa đang chơi c chó trong kho ng bóng râm c a thành công s . Hai em b bàn c , lao đ n.

Hòa-đen m t không r i ng nhòm nói :

- Có m t ngư i không bi t làm cái chi mà đ ng chót vót gi a khu v c Tây, ph t ph t hai cái chi như hai lá c .

ng c m ngay l y cái ng nhòm trong tay Hòa-đen.

t lên m t, chĩa v

phía Hòa-đen ch . T đài quan sát đ n nóc l u V nh đ ng, tính theo đư ng chim bay không xa l m, nhưng chi c ng nhòm cũ quá nên không phân bi t đư c t m vóc ngư i đánh tín hi u. Sau ch ng hai phút chăm chú qua sát, ng tho ng th t kêu lên :

- Ngư i này đang ph t c “moóc” đánh tín hi u v phía đài quan sát c a ta. Mình đã đ c đư c m t ch B và m t ch U các c u ơi!

C ba em v n d t môn c tín hi u. Trư c đây, khoa m c này đư c đ i trư ng hu n luy n r t k , nhưng c ba đ u lư i h c. Hôm thi khoa m c, c ba đ u b đ i trư ng cho xơi “tr ng v t”. Hi n gi i nh t môn c tín hi u, nhưng th t không may, lúc này Hi n đi v ng.

Tuy ch u không n m đư c n i dung c a tín hi u đánh v , nhưng hoàn c nh đ c bi t c a ngư i đánh tín hi u làm cho

ng c m th y ngay trong vi c này

có m t đi u gì h t s c h tr ng có liên quan đ n cu c chi n đ u c a quân ta. Em g i to :

- Hòa-đen, c u ch y ngay xu ng ch máy đi n tho i, g i v ch huy s M t tr n, báo cáo cho th t rành r t: “Có m t ngư i hi n đang đ ng chót vót gi a 62

6

khu v c gi c, ph t c đánh tín hi u v phía đài quan sát. C n cho c u Hi n v ngay đ đ c. Còn c u Nghĩa thì ch y xu ng báo cáo v i Ban ch huy đ i đ i”.

11

Trong gian chính đi n chùa T àm - Ch huy s M t tr n khu C - Hi n và đ i trư ng đang làm ng i làm vi c c nh Ch huy trư ng. hai anh em lúi cúi trên t m b n đ thành ph Hu tr i g n kín m t bàn, dùng com pa, ê ke, thư c đo, k lên b n đ , v a rì r m th o lu n v a ghi chép vào s tay. Ch huy trư ng ng i vi t cái bàn khác nh hơn, kê g n đó. Kh u súng săn voi d ng mép bàn, máy đi n tho i góc bàn.

Ngoài môn c tín hi u, Hi n còn khá gi i v môn đ b n. Em s d ng b n đ

thành th o không kém gì m t sĩ quan tham mưu. Trư c ngày Hu n súng, em đã đư c h c và làm vi c t i Ban H a đ c a trung đoàn. Chuông đi n tho i réo g t. Ch huy trư ng ng ng vi t C m l y ng nghe. Trán ông nhíu l i, đ u l c l c.

Ông g i đ i trư ng, trao ng nghe cho anh. Anh nh n ngay ra ti ng Hòa-đen. Nhưng không hi u sao em nói l p b p v a th h n h n trong máy, nên không nghe rõ em nói gì. Anh đoán ch c có chuy n gì quan tr ng l m đây. Là m t ngư i ch huy có kinh nghi m, anh bi t bây gi mà quát to, Hòa-đen s càng líu lư i hơn. Anh li n nói vào máy, thong th t ng ti ng m t :

- A lô, a lô. Em hãy đ ng nghe xu ng, r i làm đ ng tác hít th đúng năm l n. Sau đó em c m ng nghe báo cáo. Rõ chưa?

Ch ng n a phút sau: ti ng Hòa-đen trong máy nghe đã khá rành r t :

- A lô, báo cáo anh, đài quan sát chúng em v a phát hi n đư c m t ngư i đ ng chót vót trên nóc l u gi a khu v c Pháp đánh tín hi u b ng c v phía đài quan sát. Nhưng chúng em không đ c đư c tín hi u... t i ng nhòm m quá... Anh cho Hi n v ngay đ đ c.

Ch huy trư ng chăm chú nghe đ i trư ng báo cáo l i tin v a nh n đư c. C p m t sâu c a ông lúc này nom càng sau hơn. Ông ch t h i :

- Anh th y th nào? Tôi đoán ch c có đi u gì h t s c quan tr ng đây. Ngư i đánh tín hi u rõ ràng là ngư i c a ta.

- Báo cáo Ch huy trư ng, tôi cũng phán đoán như anh. Quay sang nói v i Hi n :

- Em g ng ch y th t nhanh v đài quan sát, đ c và ghi l i tín hi u, r i g i ngay đi n tho i v đây báo cáo.

- Rõ!

Hi n đ ng nghiêm l i tr l i, ch p v i cái mũ c ng lên đ u, đ nh lao ra c a. Nhưng Ch huy trư ng đã k p đ ng lên, đưa tay ngăn em l i. Ông nói :

- Ngư i đánh tín hi u ch c không th đ ng lâu trên nóc l u y đư c. B n gi c trư c sau cũng s phát hi n ra. Em ch y v e ch m m t... Trán ông nhíu l i, nh ng ngón tay dài xương x u bóp bóp m nh chi c c m như đư c đ o b ng đá, râu m c tua t a vì đã hai hôm nay ông chưa k p c o...

Ông h i Hi n :

- Em có gi i môn c tín hi u không?

- Báo cáo Ch huy trư ng, gi i .

- Em cư i ng a đư c ch ?

63

6

Hi n lúng túng :

- Báo cáo Ch huy trư ng, em chưa đư c cư i ng a bao gi ...

- Chà gay quá hè! - Ch huy trư ng bu t mi ng nói.

Nh ng đư ng nhăn trên trán ông càng nhíu sâu hơn.

Tình hình quá c p bách làm th nào bây gi ? Ông v t óc t h i. V a lúc đó, như m t ng n gió b t tình hình th i đ n. V -to-đ u và M ng ngoài hiên chùa đ y m nh c a bư c vào. V đưa tay vành mũ chào Ch huy trư ng, đ ng nghiêm nói, gi ng đ t quãng vì quá h i h p :

- Báo cáo! N u ch huy trư ng cho phép em có th dùng ng a đưa Hi n v đài quan sát.

Ch huy trư ng nhìn hai em r i quay l i nhìn đ i trư ng như mu n h i. i

trư ng nói :

- Báo cáo đ ng chí hai em này đ u là đ i viên đ i Thi u niên trinh sát. Các em hi n đang tham gia chi n đ u l i đ i đ i anh Th i. Em này là V , tham gia V Qu c oàn t m t tr n Nha Trang. Còn em này là M ng, chú bé đã leo g n kh p các ng n cây cao thành ph đ tìm thu c cho m mà hôm n tôi k v i đ ng chí...

Sáng nay, M ng cõng đư c Quỳnh v t i đơn v thì tr i đã h ng sáng. Quỳnh b t đ u lên cơn s t gi t và mê man. Bàn chân d m m nh chai sưng t y, đ

l ng. Y tá đ i đ i s em có th b nhi m trùng u n ván nên l p t c cho hai chi n sĩ cáng em v tr m quan y c a M t tr n. V và M ng xin đi theo b n. Hai em ch y lúp xúp theo hai bên cáng, v a ch y v a khóc. T tr m Quân y tr v , hai em t t vào Ch huy s M t tr n, đ nh báo cáo v i đ i trư ng v vi c Quỳnh, và chuy n V nh-sưa b m t tích, v a v n đúng lúc ch huy trư ng h i Hi n có bi t cư i ng a không.

Ch huy trư ng h i V :

- Em bi t cư i ng a?

- D ...

- Cư i có khá không?

- Em cư i đư c c ng a không yên cương.

- Em ch y ra tàu ng a b t con ng a tr ng c a anh đã đóng yên s n. Em c đưa Hi n th t nhanh v đài quan sát.

- Báo cáo rõ!

Ch vài phút sau V đã ng i ch m ch trên lưng con ng a tr ng cao l n, t phía tàu ng a sau sân chùa ch y ra.

Ch huy trư ng v i tay l y chi c ng nhòm treo trư c bàn làm vi c trao cho Hi n :

- Em dùng cái ng nhòm này t t hơn.

V cho ng a đ ng ghé sát vào th m chùa g i Hi n :

- C u trèo lên đi. Nh vòng hai tay ôm ngang b ng mình cho th t ch c. Mình phi nư c đ i đây!

Hi n quàng dây cái ng nhòm qua c , trèo lên lưng ng a phía sau V V gi t m nh dây cương, thúc gót vào hông ng a. Con ng a hý lên d ng b m gõ

móng, v t ra kh i c ng Tam Quan. V ra roi, con ng a l ng b n vó, phi nư c đ i. M t làn b i đ khè cu n lên dư i vó ng a, m i lúc m t xa hút. Ch huy trư ng đ ng gi a sân chùa, tay bóp bóp cám, nhìn theo cho đ n lúc bóng ng a khu t hán sau khúc đư ng cong.

64

6

- Không ng chú bé cư i ng a khá th ! Không khác gì m t tay k mã nhà

nòi! - Ch huy trư ng g t đ u t m t c khen.

T ch huy s vê đ n đài quan sát không ph i g n nhưng nh con ng a r t hay và tài cư i ng a tuy t gi i c a V , sau hơn hai mươi phút Hi n đã v đư c đ n nơi Hi n t t xu ng ng a: nh y hai ba b c thang m t. nhào lên tâng thư ng ngôi l u, nơi có đ t đài quan sát bí m t.

- Hi n! -

ng, Hòa và Nghĩa cùng reo lên m ng r đ n ngh n ngào.

- Còn không? - Hi n h i qua ti ng th g p.

- Còn. V n còn...

Không k p nói gì thêm, Hi n t a ng c vào b công s , chĩa ng nhòm v phía ngư i đánh tín hi u.

Chi c ng nhòm c a Ch huy trư ng th t t t. V a ch nh hình xong, Hi n đã

m ng r reo to :

- Tín hi u đã đ c đư c! Các c u l y ngay gi y bút ra đi! Em nói như ra l nh. - Ghi nghe!.

Hi n cao gi ng đ c to rành r t t ng ti ng m t, tư ng như em đang đánh v n nh ng ti ng đó t cái kho ng tr i xanh ng p n ng mênh mông đ ng trư c :

“Sau ngôi nhà tôi đ ng. Xì t p. Yêu c u b n. Xì t p. M t kho xong đ n l n ngay phía sau ngôi nhà tôi đ ng. Xì t p. Yêu c u b n!”

ng và Nghĩa chân qùy chân ch ng, kê s tay lên thành công s , c m cúi ghi. Có con gì c n ng a điên c , hai em không dám ghi s b sót m t ch nào trong b c đi n. Trong lúc đó dư i chân c u thang, các anh l n trong đơn v đ ng chen chúc nhau, m t h ch h t c lên, h i h p theo dõi cu c nh n đi n. N u không có l nh c m c a đ i đ i trư ng ch c các anh đã ùa h t lên. Hi n đ c đi đ c l i b c đi n ng n đánh b ng c tín hi u trên đúng đư c b n l n thì t phía khu v c Pháp ti ng súng r lên, súng trư ng, trung liên l n đ i liên.

Tùng tràng, tùng tràng, ti ng súng kéo dài mãi tư ng như không bao gi d t.

- Úi chao ơi! - Hi n b ng kêu to th t thanh.

- C u làm răng r a? -

ng và Nghĩa đ ng b t ngay d y, tái m t h i.

Nhưng không th y Hi n tr l i, hai m t em v n dán ch t vào kính ng nhòm. Qua màn kính, ngư i đánh tín hi u đang đưa cao hai lá c r i b t chéo trư c ng c ra hi u d t câu, b ng đ t ng t buông thõng hai tay xu ng như b chém s hai vai. Ch ng hai phút sau ngư i đánh tín hi u như v t b ng t nh d y sau m t cơn ng thi p mê man, vung m nh hai lá c tín hi u lên. Hi n chưa k p hi u nguyên nhân đã ph i v i vàng đ c to t ng ch cái m t, tù hai lá c tín hi u tung ra.

- Vê i en n ... hát... n ng! Tr i ơi, th ng V nh-sưa! - Hi n s ng s t la lên, cùng m t lúc phía xa, hai lá c tín hi u tu t kh i tay V nh, lăn lông l c theo chi u d c mái l u.

- Úi chao ôi!... R a mà ai cũng đoán ch c c u y đã hy sinh gi a vòng vây gi c đêm qua r i...

Hoàn toàn ki t s c. Hi n ng i ph t xu ng th m công s , m t tay c m ép cái ng nhòm vào gi a ng c. C ngư i em run lên b n b t như v a ph i nh c xong m t v t gì n ng quá s c. Em há h c mi ng th d c, m t tr ng b ch như

t gi y.

Kho ng n a gi sau, Ch huy trư ng và đ i trư ng có m t đài quan sát. Hai ngư i chuy n tay nhau cái ng nhòm nhìn v phía ngư i chi n sĩ thi u niên 65

6

hy sinh, đ ng cao l ng l ng gi a b u tr i thành ph . i u làm cho c hai ngư i h t s c ng c nhiên là ch c ch n em đã b b n gi c gi t mà làm sao em v n đ ng th ng đư c trên nóc l u. Không ch u ngã? V cũng có c p m t r t tinh, em c m l y cái ng nhòm trong tay đ i trư ng, đưa lên m t. ch sau m t phút nhìn chăm chú, em đã phát hi n ra V nh-sưa đư c bu c vào c t thép thu lôi, ngang gi a b ng. Em còn th y thêm n a ngư i trên c a V nh hơi ng v đ ng trư c.

Ch huy trư ng m xà c t l y t m b n đ M t tr n, tr i r ng ra trên n n sân thư ng. Ông c m ng nhòm quan sát đ a hình đ a v t chung quanh ngôi l u V nh đ ng, ch c ch c l i cúi xu ng ghi lên b n đ nh ng ký hi u b ng chì

xanh đ .

G p b n đ b vào xà c t, ông đ c l i m t l n n a b c đi n ng n ng i m y ch c ch mà mà chú bé chi n sĩ c a ông ph i đ i b ng c cu c đ i mư i b n tu i c a mình.

Ch huy trư ng r i kh i đài quan sát, phi ng a v th ng khu A g p Trung đoàn trư ng. Ông trao b c đi n cho Trung đoàn trư ng, và báo cáo l i hoàn c nh đánh đi n, trư ng h p hy sinh c a em V nh.

c b c đi n đ n câu: “Yêu c u b n” Trung đoàn trư ng th y da th t mình n i gai và máu trong huy t qu n bùng sôi. Ông tư ng ch ng như đó là m nh l nh đư c ngưng t l i qua m y ch c ngày đêm chi n đ u, đ lúc này b t th n vang to lên bên tai ông như m t ti ng sét.

Ch huy trư ng m bàn đ , trình bày v i ông k ho ch tác chi n... Năm gi ba mươi chi u. Trung đoàn trư ng đi u đ ng và b trí xong nh ng l c lư ng c n thi t đ đánh kho xăng và đ n bí m t c a gi c. Ngoài “ông già

b y lăm” ông còn đi u đ ng các m t tr n v năm kh u c i Tám m t ly v i r t nhi u đ n.

i đ i Quy t t quân c m t trung đ i đư c trang b súng bazô-ca và súng phóng bom do Ban quân khí trung đoàn ch t o, bí m t lu n sâu vào đ n ngôi nhà V nh-sưa đ ng, ph i h p chi n đ u. Trư c gi n súng quy đ nh, Trung đoàn trư ng g i đi n đ n t ng đơn v m t, ki m tra l n cu i cùng, và nói :

- Các đ ng chí?

a em trai thân yêu, ngư i đ ng đ i nh tu i c a chúng ta tuy đă hy sinh nhưng hi n v n còn đ ng s ng s ng trên đ u b n gi c nư c!

Em đ ng đ làm chu n cho các đ ng chí b n trúng, và đ nhìn chúng ta chi n đ u. Các đ ng chí hãy c g ng làm sao cho đêm hôm nay, ng n l a các đ ng chí thiêu đ t quân gi c, b c lên th t to, th t cao, soi th t rõ cho c thành ph nhìn th y tư th l m li t c a em!

Mư i gi t i. C M t tr n thành Hu phút ch c rung lên trong ti ng g m n d d i c a các lo i súng đ n c u v ng.

N a gi sau, như không th ch u n i s c n d n d p, quy t li t c a quân ta, m t c t l a đ khè v t d ng lên chính gi a trung tâm khu v c b n Pháp đóng.

C t l a m i lúc d ng cao hơn, t a r ng, chi u đ r c c b u tr i thành ph . Thân hình tr n tr i, nh bé mà l m li t c a ngư i chi n sĩ thi u niên đ ng chon von trên đ u b n gi c nư c, cùng v i cây c t thép thu lôi, m i lúc càng thêm l l r c r trên cái n n đ chói chang d d i y, tư ng như chính l a đã t c kh c lên...

* * * * *

Sau cái đêm ng n l a đ t kho xăng và đ n gi c chi u sáng cho c m t tr n 66

6

nhìn th y m t đ i viên c a

i Thi u niên trinh sát đã chi n đ u và l p công

như th nào, thì không ai đư c các anh b đ i chi u chu ng b ng các em trong đ i. Các em đ n đâu cũng đư c các anh v n vã, ni m n ti p đón.

- Chú có ph i là đ i viên

i Thi u trinh sát không?

- D ph i . - Các em hãnh di n tr l i.

- R a thì vô đây cái đã, vô đây! - Các anh tíu tít kéo các em vào súng, chi n hào, ho c nơi trú quân. Các anh bày lên m t hòn đ n nào bánh, nào k o, nào đ h p chi n l i ph m... b t các em ăn. Các anh nài n các em k cho nghe ng n ngành đ u đuôi câu chuy n cái chú t bu c mình vào c t thép thu lôi... ch t đ ng như T H i trên đ u b n gi c... C đ i, em nào cũng nh n: “C u y cùng m t t v i em. êm mô ng cũng đ p chung v i em m t m n...” Tư-dát k , gi ng t nh khô :

- Cái đêm trư c bu i sáng trèo lên bu c mình nào c t thép thu lôi đánh tín hi u c u y và em còn ăn chung v i nhau m t đòn bánh tét. C u y c n m t mi ng, em c n m t mi ng. Ăn đ n quá ba đòn, c u y thôi không ăn n a, nói v i em: “Thôi c u ăn h t đi, V nh ăn r a đ r i. V nh s ăn nhi u n ng b ng khó trèo”.

R i bao nhiêu đ c tính t t đ p nh t mà trí tư ng tư ng phong phú c a các em có th nghĩ ra đư c, các em đ u đem gán h t cho V nh. C như v y, cu c đ i “Chú - th - súng - nh ” m i ngày càng đi xa hơn cu c đ i th c, và d n bi n thành m t nhân v t truy n thuy t c a thành Hu .

12

Tr m quân y M t tr n khu C đóng Nam Giao, trong m t dinh cơ c a m t ch hãng buôn giàu có n i ti ng Hu . Ch nhà và gia đình đã t n cư trư c ngày Hu n súng. M t tr n khu trưng d ng dinh cơ làm tr m quân y. C dinh cơ r ng hơn m t m u tây, g m m t tòa nhà hai t ng n m chính gi a, và nhi u dãy nhà m t t ng vây xung quanh. Khu vư n trư c và sau xanh r p bóng cây ăn qu : mít, xoài, thanh trà, chôm chôm, vú s a... Hàng trăm thương binh c a M t tr n đư c đưa v đây đi u tr . Quỳnh-sơn-ca đư c b trí n m đi u tr trong khu nhà chơi mát góc bên trái vư n. Là thương binh bé nh t tr m, em đư c c tr m t bác sĩ đ n các ch h lý đ c bi t chi u chu ng.

V t thương chân em b nhi m trùng r t n ng.

Sáng hôm đó, đ n tr m ch vài gi sau là em lên cơn s t gi t và b t đ u mê

s ng. Nhi t đ lên đ n b n mươi đ .

Bàn chân đau sưng đ đ n t n đ u g i. Ch c ch c c ngư i em l i co rúm, m t d i h n đi. Ch ng t em đang ph i ch u đ ng nh ng cơn đau nh c kh ng khi p. Lúc mê s ng tay em c đưa lên qu qu ng trư c m t như đang g ng xua đu i m t v t gì đó, và em c nh c đi nh c l i m t câu: “...Không. Không... Con không v mô... Con đi V Qu c oàn cho t i ch t...” Và gương m t em lúc này th t t i nghi p, th t d thương và đ p l lùng. Các ch y tá

c u thương m i l n ngang qua, đ u cúi xu ng hôn em. Vùng trán em tr ng xanh như c m th ch, bao quanh v ng tóc tơ r i quăn quăn như mũ mi n các hoàng t trong c tích. ôi m t em m to b ng b ng ánh l a s t, che r p hai hàng mi dài cong vút, cái mi ng thiên th n. Nhìn m t đ a tr như em lên cơn mê s ng qu là m t c c hình quá m c ch u đ ng c a ngư i l n. Bác sĩ, y t , 67

6

h lý và các anh thương binh nhúc nh c đi l i đư c kéo đ n đ ng ng p nghé

ngoài c a s nhìn em đ u ph i quay m t đi chùi nư c m t. Hai hôm đ u tình tr ng c a em có th nói vô cùng nguy k ch. Bác sĩ tr m trư ng m y l n đã đ nh c t b chân em quá g i. Nhưng r i ông b ý đ nh đó. Ông c l c l c cái đ u đ i mũ v i tr ng ba c nh thêu ch th p đ trư c trán, chép chép mi ng nói l m b m m t mình :

“T i nghi p quá đi... T i nghi p quá đi”. Ông quy t đ u v i th n ch t giành b ng đư c ngư i chi n sĩ bé b ng này ra kh i tay lão ta. Ông t p trung nh ng th thu c t t nh t c a tr m c u ch a cho em, k t qu ông đã th ng. Tình tr ng em khá d n. Em đã thôi mê s ng, cơn s t b đánh lui, chân tuy v n còn sưng đ nhưng b t nh c bu t, ít co gi t. Sau m t tu n, em đã nhúc nh c ng i d y đư c, và ng đư c nh ng gi c dài. Bàn chân đau c a em b t sưng đ trông th y. Và cũng ch trong vòng m t tu n mà em n i ti ng c tr m v tài gan ch u đau. V t thương dư i bàn chân em ph i x r ng khoét h t nh ng ch th t th i, mà tr m lúc này không còn l y m t gi t thu c tê. Lên bàn chân m , các ch y t l y băng trói chân tay em l i và đoán ch c em s khóc thét vùng v y ghê g m l m. Nhưng em nói v i các ch :

“

ng trói em, em không vùng mô mà các ch s !” Không ng đ n lúc m , các ch y tá, bác sĩ và m y anh thương binh đ ng ngoài nhìn vào, đ u s ng s kinh ng c trư c s c ch u đ ng khó tin c a em. Su t g n m t ti ng đ ng h x r ng v t thương, c t b th t th i. Làm thu c, băng bó em n m như dán ch t vào bàn m , da m t tái nh t, hai hàm răng nghi n ch t đ n n i ngư i nhìn ph i lo s r ng em có th b v v n. Nhưng em không m t ti ng kêu khóc, không m t chút vùng v y.

C ngư i em ch co gi t nhè nh . Chính nh ng ngư i nhìn em l i khóc, có

ngư i ph i l y tay che m t quay đi.

Sau khi m , các ch y tá đưa em tr l i giư ng h i :

- Lúc đó em có đau l m không?

- Em tư ng ch t m t.

- Th làm sao em ch u đ ng đư c?

Em m m cư i, y u t :

- Em.. em d o l i trong trí nh nh ng b n nh c mà em yêu thích. Em d o đư c ba b n xô nát thì bác sĩ m xong...

Em ch t im l ng, m t m to đăm đăm nhìn lên tr n nhà, hàng mi dài cong vút ch p ch p, như đang mài l ng nghe m t âm đi u gì đ hay l m, t m t nơi r t xa v ng l i. Em b ng chép mi ng nói ti p: “Lúc đó mà em đư c nghe l i b n nh c “Dòng sông Da-nuýp xanh”... ch c em s đ đau hơn nhi u...”. M y ch y tá nghe em nói càng ngơ ngác, s ng s hơn.

13

G n như ngày nào M ng và V -to-đ u cũng thay nhau ch y lên tr m quân y thăm Quỳnh. Sau ngày V nh-sưa hy sinh, đ i trư ng c V làm t trư ng. Hai em ph i đ m đương công vi c c a c t nên khá v t v . C hai ph i ch y như

c lông công su t ngày trên kh p m t tr n, liên l c, truy n tin, trinh sát, đưa công văn gi y t ...

Và bao nhiêu công vi c v t vãnh khác mà ngư i chi n sĩ liên l c lúc lâm tr n ph i đ m đương. Hai em ph i tranh th m i th i cơ đ có th hàng ngày t t 68

6

vào tr m quân y ng i chơi v i b n m t lúc.

M t bu i chi u, M ng ch y liên l c lên Ch huy s tr v , t t vào tr m quân y thăm Quỳnh. Quỳnh v a tiêm thu c xong, ch y tá ng i đ u giư ng nói chuy n v i em, tay v n c m cái h p xi-ranh và h p thu c. M ng đ y nh c a bư c vào phòng. Em đ i mũ c ng Ti p Phòng Quân, vành mũ s p xu ng che kín trán, áo tr n th , ngang lưng th t xanh-tuy-rông, bên hông gi t qu l u đ n O.F, qu n x n quá g i, hai bàn chân tr n đen đũi trát bùn đã khô se. Em bư c đ n c nh giư ng b n, đ l i trên n n đá hoa nh ng l t chân đen ngòm.

- Chào ch ?... - Em l phép chào ch y tá, r i h t vành mũ lên cao, nhìn b n cư i r ng r .

Quỳnh cư i v i b n, ngo nh sang nói v i ch y tá :

- B n em là vua trèo cây đó ch . Bao nhiêu cây cao nh t c a Hu mình c u ta đ u đã trèo tu t lên ng n...

- Úi chao, em ngh ch đ n nư c y à?

M ng đ m t, b i r i.

- Không ph i c u ta trèo ngh ch mô ch ...-Quỳnh nhìn b n, ánh m t âu y m. - Mình k chuy n trèo c y cho ch nghe, c u đ ng gi n mình hí... ?

- Quỳnh...

ng...?

Quỳnh t ng l như không nghe b n g i, v a cư i cư i v a k cho ch y tá

nghe chuy n M ng đi tìm thu c cho m . Chuy n M ng nh p V Qu c oàn b ng cách chui b a vào gi a hàng ngũ c a đ i...

Nghe chuy n, ch y tá mi ng cư i mà m t r m l Ch c m c tay đen đũi c a M ng kéo em l i đ ng sát vào mình, nhìn em và nói :

- Ch ư c chi có quy n đư c g i t t c nh ng k h t h i cha m , đ i x cha m không ra chi, đ n ngay đây đ đư c nhìn th y m t em... Quỳnh th l v i ch m t ni m mơ ư c mà em p t lâu :

- Khi mô Hu mình đư c gi i phóng, em s xin h c trư ng nh c. Em s g ng h c th t gi i.... Em s sáng tác m t v nh c k ch, k chuy n M ng đi tìm thu c cho m . Em tin ch c v nh c k ch c a em s hay, r t hay... hay không kém gì v “Cây sáo th n” c a nh c sĩ Mô-da. Ch không tin à? Thì chính Môda sáng tác v nh c k ch đó khi ông ta còn ít tu i hơn em bây gi ... Ch y tá xem ch ng ch ng bi t mô tê gì chuy n nh c k ch v i Mô-da. Ch chăm chăm nhìn em r i ch t h i :

- Em M ng thì do đi tìm thu c cho m mà vô V Qu c oàn, còn em thì do cái chi r a?

Quỳnh m m cư i kh l c l c cái đ u xinh đ p, đ i v ng mũ mi n tóc tơ quăn r i, ch c đánh tr ng l ng.

Nhưng trư c ánh m t chăm chăm đ i ch c a b n và ch y tá, em nh nh nói :

- Em đi V Qu c oàn vì nh ng bài hát cách m ng... Ch không th tư ng tư ng đư c, em yêu nh c đ n như th nào... Cũng b i em đư c nghe nh c, h c nh c t ngày ch p ch ng bi t đi. C nhà em, m em, hai ch em đ u bi t chơi dương c m, nh t là ch Hoài Trang c a em, ch y chơi dương c m hay mê h n. Nhi u đêm đang ng em ch t t nh gi c, xung quanh v ng l ng hoàn toàn, em nghe các b c tư ng trong phòng em ngân nga hòa nh c v i nhau... l l m ch , nói ch c ch không tin, nhưng em nghe th t mà. Chúng hòa l i nh ng b n nh c mà các ch em v i em thư ng đàn. lên năm tu i em đã chơi th o nh ng bàn nh c ng n c a Mô-da và em cũng sáng tác đư c m t b n 69

6

nh c đ u tiên tên là “Cái ch t c a con ch xanh t i nghi p”. đây mà có

đàn, em s đàn cho ch nghe. Ch và M ng s khóc và thương con ch xanh c a em cho coi. H i còn nhà, h bao gi d o l i b n nh c này em cũng khóc. Em thương con ch xanh quá. Em nghe ch Hoài Trang em chơi nh ng b n nh c c a Mô-da, c a Su-be... em cũng khóc....

- Nghe bu n quá à?-Ch y tá h i.

- Không ph i vì bu n đâu ch . - Quỳnh l i l c l c nhè nh cái đ u tóc quăn r i.-Không nh ng b n nh c y không bu n chút nào h t, mà vì nó hay quá, hay đ n phát khóc lên. Nhi u l n ch m i nghe ch em nh n m y hòa âm đ u tiên là mũi em đã cay xè. Em d khóc th t... C nhà em v n g i em là th ngcu-khóc. Th r i Cách m ng tháng Tám, các b n b ng tu i em trong vùng Vĩ

D , đ u vào các đ i Nhi

ng C u Qu c, t p m t hai, đi bi u tình, mít tinh

vui nghê l m. Em thèm đư c vào đ i như các b n quá, nhưng ba m , ba m không cho. Ba m em b o: Mình là con nhà quy n qúy, chơi chung chơi l n v i con nhà kh rách áo ôm sao đư c con! Không hi u sao, nghe ba m em nói r a, em b ng th y bu n và gi n ba m em quá ch ng. Em ch mu n b nhà tr n đi. l cái là t trư c đ n nay, em chưa giám gi n ba m em l n mô. Ba m em cưng chi u em ghê l m, em là con trai út đ c nh t c a ba m mà. H i đó có m t đơn v V Qu c oàn đ n đóng ngôi chùa cách nhà em không xa. M t b a, em đi chơi ngang qua, em th y các anh đang t p h p trư c sân chùa, v a v tay v a hát nh ng bài “Bao chi n sĩ anh hùng”, “ oàn V Qu c Quân m t l n ra đi”, “Di t phát xít”, “ u c gươm thiêng vung cho nư c nhà”,

“M ng vi t gian.. em đ ng s ng l i l ng nghe, và da em t nhiên n i h t gai c...”. Nh ng bài hát cách m ng em đư c nghe l n đ u tiên do các anh V

Qu c oàn hát lên, làm cho em c m đ ng hơn c nh c c a Su-be, c a Môda, m c d u các anh hát có sai nh c. Tuy chưa đư c đ c nh ng b n nh c y, nhưng vì đư c h c nh c t bé nên em bi t là các anh hát còn sai nh c. Th là

em ch y bay v nhà. M đàn d o l i theo trí nh nh ng bài hát v a đư c nghe. Em ghi nó ra gi y, c mày mò s a l i cho đúng theo phép t c hòa âm trong âm nh c. Nhưng m t c bu i chi u em v n th y không k t qu l m. May quá v a lúc đó có anh Hoàng Cương, b n thân c a ch Hoài Trang em, đ n chơi. Anh là h c sinh năm th hai ban tú tài tri t h c trư ng Kh i nh. Anh r t gi i ti ng Pháp, ti ng Anh, ti ng

c, cũng là m t cây mê nh c. Anh

y có th ng i su t c bu i, ki n đ t không nhúc nhích đ nghe ch Trang em đàn. Khi bi t em đang làm gì, anh nói: “Em không ph i m t công mày mò

làm gì. Anh có c u b n có m t t p đ y đ h t các bài hát Cách M ng. Ngày mai c u ta đã lên đư ng Nam ti n r i. T i nay anh s đ n thăm c u ta, đ

ngh c u ta t ng l i cho em t p bài hát đó”. Sáng hôm sau anh Cương đ n r t s m mang đ n cho em m t t p bài hát chép tay, nh ng bài hát Cách M ng. Trên trang đ u có ghi dòng ch v i nét ch ngang tàng nhưng th t đ p :

“Anh t ng Quỳnh, chú bé nh c sĩ tương lai mà anh chưa đư c bi t m t. Anh mong em dùng nh ng bài hát này như ngư i chi n sĩ dùng thanh gươm, kh u súng, sát cánh cùng các anh, tiêu di t k thù không đ i tr i chung c a t qu c. Anh Lê Xanh”. Em h i anh Cương: “Anh Lê Xanh h c cùng l p v i anh à?” - “Không, anh y là th đi n. C nhà anh ba đ i là th đi n. Anh chưa đư c c p sách đ n trư ng bao gi . Có l do g n đi n t nh mà anh y sáng láng vô cùng. T h c mà bi t c nh c, c v , đ c đư c sách truy n b ng ti ng Pháp. Anh ho t đ ng cách m ng t h i bí m t, có chân trong y ban 70

7

kh i nghĩa thành ph Hu mình. Anh y là

ng viên C ng s n”. Ch m i

nghe k thôi mà t nhiên em th y yêu anh y quá. Em hôn lên ch ký c a anh y ba b n l n và ư c đư c g p anh y m t l n.... Ngày hôm đó em đàn su t lư t c t p bài hát anh Xanh cho. Bài nào cũng hay l lùng ch ơi! Hay đ n phát khóc lên đư c?

Nghe âm thanh nh ng bài hát y vang lên dư i mư i ngón tay em, không hi u sao em mu n b nhà đi, em mu n đi theo các anh ho t đ ng bí m t, mu n làm Cách M ng, làm V Qu c oàn Nam ti n, làm đ ng viên C ng s n như anh Lê Xanh... B a đó em đang v a đàn v a hát thì ba em bư c vào bu ng, cau m t nói: “M y cái bài hát y ra cái chi mà con c đàn đi đàn l i hoài làm cho c nhà đi c tai?” Em s ng s t nhìn ba em: “Hay l m ch ba?”

Ba em t nhiên quát lên: “Ch có quân kh rách áo ôm, ch có t i cóc nhái nh y lên làm ngư i m i thích cái th bài hát y?”. N u ba em đánh em, tát em lúc đó em cũng không ng c nhiên b ng nghe ba nói như v y. Em đ ng ph t ngay d y kh i gh kêu lên: “Sao ba l i nói r a ba? ó là nh ng bài hát Cách M ng mà”. B ng nhiên ba em bư c đ n, gi t t p bài hát đó em đang d ng trên n p đàn xé ro t ro t thành hàng ch c m nh, ném qua khung c a s , nói: “Cách v i m ng này!”. Em khóc su t c bu i chi u hôm đó, m em d chi em cũng nh t đ nh không ăn cơm. Sáng hôm sau, em d y lúc c nhà

còn đang ng , em l y cái đàn măng-đô-lin mà t lâu l m em không s đ n, l n tr n ra kh i nhà. Em đi th ng đ n ch đơn v V Qu c oàn, g p anh ch huy, nói: “Anh cho em vô V Qu c oàn v i. Em còn nh , em chưa làm đư c vi c chi thì em đàn em hát cho các anh nghe. Em d y hát cho các anh. Các anh hát sai ghê”. R i không đ i cho anh ch huy ph i h i, em v a đàn v a hát m t lư t t t c nh ng bài hát trong t p bài hát Cách M ng c a anh Lê Xanh. C đơn v li n vây quanh l y em. Em đàn hát xong m t bài, các anh l i v tay hoan hô r m r m. Th là anh ch huy đ ng ý l y em vào đơn v v a làm liên l c v a d y hát cho các anh.

Sau đó cha m em không đ n tìm b t em v à? - Ch y tá l y năm ngón tay làm lư c, ch i ch i tóc cho em, h i.

- Có ch ch . M em, hai ch em, đ n tìm em hàng ch c l n. Nhưng em cương quy t không v . Em nói: “Con đi V Qu c oàn cho đ n lúc ch t thì thôi, con không v nhà n a mô!”.

Lúc nh c l i câu này, c p m t m to mênh mông c a em b ng t i s m l i, và

trên vàng môi thơ ngây c a em h n lên m t n p bu n gi n không th gì

nguôi đư c.

14

Bu i trưa tr m quân y. Quỳnh đang n m, m t tay áp dư i má, ng say. Em b ng choàng t nh d y như b t thình lình có ai quát g i sát bên tai. Gương m t em l v bàng hoàng, ngơ ngác. Em ch p ch p m t, đ u nghiêng nghé

như c h t s c l ng tai nghe m t cái gì đó t xa v ng t i. Em nh n ra hình như ti ng đàn dương c m v ng l i t phía tòa nhà chính, nhưng l m t cái là

t ng âm thanh r i r c, vô nghĩa không ra m t giai đi u, hòa âm gì h t. Gi ng như có m t b n trê ngh ch phá, gõ lung tung b y b lên các phím đàn. Em d i d i m t: “Hay là mình n m mê?” Không, rõ ràng em t nh ng r i mà. Và

lúc này ti ng đàn v ng đ n càng vang to hơn. Có nh ng âm thanh như kêu 71

7

thét, có nh ng âm thanh r n rĩ, chen l n nhau h n lo n. Là m t ngư i chơi dương c m, nh ng âm thanh như v y làm cho em c m th y nh c nh i khó

ch u. Em mu n g i ch y tá l i h i, nhưng không th y có ch nào th p thoáng bên ngoài c . Em ng i h n day, bàn chân đau băng kín, tráng toát, gác lên thành giư ng. Ti ng đàn l i càng rên rú h n lo n hơn. Em ph i b t tai l i, vì

không th ch u đ ng đư c hơn n a. Em đ nh bư c xu ng giư ng, c l n tìm đ n ch có ti ng đàn l lùng kỳ quái y. Nhưng bàn chân đâu v a cham đ t em ph i r t ngay l i. au quá, em chưa th đi m t mình đư c. V a v n lúc đó M ng t ngoài vư n ch y vào, tay c m m t v t gì sáng tr ng mà lúc đ u Quỳnh không đ ý. Th y b n g n như ng i x m trên giư ng, M ng ng c nhiên h i :

- C u đang làm chi r a? R a mà mình c tư ng lúc ni ch c c u đang ng . Quỳnh h p t p h i l i b n :

- C u có nghe ti ng gì không?

M ng d ng tai lên nghe, toét mi ng cư i :

- À ti ng kêu cái thùng chi chi y, đ p l m, trong cái bu ng nh phía sau ngôi l u y mà.

R i M ng vui v k cho b n nghe.

- Phía sau ngôi l u có m t gian bu ng h p, m y lâu c a khóa kín. Có m y anh thương binh tìm đư c đâu cái xà beng r t b , n y c a ra coi bên trong ch nhà c t gi u cái chi mà khóa đ n hai l p khóa. V a lúc đó mình đi ngang qua, th y r a cũng tò mò ghé l i coi chút cho bi t tư ng có chi quý giá l m. Té ra ch có m t cái bàn r t to. Mà cái bàn ni coi hình thù t c cư i ghê l m, có đ n năm cái chân! Ba chân to ba góc l i thêm hai chân nh n m gi a g n sít nhau - M ng b t cư i to và hình nh ng nghĩnh cái bàn năm chân - Ch c h s h n đ ng không v ng nên m i đóng thêm hai chân ph n a c u hè?

Cái n p bàn r t dài, m ra đóng l i đư c. M n p ra bên trong có m t hàng dài nh ng mi ng g n m sít nhau, tr ng như hàm r ng gi a nh ng cái răng tr ng n m chen nh ng cái răng đen nh hơn mà ng n hơn. M y anh đ ng tay vô hàm răng đó t nhiên trong b ng cái bàn kêu toáng lên. ng m nh h n

kêu to, đ ng nh h n kêu nh . Lúc đ u b t thình lình nghe h n kêu các anh ho ng nh y lùi c l i. Có anh còn n m r p xu ng đ t s h n n b t t như

l u đ n. M t lúc không có vi c chi, các anh m i thi nhau đ m tay vô hàm răng đ h n kêu chơi. Úi chao? H n m i kêu d ch c u. Mình cũng hùa mô

đ m chơi, đ m c răng tr ng, c răng đen đ u kêu h t!

m chán các anh

l y mũi dao găm c y răng h n ra coi chơi. Mình cũng c y đư c m t cái răng tr ng đây, đ nh đem c u coi cho bi t. - M ng đưa cho Quỳnh cái v t trăng tr ng t nãy t i gi v n c m lăm l m trong tay. - Mà g h n đ p ghê l m c u ơi, chùi l p b i đi cái, bóng loáng soi gương đư c. R a là các anh l i l y mũi dao găm, lư i lê thi nhau n y g đ nh đem cưa làm “ra két” đánh ki n. Mình cũng mu n c y m t mi ng chơi nhưng không mư n đư c dao, ti c quá. M i hào h ng k , M ng không đ ý gương m t b n m i lúc m t thêm tái nh t. Quỳnh th ng th t kêu lên như b t ch t b ai ch c m nh vào v t thương dư i gan bàn chân :

- Ui chao! Cái pi-a-nô!

M ng ngơ ngác nhìn b n.

- C u làm răng r a? V t thương l i đau à?

- Không, không ph i, cái bàn năm chân đó chính là cái đàn dương c m đó c u 72

7

ơi!

- àn à? - M ng tr m t h i. - Gi ng như cái nhà c u mà h i trư c l n mô

đi ngang qua mình cũng nghe ti ng không?

- úng r i! Mà cái bàn này còn qúy hơn g p bao nhiêu l n cái đàn nhà mình y!

- H n có đàn đư c bài “Bao chi n sĩ anh hùng” v i “V Qu c Quân m t l n ra đi” không?

- àn đư c t t! Không có bài chi là đàn đư c.

- Ui chao, r a mà các anh c y ván v n răng h n e h n hư m t thôi c u ơi. Bây gi đ n lư t M ng s ng s nói. N i lo l ng c a b n đã th t s lây sang em, m c d u là l n đ u tiên em đư c nhìn th y cây đàn dương c m mà t t c giá tr c a nó đ i v i em là đàn đư c bài “Bao chi n chi n sĩ anh hùng”, bài

“V Qu c Quân m t l n ra đi”

-

mình ch y ngay lên can các anh, may ra còn k p. - M ng v i vàng ch m chân đ nh ch y.

Nhưng Quỳnh r t nhanh ch m ra kh i gương vòng hai tay ôm choàng c b n, nói gi ng vô cùng kh n kho n :

- C u cõng mình đi theo v i. ã lâu l m mình không đư c mó tay đ n các phím đàn. Mình thèm quá, nh quá c u ơi?

Không k p suy nghĩ lâu la, M ng ngo c luôn hai tay ra sau lưng ôm vòng hai chân b n, x c b n lên lưng r i c th ch y th ng m t m ch không k p th , đ n gian phòng có đ chi c dương c m qúy giá s p b phá nát. Chưa đ n c a, M ng đã la to đ n h t hơi :

- Các anh ơi, đ ng phá!

ng phá! Cái đàn, cái đàn... nó hát đư c “Bao chi n

sĩ anh hùng” v i “V Qu c Quân m t l n ra đi” các anh ơi... Trong phòng, quanh cái đàn dương c m l n chi m g n kín n a gian bu ng, năm sáu anh thương binh ngư i băng trán, ngư i băng chân... ngư i c m dao, ngư i c m mã t u, n y, ch t l p g màu cánh dán bóng loáng c a chi c đàn. Quang c nh gi ng h t nh ng ngư i đi săn lúc hè nhau c t x o con thú

r ng to l n v a b b n h . Nghe ti ng kêu h t h i c a Mùng. Các anh d ng tay c l i. M ng đ t b n ng i xu ng chi c gh đ u m t tròn kê sát tư ng, há

h c mi ng th đ n mu n đ t hơi. Quỳnh nhìn chi c đàn b c y ch t nham nh mi ng b ng m u x ch s p khóc :

- Ui chao! - Các anh phá s p c cái c u Tràng Ti n em cũng không ti c b ng....

Không còn nh gì đ n cái chân đau. Quỳnh nh y xu ng gh ch y nhào đ n. M ng th t s c kêu :

- Ui Quỳnh!

Em ch p l y cái gh ch y theo đ t cho b n ng i. Ng i trư c chi c đàn dương c m to l n đ s , nom Quỳnh l i còn nh bé hơn. M t em v t tái đi khi tia m t long lanh c a em ch m ph i màu sáng tr ng l p lánh nh ng phím đàn. Hai bàn tay ngón thon dài như t c b ng c m th ch c a em b ng như hai cánh chim lư t bay là là trên dãy phím đàn. C gian bu ng tranh t i tranh sáng phút ch c tràn ng p nh ng âm thanh thánh thót, tr m b ng du dương, hay đ n n i các anh đang đ ng vây quanh đánh rơi c mã t u, dao găm xu ng đ t. Các anh đ ng s ng mi ng há h c nhìn em như nhìn m t nhân v t trong truy n th n tiên. Gương m t Quỳnh sáng b ng: r ng r như cây đèn l ng b ng đư c th p sáng ng n n n bên trong. Ôi may m n làm sao, cây đàn v 73

7

ngoài tuy b phá h ng khá n ng nhưng âm thanh v n còn nguyên v n. Em ngư c lên nhìn kh p lư t các anh, hai tay em v n không ng ng chơi đàn ánh m t em n ng nàn âu y m, như th m c m ơn các anh đã không đ ng đ n âm thanh qúy báu c a nó. Cây đàn pi-a-nô lúc này sao mà gi ng con sơn ca bi ngư i ta v t tr i nhi u m ng lông, nhưng ti ng hót c a nó may m n chưa suy chuy n. Và nó đang hót lên nh ng giai đi u tuy t v i dư i hai bàn tay đi u khi n c a chú bé liên l c. M y anh V Qu c oàn đang đ ng vây quanh cây đàn nhìn em kia, đ u là nh ng nông dân cùng kh vùng K Môn, i Lư c.

C m t đ i h ch đư c bi t cây đàn qua câu chuy n Th ch Sanh: “Tích t ch tình tang, ai mang công chúa dư i hang lên l u”.

ây là l n đ u tiên h đư c nghe ti ng đàn, th y cây đàn có th t trong cu c đ i. H nhìn em v i c p m t h i l i, như mu n nói: “Em đ ng gi n các anh mà t i. Dư i th i nô l th ng Tây, các anh ph i s ng trong cùng kh n, đói rét, u mê, t i tăm. Các anh mô có bi t cái bàn năm chân ni là cái đ n, nên các anh m i l phá... Ch đư c em nói cho bi t r i, đ a mô mà dám làm hư

ho i nó, các anh s cho bi t tay”.

Quỳnh lúc này đă hoàn toàn đ m mình vào âm nh c. Ti ng đàn c a em m i lúc m t thêm ngân vang, d n d p, quy n rũ... T nh ng giai đi u d u dàng, mơ màng, uy n chuy n như dòng sông Hương êm đ m trôi dư i ánh trăng, em v t chuy n sang nh ng giai đi u hùng tráng sôi s c c a nh ng ca khúc Cách M ng. Dư i hai bàn tay m m m i tr thơ c a em, cây đàn phút ch c hóa thành m t đơn v V Qu c oàn đang r m r p ti n ra M t tr n trong ti ng hát vang tr i :

“Ra đi ra đi b o t n sông núi

Ra đi ra đi th ch t không lui...

C tay ph t ph i...”

Gian phòng đ ng ch t kín ngư i t lúc nào không ai hay. Thương binh, bác sĩ, y tá, h lý kh p c tr m quân y nghe ti ng đàn dương c m đ t ng t vang lên, li n g i nhau, d t nhau, dìu nhau kéo đ n m i lúc m t đông. Âm nh c Cách M ng s c sôi nghĩa khí cu n hút h như m t dòng thác, m t cơn l c. M t ngư i nào đó, r i t t c đám đông, đ ng vây quanh cây đàn và

chú bé liên l c, cùng c t vang ti ng hát hòa theo :

“Ng a phi nơi xa kia nghe ti ng súng bên tr i đi u kèn r n ràng...” t ng gác hai, có m t anh thương binh tr măng b th ng nát h t ru t, đang gi phút h p h i, nghe ti ng đàn t t ng dư i v ng lên, t nhiên anh t nh táo h n l i. Anh n ng n c đòi các ch y tá khiêng anh xu ng ch có ti ng đàn đ anh đư c nghe rõ hơn trư c khi ch t.

Thương anh quá, các ch ph i chi u anh, v c anh vào cáng, s sàng khiêng anh xu ng. ám đông r ra như ng l i cho cáng anh đi vào sát b n ch Quỳnh ng i đánh đàn.

Anh m to đôi m t nhìn Quỳnh. Ánh m t anh như ánh l a xao xuy n, rung rinh s p l i t t, trân trân dõi theo đôi bàn tay con nít tr ng xanh c a chú bé

chi n sĩ múa lư n trên dãy phím đàn tr ng, đen, l p lóa. Mi ng anh he hé

như mu n u ng c n ti ng đàn đ l p kín nh ng ch gan ru t c a mình b đ n gi c phá th ng nát. Dàn ngân lên m t giai đi u cao vút, anh bung ch ng m nh hai khu u tay xu ng cáng, c h t s c dư i cao đ u lên nhìn Quỳnh, tia nhìn ng m ng p yêu thương. ôi môi tr ng b ch c a anh m p máy thì thào : 74

7

- C m ơn em..

R i anh v t đ u xu ng cáng, th h t ra, trút hơi th cu i cùng.

15

Tình hình M t tr n Hu lúc này có nh ng bi n chuy n h t s c quan tr ng. C c di n chi n đ u xoay chi u m i ngày thêm b t l i cho quân ta. Ngày 17 tháng 1 năm 1947, quân ti p vi n c a gi c t Pháp sang đã đ b lên vùng Th a Lưu, Lăng Cô, phía c c nam c a t nh Thùa Thi n. T Hu đ n Lăng Cô chi hơn sáu mươi cây s . T i gi c ti p vi n g m nh ng binh đoàn tinh nhu nh t c a quân vi n chinh Pháp. Kho ng năm nghìn tên do hai tên th c dân cáo già là đ i tá La-rô-c và trung tá ô-rê ch huy. V a đ t chân lên đ t li n, b n gi c đã nhanh chóng chia thành nhi u mũi, hình thành nhi u g ng kìm, t t n công ra phía B c Th a Thi n. Chúng c ti n th t nhanh đ n Hu đ gi i vây cho đ ng b n b vây hãm, có nguy cơ b quân ta tiêu di t.

Ti u đoàn Mư i tám có nhi m v tr n gi m t tr n phía Nam đã chi n đ u h t s c quy t h t đ ghìm chân b n gi c đ b l i. Trong khi đó, các đơn v vây hãm gi c Hu cũng d n h t s c đ t n công đ ch, v i hy v ng tiêu di t đư c chúng trư c khi b n ti p vi n đ n k p. Trong đ t t n công này quân ta đã th ng nh ng tr n xu t s c: tiêu di t v trí mi u

i Càng, b n ba chi c

máy bay Mô-ran vùng núi Tam Thai.

Nhưng th gi c lúc này đang quá m nh. Phòng tuy n phía nam qu n ta ph i v a đánh v a lùi, rút b h t phòng tuy n phòng ng này đ n phòng tuy n phòng ng khác.

Trư c tình hình kh n c p, ban ch huy trung đoàn đi u đ ng m t s đơn v đang tham chi n Hu , tăng vi n cho m t tr n phía Nam. Ch huy trư ng m t tr n khu C Phùng ông cũng đư c đi u đ ng v ch huy m t tr n này. G n m t ch c đ i viên thi u niên trinh sát đư c c đi theo các đơn v tăng vi n.

V -to-đ u đư c ch huy trư ng M t tr n khu C l y đi theo làm liên l c cho ông. M t gi trư c lúc lên đư ng, em g i đi n tho i cho Hi n :

- A lô, Hi n đ y à. Hai gi chi u nay mình ph i theo Ch huy trư ng vào M t tr n phía nam. G p quá mình không đ n g p c u đư c. Quân ta đang ch n t i Tây đèo Mũi Né đánh nhau đã hai ngày nay r i. Ch huy trư ng b o ph i phi ng a su t c đêm hôm nay m i k p đ n đ ch huy. Tr n ni ch c gay go ghê l m. Không bi t có còn d p g p l i c u không... N u có chuy n gì c u đ ng quên mình nghe. À, mình đư c phát m t con ng a c u . Con ng a đen, b d ng thì x u đui nhưng ch y hay tuy t tr n đ i. Mình dám thách đua v i t t c ng a c a trung đoàn, k c con Ca-tê-lin c a B o i. C u đã luy n

đư c cái môn l n nhào hai vòng li n chưa? Chưa à? Kém th ... - V khúc khích cư i - B a mô g p l i, mình s k chuy n cho c u Mình ph i s m s n cái roi mây th t vót, luy n không chăm, ăn roi c m khóc nghe! À, mình g i cho c u cái mũ ca lô c a mình ch đ i trư ng y... đ u dây đàng kia, Hi n c m máy nghe nh ng l i bông đùa c a b n mà t nhiên rơm r m nư c m t. Hai đ a mê nhau l lùng. Hi n đêm n m ng , nói m cũng g i tên V -to-đ u.

75

7

16

Kho ng ba gi chi u V -to-đ u, t trong cái bi n l a và khói d c tuy n phòng ng ven sông Ru i cư i con ng a đen như đã b l a nung thành than, phi v phía ngôi nhà Ban ch huy m t tr n đóng.

Ch c n nhìn em cũng đ bi t công tác liên l c m t tr n phía Nam này v t v bi t ch ng nào. Thay mũ ca lô em đ i cái mũ cát b p dúm dó. M t em, đen nh m, l m lem cát b i, khói đ n... Cái áo quân ph c ca ki dày như mo nang rách to c hai ba ch trên vai, trên lưng. Chi c qu n dài ư t sũng nư c đ n th t lưng, hai ng qu n bê b t bùn.

Su t ngày hôm nay, h u như không m y lúc em r i kh i lưng ng a. M i ngày em ph i phi ng a không bi t bao nhiêu l n d c phòng tuy n l a đ n b i b i, đ truy n đ t m nh l nh chi n đ u c a Ch huy trư ng đ n các đơn vi và l y tin t c cái đơn v v báo cáo v i Ch huy trư ng. Nhi u b a em v i đ n n i ăn v t cơm n m cũng ph i ng i tr n lưng ng a mà ăn.

Là liên l c c a Ch huy trư ng, ph m vi ph i ch y liên l c c a em r t r ng, kh p c phòng tuy n. N u không có s nhanh nh n l kỳ, s c d o dai hi m có và lòng gan d đ n li u lĩnh c a m t di n viên xi c chuyên ngh nhào l n, và đ ng làm bia s ng cho trò ném dao găm, thì ch c em khó mà đ m đương n i nhi m v .

Ch huy trư ng v a ra d t l nh đã th y em ng i ch m ch trên lưng ng a, mũ đ i h t lên trư c trán, tay c m dây cương, mái tóc quăn đen như lông qu , lâu ngày không c t buông lòa xòa quanh mũ, ph kín c gáy. Em gi ng m t k sĩ xưa minh h a trong sách. Và m c cho đ n đ i bác n đinh tai, choáng óc, m c cho đ n súng trư ng, súng máy bay vù vù quanh mình như

m t đàn ong v t , m c cho nhà cháy, tư ng s p, cây đ , em v n cúi r p trên mình ng a, thúc gót, gi t cương, lao vút đi như m t mũi tên đen. Em phi ng a v t qua nh ng hàng rào xương r ng cao ng t ngh u, bay qua nh ng mương nư c r ng đ y nư c. Trong cách phi ng a c a em v a có cái gan d c a ngư i chi n sĩ lúc lâm tr n l i có cái tài ba c a m t tay di n xi c lành ngh Nhi u lúc đang phi ng a r t nhanh ch t nghe ti ng đ n súng c u v ng kêu xo t xo t mu n rơi g n, em ghìm ngay ng a l i, đâm b c ngư i l n ng a xu ng giao thông hào đ tránh đ n. Chì huy trư ng! và các anh l n nhìn em phi ng a mà lo s thay cho em.

Nhi u làn th y đ n gi c n rát trên d c l i đi, các anh h t h i ch y đu i theo g i :

- V ! V ! Quay l i đã! D t đ t súng r i hãy đi!

Nghe các anh g i em càng thúc ng a phi nhanh hơn, ngoái đ u l i nói to :

- Không can chi mô!

n nó tránh em mà?

C p m t to, đen láy, d u dàng như m t nai, sáng long lanh dư i vành mũ

c ng.

D c đư ng em thư ng g p các b n trong đ i cũng đang ch y liên l c. Các b n cũng v t v không kém, ch y như c lông công su t ngày, mà l i ch y chân đ t.

Thư ng v i quá nên m i l n g p nhau chúng chi k p h i. “C u đó à?” R i lao vút đi. V a r i, lúc phi ng a v t qua dãy giao thông hào, em g p Tê t Năm, c i tr n, m t đ c cái qu n đùi rách to c đ n b n, lưng đeo hai qu l u 76

7

đ n m v t, đang l i ào qua m t con hói. V ghìm cương l i :

- T , c u đi mô đó?

- T đi tìm o c u thương đ n chuy n m y anh thương binh đi. V ng i trên lưng ng a, T đ ng dư i con hói, nư c ng p đ n th t lưng.

- Lai b thương c u bi t chưa? V h i T cõng h n v tr m quân y ch ai - T

nói. - Lúc đánh bi cõng h n nh tưng mà răng lúc b thương h n n ng đ n r a không bi t! Li u phòng tuy n có gi n i không c u?

- Khó l m. T i h n nhi u súng đ n quá. C u có đói không?

- G n ch t! - V thò tay vào trong b ng áo l y v t cơm lĩnh t sáng đ n gi chưa k p ăn.

- B t nghe! - Em tì chân vào hai bàn đ p, nhón cao ngư i ném v t cơm cho b n.

T nh y lên, bát trư t. V t cơm rơi tõm xu ng nư c T li n nhào theo v t cơm, ch ng mông mò l n như con v t mò m i. Mò đư c v t cơm ư t nhoét, T

c m ch t hai tay, đưa lên mi ng nhá luôn. Vùa nh m nhoàm nhai, em v a nhìn lên b n, đ u g t g t t ý ngon l m R i v a nhá cơm em v a ti p t c l i qua con hói.

n gi c t phía b sông b n sang kêu ch u ch u trên đ u em. T đưa tay lên đ u ph i ph i t ý coi khinh.

V đ n ngôi nhà ch huy s đóng cách phòng tuy n ch ng hơn cây s , V -tođ u cho ng a phi th ng vào đ n c a nhà b p. Em nh y xu ng đ t, nói v i m y ch c p dư ng :

- Còn v t cơm mô cho em m t v t. Em đói x u m u...

M t ch m thúng l y v t cơm n m và gói th t heo kho m n gói trong m nh lá

chu i hơ l a, đưa cho em.

Em v t dây cương ng a lên ch t c a, chùi hai bàn tay l m lem và n ng n c mùi m hôi ng a vào đít qu n, đón l y v t cơm và gói th t. Em b đôi v t cơm đút m t n a vào m m con ng a đang đ ng th phì phò r i d a lưng vào khung c a, đưa v t cơm lên mi ng c n. M i c n đư c m t mi ng thì Ch huy trư ng t tr n nhà đi xu ng.

u ông đ i mũ cát và m c b quân ph c l m

lem đ t bùn. Ông đưa cho em m t m nh gi y g p làm tư và nói :

- Em xu ng ngay ch đ i đ i anh V , đưa lá thư này cho tôi. C p m t sâu ho m c a ông ch t d ng l i trên gương m t l m lem khói đ n, b áo qu n rách to c dính đ y bùn đ t, ư t sũng, và cái thân hình bé nh m t nhoài c a em run run d a vào khung c a...

- Em m t quá ph i không? - Ông h i gi ng tr m h n xu ng. - Em lên nhà

n m ngh đi m t lúc, tôi g i đ ng chí Phương đi thay cũng đư c. Nhưng Vê-to-đ u đã nhanh nh n đ ng th ng lên, lu n n a n m cơm c n d l n gói th t heo kho m n vào bên trong áo sơ mi. Em chùi hai tay vào đít qu n, c m l y b c thư trong tay ch huy trư ng, c n th n đút vào túi áo sơ

mi. M t tay c n l y cương ng a, tay kia tr mu bàn tay chùi mi ng, nói :

- Báo cáo anh, em đi đư c. Em ch hơi đói tí thôi.

ư ng t đây đ n ch đ i đ i anh Vy bây gi b đ n đ i bác, moóc-chê nó

làm lung tung c lên. Anh Phương không th o đư ng s l c m t. Chưa k p đ cho ch huy trư ng có ý ki n, em đã d t con ng a ra gi a sân, nh nhàng ph c lên yên. Em thúc gót gi t dây cương, con ng a tung b n vó

bay qua hàng rào chè tàu trư c m t. Ch huy trư ng ch còn bi t đ ng l ng l nhìn theo. Ông l m b m: “H t chi n tranh mình ph i đưa th ng bé v nhà

77

7

cho nó đi h c...”.

V đ n g p đ i đ i trư ng Vy đúng vào lúc đ i đ i ông đánh b t đư c đ t “ala-xô” th nh t c a gi c. Ông c m l y b c thư em trao chưa k p đ c thì gi c dư i sông l i ào lên “a-la-xô” đ t th hai. Ông v t nên kh i chi n hào, ch y!

th ng đ n ch b trí c m kh u trúng liên F.M.

c nh t c a đ i đ i, đ nh cho

đưa súng ra mé sông đ quét b n giác đ b . Nhưng m i ch y đư c ch c bư c thì ông b trúng đ n. Ông ngã dúi, m t úp xu ng đ t b đ n cày nát, kh u c c bin c m trong tay văng ra bên c ch. Mác cho đ n b n m i lúc m t rát, V nh y lên kh i chi n hào, lăn tròn như con quay th ng đ n ch đ i đ i trư ng. Nó tư ng ông ch b thương, nhưng khi th y trán ông v toác thì nó

khóc òa lên, và nép sau xác ông đ tránh đ n. Hai anh ban trung liên cũng v a lăn đ n k p, kéo xác ông v~e phía sau. V bò sát đ t đ n ch kh u c c bin, ch p l y kh u súng lăn tr v giao thông hào.

Khoác kh u súng lên vai, nó phi ng a như bay v báo cáo v i ch huy trư ng.

17

Sau đó ch hơn n a ti ng đ ng h , phòng tuy n sông Ru i b ch c th ng. Ch huy trư ng quy t đ nh đ l i m t b ph n nh kìm chân giác, còn đ i b ph n rút lui v gi phòng tuy n sông Nong, cách sông Ru i ch ng mư i cây s . Ch huy trư ng, V , anh Phương c n v là nh ng chi n sĩ cu i cùng r i kh i phòng tuy n sông Ru i.

Tr i chi u đ t nhiên h ng n ng. Ba ngư i đã lui cách sông Ru i ch ng ba cây s . H cùng cúi r p ngư i trên mình ng a, c thúc phi th t nhanh vư t qua m t quãng đư ng r t tr ng. D c hai bên con đư ng r i nh a không m t bóng cây, nh ng v ng khoai lang m i tr ng ch y dài tít t p. Anh Phương cư i ng a phi sau cùng, b ng kêu hét lên :

- Máy bay nó đu i theo ta đ ...!

Ch huy trư ng và V ng i trên mình ng a cùng ngoái đ u l i. Trên n n tr i chi u vàng n ng, cu n cu n l a khói và vang m ti ng n phía sau, b n chi c máy bay c ng ng đang c m đuôi nhau lao vùn v t v phía ba ngư i. Thoáng nhìn, Ch huy trư ng bi t lũ máy bay đã nhìn th y mình vì m c tiêu di đ ng c a ba ngư i trên quãng đư ng quá tr ng tr i. Ông hô l n :

- T n ngay ra hai bên đư ng!

Phương cu ng quá, qu t ng a ch y b a xu ng ru ng khoai r i hai tay ôm ch t l y c ng a m c cho nó mu n đưa mình đ n đâu thì đ n. Ch huy trư ng kéo cương th t nhanh, r i kh i đư ng nh a và phóng đ n m t lùm cây th p cách đư ng ch ng tràm mét.

V ghìm cương ng a, đưa m t r t nhanh nhìn bao quát đ a hình chung quanh. Em th y không có m t ch nào g n đó kh dĩ núp đư c. Nhưng không m t chút r i ta, em ch t nh n ra con ng a cho n m p xu ng m t đư ng, và

em n m ép sát vào m t bên, đ u g i lên c ng a, em ng a m t chăm chú

quan sát b u tr i. Lũ máy bay c ng ng đen trùi trũi to d n lên m t cách kh ng khi p. Ti ng g m rít c a chúng như nh ng chi c khoan xoáy sâu vào màng nhĩ. Chi c máy bay đ u đàn b ng chúc đ u lao th ng hư ng lùm cây mà ch huy trư ng v a nh y vào núp. Em kinh hoàng thét lên “ i” tim như

mu n ng ng đ p. C p m t em m to, th t s c, dán ch t vào đư ng lao chênh 78

7

ch nh v i t c đ chóng m t c a chi c máy bay. Tuy v y em v n còn đ trí

t nh táo đ hi u ra t i sao chi c máy bay l i lao đúng lùm cây mà ch huy trư ng núp. Ch vì con ng a! con ng a tr ng cao l n, quá ho ng vì ti ng g m rít c a máy bay đã không ch y đi l i rúc đ u đúng b i cây đó. Hai vó sau nó đã h t lia l a như lúc g p thú d . Cái thân hình tr ng toát c a con ng a chuy n đ ng liên ti p tr n n n! xanh c a lùm cây, đ ng xa hàng cây s cũng nhìn th y.

Hai cánh máy bay ch p ch p l a. M t tràng n xé tai. t đá quanh lùm cây

và con ng a b cày tung lên m m t. B n xong lo t đ n chi c máy bay ngóc đ u nhào lên. “Không đu i ngay con ng a tr ng đi thì Ch huy trư ng nguy m t. Ba chi c máy bay sau cũng đang h m hè s a so n lao xu ng”. Ý nghĩ đó

làm V -to-đ u quên h t s hãi, hi m nguy. Em đ ng b t ngay d y, lôi m nh con ng a đ ng lên theo, thót lên yên, phi th ng đ n lùm cây ch huy trư ng núp. Em h i to :

- Ch huy trư ng có vi c gì không ?

- Không, không sao c ! - Ti ng ch huy trư ng bình tĩnh đáp l i trong lùm cây. - Em núp ngay đi, chi c th hai s p s a b nhào đ y!

Nhưng V không k p đáp l i. Th i gian ph i tranh th t ng kh c m t. Em k p ch t đùi vào hông ng a nhoài ngư i túm l y dây cương con ng a tr ng, nghi n răng gi t m nh lôi đ u nó ra kh i lùm cây. Con ng a hý vang, c t cao c , d m b n vó như mu n cư ng l i. Nó t c gi t vung báng súng c c-bin qu t m nh vào bông con ng a, r i thúc gót con ng a đen phi th ng ra gi a đ ng tr ng, lôi theo c con ng a tr ng. Ch huy trư ng núp trong lùm cây nhìn ra, ông đã hi u chú bé liên l c c a ông mu n làm gì. Ông th y c mình đau ngh n: “Ôi, chú bé nguy m t”. Và ông cũng không nén đư c c m ph c chú

bé liên l c c a ông. Ông t h i: “Ai d y cho và t bao gi , mà trong cái phút hi m nguy ngàn cân treo s i tóc như v y, nó đã cư i ng a, b t ng a, đánh ng a lôi ng a đi v i nh ng đ ng tác tuy t v i khéo léo và chính xác c a nh ng trang k mã lão luy n tài ba nh t?”.

Chi c máy bay th hai đã m m lao đ n v phía V -to-đ u, nó v a phi ng a v a ngoái nhìn chi c máy bay. Nó c phi sao cho th t l , hút đư c c lũ máy bay v phía sau mình.

M t m c tiêu, chi c máy bay s a so n b nhào nh đ n, đành ph i chuy n sang lư n vòng tìm ki m.

V -to-đ u d t con ng a tr ng m i lúc m t xa hơn lùm cây Ch huy trư ng núp. Nó nhìn chi c máy bay b m t m c tiêu đang g m rít t c t i lư n đ o quanh b u tr i. Nó khoái chí quát to v i chi c máy bay :

- Mi tư ng mi gi t đư c c p ch huy c a tao là d l m à?

ng hòng! Tao

ch p c cha con dòng h th c dân nhà bay đó! Nhưng chi c máy bay th ba đã nhìn th y m c tiêu.

Nó vùn v t lao đu i theo hai con ng a và tay k mã tí hon, đang phi như đùa chơi gi a cánh đ ng không m t bóng cây này.

Chà, cái t i ni có v cay cú, mu n gi t cho b ng đư c k y u th dư i m t đ t này! V lúc này đã hoàn toàn yên tâm v Ch huy trư ng. Em ph n ch n h n lên khi th y mình đã đánh l a đư c t i máy bay gi c. V

m t em tr nên ranh mãnh như lúc cùng các b n chơi trò tr n tìm. Em bu c cương hai con ng a vào nhau. M t em vênh vênh nhìn lên tr i, m t bám sát đư ng bay c a th ng gi c. Ch cho chi c máy bay b nhào lao th ng v phía 79

7

mình, em m i nhún m nh hai bàn đ p, quăng mình như bay t trên lưng ng a xu ng cái rãnh gi a hai lu ng khoai.

ng tác em nhanh nh đ n n i

con ng a đen không h hay bi t c ti p t c l ng b n vó phi v phía trư c kéo theo con ng a b ch. Ti ng đ n n xé tai, v t đ t b cày tung tóe cách xa em hàng ch c mét. Chi c máy bay th tư c n đu i chi c th ba, chúc đ u lao th ng xu ng hai con ng a đang l ng ch y. Cánh máy bay ch p ch p l a. N m gi a hai lu ng khoai, ng a m t nhìn lên, tim V như mu n nh y thót ra kh i l ng ng c. Em lo s cho hai con ng a.

- Trư t cha chúng mày r i! - V ng i b t đ y reo to khi th y d t lo t đ n hai con ng a l i càng l ng lên phi nhanh hơn.

Ch c đã b n h t đ n, b n chi c máy bay h p thành đ i hình hàng d c, c n đuôi nhau bay tr vê hư ng Nam. B u tr i b ng tr nên yên tĩnh m t cách d thư ng. V vùng ngay d y, nh y v t qua t ng hai ba v ng khoai m t, ch y v phía Ch huy trư ng. Ch huy trư ng cũng t trong lùm cây chui ra. Ông bư c lên mô đ t g n đó, m t bàn tay khum khum đưa lên mày che ánh n ng chi u chênh ch ch s p t t, nhìn theo b n chi c máy bay lúc này ch còn là

b n ch m đen.

Có ti ng s t so t phía sau lưng. Hai ngư i cùng quay l i. Hai con ng a, dây cương bu c vào nhau đã quay v t lúc nào và đang bình th n r t nh ng m m khoai lang m i nhú non mơn m n.

80

8

Ph n th ba

1

Tr i s p t i.

Lư m và Tư-dát gi c M ng đ n l n th tư :

- C u lên g p

i đ i trư ng ngay đi! Ông s p xu ng d n trung đ i ba đi ph i h p t n công trư ng Thiên H u.

- T i ni mà c u không tranh th xin phép v thăm m thì chưa bi t đ n khi mô m i v đư c.

- ... T v a nghe đi n tho i trên M t tr n b o là phòng tuy n Ru i b v r i, quân ta đang rút v l p phòng tuy n sông Nong. Có l nh c a đ i trư ng, năm gi sáng mai t t c đ i ta phái có m t t i chùa V n Phư c đ chu n b đi nh n nhi m v m i.

- L n ni mà mi không v g p m thì ch ng còn khi mô đư c th y m t m nưa mô nghe! - Tư-dát v a cu n áo qu n thành n m t ng đ i vào ba lô, v a nói v i M ng.

- T i răng r a anh?

- Tao nghe đư c tin t i m t là ch m t hai hôm n a, chi n sĩ toàn M t tr n không k ngư i l n con nít, m i ngư i s đư c phát m t trái bom ba càng. Trung đoàn trư ng s cho n m t trái bom còn to hơn trái n c u Tràng Ti n làm hi u l nh. T t c s ôm bom ba càng hét xung phong r i lao th ng vô v trí gi c. M ng đ i m ng.

- C u đ ng tin cái mi ng h n. - Lư m nói. - H n nói chơi đ d a c u đó. Tư-dát nói v i M ng, gi ng v n t nh khô :

- N u c u đư c v thăm m mà l không lên k p thì xu t bom ba càng c a c u t s lãnh luôn. M t mình t chơi hai trái m i đã s c! C m c u không đư c đòi l i nghe?

- Không, răng tui cũng v k p trư c năm gi sáng.

M ng nói r i c m đ u ch y bi n lên t ng gác, đ n phòng c a i đ i trư ng..

Ông Th i đã nai n t g n g , đang lúi húi bên ng n đèn d u, n p đ n vào băng kh u p c-ho c. M ng rón rén bư c vào phòng, đ n đ ng nghiêm trư c m t ông, l p b p run r y nói :

- D ... d ... thưa anh.... Anh cho em v thăm m em, sáng mai em tr l i s m.

Mi ng nói mà trong b ng em không ch c gì ông s cho phép. T i ni coi m t ông nghiêm l m mà tình hình M t tr n l i đang gay go.. Ð i đ i trư ng l p băng đ n vào súng, ng ng lên nhìn em, trán cau l i, h i?

- V thăm m à? T i tăm mưa gió th này chú mày v th nào đư c? Mà m mô?

- D g n đây thôi.. dư i Bao Vinh. T i tăm mưa gió m y em cũng đi đư c... T i chi b ng cái hôm đánh nhà th ng Lơ bơ rít.

- Ðư c cho chú mày v , nhưng đúng năm gi sáng mai là chú mày ph i có

m t đ t p trung v đ i.

Th t khó mà t đư c v m t m ng r c a em lúc này. Em v t ra c a quên c chào

i đ i trư ng. Ph i xu ng báo ngay cho anh Lư m bi t, r i m máy h t b giò m i có th đi v k p trong đêm nay. Em nghĩ v y. Lư m là t trư ng thay V . Ngay chi u hôm V theo Ch huy trư ng đi vào 81

8

m t tr n phía nam, đ i trư ng li n đi u Lư m và Tư-dát m t tr n khu B v b xung. Và c Lư m làm t trư ng. Ra đ n đ u c u thang M ng v p ph i Lư m và Tư-dát t dư i ch y lên. Hai em đ nh lên g p i đ i trư ng đ xin

giúp cho M ng. Em ch p l y tay hai b n thì thào m ng r :

- ư c r i đư c r i, ông cho phép r i. Ông d n năm gi sáng mai ph i có

m t.

Xu ng đ n chân c u thang, M ng b ng đ ng s ng l i, gương m t th n th , em bu n r u nói :

- Tui ngu quá đem g i bó lá t m g i cho anh So m t r i. Ch v thăm m mà

ch ng có cái chi đem v cho m .

- Hay c u mang v cho m t m nhung đ c u B ng cho d o n .

- T m nhung tui cho Quỳnh m t r i...

-

t vào l c ba lô coi có cái chi mang v cho m .

Tư-dát nói r i ch y bi n vào phòng. Lư m cũng ch y theo.

- C u ch u khó đ ng ch đay chút nghe!

Lóang m t cái hai đ a ch y ra, tay c m m y th đ v t linh tinh mà chúng nh t nh nh đư c nh ng l n đi trinh sát khu v c gi c. Tư-dát tr i xu ng n n xi măng m t mi ng v i b t r i x p vào đó ba cái dù

pháo tín hi u, m t t m màn che c a vi n đăng ten,hai h p th t, m t cái gương soi và ba v đ n dui x t. Lu m kêu :

- M l y v đ n làm chi, M có ph i con nít mô?

-

m làm cán dao nhíp không t t à?

Tư-dát v a tr l i v a gói t t c l i, l y dây đi n tho i ràng bu c c n th n, r i dúi gói quà g i m vào tay M ng gi c :

- Mi đi ngay đi mà v cho k p V không k p tau lãnh m t xu t bom ba càng thì

đ ng có kêu!

- Cho t i mình g i l i thăm m nghe?

M ng ôm gói đ vào lòng, đi th ng ra khu vư n bên trái doanh tr i. Ngang qua m t b i chu i nó d ng l i s so ng tìm m t tàu lá chu i nguyên lành, ghé răng c n đ t, r i tách c ng lá gi a làm đôi. Em lu n đ u qua l h ng, b g p tàu lá chu i l i thành cái áo đi mưa. Ra đ n đư ng em ch m trán m t t tu n tra m t tr n, các anh h i :

- Ai?

ng l i.

Em tr l i dõng d c

- Em là hên l c đây!

Các anh h i m t kh u :

- Kháng chi n!

Em đáp :

- Quy t th ng.

Các anh đ cho em đi. H không l gì nh ng chú liên l c như em gi này đi l i trong khu v c M t tr n.

M t anh tò mò h i :

- Em đi mô đó?

- Bí m t. - Em tr l i đ u không ngoái l i.

Anh này cư i h h .

- Nhóc mà cũng ra v g m?

M t anh nhìn hút theo em đang l n sâu vào bóng t i, không bi t nghĩ gì, bu t 82

8

mi ng nói :

- C đ t nư c gian truân ghê ngư i!

2

Kho ng hai gi sau, v a ch y v a đi, M ng v đ n Bao Vinh. Nhưng Bao Vinh bây gi không còn gi ng như hôm em tr n nhà ra đi - ư ng xá v ng tanh v ng ng t. Nhà c a hai bên đư ng c a đóng im m, không có

l y m t ti ng đ ng, như nhà đã b hoang lâu ngày.

M y hôm nay tin v d n d p b n vi n binh gi c đã ch c th ng phòng tuy n sông Ru i và đang ào t ti n v phía thành ph , nên đ ng bào đây đã ch y t n cư h t.

M i xóm ch còn vài ngư i già li u m ng không ch u đi, l i trông nom nhà

c a, vư n tư c. Nh ng ngư i trai tráng thì xung phong lên M t tr n. Càng v đ n g n nhà, M ng càng th y ru t gan b n ch n. Em lo không bi t m còn nhà hay cũng đi t n cư m t r i. Ð n ch con đư ng r vào xóm thì

em b t vùng ch y. Con đư ng h m ngo n ngoèo, t i như hũ nút, đ y nh ng vũng bùn nư c. Em ngã chúi m y l n nhưng gư ng l i đư c và ti p t c ch y. Em v đ n ngõ, kêu to: “M ơi?” và v t vào sân. Em đ ng như chôn chân gi a m nh sân nh b ng hai chi c chi u, nư c mưa xăm x p đ n m t cá

chân. Nhà em cũng c a đóng ch t, hoang v ng l nh l o ch ng khác chi ngoài đư ng. Trư c đây, vào gi này, bao gi b p v n còn sáng r c l a - M n u xáo bò đ ngày mai đi ch s m. Bây gi thì c a b p đóng kín, gi t tranh rơi lách tách, đ u đ u nghe bu n đ n đ t ru t.

Như ngư i m t h n em ch y đ n v liên ti p vào cánh c a li p đóng kín, run r y g i :

- M ơi! M ! M ơi!

Em g i m t cách tuy t v ng vì bi t ch c r ng m đã đi t n cư m t r i. R i không nén đư c n a, em òa khóc, khóc th t to. Ti ng g i, ti ng khóc c a M ng làm cho ông c M c - ngư i đ c nh t còn l i trong xóm - cách đó

hai nhà, ph i t nh gi c. C nh m d y, thõng hai chân xu ng b c ph n m t, s so ng tìm đôi gu c đ o b ng g c tre, mi ng l m b m :

- L quá hè? Ðêm hôm khuya kho t ri mà bên nhà ch Ni m có ti ng ai như

ti ng con nít khóc, g i ch ta.

C s tìm b t l a dư i cái g i mây b t l a châm vào m t thanh đóm c i thông. C đ y c a li p, tay khum khum che ng n l a, đi sang nhà ch Ni m. Tr i đã ng t mưa. Trên cao tít m t vài ngôi sao xanh bi c l p lánh hi n ra như nh ng con đom đóm đang bay b ng b vư ng vào nh ng đám mây đen x n. Bư c qua hàng rào, c trông th y m t th ng bé đ u đ i mũ V Qu c đoàn. Lưng khoác tàu lá chu i loang loáng nư c mưa. C ng c nhiên c t gi ng kh n đ c nh ng đ m, h i :

- Ch đ a mô đ ng khóc đó?

Th ng bé quay l i, m t ráng m nhìn c qua ánh l a đóm lay l t, kh kêu :

- C M c!

C M c bư c đ n g n hơn, đưa ng n l a soi vào gi a m t M ng, c p m t c h p hem nhìn mãi v n không nh n ra.

- Cháu là th ng M ng đây mà...

- Th ng M ng con m Ni m à? Tr i ơi! Cháu còn s ng th c đó h M ng. 83

8

Tay c run run c m l y cánh tay em kéo l i, cúi nhìn sát t n m t xem có ph i đúng th ng M ng th t không. Khi nh n đúng là th t r i, ông c càng t v kinh ng c hơn.

- Cháu mô mà mò v đư c đây? B y lâu c xóm tư ng cháu ch t sông, ch t hói r i.

- Cháu có ch t mô! Cháu đi V Qu c Ðoàn.

- Cháu đi V Qu c Ðoàn à? Cha cái th ng! R a mà làm m cháu khóc h t nư c m t nư c mũi! Ði sang bên nhà ông r i ông k chuy n cho nghe! M

cháu đi t n cư v làng Phò r i, nhà cái bà m nuôi c a cháu y. C M c c m tay d t nó v nhà. C xu ng b p ôm lên ôm rơm, đ t lên gi a nhà m t đ ng l a, b o nó c i qu n áo v t nư c mà hơ cho khô. M t già, m t con nít ng i trư c đ ng l a m áp, khói cay m t, nói chuy n. C

k : Cái hôm cháu b nhà tr n đi, m cháu đi ch v , ch y tìm kh p xóm. Tìm không th y, m cháu ra ng i đ i trư c ngõ su t c đêm hôm đó, khóc như

mưa như gió. R i su t c tu n li n, đêm mô m cháu, cũng ra ngõ đ i, khóc hai m t sưng húp như hai qu nhót. C chi u chi u m cháu l i ra b sông, ch y d c theo b , đ u tóc rũ rư i, hú h n hú vía cháu. “Hú ba h n b y vía M ng con ơi! V v i m , đ ng b m m t thân m t mình t i m l m con ơi!”

C M c k ch ng nào, nư c m t M ng ch y ra ch ng đó - Em ng i không v ng n a, g c đ u vào cánh tay c khóc n c lên. C M c cũng khóc, đ t bàn tay khô héo lên đ u nó, d dành :

- Thôi, nín đi cháu... M cháu t n cư v làng Phò, cách đây ch ng n a ngày đư ng. Cháu l i ng v i ông đêm nay r i s m sáng mai ch y ù v thăm m cho m cháu m ng, k o t i nghi p.

M ng qu t nư c m t, lúc l c đ u, nói :

- Cháu không l i đư c mô. Không g p đư c m cháu cháu cũng ph i v thôi. K lu t c a b đ i nghiêm l m.

- Ch cháu v mô?

- V bên khu v c M t tr n C tê.

- Ch b y lâu nay cháu làm công vi c chi?

- Cháu đánh Tây ch làm chi n a ông?

- ánh Tây à? Th ng con m Ni m gi i quá hè. Cháu nh r a mà cũng đánh Tây đư c à?

- Nh có vi c nh , l n có vi c l n. Ông không nghe nói là toàn dân kháng chi n đó à?

- Có có, ông cũng có nghe nói. - C g t g t mái đ u b c phơ. - Cháu m i đi b đ i có ít lâu mà ăn nói khôn ngoan h n ra đó M ng . Cháu mà cũng bi t chuy n toàn dân kháng chi n à?

- Cháu đư c h c chính tr - H c chính tr còn bi t đư c nhi u cái hay hơn n a t , cái toàn dân kháng chi n thì đã ăn thua chi ông.

- Cha cha! Cháu mà cũng bi t c chánh tr n a à? Ông tư ng c nư c Nam mình ch có C H m i bi t chánh tr thôi ch ?

- Chánh tr thì khó chi mà không bi t. C đ i cháu đ a mô cũng bi t. Cháu còn h c c quân s n a. Cháu bi t b n c súng n a, cháu đư c b n ba phát r i.

- R a cháu b n có ch t đư c th ng Tây mô không?

- D chưa... suýt n a thì ch t. T i cháu còn nh , c m súng tay còn run. Ch mai m t l n lên, cháu b n nh t đ nh ch t.

84

8

- R a cháu không l i đây v i ông đ mai s m v làng Phò thăm m th t à

cháu?

- D , th t ông . Ð i đ i trư ng ch cho cháu v trong đêm ni. Năm gi sáng mai là cháu ph i có m t đơn v r i. Ðã đi b đ i là ph i gi đúng k lu t ông

.

- , r a thì cháu c v đi. Có chi ông s tìm cách nh n tin cho m cháu bi t. M ng đ ng lên, m c áo qu n hong đã g n khô. Em quay m t nhìn sang phía nhà em, nư c m t l i a ra gi t ng n gi t dài. Em đưa ng tay áo qu t v i nư c m t, nói v i c M c qua ti ng n c :

- Cháu đi ông hí...

C M c cũng đ ng lên rơm r m nư c m t.

- Cháu có đói không? Ăn bát cơm ngu i r i v , cơm ông m i n u lúc chi u còn nóng.

- Thôi ông ... Ch cháu ch ng thi t ăn u ng chi h t. M ng ôm cái gói đ bi u m vào lòng, lui cui bư c ra kh i nhà. C M c t a c a nhìn theo em cho đ n lúc m t hút vào kho ng t i, lòng b ng th y bu n l ; bu n ch ng khác chi cái hôm nhìn th y c xóm s p li p, cài c a m mô con n y, g ng gánh, b b ng kéo nhau đi, ch còn đ c m t mình c l i.

3

Cũng đêm hôm đó Trung đoàn trư ng đi ki m tra tình hình M t tr n. Cùng đi có em Nghi, liên l c c a ông.

Trung đoàn trư ng vóc ngư i t m thư c, m nh kh nh, nhi u dáng d p thư

sinh hơn là m t ngư i ch huy quân s - Ông tr c ba mươi tu i. Ông đ i mũ

c ng Ti p Phòng Quân, m c b quân ph c ka-ki màu c úa, khoác áo đi mưa, cư i con ng a tía cao l n. Con ng a tên là Ca-rô-lin, nòi Anh Cát L i, trư c đây là c a Vua B o đ i. Nó là con ng a qúy nh t c a B o đ i, y thư ng cư i đi săn ho c đi d o.

Nghi cũng tr c l a tu i v i các đ i viên Thi u niên trinh sát, kho ng mư i ba, mư i b n. Em cư i con ng a lông đen tuy n, th p nh , c t đuôi, vai khoác kh u c c-bin, báng súng ch m tr r t đ p. Kh u súng này trư c cũng c a B o Ð i, ta l y đư c cùng m t l n v i kh u súng săn voi c a Ch huy trư ng M t tr n C. Tuy m i mư i ba tu i nhưng Nghi đã là m t k sĩ khét ti ng c a Trung đoàn. Tài cư i ng a c a Nghi ngay c V -to-đ u cũng vì n - con ng a đen c c đuôi em cư i là c a Nh t, nghe đâu nòi ng a chi n Mông C . Con ng a th p nh v y nhưng d như m t con báo, chuyên môn c t h u, sa ti n, c n, đá, thư ng gi ch ng qu ng ngư i cư i xu ng đ t. C đơn v k binh c a trung đoàn không ai dám cư i, th mà chú bé liên l c này đã tr đư c nó. Th y Nghi cư i ng a gi i, các anh l n tò mò h i m i bi t, trư c khi gia nh p v Qu c Ðoàn em chăn ng a cho m t ch xe ng a.

Trung đoàn trư ng và chú bé liên l c cho ng a nư c ki u trên con đư ng r i đá v ng tanh v ng ng t, sáng tr ng nhưng vũng nư c mưa. B ng xa xa phía trư c m t có ti ng khóc v ng l i. Khi ng a đ n g n hơn, ông nh n ra ti ng khóc con nít. Ông r t ng c nhiên, trong khu v c M t tr n gi a đêm hôm mưa l nh, t i tăm, v ng v th này sao l i có m t em bé nào khóc. Ông thúc ng a rút, cây đèn b m trong túi áo đi mưa, b m r i th ng v phía trư c. M t 85

8

bó ánh sáng màu vàng nh t t m t kính đèn b m tuôn ra thành hình cái loa. khoét th ng m t quãng dài bóng t i. Gi a cái loa ánh sáng y hi n ra m t chú bé đang c m cúi bư c quay lưng lai phía ông. Chính chú bé này đang v a đi v a khóc. Ch thoáng nhìn, Trung đoàn trư ng cũng đoán bi t chú là liên l c viên c a b đ i, m t trong hàng nghìn chi n sĩ c a ông. Chú bé đ i mũ

c ng, m c chi c áo tr n th r ng thùng thình ph kín mông đít, cái qu n ngư i l n c t ng n ng đáy r ng như cái váy, ngang lưng th t lưng da to b n có d t qu l u đ n O.F.

Ðó là th binh ph c quen m t c a các chú liên l c nh mà ông thư ng g p trên kh p các m t tr n khu A, B, C. Ông thúc gót ng cho ng a phi đ n g n sát sau lưng chú bé, c t ti ng h i :

- Này, chú bé! Chú đi đâu v mà khuya kho t th này?

Chú bé còn m i khóc nên không nghe ti ng vó ng a, cũng không chú ý t i ánh đèn. Nghe g i đ t ng t, nó gi t b n ngư i quay ngo t l i. Chú đưa ng tay áo, qu t v i nư c m t, ch p ch p nhìn. Chú đã nh n ra ngư i cư i con ng a cao l n đang đ ng trư c m t là ai. Chú v i rút chân v tư th đ ng nghiêm, ngư c c p m t nhòe ư t lên nhìn ông, c nu t ti ng n c, tr l i :

- D ... Em đư c c p ch huy cho phép v thăm m .

Nhìn cái dáng v i vã đ ng nghiêm v i gương m t con nít nhòe nho t nư c mưa l n nư c m t c a chú bé liên l c, ông th y nó t i quá. Ông d u dàng nói

:

- Cho em “ngh ”. Em g p chuy n gì bu n mà ph i khóc th ?

- D ... Em đư c c p ch huy cho v thăm m nhưng em v nhà thì m em đi t n cư m t r i.

Nư c m t chú bé l i ràn ra. Chú l i đưa tay qu t v i nư c m t.

- Th m em t n cư v đâu có bi t không?

- D . T n dư i làng Phò tê.

- Th em không ng l i nhà r i sáng mai v làng Phò thăm m có đư c không?

- C p ch huy ch cho phép em đi đ n năm gi sáng mai là ph i có m t đơn v ...

- Em đơn v nào?

- D , đơn v đóng trư ng K Ngh .

- Ð i đ i anh Th i ph i không?

- D ph i.

- Th thì đư c. Anh s cho em thêm m t ngày phép n a. Bây gi em quay l i nhà ng , sáng mai v làng Phò thăm m . Anh vi t cho em cái gi y. Lúc tr v đơn v , em đưa gi y cho anh Th i là không vi c gì h t. Em tên là gì?

- D , em tên là M ng.

Trung đoàn trư ng m n p chi c xà c t da đeo bên hông, đ nh l y gi y bút vi t m y ch cho

i đ i trư ng Th i. M ng b ng r t chân l i đ ng nghiêm, gi ng run run nói :

- D thưa anh, anh có vi t gi y em cũng ch ng l i đi thăm m đư c mô...

- Sao l i th ? - Trung đoàn trư ng ng c nhiên h i - Em không mu n v thăm m n a à?

- D em mu n l m... Nhưng chi u này có l nh c a đ i trư ng là sáu gi sáng mai t t c đ i ph i có m t t i Ch huy s M t tr n khu C đ nh n công tác m i. Em s v tr m t m t ngày, các b n nh n h t công tác, em không đư c 86

8

nh n..

Trung đoàn trư ng ng i s ng trên lưng ng a. V m t và gi ng nói c a ngư i chi n sĩ nh bé c a ông làm ông xúc đ ng. Ông ch mu n nh y xu ng ng a ôm chú vào lòng mà v v an i như m t ngư i cha. Ông nói :

- Anh là Trung đoàn trư ng mà ch ng th làm gì giúp đư c em sao?

- Ch ng ai giúp đư c cho em h t... - M ng qu t nư c m t, mi ng m u x ch - Có tr i cũng ch ng giúp đư c cho em... Em v a mu n v thăm m l i mu n v cho k p đ đư c đi công tác v i đ i... hu hu hu... M ng òa khóc to.

- D em, em có th giúp đư c b n y - Em Nghi t nãy đ n gi gò ng a đ ng c nh Trung đoàn trư ng, lúc này m i lên ti ng - Ð ngh anh cho phép em ch M ng v làng Phò thăm m , xong em l i tr v đơn v . Th nào chúng em cũng v k p đơn v trư c năm gi sáng.

Trung đoàn trư ng vui v g t đ u :

- ư c Nghi làm như th r t t t! Nh đi cho c n th n! Em đưa kh u c c-bin đây anh mang v trư c cho. Con ng a y hai em cư i có đư c không?

- D đư c anh . Nhưng em s hơi n ng, nó phi không đư c nhanh.

- Th thì anh đ i cho hai em con Ca-rô-lin.

Trung đoàn trư ng và Nghi cùng xu ng ng a. Nghi trao dây cương con ng a đen, kh u c c-bin cho ông, và d n :

- Anh nh , chú ý nó hay sa ti n l m. Lúc nào anh th y nó hơi khu u hai chân trư c xu ng, anh c qu t th t m nh vào cho em.

Nghi nhanh nh n phóc lên lưng con ng a c a Trung đoàn trư ng. M ng chưa đư c cư i ng a bao gi , l ch mãi m i trèo lên đư c, ng i sát sau lưng b n. Trung đoàn trư ng còn đ ng dư i đ t, nói v i M ng :

- Cho anh g i l i thăm m nghe!

- D ...

Nghi kéo dây cương quay ngư c v phía sau. Con ng a th y ph i quay l i đư ng cũ, d m vó liên ti p xu ng đư ng, hý lên m ĩ t v ph n đ i. Em qu t cho m t roi vào sư n ba. Con ng a c t cao vó, lao như bay v phía trư c. Ti ng vó n n xu ng đư ng đá nghe r m r p. Nghi hét to :

- C u quàng tay ôm ch t ngang lưng t không thì ngã đ y!

Ng i trên yên ng a sát sau lưng b n, M ng b t chư c nhún ngư i lên xu ng theo nh p ng a phi. Thích chí em b t cư i khanh khách. Bao nhiêu bu n kh đã làm em khóc h t nư c m t phút ch c v t tan bi n đi đâu h t. Em vui sư ng kêu to :

- Ôi chà, ôi chà! Êm đít quá! êm đít quá!

Lây n i vui thích c a b n, Nghi cũng phá lên cư i giòn giã. Tay n i dây cương cho ng a phi nư c ki u, Nghi quay đ u l i h i :

- C u chưa đư c cư i ng a bao gi à?

- Chưa! Con m Ni m bán bún bò làm chi có ng a mà cư i... D o nhà t đư c cư i dê m t l n, còn chó thì cư i luôn. M t b a t cư i con chó m c nhà

c M c, đ nh thúc chó nó phi; nó n i cáu đ p cho t m t cú vô b p chân còn s o đây này.

Nghi vung roi lên cư i khanh khách, nói gi ng ngang tàng.

- Còn t thì s ng n a đ i trên lưng ng a! - Câu nói này Nghi h c đư c c a m t tay anh ch làm ngh đánh xe ng a h i còn đi chăn ng a. M ng b m t tay ôm b n ra, v v vào hông con ng a, h i : 87

8

- Con ng a ni là ng a chi mà to d ri c u?

- C u chưa bi t à? Nó là con ng a qúy nh t c a vua B o đ i. Trư c kia ch có

vua m i đư c cư i nó thôi. Ch c u đang ng i là đúng ch trư c kia vua B o đ i ng i đó nghe!

- R a à? - M ng kêu lên ng c nhiên. Em g c vào vai b n cư i ng t ngh o. - Hơ hơ! Ai ng th ng M ng con m Ni m bán bún bò ch Bao Vinh, b a ni l i đư c ng i đúng vô ch vua B o đ i ng i! Hơ hơ! h hơ! - Em v a reo v a nh m đít lên d n đít xu ng m y cái li n cho h cơn khoái. Nghi cũng lây n i vui b ng b t c a b n, cư i to nói :

- Nhưng c u cũng chưa b ng t ? T đã đư c làm vua r i nghe!

- Thôi đi! C u ch nói tr ng thôi!

- T nói th t mà! Tu n trư c t vô Ð i N i đưa thư c a Trung đoàn trư ng cho ông Ch t ch y ban t nh. T l n vô đi n C n Chánh, tót lên ngai vàng ng i v t chân ch ngũ làm vua chơi.

- R a c u có vu t râu không?

- H ! Vu t râu cái chi?

- T đi xem hát b i, th y vai vua ra là vu t râu.

- Nhưng t làm cóc chi có râu?

- Vu t gi đò y mà.

Hai đ a cùng cư i rúc lên. Con ng a phi nư c ki u đ u đ u. Con đư ng loang loáng nh ng vũng nư c mưa trôi dư i chân ng a. M ng b ng nghe b n v a l c lư đ u mi ng v a rì r m ti t cái gì, nghe không rõ. Em lay lay vai b n, h i

:

- C u hát à? Hát bài chi, hát to lên cho t hát cùng v i.

- T làm thơ.

- Làm thơ là làm cái chi?

- C u không bi t thơ à? Bài thơ thư ng in trên các t báo, câu ng n, câu dài, có v n v i nhau, đ c lên nghe như câu hò chèo đò, câu hát ru em y mà.

- R a thì t bi t r i. đ i t có c u Tư-dát h c gi i nh t, cũng bi t làm thơ

nghe! C u y đ c lên gì gì nghe hay l m. Làm thơ có khó không c u? C u h c ai mà làm đư c thơ tài r a?

- H i M t tr n An Khê, có m t anh nhà báo nh n t làm em nuôi, d y t làm thơ. Anh y b đ n đ i bác Tây, ch t m t r i. Thơ anh y hay ghê l m. M i l n nghe anh y ngâm thơ là nư c m t t c ch y ra.

- Như lúc ăn t cay y à?

- Không ph i. Như lúc v phép thăm m mà không đư c g p m y.

- R a cái thơ c u làm đã xong chưa? Ð c lên cho t nghe v i.

- Không ph i cái thơ mà bài thơ. C u ch ng bi t cóc chi h t! - Gi ng Nghi trách b n âu y m - Mình làm bài thơ k chuy n t i mình t i nay. T đ c th c u nghe có xuôn tai không nghe...

Nghi th l ng dây cương cho ng a ch y ch m l i c t gi ng ngâm nga : Lóc cóc, lóc cóc cóc.

Có hai v qu c quân

Cư i m t con ng a h ng

B n vó m m như s t.

Nh hơn m t con r ng...

Ng a này xưa c a vua.

Tên là B o Ð i ng c.

88

8

Cách M ng và bác H .

B t vua xu ng đi đ t.

Còn ng a l y đem cho.

Hai cháu liên l c nhóc.

Cư i phi v làng Phò.

Thăm m bán bún bò...

Lóc cóc, lóc cóc cóc.

Nghi ngâm thơ xong m t lúc lâu mà không th y b n nói gì, khen, ho c chê, c ng i im thin thít sau lưng. Em s t ru t quay đ u l i h i :

- C u th y thơ t nghe có xuôi tai không ?

M ng b ng g c đ u vào vai b n, gi ng run run :

- M t bán bún bò mà cũng đư c c u làm vào trong cái thơ... C u t t quá!

Con Ca-rô-lin đã đưa hai chú bé liên l c v đ n đ u làng Phò. Tr i xem ch ng đã khuya l m, có l ph i quá n a đêm. Xóm làng t i hăm chín T t năm đó

như m t ngư i n a th c n a ng . Nhi u nhà c a đóng im m. M t vài nhà còn th p thoáng ánh l a. Trên đư ng cái làng th nh tho ng có ngư i g ng gánh đi l i. Gi a c nh t ch m ch, ch c ch c l i vang lên ti ng quát gi t gi ng - “Ai!

Ð ng l i!” đó là ti ng hô c a các anh ch dân quân t v canh gác đ u các ngã đư ng. Phía thành ph súng v n n r n như m i đêm. Nhưng đây nghe ti ng súng hi n lành hơn; không chí chát d t n như ngoài M t tr n. Ch c ch c t m t góc nào đó trong thành ph v t lên tr i m t qu pháo hi u đ

lòm như m t hòm than đ m l a văng ra t m t b p lò rèn kh ng l .

- Nhà c u đư ng mô? - Nghi ghìm cương l i h i.

- C u c đi th ng, lúc nào nhìn cái gi ng xây c nh cây b đ thì qu o qua trái m t khúc là đ n nơi.

- C u nh vô thăm m m t phút r i ph i tr ra ngay đ v cho k p nghe. M ng ghé vào tai b n thì th m.

- T lo quá c u . Ch c n a g p m e t không v đư c đơn v thôi.

- T i răng r a? M b t c u ph i nhà à?

M ng không tr l i mà ch g t đ u. Dáng b em tr nên rũ, bu n bã.

- M có b t thì c vùng ra mà đi, s chi? C u c nói là n u m không cho tr v đơn v thì b đ i s v đây b t con đi tù. Ch c m ph i s mà cho c u đi.

- Nhưng ch s đ n lúc th y m n m lăn ra gi a nhà đ p đ u thìch th ch vào c t nhà r i khóc như mưa như gió, e t thương m quá mà không đi đư c thôi c u .

Tr i t i quá, không nhìn th y m t b n, nhưng nghe gi ng nói Nghi cũng đoán đư c lúc này b n đang b i r i bu n kh ghê g m... Em li n cho ng a d ng l i, lo l ng h i :

- R a c u đ nh l i v i m ch không tr v đơn v n a à?

- Không, không mô... Không đ i mô... C u có cách chi giúp cho t v i!

- Hai đ a ta nh y xu ng cho ng a ngh lưng m t tí r i bàn coi có cách chi không?

Hai đ a xu ng ng a, dư i chân chúng lép nhép nh ng bùn. M ng đ ng nép vào bơ tre, khóc thút thít, Nghi c moi óc nghĩ cách giúp b n nhưng không nghĩ đư c cách gì. Chà... chuy n này r c r i quá. M ng b ng c m tay b n lay lay, nói :

- Nghi này, hay là t ch nhà cho c u, c u vô thăm m giúp t . C u nói v i m : “Th ng M ng c a m v n còn s ng. Nó đi V Qu c đoàn đánh Tây bên 89

8

M t tr n khu C... Nó đang m c công tác trinh sát, liên l c nên chưa v thăm m đư c. Nó xin m đ ng gi n nó mà t i nghi p. B a mô r i vi c nó s xin phép c p chi huy v thăm m ...”

- R a còn c u?

- Mình đ ng ngoài đư ng gi ng a, ch c u ra..

Nghi m t tay c m cương ng a, m t tay n m ch t tay b n, gi ng nghe ch ng mu n khóc :

- Kh c u hè... C u có bi t ch không?

- Chưa. H i còn nhà mình có đi h c bình dân h c v s p đ c đư c vi t đư c thì m b đau, lên cơn suy n n ng. Mình ph i b h c, t i t i ph i rang mu i chư m ng c m . R a là mình quên h t m t ch ...

- Ti c quá hè. N u bi t ch c u vi t cho m cái thư t mang vô cho m , ch c m s càng tin hơn, m ng hơn.

M ng s c nh gói đ đeo l ng l ng bên vai, li n c i ra đ t vào tay b n :

- Mình có cái gói ni nh c u đưa cho m ..

- Gói chi ri? - Nghi v a h i v a bóp bóp cái gói - M y th l t v t c a anh Lư m v i anh Tư-dát góp l i g i v bi u m . Ch mình đưa c u đ n trư c ngõ

nhà k o s tr i t i quá c u tìm không ra.

- Nhưng l c u trông th y m , c u thương quá khóc to lên m nghe ti ng thì

nguy!

- T có khóc cũng ph i b m môi l i, c u đ ng lo. đ i đêm t n m ng v i th ng V , th ng Quỳnh, nh m quá t khóc mà ch ng đ a mô nghe ti ng c . Có tài không?

M ng đi trư c d n đư ng, Nghi d t ng a theo sau.

ang đi ngo n ngoèo trong con đư ng ki t t i ng a bàn tay không th y, M ng b ng đ ng s ng l i, nói như b h t hơi.

-

n nhà r i... ó, cái nhà trư c c ng có cây s u đâu (Cây xoan) cao cao tê. Trong nhà không th y có đèn l a chi, ch c m v i m đi ng r i. Nghi đưa dây cương ng a cho b n, gi c :

- C u d t ng a quay l i đ ng ch t ch lúc nãy nghe.

- C u cho t i đ ng ngoài hàng rào, ch lúc m ra, ngó m t m m t tí tì ti thôi. M ra đ n gi a sân, t d t ng a ch y lui cũng còn k p... Nghi a nư c m t thương b n. Em đưa tay tìm tay b n trong bóng t i, si t ch t.

- Úi chao, răng tay c u run d ri? Hay c u đau?

- Không... T i t ăn có m t cái chân gà... - M ng thì thào qua nư c m t.

- M d n ăn chân gà ph i ăn c hai chân. Ăn m t chân thì m c b nh run tay run chân. B a đó t m i ăn m t chân thì g p th ng Thúi b di gh đ p đu i ra đư ng. T thương quá cho nó m t chân, ch m i kh ri. Hai đ a d t nhau đi đ n trư c c ng ngôi nhà có cây s u đâu.

- Có ai trong nhà ra cho tui h i nh m t chút!

Nghi g i to.

G i hai, ba l n thì trong nhà có ti ng h i v ng ra :

- Ai kêu chi ngoài đó r a?

- D em! Em b đ i h i thím Ni m bán bún bò Bao Vinh t n cư v đây. Không bi t thím có nhà không?

Trong nhà lóe sáng ánh đèn. Ti ng cánh c a k t m . M t ngư i đàn bà m c áo c c, trùm khăn, tay c m cây đèn d u h a, m t tay ch khum khum che 90

9

gió, bư c ra sân.

M ng rúc đ u vào cái l tr ng hàng rào bông c n, c m to m t nhìn vào sân. Con ng a d m vó l p c p ngay phía sau lưng.

Vùa trông ngư i đàn bà bư c ra, M ng n c n thì thào g i qua l tr ng :

- M ? M ! Con đây m !

Nghi kh suýt :

- Ch y ngay đi! M s p ra r i đó? - R i em bư c nhanh qua c ng đón g p ngư i đàn bà trư c sân.

M ng như b ai đu i, túm ch t dây cương, lôi con ng a ch y bi n vào kho ng bóng t i d y đ c trư c m t.

Em v a ch y v a khóc.

Ra đ n ch b i tre lúc nãy, em d ng l i, nép sát vào m t bên l . Em đ ng ch m t lúc r t lâu v n không th y Nghi tr ra. Ru t gan em c n cào như l a đ t. Em đoán ch c lúc ni Nghi đang ng i nói chuy n v i m . M rót nư c cho Nghi u ng, l y bánh tét, bánh ít cho ăn.

Còn mình là con c a m thì ph i đ ng dư i b i tre d c đư ng. “Úi chao, con c c quá m ơi”. Ý nghĩ đó làm cho M ng khóc òa lên thành ti ng. Em th y mình không còn đ s c đ đ ng ch thêm n a.

Thôi, mình c li u ch y vô thăm m . N u m có b t l i cũng đành ch u. Em d t ng a, cúi đ u xăm xăm bư c. M i bư c đư c m y bư c đã nghe ti ng Nghi.

- M ng ơi! M ng!

- T đây? - M ng ch y l i đón b n, h i không k p th - M h i c u chuy n chi? C u có nói như t d n không?

- Có, có h t! Chút n a t s k cho nghe. Ch ph i lên ng a phi th t nhanh không thì v đơn v tr m t.

Hai đ a trèo lên lưng ng a. Nghi ra roi, cho ng a phi m i lúc m t nhanh.

- Té ra m đã bi t chuy n c u còn s ng, đang V Qu c Ðoàn. M k là cách đây hơn n a tháng, có m t anh b đ i tên là... anh chi hè? Anh So? úng r i, anh So. Anh tìm vô nhà g p m , k v i m anh y g p c u đang theo đ i đi qua bên M t tr n, r i đưa cho m bó lá thu c suy n c a c u g i. M vô

bu ng l y bó lá ra cho t coi. M khen lá hay l m, m i s c u ng có hai chén mà b nh đã đ nhi u. T nói v i m y như l i c u d n. M khóc ghê quá làm t cũng khóc theo luôn. M d n nói l i v i c u m không gi n chuy n con tr n nhà đi V Qu c Ðoàn mô. Nghe tin con còn s ng mà l i nên ngư i, m m ng l m. Khi mô r nh rang công vi c c a M t tr n thì g ng xin phép c p ch huy v nhà cho m thăm...

- M còn d n chi n a không?

- À m còn d n là làm vi c chi cũng ph i làm cho chăm ch , đùng đ cho ngư i ta chê bai mình. V i l i không đư c đ u tr n mà đi giang n ng, l c m đau thì m kh l m.

- Lúc t nhà m cũng hay d n như r a...

- M ngó b hi n quá c u hí. M c ôm ch t l y t mà khóc su t. Nư c m t m r t xu ng m t t nóng ph ng...

Nghi b ng đưa tay lên s má, tư ng như nư c m t c a ngươi m v n còn nóng ư t trên hai má em.

G n năm gi sáng, Nghi đã đưa đư c M ng v đ n khu v c trư ng K Ngh . 91

9

4

Trưa ngày m ng 6 tháng 2 năm 1947, quân ti p vi n c a gi c đã ch c th ng phòng tuyên sông Nong.

Cũng trưa hôm đó các em trong đ i Thi u niên trinh sát đang chi n đ u Hu cùng v i nhi u đơn v khác, đư c l nh chu n b rút kh i thành ph . Ngoài cánh quân l n ti n d c theo đư ng qu c l s M t, b n gi c ti p vi n đã cho đ b thêm nhi u cánh quân d c b bi n Phú Vang, Qu ng Ði n, hình thành nh ng g ng kìm v i ý đ bao vây tiêu di t quân ta.

T m sáng tr i đ mưa t m tã. đ n chi u mưa có t nh b t, nhưng gió l nh th i hun hút không ng t. M t sông Hương dăn dúm, sóng ì o p v b . Kh p thành ph ti ng súng c a b n gi c b vây hãm n ran ran. Ph n ch n vì

ti ng súng gi i vây m i lúc m t thêm g n, chúng chui h t ra kh i nh ng hang b y lâu n náu, liên ti p m nh ng tr n ph n kích điên cu ng vào nh ng đơn v quân s ít i c a quân ta Pháo hi u xanh đ chúng b n lên t i t p t b n phía, như nh ng l n roi b m tím qu t lên b u tr i thành ph u ám mây chì.

M t gi ba mươi chi u, đ i trư ng Lê Th ng d n các em t M t tr n khu C, vư t c u B ch H , tr v bên này sông. Ch v ng hơn ch c em mà hàng ngũ

đ i thưa h n đi.

M i chưa đ y hai ch c ngày tham gia chi n đ u mà các em trông cũng khác l h n so v i cái hôm náo n c vư t sông sang M t tr n. Cu c s ng căng th ng, hi m nghèo và n i v t v kinh ngư i c a chi n tr n đã in lên gương m t và dáng d p c a các em sâu đ m hơn g p bao nhiêu l n so v i ngư i l n.

Em nào cũng đen nh m, g y s t, ánh m t m t m i vì đói ng , vì ph i làm vi c quá s c - áo qu n, ba lô, túi d t, ư t sũng nư c mưa, l m láp bùn đ t chi n hào. Ð đ c trong ba lô túi d t có v i đi, nhưng trên th t lưng em nào cũng thêm l nh k nh nào l u đ n, dao găm, lư i lê... Ð c bi t trên gương m t tr thơ c a các em đ u h n lên khá rõ cái v suy nghĩ lo toan thư ng th y trên gương m t nh ng ngư i ph i đ m đương nh ng trách nhi m n ng n và nghiêm tr ng - tình nguy n g n bó đ i mình v i v n m nh và s s ng còn c a Nhân Dân và Ð t Nư c.

Tính n t các em cũng thay đ i nhi u như v m t.

Không m t ti ng cư i đùa, không m t l i trêu ch c.

Chúng đi l ng l , l m l i, đ u cúi th p nghiêng nghiêng đ tránh làn mưa bay chênh ch ch như kim châm t t vào m t. Th nh tho ng có em trư t chân v ch, nhưng ch ng có b n nào cư i. Và em v ch l m c m đ ng d y, s a sang cái gì đó trên ngư i r i ti p t c l ng l ch y đu i theo các b n. Ngay c Tư-dát, v n tính li n láu su t ngày cũng ch ng th y m mi ng. N i u t c đau bu n vì s p b l i thành ph quê hương cho quân gi c, cũng n ng trĩu trong tim các chi n si nh tu i này không kém gì v i các chi n sĩ

l n tu i khác. b i v y mà các em ch ng còn lòng d nào đ cư i đùa. Hi n đi cu i đ i, đ u đ i mũ ca lô c a V -to-đ u đ l i đeo tòng teng cái ng nhòm trư c ng c. T hôm V nh-sưa hy sinh, g n như không m t phút nào cái ng nhòm r i kh i ng c em. Em qu quy t nói v i các b n - “M i l n đưa ng nhòm lên m t, mình đ u th y V nh-sưa đ ng trong đó. Tr n tru ng, bu c 92

9

ngang ngư i vào c t thép thu lôi, đang ph t ph t c tín hi u đánh “móc” v cho đài quan sát”.

Tư-dát xin b n cho nhìn th . Ðưa ng nhòm lên m t, v m t r t chăm chú, sau m t lát Tư-dát nghiêm trang g t đ u.

- Ðúng là c u V nh-sưa đang đ ng trong đó th t các c u . V m t và gi ng nói c a Tư-dát làm nhi u đ a trong đ i d ng c tóc gáy.

5

V đ n c a Chánh Tây, đ i trư ng cho đ i d ng l i.

Kh p c khu v c c a Chánh Tây, ngư i đi l i nh n nh o - V Qu c Ðoàn, t v , cán b các cơ quan t nh - T t c đ u ư t át l m láp, m t m i. T ng t p, t ng t p ng i ph t xu ng b c trát đ y bùn, bên các g c cây, hút thu c, u ng nư c, chuy n trò nho nh ... đ i trư ng cho đ i t p h p dư i bóng m t cây mù u r i ch y đi tìm cơ quan ch huy cu c rút lui. Lát sau anh ch y v , v v tay nói :

- M i t c ngay m t em theo anh vào tr m ti p lương, lãnh bánh tét ăn đư ng.

Nghe nói bánh tét, nét m t c đ i tươi t nh lên m t chút. Bánh tét lãnh v , các t khác m i đ a đư c m t đòn, riêng t Tư-dát - do nó

đi lãnh - m i đ a đư c hai đòn. C đ i nhao nhao h i :

- C u làm răng mà tài d r a?

Tư-dát đ c chí cư i h h .

- T ba hoa thiên đ a v i m y ch phát bánh m t h i làm các ch c ôm b ng là cư i, r i quăng luôn cho t thêm ba đòn n a - “Ði đi ông tư ng! - Các ch nói - chú mà còn đ ng đây thì các ch cư i đ n đ t ru t mà ch t thôi!”. L n đ u tiên c đ i th y cái mi ng li n láu c a Tư-dát đư c vi c. Ba gi chi u, có tin quân gi c đã ti n đ n sân bay Phú Bài. L nh trên: T t c ph i c p t c r i kh i thành ph .

Trư c lúc xu t phát, đ i trư ng t p h p đ i thành hàng ngũ ch nh t . Anh báo cho c đ i bi t: S ph i hành quân su t c đêm hôm nay. Chúng ta s rút lên chi n khu. Các em soát l i ba lô đ đ c, xem có th gì không c n thi t thì v t b l i đ đi đư ng xa đ n ng.

C đ i yên l ng nhìn anh. Như đoán bi t các chi n sĩ nh bé c a anh trong gi phút nghiêm tr ng này, đang nghĩ gì và đang ch đ i cái gì, anh bư c ra chính gi a hàng quân, h ng gi ng nói :

- Các em! Chúng ta ph i rút kh i thành ph , nhưng không ph i chúng ta ch u thua chúng! Không! - Anh qu c m t ch t m nh bàn tay vào không khí, nét m t đanh h n l i - Theo ch trương c a H Ch T ch và c a Chính Ph , cu c kháng chi n c a chúng ta đư c chia ra làm ba giai đo n. giai đo n th nh t: phòng ng , giai đo n th hai: c m c , giai đo n th ba: t ng ph n công. Hi n nay chúng ta đang b t đ u giai đo n th nh t. Th gi c lúc này đang còn m nh, chúng ta t m th i rút kh i thành ph , lên vùng núi cao thành l p chi n khu. Chúng ta v a c ng c xây d ng l c lư ng v a t ch c đánh gi c. Lúc đ u đánh nh , d n d n ta đánh l n. Khi th gi c đã suy y u, b y gi ta s chuy n sang giai đo n t ng ph n công. Chúng ta s dùng đ i quân đánh chi m l i thành ph , làng m c quê hương, gi i phóng hoàn toàn đ t nư c. Giành l i hoàn toàn đ c l p. B y gi t t c chúng ta s đư c s ng cu c s ng 93

9

sung sư ng h nh phúc như có l n anh đã nói v i các em. Nh ng l i gi i thích tình hình kháng chi n h t s c đơn gi n đó c a đ i trư ng đã làm cho gương m t u xìu c a c đ i v t r ng r ph n ch n h n lên. Th t ra các chi n sĩ nh bé này đâu có c n đ n nh ng l i gi i thích th t thuy t ph c v i lý l th t đích đáng, đi u mà lúc này chúng c n là đư c ngư i chúng hoàn toàn tin c y, kh ng đ nh ni m tin. kh ng đ nh chi n th ng. Mà kh ng đ nh không ph i b ng lý l mà b ng thái đ , tình c m. B i m t l , các em yêu Cách M ng, yêu T Qu c, yêu nh ng lý tư ng cao đ p c a cu c s ng v i tình yêu thơ ngây g n gũi như tình yêu cha, yêu m , yêu ông bà... L n trong n i đau kh , u t c chân chính c a ngư i chi n sĩ khi c m th y mình ph i t m th i thua gi c có c lòng t ái c a tr con khi b thua m t keo v t, m t tr n bóng đá...

Hòa-đen hôm v t p trung đ i, d c đư ng ghé vào quán mua viên k o bi ng m chơi. Trong quán, ngoài bà bán hàng còn có hai ông khách m c áo dài đen qu n l a xá x tr ng, đang ng i sát vách hút thu c lá C m L . Nhìn qua cách ăn m c, Hòa-đen cũng đoán bi t hai ông này thu c lo i gi u có

ho c làm quan ngày trư c. Hai ông v a hút thu c v a nói chuy n th i th . Lúc đ u em ch ng đ ý câu chuy n c a hai ông. Em còn m i mê v i viên k o bi c a bà bán hàng v a trao cho. Chà, viên k o dinh dính trong như th y tinh, có đi m nh ng v n xanh, đ đ p mê ngư i. em th n tr ng đút viên k o vào m m, ng m vào m t bên má đ mút d n. Ch t ng t mát c lan d n đ u lư i. Ð nh bư c ra kh i quán em b ng nghe m t trong hai ông khách nói

:

- Cà cu ng ch t đ n đít v n còn cay? Tây h đu i cho ch y ré còi v n còn nói c ng. Nh ng là toàn dân kháng chi n, toàn di n kháng chi n, nh ng là

trư ng kỳ kháng chi n nh t đ nh th ng l i! Th ng l i ch y dài!

Ông khách th hai có hàng ria mép đen nhánh, v t v o đi u thu c lá sâu kèn trên c p môi thâm sì cư i kh y ti p l i :

- Bác không nh ngay cái b a đ u tiên n súng tôi đã nói ngay: Vi t Minh răng cũng thua Tây. Ð i thu mô mác lào đâm th ng xe tăng!

Hòa-đen đ ng kh ng l i ngư ng c a. Em đ mày say m t vì t c. còn t c hơn c cái h i còn nhà, khi có đ a réo tên cha m ra mà ch i. Em mu n cãi l i hai cái lão già m c áo đen ni đ bênh v c cho kháng chi n, cho Vi t Minh, cho V Qu c Ðoàn. Nhưng em không bi t ph i cãi như th nào - Ðúng là

quân ta ph i rút lui M t tr n Ru i th t. Nhưng... nhưng... em gi n run lên vì

c m th y mình b t l c, vì b xúc ph m m t cách cay đ ng. Viên k o bi v a ng m, m i suýt đư c có hai cú nư c b t, ng t ngon đ n ch t đư c, th mà

em nh phăng ngay xu ng đ t, em quay l i nhìn hai ông khách, tr n m t ch i :

- T cha bay? Hai đ a bay là đ Vi t gian?

R i ù té ch y. Ông khách có ria mép ch p chi c gu c đang x chân, nh y ch m ra c a ném theo.

Th ng cha ném r t b m, suýt n a trúng đ u em. Em v a ch y v a ch ng mông v phía ông khách, v b m b p gào to :

- T cha hai th ng Vi t gian có ăn đít tao đây!

Ch i, v đít mà cơn gi n v n không sao nguôi đư c.

Càng nghĩ đ n câu chuy n c a hai lão già m c áo dài đen, máu trong ngư i em càng sôi lên. Em b m môi, nghi n răng, tr n m t, quát to lên m t mình : 94

9

- Tao mà có kh u súng, tao nã cho hai th ng bay hai phát vô gi a l mi ng ngay!...

Lúc này đ ng trong hàng, Hòa-đen như nu t t ng l i gi i thích c a đ i trư ng. Em ch c lư i xuýt xoa ti c mãi chưa đư c đ i trư ng gi ng cho nghe v ba giai đo n kháng chi n như b a ni. Mình s gi ng cho hai cái th ng già

m c áo đen dài ph i c ng h ng, tr ng m t ra. Mình mô có thèm ch i cho nh p mi ng, v đít cho nh p tay.

Tư-dát quay sang nói v i Lư m đ ng bên c nh, gi ng bu n bu n :

- N u rút lên chi n khu mà đánh không th ng thì làm răng mi hè? Ch c t i mình ph i luôn trên đó, làm l y nhà mà , tr ng l y khoai s n mà ăn, r i đóng kh đ tóc dài như ngư i thư ng cà răng căng tai. Có ch t thì chôn luôn trên đó.

Lư m s a l i hai qu l u đ n m v t đeo trư c b ng, nói gi ng l v đau đ n.

- Theo tao thà luôn trên núi, ăn s n đeo gùi đóng kh , ch t thì chôn luôn trên đó, còn hơn là ph i v chung l n v i ba th ng Tây, ba th ng Vi t gian, ngày ngày ph i ngó t i h n đi l i nghênh ngang trên đư ng ph mình như ngày chưa Cách M ng!

- Ðúng đó anh Lư m . Em cũng nghĩ như anh r a - M ng đ ng sau lưng Lư m, b t lên nói - Em a, em thà ch t đói ch không thèm ăn m t h t cơm c a t i Tây, t i Vi t gian!

M ng níu tay Tư-dát h i :

- Anh Tư này, ba giai đo n cái chi chi anh hè?

Tư-dát gi ng chê trách :

- Phòng ng , c m c , t ng ph n công! có r a mà không nh . T i b ng t i d như mi mà đi h c thì c g i l y b mà đ ng tr ng v t l n. M ng không đ ý đ n l i chê trách c a Tư-dát. Em còn m i nh m đi nh m l i cho nh : “Phòng ng , c m c , t ng ph n công. Phòng ng , c m c , t ng ph n công...” T nhiên em r m r m nư c m t nghĩ th m :

“Chao, ư c chi ch đư c g p m , nói cho m nghe cái ba giai đo n, đ m kh i lo kh i bu n mà b nh thêm n ng. M ơi, V Qu c đoàn ta răng cũng đánh đu i đư c t i Tây, nư c mình răng cũng đư c đ c l p, m răng cũng đư c Chính ph cho vô nhà thương to nh t, nhi u th thu c qúy nh t ch a cho m lành b nh suy n... M đ ng lo chi c m ơi!”.

6

Các đơn v lũ lư t lên đư ng r i kh i thành ph . M t h i còi dài. Ð i Thi u niên trinh sát n i theo sau m t đơn v V Qu c đoàn, r i kh i c a Chánh Tây, theo con đư ng s M t, đi v phía c u An L .

Ch c ch c các em ngoái đ u l i, c p m t bu n rư i rư i, thương ti c xót xa. M t ng n l a r t to bùng lên t phía c u B ch H . Quân ta đang rư i xăng đ t c u.

Lúc này mưa đã b t n ng h t và chuy n thành m t màn b i m dày đ c. gió

l nh th i b i b i. thành ph xa d n, chìm khu t sau màn mưa. Ch c ch c trong cái bi n b i mưa đ c s t đó l i r lên nh ng tràng súng dài ng c. Ti ng súng như mu n nh c cho đoàn quân rút lui bi t :

“Hu phía ni, Hu phía ni!” - Xa xa, phía nam thành ph , ti ng đ i bác gi c n r n như s m đ t.

95

9

Tư-dát m i ngoái đ u nhìn Hu chân v p ph i hòn đá, kêu “ i!” M t em nhăn nhó xuýt xoa, nh c bàn chân đau lên nh y lò cò m t quãng :

- T v p s t m t cái móng chân r i các c u ơi. - Em rên r . B ng cúi lư m m t hòn đá, ném ngư c tr l i căm t c ch i :

- M cha ba th ng Tây? Lúc ni trong các v trí ch c cha con giòng gi ng t i h n đang ôm nhau mà nh y đ m v i hát xì lô, xì la đi c c đít?

Hình nh B ng b t ng g i lên đó làm khơi ngòi gi n đang ám trong lòng c đ i. Các em cùng nhao lên thi nhau tìm h t l i đ c đ a đ nguy n r a tui th c dân cư p nư c.

Ôi! Qu th t không gì làm cho ngư i chi n sĩ đau đ n u t gi n hơn khi hình dung quân thù đang ôm nhau nh y múa trên đ t đai quê hương mình!

Tư-dát chân v n nh y lò cò, nói như mu n an i các b n.

- Ðư c, c đ cho t i h n ôm nhau nh y đ m v i hát xì lô xì la. n ngày

t ng ph n công, t i ta v chi m l i Hu . T i ta s dùng súng c m lư i lê lùa tu t tu t c Tây đ m, l n, nh , già, tr ra sân v n đ ng Ð t M i Xung quanh sân v n đ ng, t i ta s b trí toàn F.M - H t kít - Chiêu Hòa hai nòng, r i ra l nh cho cha con t i h n ph i ôm nhau mà nh y đ m v i hát xì lô xi la đúng như hôm ni.

a mô không ch u nh y, ch u hát, ta kéo c ra, t ch t ch “phơ”

luôn? R i các c u coi t i h n v a nh y v a hát v a đái h t c ra qu n, ra váy làm th i inh c sân v n đ ng?

Cái vi n c nh tr thù gi c mà Tư-dát v a tư ng tư ng ra đó làm cho c đ i nguôi nguôi b t gi n. Chúng tranh nhau bàn tán thêm b t cách th c t ch c tr thù c a Tư-dát.

Ra đ n c u An L , ngư i ch y gi c ùn ùn càng đông. Ngoài b đ i, cán b , còn cơ man nào là đ ng bào. K gánh ngư i khiêng, ngư i d t xe đ p, ngư i đ y xe bò, ngư i d t con, ngư i b cháu... n ào nh n nháo như v ch . Nhi u đo n đư ng b t c ngh n không sao nhích lên đư c - su t d c đư ng đ ng bào v t l i không bi t bao nhiêu đ l , c a n mà ch ng ai bu n nh t. Ngang qua Hương C n cái làng có xuýt ngon n i ti ng, đ i đu i k p m t đơn v súng c i tám m t ly... Anh V Qu c Quân vác cái nòng súng đi gi a hàng quân cao vư t lên. Anh vác cái nòng thép to như c t nhà mà coi b nh không. Ð u anh đ i mũ s t, qu n x n đ n b p-v , hai c ng chân to và đen không khác chi hai cái nòng súng c i tám m t. Trông b anh quen quen - M ng nh n ra anh đ u tiên. Nó m ng r ch y vư t lên g i to :

- Anh So? Anh So?

Anh đ i vai vác nòng súng, r i quay l i, phư n mày nhìn b n tr . Anh m r ng mi ng cư i h n h u phô h t c hai hàm răng to, vàng khè khói thu c lá, c đ i li n nh n ra chính là cái anh công binh ph trách bom c u B ch H

hôm nào.

Ð i trư ng bư c l i, b t tay anh :

-

ng chí l i chuy n qua moóc-chê tám m t à? Răng không công binh n a?

Anh So cư i h h :

- Tr i sinh ra tui là c t đ ăn no vác n ng. C p trên th y tui s c vóc ra ri mà

giao cho c m s i dây bom quá nh , u ng! Các ông m i đi u tui qua đ vác cái c t nhà s t ni đây đ ng chí . Anh đưa bàn tay h pháp v đánh b p cái vào nòng súng moóc-chê.

Tư-dát đ ng g n đó làm b h t h i kéo tay anh :

96

9

- i, anh v nhè nh ch v m nh r a l b p m t nòng súng, Tây đ n l y chi mà b n anh?

Chú đưa tay s vào ch nòng súng anh v a v mi ng xuýt xoa :

- Ch t cha r i, hơi b p, hơi b p!

Anh trung đ i trư ng moóc-chê cho trung đ i ngh gi i lao mư i phút. Ð i trư ng cũng th i còi cho đ i lánh sang bên đư ng ngh cùng v i các anh moóc-chê. M ng t nãy t i gi v n đ ng sát sau lưng anh So. Em ng p ngà

ng p ng ng mu n h i anh cái gì nhưng th y anh còn m i nói chuy n nên l i thôi. Anh So s c nh , quay l i :

- M ng đó em? Chút n a thì anh quên m t. Cách đây n a tháng, anh có công tác ph i v Bao Vinh. Ngang qua nhà em anh tranh th t t vô, thì may cách chi, đúng lúc m em đang s a so n đ l gánh gióng đ đi t n cư. Anh li n k v i m chuy n anh g p em: “Th ng con ch nó đi V Qu c Ðoàn i Thi u

niên trinh sát Trung đoàn Tr n Cao Vân coi b oách l m”. Nhưng m em nh t đ nh không tin, c khăng khăng nói: “Chú thương ch , bày đ t chuy n ra mà nói cho ch vui lòng, ch th ng con ch còn s ng làm răng đư c chú ơi? T ngày cháu m t đi không đêm mô ch không n m mê

th y cháu v ng i dư i chân giư ng ch , ôm m t khóc t tê: con ch t oan u ng l m m n ..” Anh chưa bi t làm cách răng cho m em tin thì v a v n s c nh đ n bó lá t m g i em g i anh d o n . R a là anh m ba lô l y ra đưa luôn cho m em - “Ch không tin thì đây, lá t m g i th ng con ch nó nh tui mang v cho m nó, đ m nó s c u ng lành b nh suy n kinh niên đây. Nó

còn d n ch ch t nh lá ra, sao vàng, h th , đ năm bát nư c s c l y m t. U ng b n năm l n là kh i b nh. Ch bi t không nó khoe v i tui là ph i trèo lên đ t ng n cây bút bút cao nh t Hu vào gi a lúc n a đêm đ hái nó đó. Công trình h n ra r a nên tui ph i gi cái bó lá n con hơn c th n gi c a. ch nghĩ coi, n u con ch nó không nói thì làm răng tui bi t đư c ch m c b nh suy n kinh niên? V i l i làm răng tui có s n lá t m g i trong ba lô đ đưa ra ngay cho ch ?” Lúc đó m em m i c m l y bó lá, ngó trân trân m t lúc, m t coi b d i h n đi. Anh s quá tư ng m em m ng quá hóa điên. M em kêu lên m t ti ng làm anh rúng c tim : “Úi chao ôi! Ðúng là th ng con tui nó còn s ng thi t r i chú ơi” R i m ôm r t bó lá vô ng c v a khóc v a cư i và nói -

“Ai ng con còn s ng con ơi? R a mà con làm m khóc h t nư c m t nư c mũi...” M k v i anh: “H i còn nhà h m i l n tui lên cơn hen, là cháu c a chú ng i bên tui su t ngày su t đêm chư m ng c cho tui. R i l n mô h n cũng nói: M , con nghe c Ba Trà nói th lá cây t m g i đ u trên ng n cây bút bút th t cao, trèo lên đúng lúc n a đêm mà hái v , phơi khô, sao vàng r i s c u ng, thì b nh suy n n ng m y cũng lành. Con ư c chi có cây bút bút ng n cao th u tr i, đ u th t nhi u t m g i, đ con trèo lên hái v s c cho m u ng. Cháu c a chú nó hi u nghĩa như r a đó chú n ...”. R i m em l c gánh, lôi trong b qu n áo ra m t b áo qu n c a em còn m i tinh, qu n sóc xanh v i áo sơ mi tr ng c t tay. Ðưa b áo qu n cho anh, m nói: “B áo qu n ni ch may cho cháu nhưng cháu chưa k p m c. M y l n cháu nó đòi m c ch l i không cho, nói đ dành đ n T t m c, mình con nhà nghèo, ăn m c tùng ti m răng xong thì thôi... Hôm ch m i th y pháp làm l c u h n cho cháu ch đ nh đ t v dư i đó cho cháu nó m c. Nhưng th y pháp nói ma ch bi t m c qu n áo gi y thôi. R a là ch ph i thuê th m dán m t b qu n áo gi y gi ng in như b ni, đ t cho cháu... Ch may m n đư c g p chú đây, 97

9

ch mu n nh chú đưa giúp cho cháu, nói v i cháu giúp ch : Bi t con còn s ng, theo V Qu c Ðoàn m m ng l m, m không gi n con mô. Con ph i c g ng theo k p b u b n, anh em, V Qu c Ðoàn giao cho vi c chi ph i làm đ n nơi đ n ch n, ph i chăm ch gi i giang. V i l i con nh đ ng đi giang n ng nhi u mà ph i c m thì kh m ...” Anh nói v i m em: “Chuy n ni v chưa ch c tui đã g p l i đư c nó. Tôi s mang theo mà làm m t c a cháu thì t i cháu l m. Ch c gi l y, răng r i cũng có b a h n đư c c p trên cho v phép thăm ch thôi...”

K đ n đó anh t c lư i: “Ti c quá, bi t r a hôm đó anh mang b áo qu n đi cho xong, có ph i ch em đư c m c áo m i r i không?” Nghe chuy n m , M ng cơ h ng i không v ng n a. Bàn tay nh bé, đen đũi, các ngón tay b móp vì d m l nh, c bíu ch t l y vai áo anh, như s ngã. Em úp m t vào ng c anh, nư c m t nó th m qua áo anh, nóng b ng.

Và l lùng chưa, c đ i và c các anh trong trung đ i moóc-chê, m t ngư i nào cũng đ hoe.

Chi u hôm sau, đ i rút đ n c u Hi n Sĩ. Có tin quân gi c đã tràn vào thành ph .

i b m t ngày m t đêm, bàn chân đ a nào cũng r p ph ng. đây là l n đ u tiên trong đ i các em ph i chuy n đi b xa đ n th . Nhi u em ph i c i c áo, c qu n dài, xé ra b c bàn chân m i bư c n i.

i trư ng đi giày săng-đá

không bít t t, hai bàn chân anh cũng r p ph ng, nhưng nh t đ nh anh không c i giày. Ph i l i qua nhi u quãng đư ng ng p nư c mưa nhen th nh tho ng anh l i n m dài xu ng đ t, giơ ngư c hai chân lên tr i đ d c nư c trong giày ra. Các em g i đùa a Ð i trư ng t p xi c - Nh c đ n xi c, c đ i l i nh đ n nh ng b n hi n v ng m t: V -to-đ u, Lai, Du, Nghĩa, Ðoàn, Trà, T . - T

hôm các b n r i Hu theo các đơn vi b sung cho M t tr n phía Nam, không em nào có tin t c gì v . Hi n lúc này các b n đang đâu - có còn đ y đ c không - có b n nào b thương hay hy sinh. Trưa hôm qua, các em g p m t đơn v thu c ti u đoàn Mư i tám, v a t trong đó rút ra. Các anh k : “Trong tr n k ch chi n đèo Mũi Né, có m t chú liên l c không rõ đơn v nào, tr c tu i các em, đã trúng đ n hy sinh. Chú ta ch t mà m t c tươi rói, không ai dám nhìn lâu đau ru t quá! Vì ph i rút lui g p nên không mang chú ta theo đư c, ph i dùng lư i lê đào huy t chôn trên đ nh đèo. Trư c khi chôn, các anh đã c n th n l y cái áo súng kh u đ i liên H c-kít b c xác. Chú ta n m v a v n cái áo súng...” M t anh trong đơn v này nghe xong câu chuy n đã

tr m ngâm k t lu n: “R a đó các em .

i chi n sĩ V Qu c chúng ta không

ph i là da ng a b c thây mà áo súng b c thây? Cu c chi n đ u c a chúng ta hôm nay d d i và quy t li t hơn xưa nhi u l m”.

Không hi u sao c đ i em nào cũng nghĩ chú liên l c “áo súng b c thây” đó

có th là V -to-đ u. C đ i đ u bi t đ a thân nh t v i V là Hi n. Hai đ a đã

nh n nhau làm anh em k t nghĩa. Chúng h n nhau khi mô đánh Tây xong s v v i nhau. Cùng làm cùng ăn, cùng s ng cùng ch t. B i v y em nào cũng tránh nói ý nghĩ đó ra trư c m t Hi n, s b n bu n t i. Riêng Hi n không m y khi th y nh c đ n V . Và h th y b n nào đang nói chuy n V -to-đ u là em l ng xa. Nhưng đêm đ n, nhi u b n ng c nh em ph i b ng t nh vì ti ng Hi n khóc th n th c trong mơ - em ú g i tên b n...

7

98

9

Vư t qua c u Hi n Sĩ, các đơn v rút lui r i b qu c l s M t, r trái theo con đư ng r i đá đi v phía làng C Bi.

Bây gi núi xanh đã trư c m t đoàn quán rút lui. Ðêm đ n, đ i cùng v i các đơn v rút lui đư c l nh ngh l i làng C Bi.

ng bào đây đã ch y lên núi

h t. Nhà c a b tr ng toang.

Làng n m c nh con sông B nư c xanh r n ngư i. Kho ng hai gi sáng, đ i trư ng đánh th c c đ i d y, đi ra b n sông. Ngoài b n đ ng đ c ngư i, l nh súng đ n, ba lô, túi d t... Dư i sông, đò đ u thành dãy dài. T ng toán, t ng toán l n lư t xu ng đò, đ i xu ng m t con đò dài như con thoi có m t ông c và m t o chèo đò.

Bóng t i nhòa nhòa không nhìn rõ m t. Con đò r nư c n i đuôi các đò đi trư c, ngư c sông. M t sông g n sóng l m đ m sao và ánh l a chài đây đó. Nhi u quãng núi đá d ng thành v i sát b sông. Con đò lư t đi trong bóng núi đen thăm th m như chui vào hang sâu. T ng sáng, đò c p b n làng Trò. Làng n m gi a m t thung lũng h p, m t m t là sông xanh r n ngư i, ba m t kia vây quanh núi cao trùng đi p, bên kia sông cũng là núi, vách núi hoang vu, chim kêu vư n hú, san sát chu i r ng, song mây.

Nhân v t quan tr ng đ u tiên các em g p l i khi v a đ t chân lên b n làng Trò là “ông-già-b y-lăm” kh u sơn pháo c l đ c nh t c a trung đoàn và

đ ng th i là ni m t hào đ c bi t c a toàn M t tr n Hu - Th a Thiên. Bây gi nhìn “ông” m i ti u t y làm sao?

Nòng m t nơi, bánh, càng m t n o. T t c các b ph n trên thân th “ông”

đư c tháo r i ra ch t thành m t đ ng l ng c ng dư i g c cây mít. Nòng ông b đ n đ i bác bô-pho c a gi c b n toe m t đ u hôm ông đ ng dư i chân c t c kh c đ n. Các anh xư ng quân gi i ph i cưa đ t ch b đ n, dài đ n hơn gang tay. D o đó đư c tin này chi n sĩ c m t tr n lo l ng bu n r u, coi là

m t t n th t không gì bù đ p đư c...

C đ i xúm xít quanh ông, em s nòng, em s càng, em s bánh... nét m t em nào cũng r u r u xót xa. Các em có m t m i c m tình đ c bi t đ i v i

“ông” - “ông” đã góp ph n làm nên vinh quang cho đ i, v i chi n công l ng danh M t tr n c a V nh-sưa. B i v y mà c đ i nhìn cái thân th ti u t y, tàn ph c a “ông”, lòng c xót xa quy n luy n không d t... Các anh xư ng quân gi i khiêng ra m t hòm m súng, t ng vào nòng “ông”

chu n b th “ông” xu ng đáy sông B , đ “ông” kh i l t vào tay gi c. C

làng Trò nhà nào cũng ch t ních cán b , b đ i rút lui. R t nhi u kho tàng, công xư ng c a t nh đư c di chuy n lên đây t trư c. Các em ch y loanh quanh kh p làng. Trong m t vư n mít râm như r ng, các em g p m t cái kho năm gian l n, ch t toàn nôi đ ng. N i ch t cao t m t đ t đ n nóc nhà đ các c , t n i n u m t hai ngư i ăn đ n lo i n i ba mươi lu c đư c năm sáu ch c đòn bánh tét. Cái nào đáy cũng b ch c th ng. Ðó là

n i c a đ ng bào trong t nh ng h trong Tu n-l -đ ng, đ đúc đ n b n gi c. Không hi u sao đ ng nhìn cái kho n i đ ng th ng đáy này, c đ i th y lòng nao nao bu n. Chao, n u nh ng chi c n i này mà bi t nói, chúng có th k l i bi t bao đi u c m đ ng, thú v v cu c s ng c a hàng ch c nghìn gia đình khác nhau... có nh ng chi c n i quanh năm ch n u toàn cơm đ n khoai, s n, l i có nh ng chi c m i năm ch đư c m t vai l n bén hơi l a, nh ng cái mi ng tr con m u máo, gào khóc bên mi ng nh ng chi c n i không còn đính h t 99

9

cơm.

Các em bàn cãi, ư c tính n u đúc h t t t c s n i đ ng này thì đư c bao nhiêu viên đ n?

Tư-dát ch m t cái n i s t quai n m g n sát mái nhà, qu quy t nói :

- Ðúng là cái chú n i đ ng đi u c a nhà t . T ch nhìn thoáng là nh n ra ngay. Chú ta s t m t m t quai, m i l n b c chú xu ng b p, m t c ph i lót gié vô bên mép chú.

Tư-dát rút cái súng cao su trong túi ra, l p viên s i b n m t phát trúng luôn cái n i s t quai v a ch . Em nói v i cái n i.

- Ch em không nh n ra anh à em? Anh là anh Tư-dát yêu d u c a em đây mà. Hay t i b a ni anh m c áo qu n V Qu c Ðoàn oai quá, nên em l ? M

anh đưa em đi V Qu c Ðoàn t cái h i Tu n-l -đ ng năm ngoái, cùng v i em mâm, anh xanh, em còn nh không? T đó đ n nay c nhà ai cũng ch c là

em đã chui vô n m trong ng c t i Tây th c dân r i ch . Ai ng em còn n m v i đơn v đây.

Tư-dát nghiêng đ u, khum lòng bàn tay đ t lên vành tai, m t h p ha h p háy làm b đang chăm chú l ng nghe cái n i tr l i. Tư-dát h t h t c m, làm tu ng m t gi n, h i l i :

- Răng, em nói là em không nh ra anh Tư mô à? Trí nh em răng kém d r a? Hèn chi đít em đen thui?

Em quay l i nói v i các b n :

- Các c u không bi t, t đã h c qua sách xem tư ng n i, anh n i đ ng mô

mà đít đen thui là r t kém trí nh - Em l i nói ti p chuy n v i chú n i - Anh Tư mà m i l n đi h c v là ch y ngay xu ng b p d vung em ra, thò luôn tay còn dính đ y m c vô hông em, vét cơm ngu i c c ra ăn v i nư c m m d m t y mà...

C u chuy n ba hoa thiên đ a c a Tư-dát làm cho c đ i đâm ngùi ngùi nh nhà, nh m , nh cha. M ng cũng b t chư c Tư-dát nh n nhác nhìn ngó kh p kho, tìm cái n i nhà mình - tìm m t lúc em m i s c nh nhà mình không có

n i đ ng - T trư c đ n nay m em ch n u cơm b ng n i đ t.

8

Ð i đư c l nh ngh l i làng Trò m t ngày: chu n b cơm n m, mu i mè đ

hành quân vư t núi lên chi n khu Hòa M .

Sáng s m hôm sau, khi c nh v t còn t i m sương núi, đ i đã t p h p thành hàng ngũ, đ n tr m ti p lương, linh cơm n m, mu i mè. M sáng, đ i thành hàng m t, đi theo m t ông lão d n đư ng, r i làng Trò, ti n v phía dãy núi cao trư c m t. Ông lão d n đư ng đ u c o tr c tr i như sư c râu c m lơ thơ

ch ch ng vài ch c s i. C p m t ông lúc nào cũng nheo nheo như b chói n ng ho c b khói cay. Hai bên mép ông có hai đư ng nhăn sâu ho m như l y dao mà tr , ôm vòng l y cái mi ng r ng hơi móm, nhìn r t hóm. Ông đ i cái nón mê đan b ng tre c t n ng không thua gì cái mũ s t, m c b bà ba v i nâu b c ph ch d y đ c nh ng m n vá xanh đen và cái qu n xà l n màu cháo lòng d i đ n g i, đ c bi t ông có cái b ng to tư ng như b ng đàn bà ch a b y tám tháng - b ng c a ngư i s t rét kinh niên thành báng. Ch c do đó mà tên ông là B ng.

Ông B ng ngư i làng Hòa M , làm ngh b t tranh đ t than. Ông đư c Ban chi 100

huy M t tr n trưng d ng cùng m t s bà con khác trong đ a phương, sang làng Trò d n đư ng cho các đơn v rút lên chi n khu. Ông B ng d n đ i vư t núi theo m t con đư ng d c ngo n ngèo, còn nguyên d u r a m đư ng. Hai bên l i đi lau s y, cây c i um tùm, hoang vu đ n r n ngư i. Dây leo, giang, mây song bò ngang bò d c trên đư ng như đàn trăn, đàn r n. Nhi u cây g ba b n ngư i ôm, m c gãy đ ngang l i đi ph i khom mình chui qua Trên m t đ t l p l p lá r ng th i, v t sên như tr u ngo ngoe, ngo ngoe... Bàn chân v a lư t qua là chúng bám ngay l y, c n hút máu - còn lũ v t xanh thì đ u trên lá cây, rình bám vào c , vào vai, chui t t vào nách, vào b n, lúc nào không hay. Chúng c n hút máu cho đ n lúc no tròn như qu sim r i r ng xu ng. C đ i lúc đ u em nào b v t sên bám ph i, cũng s rúm ngư i l i. Nhưng r i th y s không xong v i cái t i hút máu ngư i này, càng co ngư i l i tui h n càng bám d . Các em đành ph i nh m m t, nghi n răng túm l y cái mình trơn nh t c a b n sên v t d t ra ném đi. Vài l n đ u còn th y ghê tay, nhưng ch sau m t bu i đư ng là h t s . Hai c ng chân em nào cũng nhoe nhoét máu - con sên d t ra r i, máu v n c ti p t c ch y, cái gi ng này r t tài, bao gi cũng nh m trúng m ch máu. L n đ u tiên đư c n m mùi leo d c núi, các em m t b c tr ng vì m t th c m t l n tai. Nhi u em bò ra d c. Leo m t đo n d c ông B ng l i ph i d ng l i đ i.

Ông ng i xu ng m t g c cây, lôi t trong túi áo m t nùi thu c lá ng n r t ra và qu n nh ng đi u thu c to b ng ngón chân cái - Ông đánh l a châm thu c b ng m t con dao nhíp, m t hòn đá to b ng n m tay và m t cái bùi nhùi - Các em nhìn ông đánh l a ki u này ph c lăn.

L hơn n a là hai chân ông không th y m t con v t nào c n.

- Làm răng v t l i không cán ông? - Các em xúm t i h i - Hay ông có bôi th thu c chi?

Ông B ng cư i :

- R a d c đư ng các cháu không g p cái t i v t sên c ngo ngoe mà không ch u c n à? đó là t i vô phư c c n nh m chân mi ng nên b m h t răng đó. B n t tr n tròn m t nhìn ông, n a tin n a ng .

Ông ph khói thu c dày đ c như m t đám mây, ho kh c kh c nói ti p :

- Cái th răng sên răng v t đã th m béo chi. M i b a tê đây thôi, mi ng đi t Hòa M qua Trò, d c đư ng m t con chó sói núp trong b i r m, nh y ch m ra, táp luôn vô b p chân mi ng hai mi ng, nhay nhay r i kêu ăng ng b ch y. Mi ng th y b p chân hơi ngưa ng a, s tay xu ng gãi thì th y r t xu ng đ t tám cái răng chó tr ng h u mà nh n quá đinh. Té ra anh ta táp m nh quá, răng d t luôn vô da mi ng, coi như nh răng. T i nghi p cái con chó sói đó r i đ n ch t đói m t thôi. R ng m t tám cái răng c a thì còn ăn u ng cách răng - Ông B ng t c t c lư i t v thương xót cho con chó sói đã

c n ông. Các em hoang mang không bi t ông nói chơi hay nói th t, vì nét m t, gi ng nói c a ông không có v m t chút gì là đùa vui h t. Qua kh i m t d c núi khá cao, ông ch cho các em xem nh ng bãi c t voi to b ng cái thúng úp, còn nóng hôi h i - Ch ng t đàn voi v a đi qua đây xong - Tư-dát ngó bãi c t voi cư i nói :

- Ư c chi t i minh cũng a đư c nh ng bãi c t to như ri hè? T i mình ch vi c kéo nhau đ n trư c c ng đ n t i Tây, a m i th ng m t bãi, t i Tây ngó th y cũng đ khi p mà ch t.

101

Qua kh i núi r m, ti p đ n vùng đ i c tranh b t ngàn san sát như bát úp. Ông B ng ch cho các em nh ng d u chân c p m i nguyên, in trên m t đ t ư t.

Các em nhìn nh ng d u chân h t d u chân mèo nhưng to b ng cái bát, s xanh m t, v i vàng đi sát vào nhau.

B ng h i :

- Ông ơi ông! trên Hòa M có nhi u c p không ông?

Ông B ng ࠦ#224; nói :

- Tư ng chi ch cái gi ng c p beo thì ch ng thi u! Nhi u b a mi ng đi b t tranh, gánh tranh v nhà m ra phơi, th y có hai ba cái đuôi c p máu me đ

lòm, ngúc nga ngúc ng c, n m l n trong tranh. Té ra mi ng m i b t, b t luôn đuôi c m t bày c p đang ng i rình m i mà không bi t!

C đ i phá lên cư i, nhao nhao nói :

- Ông nói tr ng chi tr ng g m r a ông ơi!

Ông B ng m t v n t nh khô, à k ti p :

- Cách đây ch ng n a tháng, m t b a mi ng đi b t tranh v , v a m bó

tranh ra thì có m t c c chi to c b ng trái bư i, tròn tròn, nâu nâu, nhăn nhăn, lăn ra kêu cái b ch. Mi ng lư m lên ngó coi, té ra c m t đùm... dái c p! Cái li m m i đưa cho th rèn c t l i ch u, s c đã g m, b t dái c p mà

c ng t x t như b t chu i chín!

Tư-dát h i ông :

- R a ch mô r i ông?

- Cái chi?

- ùm dái c p y?

- Mi ng lu c ch m mu i t ngay b a đó. Ð lâu s ôi.

- Ông chép mi ng :

- Cái anh dái c p lơ mơ r a mà ng t đáo đ , có ph n ng t hơn anh dái voi. C đ i bò lăn ra bãi c tranh mà cư i, còn ông B ng m t v n t nh khô, th ng th ng qu n m t đi u thu c lá cũng to b ng ngón chân cái, đánh đá l a hút. Ông B ng nói tr ng chơi mà M ng c tư ng th t.

Em ho ng quá, đi nép sát vào Tư-dát, m t tay bíu ch t th t lưng da. Tư-dát quay sang nói :

- Nì, l c p nó có nh y ra v thì c u nh b n t t ra nghe, c u mà níu ch t quá, h n tha luôn c t đi thì ch t t đó nghe!

Qua làng Sơn Qua qua khe Nư c Nóng, qua làng Thanh Tân, r i làng Ð t Ð , m c đ c m t gi ng tre l ô T làng đ t đ đi men theo b con sông Ô Lâu u n lư n quanh có nư c ch y rì rào gi a hai b lau s y um tùm.

9

Năm gi chi u hôm đó, Ð i đ t chân lên đ t chi n khu Hòa M . Chi n khu! Hai ti ng m i m này đã t ng g i lên trong trí tư ng tư ng các chi n sĩ nh tu i trong đ i Thi u niên trinh sát bi t bao hình nh hùng tráng thơ m ng...

Sau Cách M ng tháng Tám, l n đ u tiên các em đư c nghe hai ti ng chi n khu qua bài hát: “Nh chi n khu”.

“Chi u nay xa chi n khu trong r ng chi u

Bên b ti ng su i reo ngàn thông réo...”

102

H i còn m t tr n Hu , m i l n sinh ho t đ i c t ti ng hát bài “Nh chi n khu” các em l i th y hi n ra trư c m t nh ng rùng thông vi vu trong gió

ngàn, dòng su i b c l p lánh ch y róc rách gi a hai b đá tr ng phau... M t đoàn chi n sĩ ng i bên su i mài gươm, lau súng. M t toán chi n sĩ khác cư i ng a phi vun vút qua đèo.

B i v y mà chi u hôm đó, khi đã đ t chân lên đ t chi n khu Hòa M r i mà

c đ i v n không ng t m m h i ông B ng :

- S p đ n chi n khu chưa ông?

- i ch ng bao lâu n a m i t i chi n khu ông?

Ông B ng khoát tay ch bao quát vùng đ i núi trư c m t nói :

- Chi n khu ta đây ch mô n a các cháu.

C đ i s ng s t :

- Chi n khu là đây thi t h ông?

Ông B ng lên gi ng gi ng gi i :

- Cái vùng núi non ni t đ i th y t thì g i là Hòa M . M i đây Chính ph c i ra tên m i là chi n khu. Chi n khu v i Hòa M cũng là m t c thôi. C đ i nhìn nhau tưng h ng. Ch ng có gì gi ng v i nh ng đi u các em tư ng tư ng trư c đây.

Hòa M là m t cái làng ven núi, lơ thơ ch ng vài ch c nóc nhà n m r i rác trên m t r o đ t dài và h p.

M t bên là núi cao trùng đi p, m t bên là con sông Ô Lâu quanh co u n khúc. Sông h p, nhi u khúc vén qu n l i qua đư c, phơi c s i đá dư i dòng. T ng quãng, t ng quãng, ngư i ta đ p nh ng cái kè b ng c c g và đá ch n ngang sông. Nư c ch y ào ào qua nh ng ch kè đ h , đ y nh ng chi c gu ng nư c n ng n , kĩu k t quay đ u đ u v c nư c sông lên đ vào nh ng cái máng nư c trên cao, tư i nh ng th a ru ng ven sông. Nh ng ngôi nhà tranh, vách đ t nép mình dư i nh ng r ng tre l ô dày r m như r ng. M t l i đi nh ngo n ngoèo ch y xuyên qua làng. D c hai bên l i đi là nh ng dãy sán, khoai chen l n v i nh ng đám c tranh cao quá đ u ngư i. Trên các v ng khoái, sán r t nhi u d u chân l n lòi. Có nh ng đám sán r t r ng b l n lòi dũi nát. Ð ng bào đây ngư i nào nư c da cũng xanh mai mái b i b nh s t rét kinh niên.

V chi u, khí núi m t màu tr ng đ c, dâng lên m m t. Mưa r rích, gió núi th i ào ào. B đ i cán b , công nhân các cơ quan, công xư ng c a t nh, t các ng đư ng rút lui khác cũng l n lư t n i nhau đ lên Hòa M Ngư i nào cũng m t nhoài, m t mày ph ph c ư t mèm l m láp su t t đ u đ n chân. Kh p làng nhà nào cũng ch t ních ngư i, súng đ n ba lô đ đ c. Nh ng cây sào l ô dài phơi đ y qu n áo. Ðư ng đi l i l i, bùn s c lên dư i hàng trăm bàn chân mang vác n ng n , trơn như đ m . Ti ng g i nhau í a i su t t đ u làng đ n cu i làng.

Làng Hòa M đư c g i là ti n-chi n-khu. Chi n khu chính n m sâu trong dãy núi xanh rì đ ng sau làng. Ð i Thi u niên trinh sát tr c thu c Trung đoàn b , ph i vào đóng chi n khu M t, g i t t là Xê-ca M t. T Hòa M vào đ n Xêca M t xa vào quãng hai cây s , qua m t d i r ng th p b ng ph ng. M t con su i khá r ng nư c ch y , v i nh ng t ng đá xanh rêu trơn nh y, đâm sâu vào dãy núi miên man trùng đi p. Men theo b su i đi thêm ch ng n a cây s là đ n nơi đóng quân. M t dãy lán m t mái, d ng ngay bên b su i. Dãy lán này m i d ng cách đây ch vài hôm, lá l p, c t, kèo, rui, l t bu c v n còn 103

tươi nguyên. M i bên có m t dãy s p dài su t t đ u lán đ n cu i lán, đ làm giư ng n m. M t s p lát b ng nh ng cành cây còng queo, so le, g gh , n m lên đó khác nào n m lên m t bó c i.

Ð i đư c ch đ nh cái lán s ba k t dư i lên.

Tư-dát s tay lên m t s p, g t gù nói :

- Ngư i ta nói đ i chi n sĩ n m gai n m m t là như ri đây anh em . T c c nh sinh tình, em ng kh u đ c luôn m t đo n thơ nh v a ch t nghĩ ra

:

“S ng th i n m trên cành cây,

Ch t th i áo súng b c thây chi n trư ng

Nhưng ta là V Qu c Ðoàn

Gian nguy đâu có s n gan anh hùng”.

- Hay! Hay! - C đ i nhi t thành khen ng i. Nhi u em yêu c u Tư-dát đ c l i đ h c theo. Ch m t tí là c đ i thu c. Em hát, em ngâm nh n nh o c khu r ng.

Không khí trong đ i phút ch c tươi vui ph n ch n h n lên. V a đ t ba lô, túi d t xu ng s p n m, đ i trư ng li n huy đ ng c đ i ra r ng phát c i khô. Tr i s p t i, đ i trư ng cho nhóm lên gi a lán m t đ ng l a to như đ ng l a tr i. Khói xông mù m t - ánh l a b p bùng. C đ i vây quanh l y đ ng l a, c i áo qu n ư t ra hơ, trêu ch c nhau cư i nói râm ran. Hành quân m t l th mà c đêm đó c đ i đ u thao th c đ n quá n a đêm, không sao ng đư c. M t ph n t i cái s p n m c đâm nhói nhói gi a lưng, m t ph n vì nh ng ti ng đ ng d s c a r ng đêm - ti ng ho ng kêu, vư n hú, ti ng m t đàn voi ào ào đi qua đâu đó trên d c núi, làm cành cây gãy răng r c, ti ng chim t quy kh c kho i bu n th m và nhi u ti ng r ng huy n bí khác làm cho c đ i c s n h t gai c, c nhích d n nép sát vào nhau. Hôm sau, đ i ăn b a ăn đ u tiên c a chi n khu. Cơm g o l c v i mu i tráng, ph i b lá r ng cu n l i làm bát và b cành cây làm đũa ôi, nh sao xi t, k sao h t nh ng gian kh thi u th n c a chi n khu nh ng ngày đ u tiên y. Mư i năm sau m t nhà chép s đã ghi l i m y nét t ng quát c a hoàn c nh chi n khu Hòa M ngày đó như sau :

“Vi c t ch c các chi n khu các vùng r ng núi đ u làm r t sơ sài. Lương th c d tr r t thi u th n Th a Thiên lúc rút lên núi, lương th c v n v n ch còn hai t n g o. Trong lúc đó s ngư i ăn k c cán b , b đ i nhân viên các ngành, t v chi n đ u, công nhân cơ xư ng có t i hai ngàn ngư i..”

Ch m y dòng v n t t đó cũng đ g i cho chúng ta ngày nay hình dung đư c m t ph n s gian kh thi u th n đáng s c a hoàn c nh chi n khu Hòa M

nh ng ngày đ u tiên y.

10

Hai hôm sau, sau b a cơm chi u, Trung đoàn trư ng hà Văn Lâu đ n g p đ i. Ngay trư c m t lán là dòng su i m p mô đá ph rêu trơn tu t, phía sau là

d c núi cao d ng, hai bên là r ng r m, nên đ i không th t p h p thành hàng ngũ ch nh t đ đón Trung đoàn trư ng như h i nào. Các em ph i ng i x p b ng trên s p n m đ đón ông. T t nhiên đ i trư ng cũng không th hô

nghiêm khi th y Trung đoàn trư ng bư c vào đ u lán.

104

Ch sau m y tu n g p l i mà ông l h n đi. Ngư i ông g y s p, gương m t h c hác, hai m t trũng sâu, thâm qu ng tư ng đâu như có đ n trăm đêm nay r i ông không ch p m t.

Ông ng i lên mép s p, nhìn c đ i kh p lư t. C p m t thâm qu ng m t m i c a ông v n ánh lên v d u dàng, trìu m n c a ngư i cha. Ông ch t nhíu trán l i h i đ i trư ng?

- Quân s đ i sao ít h n đi th này? Có em nào đi đâu không?

Ð i trư ng ng i c nh ông nói :

- Báo cáo anh, đ i hi n nay ch còn mư i chín đ i viên. B n em đã hy sinh, và

tám em đư c c vào tham gia chi n đ u M t tr n phía Nam chưa có tin t c gì.

Trung đoàn trư ng ng i yên l ng m t lúc khá lâu. M t ông đám đăm nhìn dòng su i ch y xi t dư i chân lán. Nhìn nét m t ông, các em hi u ngay r ng ông sáp nói v i mình nh ng đi u quan tr ng...

- Các em , - Ông ng ng lên nhìn c đ i và nói - hoàn c nh chi n khu c a chúng ta lúc này gian kh thi u th n như th nào, anh không nói ch c các em cũng đã rõ. Và mai đây ch c s còn gian kh thi u th n nhi u hơn n a. S p đ n, c chi n khu s ph i ăn cháo, ăn rau r ng thay cơm... Trong nh ng ngày chi n đ u v a qua h u h t các em đã t ra x ng đáng là b n chi n đ u c a ngư i li t sĩ thi u niên anh hùng ch t trên c t thép thu lôi. i các em đã

góp ph n không nh công lao và xương máu cho c ng cu c kháng chi n c u nư c. Anh xin thay m t Ban ch huy trung đoàn bi u dương và khen ng i t t c các em! Nhưng hoàn c nh chi n đ u c a b đ i chúng ta s vô cùng gian kh n ng n . Anh s r ng s c vóc nh bé c a các em khó lòng kham ch u n i. B i v y đêm qua Ban ch huy trung đoàn đã h p đ gi i quy t v n đ đ i c a các em. Cu c h p đã đi đ n quy t ngh là anh s đ n g p tr c ti p các em, h i ý ki n các em, em nào mu n tr v s ng v i gia đinh thì trung đoàn đ ng ý cho các em v . Trung đoàn s b trí ngư i đưa các em v đ n ch mà

m t mình các em có th tr v tìm l i gia đình đư c. Các em th y th nào?

Trư c ý ki n đ t ng t c a Trung đoàn trư ng, c đ i ng i l ng đi r t lâu, lòng xao xuy n b n ch n khôn t .

Ti ng c i n lép bép, ti ng su i ch y , lúc này nghe sao mà to mà vang đ n th . T nhiên c đ i em nào cũng th y c mình ngh n l i mu n khóc. Nhưng chưa rõ t i sao mình mu n khóc? Có l đó là c m giác khi th y mình s p ph i r i b m t cái gì vô cùng thân thi t, mà n u m t nó là m t h t m i m m vui trên đ i, là ch ng còn bi t mình ph i s ng ra sao đây.

- Các em cho anh bi t ý ki n đi? - Trung đoàn trư ng nh c l i và ng c nhiên khi th y t t c nh ng c p m t đang nhìn ông đ u ư t đ hoe. M ng thì khóc th t s , nư c m t ch y ràn r a trên hai gò má đen nh m b i tro than. Lư m ng i g n cu i lán b ng nh y xu ng đ t. Em bư c l i g n đ ng l a, nhìn Trung đoàn trư ng mím mím môi như đang c nu t cái gì c ch c trào lên c . Em nói gi ng rung lên :

- Thưa anh, các b n khác trong đ i nghĩ răng em không bi t. Riêng em, em tha thi t xin trung đoàn cho em đư c l i chi n khu. Dù mai đây có đói kh g p mư i ri em cũng xin ch u. Em ưng thà ph i tru ng, l mà ch t đói trên chi n khu còn hơn ph i tr v thành ph mà chung, l n v i t i Tây, t i Vi t gian.

Nh ng ti ng nói sau cùng c a em bi n thành ti ng n c ngh n ngào. 105

- D thưa anh, em cũng xin như b n Lư m.

- Em cũng xin như r a! C c kh chi em cũng xin l i chi n khu. T t c đ i cùng giơ cao tay lên và tranh nhau nói v i Trung đoàn trư ng. M ng cũng nh y t trên s p xu ng đ t, bư c l i đ ng sát bên Lư m, nói gi ng g n như van lơn :

- Thưa anh, chúng em còn nh , chưa làm đư c chi nhi u cho chi n khu thì

trung đoàn cho chúng em ăn ít đi cũng đư c. M i b a các anh ăn m t chén cơm thì chúng em ch xin ăn n a chén thôi. Ð ng b t chúng em ph i v nhà, t i chúng em l m anh n .

Ôi, nh ng l i van xin thơ ngây mà th ng thi t, van xin đư c nh n ph n gian kh thi u th n, đư c cùng s ng cùng ch t v i chi n khu, đư c chi n đ u hy sinh vì s s ng còn c a T qu c, c a các chi n sĩ nh tu i này đã làm cho Trung đoàn trư ng ph i rơi nư c m t. Ông rút mùi xoa trong túi th m nhanh hai m t. Ông r i ch ng i bư c l i ôm M ng vào lòng và nói :

- M t l n n a các em càng làm cho anh thêm tin r ng các em đã x ng đáng và s x ng đáng là b n chi n đ u c a em V nh. Bây gi thì th này: n u t t c các em đ u tình nguy n l i chi n khu đ tham gia chi n đ u, anh s v báo cáo l i v i toàn th Ban ch huy trung đoàn, ch c ch n các anh cũng s đ ng ý đ các em l i thôi. Còn bây gi anh chúc các em đêm nay ng m t gi c th t ngon. Và sáng ngày mai chúng ta s cùng nhau b t tay vào vi c xây d ng t ch c chi n khu.

chu n b đ bư c vào tr n chi n đ u m i.

Ð i trư ng v v hai bàn tay nói v i đ i :

- Các em, chúng ta hãy hát lên m t bài th t to, th t hay đ ti n Trung đoàn trư ng nào!

Kỳ đang ng i x p b ng trên s p, v t đ ng ngay d y. Em thay Quỳnh làm qu n ca c a đ i. Quỳnh v n n m tr m quân y M t tr n, nghe đâu tr m đang trên đư ng chuy n lên chi n khu. Kỳ ng ng cao đ u, hơi phư n ngư i lên r i c t gi ng trong ng n, lanh l nh cao vút :

“ oàn V Qu c quân m t l n ra đi...”

C đ i vùng đ ng h t c d y trên s p, l y h t hơi s c hòa theo :

“Nào có mong chi đâu ngày tr v

Ra đi ra đi b o t n sông núi

Ra đi ra đi thà ch t không lui...”

Ti ng hát bay lư n trên m t su i, tràn qua nh ng l p l p cây r ng, tràn qua gai góc t i tăm, qu n quít theo chân Trung đoàn trư ng cho đ n t n bìa r ng. Ti ng hát c a các em hôm nay làm cho ông th y lòng c m đ ng, x n xang khác thư ng. Trư c khi trèo khu t sang bên kia d c núi, ông dùng l i l ng nghe cho đ n lúc ti ng hát t t h n. Ông b ng có c m giác nh ng l i hào hùng quy t li t và s c sôi nghĩa khí kia không ph i do các chi n sĩ nh bé c a ông hát lên mà chính là ti ng đ ng v ng thôi thúc c a ý chí Nhân Dân và Ð t Nư c trong gi phút vô cùng nghiêm tr ng c a l ch s . Ti ng hát như m t ng n l a bùng lên cháy r c r gi a đêm r ng l nh t i, nó

làm cho r ng và lòng ông m h n l i, vui h n lên.

106

Ph n th tư

1

Chi m xong Hu , gi i vây đư c cho đ ng b n b quân ta vây hãm sau g n hai tháng, vi n binh gi c ti p t c đánh d c ra phía B c Th a Thiên. Th gi c m nh như lũ tràn. Các làng xã n m ven đư ng s m t: An Hòa, Hi n Sĩ, Phú

c, Phò Tr ch, M Chánh... L n lư t l t vào tay chúng. Cu c kháng chi n c a tinh Th a Thiên bư c vào th i kỳ khó khăn, gian kh , đen t i nh t.

Kho ng mư i lăm ngày sau khi chi m đóng Hu , gi c Pháp đã thi t l p xong chính quy n bù nhìn. Tên Nguy n Khoa Toàn - h i Pháp thu c làm đ c h c, m y l n n núp xó xinh nào nay chui ra lên gh T nh trư ng. Chúng c p t c cho d n d p s a sang l i thành ph , ph c h i sinh ho t. Chúng ráo ri t d ng g p b máy kìm k p, đàn áp nhân dân. Ngo nh đi ngo nh l i kh p thành ph đã m c lên nhan nh n nào Ty An ninh, s m t thám Phòng Nhì, s m t thám Liên Bang, ty C nh sát, nhà tù... Nh ng tên lính ng y đ u tiên xu t hi n trên đư ng ph Hu . Chúng v a đư c b n Pháp tuy n d ng trong vòng mư i hôm tr l i nên chưa có đ ng ph c, ăn b n táp nham như thư ng dân. Ð a sơ mi c c tay, qu n “soóc”, chân đ t; đ a áo vét tông cháo lòng đ i mũ ph t; đ a áo qu n bà ba, kéo gu c l p k p; trư c ng c áo đeo l ng l ng t m bi n b ng bìa c ng, hình qu trám, to b ng c bàn tay, n n vàng, vi n đ có ba ch B o v quân (B o v quân). Hàng ngày máy bay đakôta bay lư n t đ u t nh đ n cu i t nh, x truy n đơn tr ng xóa.

“H i đ ng bào!

Ai t n cư đâu thì nên mau mau h i cư v thành ph .

Ð ng bào v đư c quân đ i liên hi p Pháp và chính ph Nam tri u che ch , b o v như xưa. C m không đư c ch y theo Vi t Minh! Ch y theo Vi t Minh là c m ch c cái ch t trong tay. Quân lính c a Vi t Minh đã b quân đ i Pháp đánh cho tơi b i, ki t qu và hoàn toàn tan rã. Quân đ i Pháp hi n đang ti p t c truy lùng chúng và s p s a tiêu di t nh ng tên s ng sót cu i cùng!”. c nh ng t truy n đơn này, nhi u đ ng bào Hu băn khoăn lo nghĩ. Lòng tin vào cu c kháng chi n c a nhi u ngư i khác nào cây con trư c cơn bão l n. Ngư i h i cư v Hu ngày m t đông. Ph n l n h tr v b ng đư ng sông. T sáng tinh mơ đ n t i m t thuy n l n, đò nh , n i mũi n i lái nhau xuôi v thành ph , trên các con sông An C u - ông Ba, sông Sinh, Sông Hương. Thuy n, đò ch t cao ng t ngh u nh ng rương hòm, bao b , bàn gh , n i niêu, thúng m ng, và hàng trăm th đ đ c linh tinh khác. Ngư i chen chúc ng i chóc ngóc trên đ đ c, trên mui thuy n. Nét m t ngư i nào cũng đ y v th p th m; lo âu. Ai đoán ch c đư c cu c s ng s p đ n trong lòng thành ph gi c chi m s lành d ra sao đây? Nhi u bà già ng i x p b ng gi a đ ng đ đ c, v a l n tràng h t v a lâm râm ni m Ph t. Vào m t bu i chi u, trong s thuy n đò h i cư trên sông Sinh có m t chi c đò

nh m t mui, ch m t gia đình b n ngư i. M t ngư i đàn ông đã đ ng tu i và

ba đ a con nít. Chi c đò ch m t ngư i chèo. Ông lão chèo đò tr c g n sáu mươi, c m lơ thơ m t chòm râu tiêu mu i, m c áo t thân v i nhu m đà, qu n xà l n xanh vá ch ng đ p, l p l ng đ u g i.

107

Cái gia đình h i cư trên chi c đò này hơi l . H g n như ch ng có đ đ c gì

ngoài m y b c áo qu n đ trong khoang thuy n và ba cái áo tơi lá đ m t đ ng sù s trư c mũi đò. Th t khó đoán đư c quan h gia đình gi a b n con ngư i trong đò. Ngư i đàn ông kho ng trên dư i b n mươi tu i, m t vuông ch đi n, tóc r tre r m bù xù, lông mày mũi mác, râu ria l m ch m. Ba đ a con nít suýt soát tu i nhau, tr c mư i b n, mư i lăm. M t đ a m t mũi khá

xinh trai da d tr ng tr o m t m t mí, tóc đ r , m c qu n ka ki xám, áo len dài tay màu rư u chát. M t đ a gày nhom, cao lòng khòng, hai ng chân th ng đu t như hai ng quy n, mi ng r ng ngoác, mui h ch ngư c, v m t li n láu. Nó m c cái áo sơ mi cũ ng n cũn như áo đi mư n và c cái qu n bà

ba v i chúc bâu tr ng, c kéo mãi mà hai ng qu n v n ch lơ l ng đ n gi a b ng chân.

a th ba th p nh hơn hai đ a kia m t tí, nư c da ngăm ngăm đen, đ u húi cua, trán vuông mà giô, c p m t to thô l . Nó m c b áo qu n bà ba v i đà vá víu. N u đ i thêm cái nón mê, và c m trong tay m t cây roi thì đúng là m t chú bé chăn trâu chính hi u.

ý cách xưng hô thì th y ba đ a g i nhau c u, t và g i ngư i đàn ông khi thì anh, khi thì ba. Và m i l n nghe chúng g i anh, ngư i đàn ông li n l m t m t cái, chúng li n v i vàng ch a ngay sang g i ba, và t m tim cư i. ò v đ n ngã ba Sình thì tr i l c r c đ mưa.

Th ng bé có v m t li n láu, thò đ u ra ngoài mui đò, m t nghênh lên nhìn tr i. Nó th t đ u vào khoang đò, nói v i ngư i l n tu i, gi ng lo l ng :

- Anh ơi! à... Ba ơi! Tr i s p mưa to r i. L y m y cái tơi vô không thì ư t h t!

Ngư i l n tu i l m t, đ t ngón tay tr lên môi ra hi u. Th ng bé v i im ngay. Nó đã nh ra v a nói m t đi u th m vô lý - áo tơi lá là đ đi mưa l i còn s mưa ư t! N u không vô lý thì ch c là đã h hênh ti t l m t đi u bí

m t gì đó đang n m trong m y cái tơi lá kia.

Con đò qua kh i ngã ba Sình đư c m t quãng b ng t trên b bên ph i có

ti ng g i gi t gi ng như quát.

- Ê! Chi c đò m t mui, m t ngư i chèo kia! Chèo vô đây ngay. Nghe ti ng quát ba đ a tr gi t b n ngư i, nh n nhác ghé vào k h mui đò, nhìn lên b . Ngư i l n tu i h i ông c chèo đò, v m t như ngơ ngác, ng ngh ch :

- Ai g i chi mà x ng gi ng v y c ơi?

- T i h n g i đò đ ki m soát đó! - Ông c chèo đò c c c n tr l i. Ông khoáy khoáy mái chèo ghìm con đò đi ch m l i.

Nghe hai ti ng ki m soát, m t ba đ a tr tái đi trông th y. Ngư i đàn ông nói v i ông c chèo đò :

- C c chèo th ng cho m y cha con tôi đi đư c không c ? ò ta thì có đ l chi mà ki m soát. Chèo vô chèo ra e v t i nhà t i m t c ơi!

- Không đư c mô - Ông c l c đ u nói. - T i h n đã g i mà không vô là t i h n b n ngay. Sáng b a qua có m t chi c đò ba mui ch tám m ng ngư i, b t i h n b n chìm khúc sông ni r i.

Mi ng nói, tay ông c c y m nh mái chèo, chèo con đò vô th ng phía b . Bi t không th nào l t qua tr m ki m soát c a gi c C a ngõ Hu này, ngư i đàn ông v i quay l i, ra hi u cho ba đ a tr nhích đ n g n và nói r t kh :

- Anh d n gì các em ph i nh k nghe?

Ba đ a cùng g t đ u, ng i im thin thít, v m t t bi t t i. Th ng bé có b m t li n láu, cơ h không ng i v ng. Nó ng lưng xu ng s p thuy n, đ u g i 108

lên b c qu n áo, nh m m t v ng , nhưng hai đ u g i c rung rung đánh nh p.

Còn đò c p b n. Trên b n có hai tên lính Pháp cao l n tay c m ti u liên, và

m t th ng B o v quân m t dài như m t ng a, m c b áo qu n “Sóc” ka-ki vàng, lưng đeo súng l c, tay c m roi c c bò. Nó bư c xu ng b n, vung v y cây roi, hách d ch ra l nh :

- Ngư i trong đò lên h t c đây đ các quan l n xét!

B n “cha con” chui ra kh i mui, l c t c bư c lên b . Ngư i đàn ông ch p tay chào chúng, dáng b khúm núm, s s t :

- Chào các quan l n !

Hai tên Pháp giương c p m t vàng như m t r n, h t nhìn ngư i đàn ông l i nhìn ba đ a con nít. Th ng B o v quân tay ch ng n nh, h t hàm h i :

- Chúng mày đi đâu?

Ngư i đàn ông hai tay v n ch p trư c b ng, lưng khòng xu ng như v n ti p t c chào, l phép tr l i :

- D b m... d ... gia đình chúng tôi h i cư v Hu .

- V đâu?

- D Vĩ D .

- Chúng mày là th nào v i nhau!

D , b m b n cha con !

- Cha con? - Th ng B o v quân g n gi ng h i l i, v nghi ng . Ngư i đàn ông ch t ng đ a m t, nói như phân tr n.

- D , b m hai cháu này là con v c , còn cháu này, - Anh ch th ng bé m t mũi li n láu - là con v l .

- Chúng nó lên m y?

- D b m, cháu này mư i ba. - Anh ch th ng bé nư c da ngăm ngăm đen. - Còn hai cháu này đ u mư i b n c . Ch ng là hai m nhà cháu c cùng m t tháng.

- Mày bao nhiêu tu i?

- D b m băm chín, tu i mão.

- V mày đâu?

- D b m, m c nhà cháu ch t b nh t năm kia. Còn m hai nhà cháu thì

m i ch t đ u tháng trư c phía ngoài Phò Tr ch... xu ng ph i đ n máy bay.

- Ch t là đáng ki p? Ai khi n ch y theo t i Vi t Minh làm chi!

- D b m đâu có dám ! S súng đ n quá r i ch y quáng ch y quàng đó thôi.

- Dư i đò ch nh ng chi?

- D b m ch ng có chi... Ch có m y b c áo qu n rách c a các chát v i m y cái tơi lá... Có ít nhi u c a n ch y t n cư b m t s ch trơn... - Ngư i đàn ông th dài nhăn nhó.

Th ng B o v quân quay l i xì l xì là m t tràng v i hai tên Fháp. Hai tên Pháp m t giương thao láo, g t g t đ u. Tên B o v quân d t cây roi c c bò

vào th t lưng, rút súng l c lên đ n, bư c xu ng đò l c soát. Ba đ a tr đ ng quay lưng ra sông, m t c p nhìn xu ng đ t. M i ti ng đ ng l c c c, ! ch k ch t dư i con đò v ng lên làm chúng gi t mình thon thót nh t là khi nghe ti ng m y cái áo tơi lá b đá kêu lo c xo c, m t ba đ a đ u xám xanh c l i. Tr i chi u hôm đó rét căm căm thêm gió sông th i hun hút, mà hai thái dương chúng m hôi c r n ra l m t m. Ngư i đàn ông kh đưa m t nhìn chúng v i ánh m t ng m b o: “Bình tĩnh l i các em” Th ng B o v quân sau m t h i l c 109

soát khá k , đút súng l c vào bao, đ p mũi con đò nh y lên b . H n l i xì l xì là v i hai tên Pháp, r i quay sang nói v i ngư i đàn ông : Cho đi! V nhà ph i an cư l c nghi p, không đư c nghe theo t i Vi t Minh xúi b y mà làm lo n nghe chưa?

- A lê! cút!

Lúc con đò chèo ra đ n gi a sông ba đ a bé coi b m i hoàn h n. Th ng bé m t mũi li n láu, thè lư i ngo o đ u nói :

- Lúc nghe h n đá lo c xo c vô m y cái tơi lá, tao tư ng tim r ng m t bay .

- Tao cũng r a - Tháng bé m t xinh trai qu t m hôi trán nói thì thào như còn s b n trên b nghe ti ng.

- Tao th y n l nh c xương s ng.

Trong ba đ a thì th ng bé nư c da ngăm đen coi b gan, bình tinh hơn c . Nó

ghé m t vào khe h mui đò, chăm chăm nhìn lên b , l m b m ch i.

- M cha h n? Làm Vi t gian mà coi b h ng hách đã g m? Ð n lúc t ng ph n công thì mi có ch y đ ng tr i!

Ngư i đàn ông ng i xích l i g n ba đ a, nói v a đ chúng nghe :

- L n sau các em ph i g ng gi thái đ bình tinh hơn n a. Anh th y m t các em lúc đó c t không đư c chút máu.

Ba đ a g t g t đ u, cùng nói :

- Thưa ba, chúng con xin nh ! - Và chúng cùng c t ti ng cư i to.

2

Các gia đình h i cư kỳ qu c này chính là m t t trong đ i Thi u niên trinh sát đư c c v Hu ho t đ ng sau khi thành ph b gi c chi m đư c hơn hai mươi ngày. Ngư i đàn ông là anh Ð ng, cán b c a ban quân báo trung đoàn, mà

anh em trong ban quen g i là

ng-râu.

Còn ba đ a tr là đ i viên c a Ð i.

Th ng bé m t mũi xinh trai là Kim cùng t v i Tư-dát, hay làm đi u làm b , các b n đ t tên cho là Kim-đi u. Th ng g y nhom v m t li n láu ch ng ph i ai xa l , chính là Tư-đát.

Th ng bé th ba, con v “c ” như anh

ng-râu gi i thi u là Lư m, có cái

răng c a s t, các b n quen g i là Lư m-s t. Sau cái hôm Trung đoàn trư ng Hà Văn Lâu đ n g p đ i chi n khu m t, ông đã tr c ti p giao nhi m v chi n đ u đ u tiên cho đ i: C ngay m t t tr l i Hu ho t đ ng quân báo, và m t t ba đ i viên khác làm nhi m v liên l c cho t quân báo t Hu v chi n khu. Hai t này s do m t cán b c a Ban Quân báo trung đoàn c sang tr c ti p ph trách. Anh

ng-râu là chi n sĩ V Qu c Ðoàn Nam ti n,

chi n đ u su t m t tr n An Khê, Phú Phong. Trư c ngày Hu n súng kháng chi n ít lâu, anh đư c đi u ra công tác trung đoàn Tr n Cao Vân. Tr l i Hu chi n đ u! Tin này làm cho c đ i em nào cũng th y ru t gan nôn nao như say sóng. Tuy chưa bi t đ i trư ng s c ai, nhưng b n tr su t ngày hôm đó c b i h i b i h i, ng i đ ng không yên. Chúng c m th y v a m ng v a lo, v a thích, v a s ...

Hôm đó, đ i trư ng vào chi n khu hai làm vi c v i ban Tham mưu trư ng đoàn t sáng s m, mãi đ n quá trưa anh m i v . c đ i reo lên ch y ùa ra đón anh t n đ u d c núi. Chúng hau háu nhìn cu n s tay anh đang c m tim đ p thình th ch, h i h p, ch đ i. Chúng bi t ch c danh sách c a t quân 110

báo và t liên l c đã ghi s n trong cu n s tay bìa xanh kia. Ð a nào s đư c cái may m n đáng m ng và đáng s đó?

V đ n lán, đ i trư ng m s tay l t l t các trang gi y ghi chi chít nh ng ch bút chì. Ð n m t trang anh đ t cây bút chì vào đó r i g p l i. B n tr nhìn nhau và nói v i nhau b ng m t.

i đó! Chính là cái trang mà đ i trư ng

đánh d u b ng cây bút chì y. Ð a mô đư c v Hu đánh Tây đã n m s n đó r i.

Ð i trư ng t p h p đ i ngay trong lán. Anh nói v i các đ i viên nh c a mình, v như mu n an i t t c nh ng đ i viên nào không may không trúng vào danh sách c a t quân báo và t liên l c.

- T t c các em, theo anh nh n xét đ u x ng đáng đư c c v Hu làm nhi m v . Nhưng tiêu chu n quan tr ng đ u tiên mà Ban tham mưu Trung đoàn yêu c u ch n các em vào t quân báo là ph i ít nhi u bi t ti ng Pháp. Vì

các em l t vào Hu s ph i hàng ngày đ ng đ u v i b n Pháp, s ph i tìm cách b t chuy n, nghe ngóng chúng đ thu lư m tin t c... Th là đ . V i tiêu chu n này b n tr đã đoán đư c ngay nh ng đ a nào s đư c ch n.

C đ i ch có Kim-đi u là h c h t năm đ nh t trư ng Kh i Ð nh, đ c sách ti ng Tây làu làu như cháo.

Tư-dát, và Lư m-s t đã đ b ng “rim”... còn h u h t ch m i h c l p năm l p tư (b ng l p m t l p hai bây gi ); m t s em còn chưa bi t ch như M ng, Ð i, B ng, Hòa-đen.

B n tr đoán không sai, ba đ a đư c ch n vào t liên l c là Hi n, Châu-sém và B ng. Theo đ i trư ng, tiêu chu n đ anh ch n vào t liên l c là thông thu c đư ng l i t Hu lên chi n khu, l i ph i có s c kh e, c p giò d o cu c b su t ngày không bi t m i.

Anh nhìn kh p lư t nh ng gương m t đang u xìu vì không đư c ch n, nói thêm :

- Còn các em khác thì hãy s n sàng chu n b tinh th n đ nh n nh ng nhi m v còn n ng n và nguy hi m hơn c nhi m v c a t quân báo và t liên l c. Nghe đ n hai ti ng nguy hi m, m t b n tr đang u xìu v t tươi lên hơn h n.

* * * * *

Trưa hôm sau, đ i trư ng d n sáu đ i viên :

Kim-đi u, Tư-dát, Lư m, Châu-sém, Hi n, B ng trèo qua hai d c núi đ n lán làm vi c c a Ban Tham mưu trung đoàn.

Lê Hư ng, Trư ng ban quân báo Trung đoàn và anh Ð ng-râu làm vi c v i sáu đ a cho đ n lúc m t tr i khu t núi.

Nhi m v c a t quân báo, k ho ch l t v Hu , nh ng bư c tu n t ph i làm khi đã đ t đư c chân lên Hu , k ho ch liên l c v i t liên l c v i chi n khu... C sáu đ a h t s c ng c nhiên và khâm ph c trư c b n k ho ch t m và

chu đáo c a ngư i ch huy tình báo m i ngoài hai mươi tu i này. Công tác quan tr ng đ u tiên mà t quân báo ph i làm là mang theo m t ngàn t truy n đơn v Hu . Và sau đó khi có l nh, s r i nh ng đ a đi m quy đ nh.

Lê Hư ng chi m y bó truy n đơn còn chưa ráo m c in đ trên cái bàn ghép b ng cành cây, b n chân bàn chôn xu ng đ t, nói v i sáu chi n sĩ nh tu i :

- Truy n đơn ni kêu g i đ ng bào Hu mình hãy tin tư ng và ng h kháng chi n, kháng chi n nh t đ nh th ng l i. Ð ng th i c nh cáo b n ngư i cam 111

tâm làm tay sai cho gi c. Chúng ph i li u h n, cách m ng và kháng chi n ngay bên nách chúng, n u chúng không s m t nh ng b ngh Vi t gian thì

kháng chi n s mư n “cái đ i mũ” c a chúng.

- “Mư n cái đ i mũ” c a t i Vi t gian!

C sáu đ a c cư i khúc khích hoài v i cái hình nh m i m và lý thú này c a anh trư ng ban quân báo. Lê Hư ng đ y m y bó truy n đơn t i trư c m t sáu đ a nói gi ng cư i cư i :

- T t nhiên là các em không th xách truy n đơn mà đi v Hu như xách xâu th t heo đư c! Các em ph i t nghĩ m o đưa nó qua l t các tr m ki m soát c a t i gi c. Khôn nh d i ch u đó nghe!

Mang c ngàn t truy n đơn qua hàng ch c tr m ki m soát gi c không ph i chuy n d . Không khéo l , b n gi c cho ăn đ n như chơi. Sáu đ a cùng v i anh

ng-râu h p bàn mãi. cu i cùng Lư m nghĩ đư c m o

gi u truy n đơn vào gi a các l p lá áo tơi lá.

Anh

ng-râu l y ti n c a ban tình báo c p, mua b n cái áo tơi lá đã cũ c a đ ng bào chi n khu Hòa M . B n tr ph i kỳ c c m t c bu i sáng đ g p và nhét ngàn t truy n đơn vào b n cái tơi lá. B i v y mà khi nghe th ng Vi t gian l c soát con đò, đá vào m y cái tơi lá kêu lo c xo c Tư-dát mu n r ng c tim và Kim-đi u th y n c xương s ng.

. Chu n b xong xuôi, anh

ng-râu và b n tr c i trang làm m t gia đình h i

cư, t chi n khu băng đ i núi, qua đư ng qu c l v đ ng b ng. Con đư ng qu c l khét l t mùi ô tô, mùi xăng. Nh ng thôn xóm gi c v a tràn qua, d u gi y đinh còn chi chít trên các l i đi. Tre, cau đ g c ng nghiêng như sau m t cơn bão l n. Nhà c a b gi c đ t v n còn nghi ngút khói. Chúng g p nhi u o, nhi u bà m , ông c vùa khóc, v a k l , b i các đ ng tro than tìm nh ng đ đ c còn sót l i chưa cháy h t. M t em bé gái c chân đeo cái vòng b c b đ i bác phanh ru t c nh m t g c mít, ru i nh ng bâu kín c m t em... Nhìn nh ng c nh tư ng đó, l n đ u tiên sáu đ a đư c bi t th nào là lòng căm thù gi c. Ðó là m t cái gì làm cho ru t gan chúng sôi s c lên. M t n i t c gi n mà chúng chưa t ng bi t đ n, b c ngùn ng t trong đ u Trong giây phút y chúng b ng th y thèm ghê g m có s c kh e, có võ ngh phi thư ng như Trương Phi, như VÕ Tòng, như T Thiên Ð i Thánh, như Phù đ ng Thiên Vương. Chúng s nh phăng c cây mít to như c t đình kia, và c th múa tít xông th ng đ n ch b n gi c đang đóng. Chúng s qu t g c mít vào b n gi c cho xương th t nát bét, b n tung tóe kh p c t nh Th a Thiên... B ng và Châu-sém tính c c hay n i nóng nh t đ i.

M t hai đ a v t đ kè như m t con kỳ nhông lúc c n nhau. Bư c m y bư c hai đ a l i ngoái đ u nhìn xác em bé gái c chân đeo vòng b c b đ n gi c phanh ru t bên g c mít. Hai đ a cùng l m b m ch i :

- M cha t i Tây!

M i l n đi ngang qua nh ng ngôi nhà cháy có các o các m vùa đào b i tro than, v a khóc lóc k l , c sáu đ a m t đ u cúi g m và c r o bư c th t nhanh. Chúng tư ng như các o, các m đ u bi t chúng là V Qu c Ðoàn - H

đang nhìn theo chúng, ch ch , xì x m bàn tán “M y cái th ng mang tơi lá

v a đi qua là Vê-cu-đê chính c ng đó. T i h n không v t súng ch y dài thì

mô đ n n i Tây đ n đư c đây mà đ t h t c a nhà c a bà con mình?” Ph i đi m t g n hai ngày hai t liên l c và quân báo m i v đ n ch S a, m t vùng quê cách Hu ch ng mươi cây s S a là m t làng to giàu có, trù m t, bao 112

quanh nh ng tr ng cát. Nh ng ngư i h i cư t t p đây khá đông, s a so n đò giang xuôi sông v Hu . Nó ph ng ph t cái không khí vùng ch Bao Vinh ngày Hu còn vây hãm gi c.

Sau khi b trí ch ăn c a t liên l c, giao cho Hi n làm t trư ng, quy đ nh ngày gi và m t hi u liên l c anh Ð ng-râu thuê chi c đò nh m t mui đưa t Quân báo xuôi sông v Vĩ D .

Vĩ D anh có ngư i o ru t ngoài sáu mươi tu i. Bà góa ch ng s m, ch có

m t ngư i con trai đi b đ i Nam ti n t năm b n sáu đ n nay không có tin t c gì v . Bà s ng m t mình v i túp nhà tranh nh bé và khu vư n rào d u kín đáo, tr ng cây ăn qu . Tính bà r ng rãi và c ng đ u c ng c có ti ng trong vùng. Th y vi c ph i, dù thi t h i đ n thân cũng làm, th y vi c chư ng tai gai m t là can thi p. Cách can thi p và ch ng l i nh ng chư ng tai gai m t c a bà là ch i, v khoa ch i c a bà thì vô đ ch, ch i có sách, có v n, có

vè, như bà con trong xóm thư ng nói.

H i quân ta còn vây gi c trong thành ph , bà con l i xóm t n cư h t, ch riêng m t mình bà v n l i bám ch c l y n p nhà tranh và vư n cây qu c a mình. M y l n anh

ng-râu v gi c o đi t n cư, nhưng bà đ u khăng khăng

“Tau ch ng ch y đi mô h t. S ng ch t nh tr i. N u có r i ro xu ng ph i đ n gi c mà ch t thì ch t ngay trên th m nhà mình còn sư ng hơn là ch t đư ng ch t ch ”.

Anh

ng-râu bi t ch c o mình v n l i nhà. Anh quy t đ nh đưa t quân báo v nh nhà o trong bu i đ u đ t chân lên Hu và sau đó s tùy cơ ng bi n.

3

kho ng sáu gi chi u, con đò v đ n Vĩ D . T Vĩ D có đư ng cái l n ch y th ng v đ n Hu và kho ng cách ch ng hai cây s .

Kim-đi u, Tư-dát và Lư m thò đ u ra kh i, mui đò, m t ng p ng p nhìn v phía Hu , tim đ p thình th ch trong l ng ng c. Chúng b n ch n h i h p và

c m đ ng đ n ngh t th . M i xa Hu chưa đ y tháng mà chúng có c m tư ng như đã xa Hu hàng năm tr i. Bi t bao k ni m da di t... Hu tưng b ng, sôi s c trong ngày t ng kh i nghĩa Hu l m li t ngang tàng n súng kháng chi n. Hu g m thét d d i năm mươi ngày đêm vây hãm quân thù. Hu hài hư c cư i c t b t c trong hoàn c nh nào. R i bóng dáng thân thương nh ng th ng b n cùng đ i mà nay không còn n a... Nh ng th ng b n cùng hát chung m t bài hát, cùng c n chung m t mi ng bánh b t l c, cùng đ p chung m t chi c m n, cùng l n l i trong cái chi n hào m t tr n B, m t tr n C... Th ng V nh, th ng

, th ng L c, th ng Sơn... Chúng đã mãi mãi n m l i

cùng v i Hu cái tu i mư i ba, mư i b n, mư i lăm. Nh ng đ a tr bán báo đánh giày, bán k o g ng, đ u ph ng rang, bán “cà-rem” đã ch t cho Hu . Ch t v vang oanh li t như nh ng anh hùng trong s sách xưa. T t c , t t c , hi n ra d n d p trong trí nh chúng. Phút ch c ba đ a b ng th y m t m đi, c nh v t v t nhòe như nhìn qua m t t m kính đ c. Chúng đã

khóc lúc nào không bi t.

Anh

ng-râu chui kh i mui đò, bư c đ n đ ng đ u mũi, đưa tay ch cho ông lão ch đò c p b n.

Con đò nh nhàng ghé vào cái b n đ t, có cây sung to m c nhoài ra sông. 113

B n ngư i tay xách b c qu n áo, khoác áo tơi lá, chào ông lão chèo đò, n i nhau bư c lên b . Tr i v n r rích mưa, khoác tơi lá mà đi vào xóm th t h p th i Tư-dát nhìn trư c nhìn sau không th y ai, nói nh v i các b n

-

c chi có tê-lê-phôn, quay lên Xê-ca báo cho t i trên đó bi t: Ba th ng mình đã đ b an toàn lên Hu .

Anh

ng-râu d n ba đ a đi men theo con đư ng đ t pha cát ven sông, r vào m t đư ng ki t hai bên hàng rào dâm b t m c cao quá đ u. Xóm v ng tanh. B n ngư i d ng l i. M t n p nhà tranh n m sâu gi a m t khu vư n xum xuê cây ăn trái: mãng c u, chanh, bư i, i, thanh trà. Xung quanh vư n cây kín hàng rào chè tàu cao quá đ u ba đ a. C ng ngõ đóng kín b ng cánh c a tre ken dày nh ng cành tre gai.

Anh Ð ng-râu nhón chân nhìn qua hàng rào và g i nh :

- O ơi, o! O ơi!

- Ch ai g i chi ngoài đó r a? - Trong nhà có ti ng bà già h i v ng ra.

- Cháu đây o ơi! Th ng Ð ng đây mà o. Ti ng bư c chân t t tư i ch y ra. Cánh c ng tre hé m . Trư c m t b n tr là m t bà già tr c sáu mươi. Tóc bà

m i đ m b c, ch i g n gh , búi thành l n sau gáy. M t bà tinh anh và lưng th ng như lưng con gái. Anh

ng-râu kêu “O” còn ba đ a l phép chào

“chào m ?”.

Bà già c đ ng trân trân nhìn “b n cha con”, r i b t ch t kêu lên gi ng v a m ng v a lo :

- i chao! ch t i bay v đây khi mô r a?

- Vô trong nhà cái đã r i cháu s thưa chuy n v i o. Anh

ng-râu quay l i gi c ba đ a.

- Vô nhà c đi, m y em vô nhà c đi!

Trong lúc m y “cha con” đi vô nhà thi bà o, bư c ra đư ng ngó ngư c ngó

xuôi, r i m i tr vô đóng cánh c ng cài th t ch c.

Trong nhà ch ng có đ đ c gì nhi u. M t b ph n m t, cái chõng tre đ b m chén, cây đèn d u h a, m y cái gh đ u. Chính gi a gian gi a, trên cao treo cái trang th Ph t buông t m màn v i đi u, thoang tho ng mùi tr m hương. Chái nhà bên ph i là gian bu ng ngăn b ng li p tre đan, cánh c a cũng b ng tre, khép h .

Bà o bư c vào nhà, h t nhìn anh Ð ng-râu l i nhìn ba đ a như v n chưa h t s ng s ng c nhiên. Bà ng i xu ng ph n, nói mà mi ng hơi m u :

- R a mà o c tư ng ch ng còn khi mô đư c g p l i t i bay n a. Tây h n th truy n đơn nói là đã gi t s ch các t i bay r i, xương c t V Qu c đoàn ch đã

m c h t trên núi xanh. Ngó ch t i bay mà o c tư ng n m mê. Anh

ng-râu cư i :

- Mi ng Tây đít tr còn l chi o ơi!

Tư dát ng i im t nãy đ n gi đã th y ng a mi ng G p d p li n nói leo vô :

- M ơi, xương c t t i cháu s t ngu i còn thua, d chi m c đư c m ? T i cháu v đây là c t đ d n cho t i Tây m c xương, đ m coi cho sư ng chơi. Bà o đang m u ph i phì cư i :

- ư c r a thì m v t ngay con heo trong chu ng tê bà ch xu ng phía b p. M khao t i bay ngay.

T i hôm đó bà cho “b n cha con” ăn m t b a cơm khá th nh so n. Nh ng món ăn mà m i ngư i dân Hu , dù đi đ n cu i đ t cùng tr i, n m đ cao lương m v cũng không th nào quên đư c. Cá b ng th kho khô, r c h t 114

tiêu, th t heo ba ch lu c ch m tôm chua, canh cá tràu n u dưa chua, chao. ã lâu l m m i ăn đư c m t b a cơm ngon mi ng đ n v y, nên b n cha con ch ng khách khí tí nào. Nh t là b n tr , đ a nào cũng lén n i th t lưng. Tưdát lúc ng i xu ng ăn ngư i như que diêm, lúc đ ng d y b ng như con nh oang.

Su t b a ăn bà o ch ch ng đũa nhìn “b n cha con”.

Bà th th h i ba đ a nhà c a mô, cha m làm chi, có m y anh ch em, đi vi c nư c t khi mô. Nghe chúng k , ch c ch c bà l i kéo v t áo lau nư c m t, chép mi ng nói :

- Nh nhoi như các cháu mà đã bi t b nhà b c a, xa cha xa m đ đi lo vi c nư c vi c dân.

i m tra tr ng ni tu i m i đư c th y là l n đ u.

Ti n th , anh

ng-râu b t luôn chuy n, mu n nh o nuôi gi u, che ch cho

“b n cha con” anh ho t đ ng.

Anh không ng n ng i nói cho bà rõ, vi c ch a ch p “b n cha con” anh, không ph i là không nguy hi m. “N u t i Tây bi t đư c, không tha chi chúng không đ t nhà o, cho o vô Lao Th a Ph cho r p ăn th t”. B n tr r t không ng bà

c già mau nư c m t này đã tr l i r t kh ng khái :

- M y đ a bay đ u còn xanh tu i còn tr còn dám li u thân vì nư c vì dân, hu ng chi o đây đã g n k mi ng l l i còn tham s ng s ch t, ti c c a ti c nhà.

Chuy n ni o cũng quy t li u cái m ng tra v i ba toong Tây m t phen. S ng mà đ t i h n đè đ u cư i c thì thà ch t còn hơn!

Cơm nư c xong xuôi, o đi d n d p ch ng cho “b n cha con”. Bà nói: “T i bay ph i đi ng s m đ còn l y s c mà lo vi c nư c”. Ba đ a v a đ t lưng xu ng ph n m t đã ríu l i. Chúng ôm nhau ng say mùi m n, anh ng-râu

còn ng i l i nói chuy n v i bà o bên ng n đèn v n nh . Anh bàn tính v i o k ho ch che m t bà con hàng xóm và tai m t t i ng y quy n, vi c “gia đình”

anh đ n nh nhà o.

Quá n a đêm Tư-dát b ng t nh gi c. Nhà t i om, gió th i xào x c ngoài vư n khuya. Bà m ng trong bu ng, anh

ng-râu ng trên chõng tre, im ng l

lùng. Tư-dát lay lay Lư m n m sát bên c nh, thì thào g i :

- Lư m-s t? Lư m-s t!

Lư m v n r t t nh ng . Ng đang say th mà Tư-dát m i g i nh hai ti ng nó

đã choàng ngay d y. Nó h i kh gi ng lo l ng :

- Có chuy n chi r a mi? - Ð u nó hơi ngóc lên l ng nghe đ ng tĩnh xung quanh.

- Tau đau b ng quá! - T i om, không nhìn rõ m t, nhưng nghe gi ng Tư-dát, Lư m cũng bi t Tư-dát v a nói v a nhăn nhó.

- Ch c t i t i qua mi ních nhi u quá ch chi? Tham th c thì c c thân mi ơi!

- Thì mi ních cũng kém chi tau! - Tư-dát làu bàu cãi l i.

- Mi l y d u h a bôi vô gi a r n. H i nhà h đau b ng tao c bôi d u h a là

kh i.

- Nhưng tao mót đi ca-bi-nê.

- Thì đi đi.

- Nhưng t i quá! mà tao không bi t chu ng tiêu ch mô? Ðánh th c m d y h i, tao ng i l m.

- Mi c mò ra sau nhà đi t m. Mai d y th t s m mà hót, m không bi t mô.

- , r a tao đi nghe! - Gi ng Tư-dát coi b đã cu ng quít l m. 115

Lư m c nh n cư i, gi c :

- Mau lên không l i tháo ra qu n thì ê ch l m mi ơi!

Tư-dát t t x ch xu ng ph n. Lư m d n v i theo :

- M già tinh ng l m đó. Mi ph i c đi nho nh nghe. “B n súng máy” vô cho l m, m n m trong bu ng nghe ti ng là “l bem” ngay.

- Nhưng l không... y đư c thì làm răng?

- R a thì c nín hơi, r n t t . Hãm b t “ga” l i, đ ng có b n liên thanh mà

ph i chơi phát m t “cú p c”.

Tư-dát lia l a, s so ng trong bóng t i, rút then, kéo nh cánh c a lách ra ngoài.

Lư m v a đ t lưng n m xu ng đã nghe phía sau hè nhà ti ng pành p ch n i lên liên ti p. Nó gi t mình l m b m.

- Ch t cha r i! Anh Tư-dát không hãm đư c “ga” b n ghê quá. Nó v i vàng ho lên sù s đ át b t ti ng “súng liên thanh” c a Tư-dát. H sau nhà ti ng pành p ch n i lên, nó l i h sù s , h t pành p ch nó l i im. Ph i h p r t ăn kh p, nh p nhàng.

Sáng hôm sau, anh

ng-râu b o Lư m :

- Em ph i gi m c , l y phula quàng vào. êm qua anh nghe em ho nhi u l m đó.

Lư m cư i khúc khích, ghé vào tai anh thì th m.

Anh t m t m cư i r i c c vào đ u nó.

- Anh đ n ch u t i bay! - Quay sang h i Tư-dát. - Ðã d n s ch chưa?

Tư-dát li n tho ng :

- Em gi i quy t xong “chi n trư ng” t lúc tr i chưa sáng.

4

Sau b a cơm sáng, anh

ng-râu h p t đ giao nhi m v .

Trư c khi bàn vào công vi c, anh nh c l i nh ng nguyên t c mà m i đ i viên quân báo ho t đ ng trong lòng đ ch ph i tuy t đ i tuân theo.

“Gi bí m t cho đ i!” l i th c a toàn đ i trư c bàn th T qu c hôm làm l tuyên th chính lúc này đây c n ph i ghi nh , gi tr n, hơn lúc nào h t.

“Gi bí m t” là nguyên t c quan tr ng hàng đ u c a công tác quân báo. M t sơ h nh , l bí m t, có th làm h ng h t m i vi c, b n thân mình và đ ng đ i, d dàng sa vào tay gi c, b tù đày, b gi t. N u không may b gi c b t đư c thì m i đ i viên ph i làm đúng l i th th năm trong mư i l i th danh d c a V Qu c Ðoàn: “L b quân thù b t dư c, dù b c c hình tàn kh c đ n th nào, cũng quy t không bao gi ph n b i xưng khai”. Ð kh c sâu thêm ý

nghĩa thiêng liêng c a l i th vào trí nh ba chú đ i viên nh , anh ng-râu

k cho chúng nghe nh ng t m gương b t khu t c a các b c cách m ng ti n b i như: Tr n Phú, Hoàng Văn Th , Lê H ng Phong. Riêng Lư m nó mu n k thêm vào bên c nh tên nh ng nhà cách m ng l ng danh trong c nư c đó, tên ngư i cha thân yêu c a mình: Tr n Hàm. Cha Lư m b ngh d y h c đi làm chánh tr c ng s n. Năm 1934 (lúc lư m m i hai tu i) cha b t i Pháp b t đư c. T i m t thám tra t n cha ch t đi s ng l i nhi u l n, b t khai tên các đ ng chí c a cha. Nhưng cha đã khinh b tr l i chúng “Tên các đ ng chí c a tôi, tôi bi t là đ mưu đ vi c cách m nh ch không ph i đ khai ra v i các ngư i”. Chúng đày cho lên Buôn Mê Thu c. Cha vư t ng c, chúng b t l i, cha 116

l i vư t ng c, vư t đúng năm l n, r i b b t l i. Chúng đày cha ra Côn Lôn, và b n ch t ngoài đó. Sau ngày cách m ng thành công, dân làng Thư ng Th y đã nh t trí đ ng thanh đ t tên cho con đư ng cái chính ch y qua làng là

đư ng Tr n Hàm.

Gian nhà c a đóng kín, t i m m . Mùi nhang th p trên trang th Ph t t a ngào ng t. T quân báo ng i quây qu n trên ph n g . Gi ng anh ng-râu

k nho nh v a đ cho ba chú đ i viên nghe. Bà o trư c vư n, v a cu c x i v a làm nhi m v canh gác. Không gian m t màu xám nh t rây rây làn mưa b i đ u xuân. Cu c h p thân m t, đơn sơ nhưng không khí nghiêm trang, c m đ ng khác thư ng. Ba đ a ng i x p b ng tròn, không nhúc nhích, m t m to chăm chú như nu t t ng l i k . Nghe chuy n nhà cách m ng Lê H ng Phong trong tù b gi c đánh vào đ u gi a lúc đang bưng bát cơm ăn, máu đ u ch y chan đ c bát cơm. Lê H ng Phong không thèm kêu m t ti ng đưa bát cơm lên mi ng, và cơm nhai nu t, ch ng coi t i gi c ra chi. Ba đ a th y kh p ngư i n i h t gai c. Chúng kiêu hãnh nh th m: “R a mà ch đây đư c là cháu c a Lê H ng Phong, đư c làm đ i viên quân báo c a trung đoàn, chui h n vào gi a b ng gi c mà đánh chúng, th t sư ng nh t đ i. R i mai đây có th t i gi c b t đư c mình b tù, tra t n ho c đem mình đi b n như

Hoàng Văn Th , như Tr n Phú và n u mình trung thành, b t khu t, cũng dám như Lê H ng Phong bưng bát cơm chan đ máu đ u lên mi ng mà và, thì

m y ch c năm sau ch c cũng s có ngư i k l i chuy n mình cho t i con nít nghe như b a ni anh

ng-râu k v i t i mình”.

Và trong giây phút đó, c ba đ a c m th y thèm mu n ghê g m đư c l p ngay nh ng chi n công th t vang d i; đư c m t đ i m t v i k thù đ t rõ

lòng gan d , b t khu t, trung thành v i T qu c; đư c ch t th t v vang, th t oanh li t...

Anh

ng-râu đã kéo chúng ra kh i nh ng mơ ư c sôi n i, và đòi h i chúng ph i tuân theo nh ng k lu t c n thi t trư c m t, r t bình thư ng nhưng l i r t khó khăn. Anh nói :

- Các em tuy t đ i không đư c liên l c v i gia đình. Theo anh bi t thì các em đ u có gia đình, h hàng, bà con Hu , có th là h đã h i cư. Các em ph i c h t s c tránh m t nh ng ngư i quen, dù là cha m , anh, ch . n u b t thình lình g p h d c đư ng. G p ngư i quen ho c gia đình, các em s r t khó lòng, d u đư c các em tr v Hu đ làm gì. Vi c l bí m t là b t đ u t đó - Anh ng ng l i, nhìn ch m ch m c ba đ a. C p m t n dư i đ i mày mũi mác r t r m, ánh lên v nghiêm kh c. Anh nói gi ng g n như ra l nh :

- Các em nh ch ?

- D nh .

C ba đ a cùng đáp, m t cúi nhìn xu ng, ch t d trư c l i d n nghiêm kh c và khá b t ng v i chúng.

Th t tình, v a đ t chân lên Vĩ D c ba đ a đã có ngay ý đ nh s lên tìm v thăm nhà... Bây gi th là h t.

Anh

ng-râu như đi gu c trong b ng chúng - Chúng th m nghĩ v y - Và anh đã ngăn ch n răn đe.

Anh giao nhi m v cho t ng đ a: Kim ph trách khu v c m t tr n B cũ. Tưdát khu v c m t tr n C, và Lư m khu v c m t tr n A cũ. Trong vòng ba ngày, m i đ a ph i c g ng thu lư m sơ b tình hình và tin t c ho t đ ng 117

c a đ ch trong khu v c đư c phân công :

nh ng nơi b n gi c đóng quân, nơi chúng đ kho tàng quan tr ng như đ n dư c, xăng, lương th c. nh ng c u c ng b phá s p đang đư c chúng s a ho c xây l i, nh ng đ a đi m chúng đ t công s v.v... Nh ng v trí tr ng y u ph i v sơ đ ... Anh nh n m nh thêm :

- Hi n nay ban Tham mưu trung đoàn đang r t nóng ru t ch t chúng ta cung c p nh ng tin t c tình báo này.

Anh v ch k ho ch cho chúng khi vào thành ph ho t đ ng s đóng gi nh ng chú bé ch y t n cư b l c m t cha m t m , l n mò v Hu đ tìm gia đình... N u b n gi c ch n xét h i thì tuy cơ ng đ i. Sau này tùy tình hình, anh s nghiên c u b trí cho m i đ a làm m t công vi c gì đó thích h p như

bán báo, đánh gi y ho c c p sách đi h c, đ ti n vi c đi l i và che m t đ ch. Riêng Lư m, anh giao nhi m v trong ngày mai ph i tr v S a g p t liên l c, thông báo cho t liên l c bi t tình hình c a t quân báo, bàn đ nh k ho ch ngày gi , đ a đi m g p g đ nh n tin t c, và k ho ch b trí đư ng dây liên l c t thành ph v chi n khu.

M t tu n l trôi qua. Công vi c c a t tình báo ch y đ u và khá t t. Tuy m i vào ngh nhưng c ba đ a đ u t ra có năng khi u tình báo. Chúng nhanh trí

tháo vát, thông minh và đ c bi t tích c c. Nh ng tin t c, tình hình đ ch chúng thu lư m đư c, g i v C.K. ư c Ban Tham mưu trung đoàn đánh giá cao. ích thân trung đoàn trư ng đã g i l i v bi u dương khen ng i chúng. Thành ph Hu lúc này ngư i h i cư đã khá đông. M t s hi u buôn, hàng ăn u ng? hàng t p hóa đã m c a. Các ch ông Ba, An C u, Bao Vinh, ngư i h p đã g n kín ch . Ngày càng có nhi u ngư i t các làng quanh thành ph vào mua bán, s m sanh đô l . Trên sông Hương ghe đò xuôi ngư c. Trên đư ng ph nh n nh p tr con bán k o g ng, bán báo, cà-rem, đ u ph ng rang, bánh mì nóng giòn. i l i lăng xăng, rao hàng inh i. Nh v y, vi c trà

tr n đi l i đ làm nhi m v c a t tình báo ngày càng thêm thu n l i. Ba đ a hàng ngày ph i luôn luôn đ ng đ u v i b n lính Pháp, B o v quân, C nh Sát, An Ninh, nên d n dĩ d n nên. Và ch sau m t tu n, chúng đã h c đư c khá nhi u cách đ i phó, nghĩ đư c khá nhi u mưu m o đ đánh l a, che m t b n này.

Sau m i ngày ho t đ ng ba đ a l i tr v Vĩ D g p anh ng-râu, báo cáo

công tác và nh n nhi m v m i.

“B n cha con” l i ng i quây qu n chung quanh mâm cơm t i, v a ăn v a chuy n trò. Chúng k cho anh nghe nh ng tin t c, tình hình đ ch thu lư m đư c trong khu v c ph trách, nh ng tình hu ng khó khăn hi m nghèo chúng v p ph i, nh ng sáng ki n chúng ng phó đ thoát ra... Anh th ng th ng và

cơm, l ng nghe chúng.

Qua nh ng báo cáo mi ng c a chúng, anh t ng h p l i, và đã d n d n n m đư c tình hình c a b n gi c trong thành ph Hu . Trong b ng anh r t vui vì

nh n th y ba chú đ i viên nh c a mình ti n b r t nhanh trong công tác m i m , khó khăn, và nguy hi m này. V i m i đ a anh đ u có nh n xét, góp ý

trong t ng trư ng h p c th . Qua đó, anh b i dư ng, hu n luy n cho chúng v nghi p v tình báo, và u n n n nh ng h hênh, thi u sót sai l m mà

chúng có th m c ph i. Và không l n nào anh không nh c đi nh c l i v i ba đ a ph i tuy t đ i gi bí m t, không đư c ch quan, không đư c t u trong công tác.

118

Khi ba đ a ôm nhau ng say trên b c ph n g m t anh ng i xu ng bên ng n đèn tù mù, kê trên chi c chõng tre vi t báo cáo trên nh ng t pơluya r t m ng, đ hôm sau Lư m k p chuy n v cho t liên l c, g i lên chi n khu.

5

M t bu i sáng, Lư m mang báo cáo c a anh

ng-râu v S a cho t liên l c.

ây là l n th năm, nó mang báo cáo v S a, k t ngày t tình báo đ t chân lên Hu .

Ði liên l c t Hu v S a m i ngày m t tr nên khó khăn, nguy hi m. B n gi c b t đ u đánh hơi th y có nhi u b ph n c a Vi t Minh, trà tr n theo nh ng ngư i h i cư, l t v Hu . Lác đác nơi này nơi khác trong thành ph đã

có nh ng tên m t thám, Vi t gian b b n ch t; l u đ n n trong công s , truy n đơn kêu g i kháng chi n r i trên đư ng ph , ch ho c dán nh ng ch đông ngư i qua l i.

ngăn ch n s xâm nh p đáng s c a Vi t Minh, b n gi c c p t c d ng thêm nhi u tr m ki m soát d c các con đư ng ra vào thành ph . Trên sông, chúng l p nh ng tr m ki m soát lưu đ ng b ng thuy n, xu ng máy. Ðàn ông, đàn bà, c tr con ngang qua tr m ki m soát chúng đ u ch n l i khám xét r t g t gao. Chúng còn t ch c nhi u cu c vây ráp, khám xét b t thình lình kh p các ng đư ng.

Qua m y l n đi liên l c, l n nào Lư m cũng b các tr m ki m soát ch n l i khám xét r t k . Nhưng nh gan d , bình tĩnh, nhanh trí, Lư m đ u đi v trót l t.

T t nhiên cũng có nh ng l n chúng làm cho Lư m toát m hôi h t. M i l n đi, Lư m đ u thay đ i cách c t gi u tài li u và cách hóa trang. L n nó

đóng vai th ng nh đi ch tay xách r rau, tay xách m y con cá tràu, cá trê; dây l t xâu mang. Báo cáo, tài li u nó cu n tròn, b c gi y bóng, nhét sâu vào b ng cá.

n nơi, th ng Hi n, T trư ng t liên l c ph i dùng dao m b ng cá m i l y đư c tài li u ra, có l n nó đóng vai cháu đi v quê thăm bà ngo i, tay xách m t xâu bánh ít. Ru t bánh đã đư c Tư-dát khéo léo moi h t tôm th t ra chén, và nhét thay vô đó tài li u Có l n nó gi làm th ng bé ch y chơi lêu l ng ngoài đư ng. Chân đ t, đ u không nón không mũ, m c phong phanh cái áo sơ mi c c tay v i qu n đùi. Tay nó c m đ n mía, v a đi v a c n, nhai, hít nư c ng t, nh bã. Ngang tr m ki m soát, b n gi c ch n nó l i, b t giơ

cao hai tay l c tìm kh p ngư i. B n gi c c vi c soát nó c bình th n c n mía, nhai r o r o, hít nư c, nh bã. Nư c mía nh u c xu ng c m. Soát không th y gì, b n gi c cho nó đi. Nhưng nó chưa đi v i, c đ ng đó c n tư c mía, làm ra v tò mò xem chúng l c soát nh ng ngư i qua đư ng khác. Nó

còn c ý làm vư ng chân vư ng c ng b n c nh sát, làm chúng phát cáu. M t th ng qu t cho Lư m m t roi c c bò qu n mông đít tr n m t ch i :

- Con m mi còn đ ng đó l m chi? Cút!

B y gi nó m i ôm mông đít, nhăn nhó xuýt xoa, r i c m c ch y bi n. Tài li u nó g p nh đ t gi a lòng bàn tay c m đ n mía: Cách gi u này có v như

r t h hênh nhưng l i r t kín đáo. Kín đáo vì b t ng . B n gi c ki m soát không th ng t i đư c.

* * * * *

L n đi liên l c này, Lư m đóng gi m t th ng bé đi b n chim. u nó đ i cái

119

mũ ph , áo sơ mi c c tay, qu n “sóc” xanh vá đít. M t tay c m súng cao su l p s n viên đ n s i, tay xách xâu chim b n đư c: ba con s , m t con chào mào, m t chim cu gáy. Hai túi qu n nó c m lên nh ng viên s i, viên nào cũng tròn vo - nh ng viên đ n s i x ng đáng v i m t tay b n súng cao su thi n ngh . Nó ph i m t khá nhi u công phu ch n nh ng viên đ n s i này m y đ ng s i ven đư ng. Tuy m i vào ngh tình báo, nhưng nó đã th u hi u đôi khi ch vì m t sơ su t r t nh trong công tác mà h ng m t vi c l n, có th nguy hi m đ n tính m nh. Ví d : N u không ch u khó, b c b a m t n m s i b túi g i là cho có Nh ng c p m t cú v c a b n gi c ki m soát có th đánh d u h i: “V i nh ng viên s i ba v như ri mà nó b n trúng chim đư c à?

Th ng ni ch c chưa bi t b n súng cao su. Nhưng làm răng h n l i b n đư c c m t xâu chim kia?” Th là chúng s nghi ng , khám xét k hơn và th là

tài li u c t b phát hi n.

Trong t ch có Tư-dát là thi n ngh b n ná cao su.

H i còn đánh nhau Hu , c đ i đ u ph i ghen v i nó v tài b n ná. Cái ná

cao su Lư m đang c m chính là mư n c a Tư-dát. Tư-dát có thói quen, b n đư c con chim nào đ u l y máu bôi vào cán ná đ l y khư c. Do th , cái cán ná g i đen k t nh ng máu khô. Còn xâu chim thì chi u qua, Lư m sang t n ch B n Ng mua c a m y ông đi b y chim, b ng ti n c a qu quân báo. Sáng nay, nó bu c chân treo t ng con chim m t lên, nh Tư-dát b n ch t. Nó

cu n, xe tròn b n báo cáo c a anh

ng-râu thành cái que nh b ng mút

đũa, dài b ng ngón tay tr . Nó v ch m con chim ngói, đút cu n báo cáo vào b ng. Nhưng nghĩ ng i th nào nó l i rút ra, đút vào b ng con chào mào. Nó

l y dây bu c chim ch t thành m t xâu. T t c ph i làm cho th t gi ng, th t t nhiên, h t m t tay b n chim thi n ngh , làm cho b n gi c ki m soát không m t chút m y may nghi ng .

Su t d c đư ng đi, th nh tho ng nó ngh ch ngh ch m t nhìn ng n cây, nghiêng nghé, chăm chú tìm chim cúi Tom khom, giương ná lên l i h ná

xu ng. M y l n làm như quá m i mê, nó v suýt đâm s m vào nh ng ngư i qua đư ng làm h g t m lên.

B n con nít g p nó d c đư ng, đ u nhìn xâu chim nó xách tòng teng, tr m tr thán ph c. Lúc đó m t nó hơi vênh lên, t v ta đây thi n x tài ba. T t c đ u ph i cho th t gi ng như m t di n viên gi i lúc lên sân kh u. Qua kh i c u Bao Vinh m t quãng, nó ch m trán m t tr m ki m soát lưu đ ng c a b n c nh sát. Tr m có ba th ng. Chúng h i :

- Th ng tê? i mô?

- Em đi b n chim chơi! - Lư m đưa xâu chim lên tr l i như khoe. M t th ng hai má gày hóp, c p m t sâu như hai l đáo, đ ria con ki n, lưng gù gù, “giò heo” đeo x bên hông, không nói không r ng th c tay vào túi áo túi qu n Lư m, l c soát. H n s n n kh p tà áo, lưng qu n, c áo, lai qu n. H n l t c cái mũ ph Lư m đ i xem xét k bên trong mũ. B n n y v a đư c s m t thám phòng Nhì Pháp ph bi n: t i liên l c Vi t Minh hay c t gi u gi y t vào các ch kín đó.

Soát không th y gì, h n tr n m t n t n :

Chim nhà nư c nuôi, ai cho mi đư c phép b n.

Và nó gi t luôn xâu chim trong tay, Lư m. Lư m tái m t. M t tình hu ng hoàn toàn b t ng . Nhưng ch m t thoáng nó đã l y l i đư c bình tĩnh, nói v i gi ng th t ngây thơ, d thương :

120

- Bác cho cháu xin Cháu b n nó đ u trên cây mà.

Th ng c nh sát đ ng c nh, mi ng sáng lóa răng vàng, cư i hô h : Th ng ni nói l , chim không đ u trên cây thì đ u trong ch o m phi hành à?

Lư m nhìn ba tên gi c gi n tím ru t, nhưng m t ph i làm như s p khóc, nói gi ng van v :

- Các bác có l y thì l y con chim cu, to mà béo. Cho cháu l i m y con chim nh (nó c tránh ti ng chào mào) không tí n a v nhà, em cháu nó đòi, nó

khóc, dì gh đánh cháu ch t m t.

V m t và gi ng van xin c a Lư m hình như cũng làm chúng đ ng lòng thương h i. Th ng răng vàng đ y m m nói v i th ng cư p xâu chim :

- Thôi x p quăng l i cho nó m y con chim s , ăn không dính chân răng mà

v t lông cũng đ h t ngày h t bu i.

H n c m l y xâu chim trong tay th ng đ ria, đưa tay n n n n, bóp bóp lư n con chim cu, đ u g t gù.

- Con cu gáy béo thi t! béo thi t.

Trong kho nh kh c y, Lư m có c m giác đang đ ng cheo leo bên m t b v c sâu hun hút, và dư i đáy v c là l m ch m đá nh n. Hai m t nó t i s m l i vì m t n i kinh hoàng không sao l n lư t n i. Ch c n th ng c nh sát ng a tay n n c con chào mào... th là đi đ t!

M t d tính lư t qua r t nhanh trong óc nó. N u tay h n n m qua con chào mào, và m t h n đ i s c là mình s lao ngay ra b sông, nhào xu ng nư c, l n m t hơi ra đ n gi a sông, r i l n m t hơi n a qua th u bên kia b . Nó chăm chăm nhìn m t th ng c nh sát, m t quên ch p. Nó b ng th y ngư i nh h n đi, như đang bơi g n ki t s c, s p chìm ngh m, hai chân b ng ch m n n đ t c ng... Tên răng vàng đ y m m b t con chim cu ra kh i xâu chim quăng tr l i m y con s và con chào mào cho nó. Nó đưa tay h ng xâu chim. Và trong đ i nó chưa bao gi bi t m ng r như lúc này. Th ng đ ria v n v i gi ng n t n :

- L n ni thì ông n i mi tha cho mi! L n sau mà còn b n b y chim c a nhà

nư c, ông n i mi cho tù m t gông nghe chưa? A lê! Cút!

- D !

Lư m xách xâu chim đi như ch y, làm như s chúng s cư p l i. Ði m t quãng đã khá xa, nó còn nghe ti ng cư i hô h c a cái th ng mi ng đ y răng vàng đu i theo. B t giác, nó th y hai m t m đi. Nó đưa tay lên vu t m t. M t nó m hôi ch y lút, như v a b ai d i lên đ u c m t g u nư c đ y.

6

Lư m xách xâu chim v đ n đ u làng M u Tài, m t làng nghe nói b n gi c đã

l p xong h i t . Trư c m t nó là chi c c u ván, b c qua con hói nư c đ c như

nư c h n, ch y l đ . Ngay đ u c u bên kia, m t cây si c th , cành lá ngã

ra che r p đ n hai ph n c u. M t tr i g n đ ng bóng. ư ng v ng tanh, không m t bóng ngư i qua l i trên c u. Ch có m t th ng ng i câu cá bên mép c u.

Th ng câu cá tr c tu i Lư m, c i tr n, m c cái qu n đùi đen b c ph ch hai ng vo lên đ n b n. Ð u nó đ i cái nón mê sùm s p m c d u c u r p bóng mát. Nư c da nó cháy n ng, đen thui, đen như cái c n câu hóp gác giàn b p nó đang c m trong tay. Nó ng i câu coi b chăm chú l m, cái c n câu không 121

đ ng đ y.

V a nhác th y th ng câu cá, t nhiên Lư m ch t d , chân hơi kh ng l i, tư ng như trên c u b t ng xu t hi n m t tr m ki m soát c a b n gi c. Lư m nh r t rõ, ba l n trư c đi qua c u, đ u g p đúng cái th ng câu cá

nư c da đen thui này, và l n nào, Lư m đi ngang qua sau lưng h n, h n cũng làm như vô tình, ngoái đ u l i, nhìn vào m t Lư m. Khuôn m t h n to bè bè, mũi h ch ngư c, trán v a h p v a th p, coi b r t ngu, nhưng riêng c p m t h n thì th t đáng g m. C p m t v t lóe sáng dư i vành nón mê rách t tơi, ch trong kho nh kh c mà xuyên th u ru t gan Lư m.

H n ch nhìn Lư m m t cái, l như ch p, r i quay ngo t l i, cúi xu ng v i cái phao n i l nh b nh trên m t nư c. Nhưng không hi u sao, Lư m c m th y ánh nhìn ch p lóe, xoi mói c a h n c như dính ch t vào ngư i, và theo su t c ch ng đư ng liên l c. Lư m đã báo cáo chuy n này v i anh ng-râu, anh

có v suy nghĩ hung l m, và l n nào trư c khi ra đi anh cũng d n: “Em nh c n th n v i th ng câu cá. N u có th tránh h n đư c thì em ph i tìm cách tránh”.

L n này, Lư m đã đ i gi đi, hy v ng s không g p h n. Nhưng không ng h n đã ng i ch c s n đó r i.

Lư m mu n l n l i, l i hói vòng qua cánh đ ng, nhưng không đư c. Nó có

c m giác th ng câu cá đã nhìn th y nó t xa. N u l n l i, h n s nghi ngay. Ch còn m t nư c là ph i đi th ng t i, đ i đ u v i nguy hi m. Lư m làm b r t th n nhiên bư c lên c u. Ð n gi a c u, nó d ng l i ch cách th ng câu cá vài bư c chân, ngh ch m t nhìn ng n cây tìm chim... Nó mu n t cho th ng này bi t mình hoàn toàn vô tâm, ch ng h chú ý gì đ n h n. Th ng câu cá v n không h ng ng m t lên. M y l n nó đưa ná lên l i h xu ng làm như con chim đ nh b n bay m t r i. C th nó đi qua c u, m t v n ngư c nhìn ng n cây. Qua kh i c u ch ng m y bư c, nó làm như m i nhìn đu i theo đư ng bay m t con chim, ngoái đ u l i. Và ngay lúc dó. m t nó

ch m ph i c p m t lóe sáng c a th ng câu cá, nó v i ngư c nhìn lên ng n cây, tránh c p m t c a h n, nó kéo ná cao su b n b a m t phát, óc thì nghĩ:

“ úng th ng ni ng i ch c đây đ theo dõi mình ch câu kéo chi?” Ði cách c u ch ng vài trăm thư c, Lư m b ng có c m giác có ngư i theo sau lưng mình. Nó ngo nh l i, th ng câu cá! H n đã r i ch câu t lúc nào, vác c n câu trên vai, đi theo sau Lư m ch cách m y ch c bư c. Tr ng ng c Lư m đ p thình th ch. “T cha mi! - Nó t c t i ch i th m. - Mi đ nh gây s v i tau ch c?” Nó c r o bư c nhanh hơn, g p m t con đư ng ki t, nó r luôn và nghĩ b ng: “N u h n không r theo mình, là mình ch s bóng, s gió”. Nhưng khi ngoái đ u, nó th y cái nón mê rách bươm c a th ng câu cá, nh p nhô đ ng sau. Bi t không xong v i th ng câu cá mà không th l n vào đâu đư c, nó đành quay ph t l i th th . Nó g n lên trong c h ng:

“Mi đã mu n sinh s thì tau quy t chơi nhau v i mi m t tr n cho mi bi t tay. Nh tau là nh V Qu c Ðoàn, có mô tau s mi?”. Th ng câu cá vác c n câu l ng l ng đi đ n. Còn cách Lư m vài bư c, h n đ ng l i, đưa tay h t cái nón mê v đ ng sau. Lư m t c t i tr ng m t nhìn h n. H n ch ng ph i tay v a, tr ng c p m t c nh i nhìn l i, ra v : “Mi ch ng d a n i tau mô!” Trông hai đ a, gi ng h t c p gà tr ng choai s p s a nh y vào đá nhau. Th ng câu cá h t m t, h i tr ng không, đ c gi ng anh ch :

- Ni, đi mô mà coi b h p ta h p t p d r a?

122

Cái m t ng o và gi ng h i anh ch c a h n làm Lư m n i xung :

- i mô thì vi c chi đ n mi? - Lư m cũng h t m t đáp l i gi ng anh ch không kém.

- Không vi c chi à? - H n cư i kh y - Tau đi gu c trong b ng là mi đi mô r i. H i là h i chơi r a thôi. Tau g p mi qua l i c u ni ba l n. Mòn c m t!

Lư m cũng gi gi ng khinh kh nh đáp :

- Qua l i m y l n thì m c k ngư i ta, vi c chi đ n mi mà cũng x m m vô?

H n b ng quăng cái c n câu đang vác trên vai xu ng đ t, ch tay vào m t Lư m, nói như quát :

- Tau bi t mi là ai r i? Ð ng có l y v i sưa mà che m t thánh!

- Ai? - Lư m quát tr .

- Là Vi t Minh chính c ng? Tau ph i trói c mi đem n p cho ông lý trư ng đ

ông đem lên đ n n p cho Tây. Ông lý làng tau ra l nh h ai b t s ng đư c Vi t minh đem n p lên đ n s đư c thư ng m t trăm đ ng Ðông Dương. Tau đang thi u ti n ăn bánh b t l c đây.

- Mi ch nói láo. - Lư m c l y gi ng t c t i cãi - Mi ch đư c cái vu t i ch t cho ngư i ta.

Th ng câu cá l i cư i kh y :

- Mi mà không ph i Vi t Minh thì tau c đi đ u xu ng đ t.

“Ph i xông vô t n công th ng Vi t gian ni trư c khi h n chưa k p đ phòng. p cho h n l n nhào r i ch y!” Quy t đ nh đó lóe lên trong óc Lư m và

không k p suy nghĩ gì thêm, nó nhào t i, vung tay trái (nó thu n tay trái) nh m đúng quai hàm th ng câu cá đ m m t cú móc r t m nh. Nhưng th ng câu cá nhanh không kém. H n th p đ u tránh đư c. Cú đ m trư t làm bay cái nón mê trên đ u h n lên hàng rào bông c n g n đó. Th ng câu cá hét lên

:

- A! Th ng ni g m hè? - Và nhào t i đ nh đánh tr .

Ngay lúc đó t ngách con đư ng ki t phía sau ch Lươm đ ng, nh y ra m t thanh niên cao l n, l c lư ng. Tay thanh niên này ôm ph t ngang mình Lư m, bó g n luôn c hai cánh tay nó vào trong vòng tay đen c ng như tre đ c gác giàn b p lâu ngày c a mình. Lư m chưa k p vùng v y thì tay thanh niên đã nh c b ng nó lên chân h ng đ t, nh như nh c con ch. Th ng đi câu rút luôn cu n dây d a d t s n trong c p qu n, xông vào trói gi t cánh khu u Lư m. Lư m qu y đ p lung tung, gi y gi a như con cá b t thình lình m c ph i lư i. Th ng câu cá v a trói v a h m hè.

- T cha mi! Ðã mu n đ p, tau trói luôn c chân!

- Trói cho mi m t - Tay thanh niên nói m t t nh khô - H n mà còn đ p, tau s b c p giò h n kêu cái c c, như b giò gà.

Bi t có ch ng c cũng vô ích, Lư m đành đ ng im Và làm như b trói đau quá, nó th cái ná cao su và xâu chim đang c m ch t trong tay xu ng rê c ven l i đi.

Tư ng thoát, nhưng th ng câu cá cúi xu ng nh t luôn cái ná, xâu chim và cái c n câu c a h n. Tay thanh niên nói :

- Ch ta dong h n ra sau mi u Cây Th , soát ngư i h n coi có tài li u, súng đ n chi không, sau đó ta gi i lên n p ông lý.

Th ng câu cá nói, v thích chí ra m t :

- ư c ti n thư ng hai anh em ta chia đôi. Anh năm ch c, tui năm ch c. Lư m v a lo s , v a căm t c nghĩ b ng “Gi ng lư i hai th ng ni đúng gi ng 123

lư i Vê-giê(Vi t gian) chính c ng”.

Chúng lôi Lư m đi vào con đư ng ki t, r i t t vào m t ngôi mi u rêu phong đ nát. C nh đó có m t cây th c th , tán lá ph trùm mái ngói và cái sân g ch nát um tùm c d i.

- Tau gi tay chân h n, mi l t áo qu n h n ra khám nghe. Th ng câu cá v t đ đoàn trong tay xu ng th m mi u, r i c i cúc áo, cúc qu n Lư m. Lư m vùng v y không cho c i. H n cúi n y m t viên g ch v , giáng cao trư c m t Lư m, tr n m t nói :

- Mi mà còn vùng, tau choang hòn g ch ni b s d a mi ngay. Nghe gi ng và nhìn v m t.h n, Lư m bi t h n s choang th t ch không ph i d a.

Khi b l t qu n, tr n như nh ng, Lư m co ngư i l i vì x u h . Th ng câu cá

nói, không nhìn m t Lư m :

- Toàn đàn ông v i nhau c , vi c chó chi mà ph i Ô c dô c (x u h .). H n c m qu n áo Lư m, s n n tìm ki m r t k , còn k hơn c m y th ng c nh sát lúc nãy. H n còn giang r ng áo, qu n đưa lên tr i soi. V n không th y gì Lư m b y gi m i đư c th nói :

- Ngư i ta đã nói ngư i ta đi b n chim chơi, mà c vu oan cho ngư i ta. Tay thanh niên buông tay gi Lư m, nói gi ng có v ng :

- Hay không ph i?

Th ng đi câu sa s m nét m t, h t nhìn Lư m l i nhìn b áo qu n trong tay, gi ng m c :

- Tui theo dõi h n đúng ba b a li n, v a g p h n l n th nh t tui đã ng ngay... Hay h n gi u ch mô?

H n ch t nhìn tr t xu ng xâu chim và cái ná cao su v t trên th m mi u. H n c m lên. Trư c tiên h n xem xét cái ná. H n l t đi l t l i, xem xét t cái mi ng da đ b c đ n, đ n ch bu c chun, cái cán ná. Không th y gì h n d t ná vào c p qu n, soát đ n xâu chim. H n v ch cánh, l t đuôi n m b ng t ng con chim m t. Lư m n l nh su t d c xương s ng, m hôi toát đ m đìa hai bên thái dương. H n n n đ n con chim chào mào, c con chim có đút cu n tài li u, ng ng ra m t cách không t nhiên. C p m t th ng đi câu v t lóe sáng. H n b m môi c m đ u chim, gi t m nh. C chim đ t lìa. Cu n tài li u b c gi y bóng t trong b ng chim văng ra, r t xu ng đ t, Lư m nhào ngay t i, đ nh ch p cu n tài li u cho vào mi ng nhai nu t. Nhưng th ng câu cá nhanh hơn, xô Lư m ngã chúi sang m t bên, v l y cu n tài li u. V đư c h n c m th t ch t như s b cư p m t, tay run l y b y vì quá m ng. H n reo lên, gi ng h hê, đ c th ng :

- Tui đoán có sai mô anh! H n b t răng đư c m t tui?

H n b ng quay l i, tr n tr ng m t nhìn Lư m. Cái b m t to bè c a h n méo mó đi vì t c gi n. Và h t s c b t ng h n hét tư ng :

-

Vê-giê? Ăn c t Tây! - Và ti p luôn là m t qu đ m t t ngang, đúng gi a quai hàm Lư m. Hai tay b trói, cú đ m l i r t m nh, nên Lư m b m t đà ngã

nhào xu ng đ t như võ sĩ trên đài b qu n c ao.

N m b p dư i đ t, Lư m đau đ n n đom đóm m t, nhưng chưa bao gi nó

th y m ng r đ n như th . Có th nói m ng đ n a nư c m t. Lư m c h t s c ngóc đ u lên, hét tr vào m t th ng câu cá :

- Ðây không ph i Vê-giê? Ðây là Vê-cu-đê!

Ngư i thanh niên và th ng câu cá ch m đ u l i cùng đ c b c thư m t c a 124

anh Ð ng-râu.

Còn Lư m v n n m dài dư i đ t, nhìn hai ngư i v a trói đánh mình, v i c p m t h hê c a ngư i th ng cu c.

Sau khi đ c xong b c thư, c hai nhìn nhau, r i b t cư i to :

- Té ra cánh Vi t Minh ta c !

C hai cùng cúi xu ng nâng Lư m d y, c i trói và cư i v i nó như mu n xin l i. Lư m m c qu n áo. Ba ngư i cùng ng i xu ng b c tam c p. Th ng câu cá

tr l i b c thư, cái ná, xâu chim, nói v i Lư m :

- Ch c đ ng n gi n mình l m hè? Lúc đó mình tư ng đ ng n là Vê-giê th t, t c quá nên đ m có hơi m nh tay...

Lư m đưa tay lên quai hàm, s s n n n n ch v a b đ m, phì cư i :

- Chút n a thì bay m t quai hàm còn h i. Nhưng lúc nghe c u hét: đ vê-giê, t bi t ngay c u cũng là Vi t Minh nên t quên c đau. úng là b đ m đau n đom đóm m t mà th y sư ng hơn ăn th t ăn ch . R a c u làm chi cho Vi t Minh đây?

- T là liên l c c a du kích xã.

- R a anh - Lư m quay sang h i anh thanh niên.

- Cũng h “du” như th ng ni. - Anh ch th ng câu cá - Anh v a đi gác v thì

đư c l nh c a ch huy xã đ i ra ngay c u ván ph i h p b t Vê-giê chính c ng. Có ng mô b t nh m ph i Vê-cu-đê!

- Em nghe nói làng ni Tây kéo v b t l p h i t r i tê mà?

Anh thanh niên cư i :

- T m . Ngoài mi ng thì t mà trong b ng thì Vi t Minh đ c s t.

- C u tên chi? - Lư m h i th ng câu cá.

- T ng! R a c u?

- Lư m, Vê-cu-đê Trung đoàn trăm l m t. - Mũi nó hơi ph ng lên m t tý. - Làm răng c u l i nghi t là Vi t gian chính c ng đư c?

- Chú ch huy xã đ i giao t hàng ngày ph i ra c u ván gi đò đi câu cá, theo dõi nh ng ngư i l m t kh nghi đi qua làng. ã có m y th ng Vi t gian l t vô làng, đi u tra ch đi m cho Tây trên Hu kéo quân v càn, đ t hơn ch c nóc nhà, b t đi sáu b y ngư i có tham gia du kích. Du kích căm l m, quy t theo dõi tóm cho đư c m y th ng đó, đem ch t đ u m i h t c. T đ ý th y c u thư ng đi qua l i đây. M i l n ăn b n m t khác. T ng ngay: “Không khéo th ng ni là Vê-giê”. T báo cáo v i chú ch huy xã đ i, chú ra l nh: “N u còn th y h n qua đây là ph i tìm cách b t cho đư c”. Chú còn c thêm anh C n ph i h p v i t b t c u cho th t g n. Lúc b t ph i gi đò Vi t gian b t Vi t Minh, đ gi bí m t. Ba b n hôm ni, ngày mô t cũng vác c n câu ra c u, ng i t sáng s m ch c u. Không th y c u tr l i, t chán cách chi! B i r a, khi th y bóng c u t đàng xa, t m ng ch y c nư c đái! T nghĩ ngay:

“H mà tóm đúng vê-giê chính c ng, vi c đ u tiên là ph i qu i cho h n m t cú v o quai hàm bõ cái công m y ngày ch đ i?”

Lư m cư i, gi ng trách yêu :

- C u h p t p quá. Ai l i chưa xét k gi y t đã qu i luôn. Quai hàm t mà

không c ng thì b r i còn chi?

T ng cư i xí xóa :

- Ai khi n c u. Trông b d ng c u gi ng Vi t gian th y t ?

Lư m s c nh , nói v i c hai ngư i :

- Chuy n chi đ c đư c trong t gi y n là ph i tuy t đ i gi bí m t đó nghe. 125

- C u không ph i d n. - T ng nói. - T cũng đư c chú xã đ i giao đưa công văn t i m t lên huy n luôn.

- ây là công văn lên t nh, còn quan tr ng hơn. Ch mình ph i đi cho k p. Ðư ng đ n tr m liên l c còn xa l c.

Anh C n nói :

- N u em không v i thì v nhà anh làm b ng cơm đã. Nhà b a ni có n i cá

tràu kho xơ mít ngon l m.

- Anh cho em khi khác. B a ni em s mu n m t, đưa xong thư em còn ph i tr l i Hu trư c gi thi t quân lu t.

T ng b ng đ ng ph t d y.

- C u g ng ng i đây ch t m t t o thôi. T có cái ni cho c u đi đư ng phòng thân.

Chưa k p đ Lư m h i, nó vùng ch y bi n vào ngõ xóm. Ch ng mư i phút sau đã th y nó t trong ngõ phóng ra, tay c m con dao r a, vai vác cây mía tím to b ng b p tay dài hơn m t s i. Nó ch ng cây mía xu ng trư c m t Lư m, giơ cao con dao r a ph t m nh m t lát. Cây mía đ t làm đôi. Nó n c hai đ n mía vào tay.

Lư m nói :

- Gi ng mía m ng đó, ng t và m m l n. C u ăn đi m t đ n, còn m t đ n làm ba toong ch ng cho đ m i, mà đ p chó, đ p r n, đ p Vi t gian cũng t t. Lúc mô khát nư c l i ăn luôn.

Lư m c m hai đ n mía, m t t nhiên rưng rưng.

V a m i cho ng nhau g n v quai hàm đó, ch đã cho nhau mía, mà gi ng nghe thân thi t làm răng! Tư ng như đã cùng v i nhau m t đ i t ngày Hu m i n súng.

Lư m chào anh C n và T ng, r i lên đư ng. Hai ba l n nó ngoái đ u l i v n th y T ng đ ng gi a đư ng, ch ng con dao r a xu ng đ t, nhìn theo, đ u g t g t...

7

Ðã hơn mư i m t gi đêm. Thành ph Hu vùi d n trong yên tĩnh. Con sông Hương sau m t ngày náo đ ng m t l b i đò d c đò ngang, ca nô, xu ng máy gi c ch y ngư c, ch y xuôi, lúc này dư ng như cũng đã thiu thiu ng . Ti ng sóng v b u o i như ti ng th dài bu n bã trong mơ. Gi thi t quân lu t, c thành ph không còn m t bóng ngư i dân qua l i. Th nh tho ng m t chi c xe tu n ti u c a gi c m m lư t qua d c các đ i l hai bên c u Tràng Ti n. Trên xe l nh bóng mũ s t và nòng súng. M t vài toán B o v quân xách súng đi rong n n gi y đinh côm c p trên hè

ph .

Riêng trong khu v c thành n i im ng hoàn toàn.

B n gi c thành n i có thành cao, hào sâu, các c a thành như Thư ng T , ông Ba, Nhà đ , Chánh Tây đ u có b t gác, Vi t Minh khó lòng đ t nh p n i, nên chúng không t ch c tu n tra nghiêm ng t như ngoài ph . Nhi u con đư ng t i om không có đèn đóm gì.

Nhi u công s không có lính gác.

i N i, h Tĩnh Tâm, khu Tam Tòa l c b ,

khu Ng Môn, dãy nhà đ súng th n công v.v... V ng l ng đ n r n ngư i. Chính gi a c nh t i tăm v ng l ng đó, b ng xu t hi n hai bóng đen nh bé, 126

lúc n lúc hi n, d c con đư ng um tùm bóng cây, ch y qua khu Tam Tòa l c b .

M t bóng đen đeo m t cái gi , còn bóng kia c m cái c n câu dài ngo ng. Hai th ng bé câu ch.

M t ph n tr i t i, m t ph n chúng đi len l i dư i bóng các tán cây đen x m, nên không th nhìn rõ m t Xem ch ng chúng ch đeo gi vác c n cho có l ch ch ng câu kéo gì h t. Mà cung cách chúng đi có v dè d t, lén lút, lo s ngư i b t g p. Ngang qua m t g c cây m t c t đi n ho c c ng m t ngôi nhà

công s . Hai đ a đ u d ng l i. Th ng vác c n câu rút trong ng c áo ra m t vuông trăng tr ng, kêu s t so t. Th ng đeo gi th c vào mi ng gi m t cái que đen đen, r i c m que qu t qu t lên g c cây c t đi n. Th ng vác c n câu dùng c hai tay áp v t trăng tr ng vào đó. Th ng đeo gi thì thào: “Khéo c l n ngư c!” - Th ng vác c n nói, đ u không ngoái l i - “C yên trí!”. Khi hai đ a r i ch , trên thân cây, c t đi n, b c tư ng màu xám nh , hi n ra m t hình ch nh t trăng tr ng như đ t ng t tr ra m t khuôn c a nh . C như th hai đ a đi d c theo các con đư ng l n trong thành n i. Và lúc qua n a đêm, hai th ng m t hút sau dãy nhà dài đ súng th n công trư c c a Ng Môn.

* * * * *

M t gi hai mươi phút sáng. Phía khu v c đ n H Thành b ng lóe ch p và

ti p theo là m t ti ng n lay chuy n c tr i đêm. R i ti ng súng máy, súng trư ng và c ti ng l u đ n n d n d p, x i x . Ð n l a bay đ l , r ch ngang r ch d c bóng t i như mu n c t thành t ng t ng l n nh . Ôi quang c nh hào hùng, sôi s c c a năm mươi lăm ngày đêm chi n đ u bao vây gi c như b ng ch c hi n v , d ng c thành ph d y. C thành ph đang ng say nh y quáng quàng trên giư ng xu ng đ t, n m b p, co đ u, r t c . ng bào v a kinh ng c, v a m ng, v a s .

H thi thào h i nhau trong bóng t i: “Răng t i h n r i truy n đơn, đăng nh t trình, nói là Vi t Minh đã b t i h n tiêu di t s ch r i!”. “C ch đó mà coi, chưa bi t ai tiêu ai!”. Và ph n đông bà con trong b ng ch th m mong ti ng súng c th mà n mãi, n mãi, to hơn n a, m nh hơn n a, rung tr i rung đ t hơn n a? Dù có ph i t n cư l n n a, dù có ph i m t h t đ đ c, tan c a nát nhà l n n a, h cũng sư ng b ng.

Ch m i trong vòng m t tháng s ng trong lòng thành ph gi c chi m, mà

đ ng bào đã th y th m thía g m ghê n i t i c c c a ngư i dân m t nư c. Nhưng th t đau lòng, ch kho ng m t ti ng đ ng h sau, ti ng súng thưa d n r i im h n.

R ng sáng hôm sau, m t tin lan truy n đi r t nhanh kh p thành ph : V

Qu c đoàn không bi t b ng cách nào đã l t vào đư c thành n i, t p kích đ n H Thành do hai trung đ i B o v quân đóng gi . H đã gi t bom s p r i c ng đ n, gi t hơn m t ch c lính B o v c t m t m y ngàn thư c dây đi n tho i.

c bi t hơn n a, trên nhi u g c cây, c t đèn đi n, tư ng các công s , dán tr ng xóa truy n đơn c a Vi t Minh.

Truy n đơn kêu g i đ ng bào Hu hãy tin tư ng vào kháng chi n. Trư ng kỳ

kháng chi n nh t đ nh th ng l i? C nh cáo b n ngư i cam tâm làm tay sai cho gi c, bán nư c h i dân. m t thám, an ninh, B o v quân v.v... Kháng chi n không đâu xa mà ngay sát nách chúng. N u chúng không mau mau h i t nh thì kháng chi n s th ng tay tr ng tr . Nhi u ngư i còn thêm th t 127

2

đ n đ i là truy n đơn đư c dán b ng m t th h gì mà dính đ n n i t i c nh sát bóc mãi không ra, ph i l y lư i lê mà c o.

B n Pháp và tay sai b m t đòn s m sét b t ng , v a khi p đ m, v a t c t i. Chúng đã b Vi t Minh làm cho m t m t v i đ ng bào Hu . M i hôm qua, báo, loa còn oang oang nói thánh nói tư ng nào là tr t t hoàn toàn đã đư c l p l i trên toàn cõi Ðông Dương, nào là b n đ i Vi t Minh đã b tiêu di t đ n tên cu i cùng. Th mà đùng m t cái, Vi t Minh chơi cho m t v ngay gi a trung tâm thành n i, có thành cao hào sâu bao b c.

v t l i thanh th , b n gi c huy đ ng m t l c lư ng quân khá đông, vây ráp khu thành n i. T năm gi sáng, chúng đã cho đóng ch t các c a ra vào, đ t các tr m ki m soát trư c m i c a thành. Chúng ra l nh dân chúng thành n i, n i b t xu t, ngo i b t nh p. Ai dám trái l nh, xích c đưa v lao Th a Ph . Chúng chia quân thành nhi u toán, súng c m lư i lê, đ n lên nòng, lùng soát vây ráp, ng i trên xe b c thép có g n đ i liên, ch y ngư c ch y xuôi như

ng a t . Tên ch huy vây ráp oang oang ra l nh cho các toán quân vây ráp:

“K nào kh nghi, có ý ch y tr n ho c ch ng l i, cho phép n súng h sát ngay t i ch !”.

8

Chính vào lúc đó, trên con đư ng ki t ngã tư Âm H n, đ t ng t xu t hi n Tư-dát và Lư m. Chúng đang đi v phía c ng Tam Tòa, nơi b n gi c đang đi l i l nh r t đông. Hai đ a đ u tr n chân đ t, m c sơ mi c c tay màu cháo lòng, qu n đùi xanh. N u nhìn k , kh p trên hai má, cánh tay, c ng chân, n t mu i đ t dày d t, và nhi u v t gai cào xư c. Lư m đi tay không, Tư-đát tay ôm m t qu bóng t t b ng lá chu i khô và dây chu i. Trông dáng b nó ôm qu bóng lá chu i khô mà gi ng h t m t c u th nhà ngh ôm bóng da ra sân c . Th nh tho ng nó làm đi u d i bóng xu ng m t đư ng, nhưng qu bóng n m b p dí như c c bùn. Nó l y bàn chân h t ngư c bóng lên, b t l y, c m qu bóng xoay xoay, xem xét.

- Banh non hơi! - Nó nói - i đá tranh gi i vô đ ch, đo t “cúp” sư t vàng mà

banh bi c ra ri thì gay thi t!

Ngang qua m t g c cây có dán t truy n đơn mà b n c nh sát chưa k p bóc, nó v i lánh xa sang bên kia l đư ng, m t li c xéo m t cái r t nhanh nói nh v i Lư m :

- Dán l n ngư c r i mi ơi! Ch ai mu n đ c là ph i làm xi c trèo lên cây, móc hai chân vào cành cây đ u chúc xu ng đ t mà đ c. Kh !

Lư m phì cư i nói :

- Theo tao thì nh cây lên, d ng ngư c r lên tr i mà đ c đ m t hơn.

- Hay đ tao sang bóc ra dán l i hí! - Nó d m ch n như đ nh ch y sang bên g c cây bóc t truy n đơn. Bi t nó đùa mà Lư m v n ho ng, ch p níu tay nó

l i, cau m t nói kh .

- Ba láp v a ch mi?

C hai đ a đ u nh rõ là đêm qua khi dán đ n t truy n đơn này, t truy n đơn cu i cùng thì phía đ n H Thành rung lên ti ng bom n . Hai đ a gi t mình, chui bùa qua m t hàng rào bông c n cao quá đ u ngư i, ng i th p xu ng chân rào. Lư m thì th m h i h p nói :

“Ch c là các anh l n l t vô cho ng t i nó r i! Hèn chi trong t l nh c a ban 128

Tham mưu trung đoàn t i hôm qua tao đưa v cho anh Ð ng-râu, có d n là

t mình ph i r i truy n đơn đúng vô đêm ni. Lúc đ c cái l nh đó tao đã hơi ng ...”

- Không bi t đơn v mô đang chơi tr n ni mi hè?

- Tao đoán là ti u đoàn mư i tám. V m t tr n, không th y ti u đoàn mư i tám rút lên chi n khu Hòa M .

Ch ng hai tai l ng nghe ti ng súng m t lúc m t n rát. Tư-dát băn khoăn.

- Các anh l t vô l i mô đư c mi hè? Các c a thành thì không qua đư c r i nghe, lính gác đ c! Mà trèo thành thì trèo làm răng. Cao nghêu, l i có h sát chân thành?

- Xì... mi c lo chim không bi t bay?

Tư-dát v n m i theo đu i ý nghĩ c a mình. Nó nói :

- N u là ti u đoàn mư i tám thì chưa ch ng có th ng V -to-đ u đang đánh đó. Tao nh h n quá mi ơi?

Ti ng súng, ti ng l u đ n, thưa th t d n r i im h n. Lư m nói :

- Ch c các anh rút r i.

- R a, tau v i mi cũng ph i tìm cách mà chu n ra kh i thành thôi ch mi?

- Chu n lúc ni là r t nguy. Tao ch c t i lính gác các c a thành đang đ t h t đèn đóm lên, canh gác còn ng t g p mư i lúc thư ng. Theo tao chui h n vô

gi a vư n tìm ch kín núp ch cho tr i sáng. C a thành m , ta c đàng hoàng đi ra, t i h n m i kh i nghi.

Tư-dát nghe ph i. Hai đ a l i như hai con chu t vào gi a vư n, ng i d a vào lưng nhau dư i g c m t cây bư i. Xung quanh c t t ng p đ u, mu i hơn tr u. Mu i bâu l i c n hai đ a m i lúc m t dày đ c. Ch c ch c, hai đ a l i đưa bàn tay xoa m t cái, lòng bàn tay dính dính máu. Tư-dát đã thiu ng . Nó

gi gi ng “các m ” nói trong tr ng thái d th c d ng :

- Mi m c cái màn bu m v i tr i cái đ m lông chim cho “m ” ngh lưng m t chút... M hơi o i ba sư n.

Nó n m dài luôn xu ng đ t l n nh n g ch đá, đ u g i b a lên m t búi c , và

b t đ u ngáy. Lư m cũng m t và mu n ng không kém, nhưng nó c h t s c ch ng ch i. “Hai đ a, ph i có m t đ a th c, l g p ph i chuy n chi còn bi t đư ng mà xoay tr ” - Nó nghĩ v y. Nó căng m t c nhìn xuyên bóng t i bao quát c khu vư n. Khu vư n như b hoang lâu ngày không có ngư i chăm xóc, ch c ch nhà chưa h i cư... i u nh n xét này làm cho nó hơi yên b ng. Nó nâng đ u Tư-dát đ t lên đùi nó r i nh búi c làm ph t tr n xua mu i cho b n và cho mình. Tư-dát v n ng say mê m t. Nó còn ú nói mê khá to, làm Lư m h t ho ng đưa tay b t m m nó l i.

Ð n m t lúc, Lư m cũng không còn đ s c ch ng l i cơn bu n ng . Búi c làm ph t tr n t nhiên tu t kh i tay, đ u nó ngo o sang m t bên, g t lia g t l a r i d a h n vào g c cây ng thi p luôn.

Khi hai đ a choàng t nh d y, tr i đã sáng tr t. Hai đ a bò trong c r m, đ nh chui rào ra ngoài. Nhưng ngoài đư ng ti ng xe ch y r m r m, ti ng giày đinh c m c p, ti ng súng lên đ n rôm r p. Hai đ a v i th t đ u bò lùi l i, nép sau m t b i chu i. Hú vía! N u chui ra th nào cũng ch m trán t i gi c đang vây ráp.

Nhưng l i trong vư n cũng không xong. L ch nhà đi ra vư n, trông th y hai đ a, h hô hoán lên l i càng ch t. Chưa bi t làm cách nào, Lư m ch t 129

trông th y nh ng b lá chu i khô li n n y ra m t m o. Nó ghé sát tai Tư-dát thì th m. Tư-dát g t g t đ u.

- M o nghe đư c! Nghe đư c.

Lư m b t lá chu i khô đ thành m t đ ng.

Tư-dát cu n lá chu i l i, dùng dây chu i b n thành m t qu banh l n hơn qu bư i. Tư-dát b n banh lá chu i ph i nh n là thi n ngh . Ch m t loáng, đ ng lá chu i đã bi n thành m t qu banh khá tròn.

Ch cho ngoài đư ng im ng h n, hai đ a ôm banh chui ra... Và lúc này hai đ a đang đi v phía c a Thư ng T .

* * * * *

D c đư ng hai đ a ch m trán h t toán lính Tây Lê Dương này, l i toán B o v quân khác. Súng c m lư i lê sáng qu c, m t tr n tr ng tr n tr c, chúng h m hè xông vào các khu vư n, các ngôi nhà hai b n đư ng, lúc soát. H nhìn th y m t toán gi c t xa đi l i là Tư-dát th qu banh xu ng đư ng. Hai đ a làm b làm t ch tranh banh r t hăng. V a tranh banh v a la l i om sòm.

- Ê? Ê! C m chơi x u! C m chơi x u?

- Mi b “manh” r i! “Manh-pê-răng-ti” h n hoi nghe!

- Mi b cú “coóc-ne” thì có. Tau ph i sút ph t mi cú “coóc-ne”!

Và hai đ a làm như vô tình sút luôn qu banh vào chân b n gi c. T i B o v quân t c t i n t n :

-

con ranh con l n? Con cái nhà ai, h ?

- ây là ch t i bay chơi đây, h ?

- Ai cho t i bay đư c đá banh gi a đư ng?

- A lê cút?

Tư-dát v i nh t qu banh, mi ng li n tho ng r i rít :

- D , d ... T i cháu l ... Xin các bác tha!

Khi chúng qua kh i, hai đ a đưa m t nháy nhau, nhe răng cư i. Tư-dát nói nh :

- T i h n ch c đang t c V Qu c Ðoàn n lòng bóng mi hè?

- T c mà thôi à? S đái ra qu n y ch !

- L t ra thành thôi ch mi?

- Ra chưa đư c mô. Mi không nghe t i h n loa. C m dân trong thành, n i b t xu t, ngo i b t nh p à?

Tư-dát nhăn nhó :

- L m cha h n đ ng, c m h t c ngày ni thì làm răng Tau đói x u m u r i. Tau x u máu đói l m... ư c, c đ coi cái đã. Lúc đó ta s nghĩ m o mà ra. Ch tao v i mi gi đò l a banh đ n trư c c a đ n H Thành, đi u tra tình hình coi các anh đánh có k t qu không, đ v báo cáo v i anh ng-râu.

Hai đ a v a ch y đu i nhau v a l a qu banh lá chu i đ n trư c c a đ n H

Thành. C ng đ n xây b ng g ch khá kiên c , lúc này ch còn là m t đ ng g ch v n.

Bên trong đ n, gi a sân, đ đ c bàn gh v t lung tung l n tùng phèo như

c nh b nhà cháy. T i lính nh n nháo đi l i thu d n, mang vác... Hai đ a l a banh qua c ng đ n, m t li c r t nhanh bao quát toàn c nh bên trong. M t chúng t nhiên u xìu, trong lòng d y lên m t n i bu n ti c ghê

g m. Ch tr cái c ng đ n, còn nhà ngang dãy d c v n nguyên v n c . lúc mà đêm qua, ng i trong khu vư n hoang l ng nghe ti ng bom ti ng súng, 130

chúng h i h p, h hê hình dung c cái đ n này đang b các anh nghi n thành cám.

Bên trái c ng đ n, c nh đ ng g ch v n ng n ngang, có m t xác ch t đ t n m gi a trên t m c a ch p. Xác ch t ăn m c áo qu n V Qu c đoàn, da m t đen x m d p nát, bám đ y b i vôi, b hóng, mi ng há to như đang hét xung phong. V t áo trư c. rách t tơi, loang l máu khô b m. Bên vai anh v n còn đeo m t đòn bánh tét Ru i, nh ng xanh vo ve bâu kín m ng áo dính máu, bò

ngang bò d c trên m t anh. Ch c anh b thương r i ch t vùi dư i vôi g ch, đơn v rút v i không k p phát hi n đ mang đi. B n gi c b i đư c xác đem bêu ra đây cho ngư i qua l i ngó th y.

L a qu banh qua kh i c ng đ n ch ng vài trăm thư c. Lư m như b ng ki t s c. Nó l o đ o ng i ph ch xu ng l đư ng. C p m t đ hoe, chăm chăm nhìn v phía c ng đ n. Tư-dát tái m t lay lay vai b n nói g n như van v :

- i mi! i. Ng i đây lâu, t i h n nghi ch t.

Lư m như không nghe th y b n nói gì. Nó l p b p thì thào như trong cơn mơ

ng .

- Th y m y con ru i xanh bò bò trên m t anh, tao ch mu n ch y l i xua tay đu i... Ngó mà không làm chi đư c tao đau ru t quá mi ơi. Nói đ n đó, mi ng Lư m b ng m u x ch.

Tư-dát nhìn b n, mi ng t nhiên cũng m u theo. Nó ng i xu ng c nh b n, gi ng d dành :

- Nhưng bi t làm răng đư c ch ... mi. T i h n ch t mư i, bên mình ch t có

m t... như r a ch c anh y cũng th a.

Lư m ngh n ngào :

- C chi bi t đư c nhà cha m anh y mô hè... mà tìm báo cho cha m anh bi t, lên xin đem xác v chôn...

Tư dát đ ng ra gi a đư ng đo bóng n ng, kêu :

- Trưa quá r i mi ơi. Ph i tìm cách mà l t ra thôi. Anh ng-râu nhà ch c

đang nóng ru t l m.

Lư m như ch t t nh, đ ng lên. Hai đ a l i l a trái banh lá chu i v phía c a ông Ba.

Lúc này b n gi c đã m c a thành, cho ngư i vào ra, nhưng l c soát r t g t gao. M t toán v a B o v quân v a C nh Sát, An Ninh, đ a súng trư ng, đ a súng l c đ ng l nh trư c c a thành.

Còn cách c a thành ch ng trăm thư c. Lư m v i Tư-dát sút banh th ng v phía c a thành. Tư-dát lăn x vào ch n banh, nh y như choi choi, mi ng la bai b i :

- Ê. Không đư c chơi x u? Không đư c chơi x u!

khi trái banh lăn t i còn cách c a thành ch ng ch c bư c, Lư m la lên :

- É “manh r i”! “Manh” pê-răng-ti h n hoi nghe!

- “Manh” mô mà “manh”. Ch trúng cùi ch thôi!

Tư-dát gân c cãi.

- Mi chơi ăn gian! “Manh pê-răng-ti” s s còn ch i. Bi t đi u thì gi gôn đi cho ngư i ta sút ph t!

Tư-dát t ý ch u thua. Hai đ a loay hoay tìm ch làm c c gôn. Tư-dát ch t bên này l đư ng sang bên kia l đư ng :

- “Gôn” ri đư c chưa?

- H p quá!

131

- R ng thì có! Mi coi c ng gôn ngoài “X t tát” cũng còn h p hơn. Lư m ch u. Tư-dát đ ng ra gi a đư ng, ch ng mông ra phía c a. Nó x n tay áo, lưng cúi lom khom, v m t căng th ng, làm b t ch anh gi gôn đang s n sàng đón b t qu banh sút ph t đ n sáu mét.

- Ðúng sáu bư c nghe!

M t tên B o v quân, c m cây roi c c bò bư c đ n quát :

- T i con ranh con l n. Ch ni là ch t i bay chơi đ y h ? - H n qu t luôn m t roi vào cái mông nh n veo c a Tư-dát đang ch ng v phía h n. Tư-dát nh y d ng lên kêu: “ i?” V a lúc đó, Lư m sút r t m nh, qu banh v t qua chân Tư-dát, lăn ra đ n t n bên ngoài c a thành. Lư m nh y lên reo to.

- B -ra-vô! Th ng lư i r i!

Tư-dát ôm cái mông gày nhom, nhăn nhó.

- Ph i sút l i! sút l i! T i bác B o V đánh tau đau quá, tau m i không b t đư c.

Nó quay l i, m u máo nói v i tên B o v quân :

- Bác làm cháu b t tr t m t cú ph t “manh pê răng-ti” oan quá!

Tên B o v quân giáng cao cây roi lên, ch i :

- Con m mi. Có xéo ngay không?

Tư-dát nh y tránh ra g n phía c a, m t le lé nhìn cây roi trong tay tên B o v quân, Lư m ch y đ n kêu :

- Ðư c r i, cho mi ch y ra nh t banh vô, tao sút l i. L n này mà còn b t tr t là m c k mi đó nghe!

Làm b quá m i chơi, hai đ a cùng m t lúc ch y ùa ra kh i c a thành, xô

đ n bên trái banh lá chu i n m lăn lóc c nh l đư ng. Chúng v a la hét m ĩ

v a gàn chân nhau giành banh, hăng hái như m t tr n quy t đ u v y R i làm như vô tình, hai đ a c sút mãi trái banh m i lúc m t xa c ng thành, trư c hàng ch c c p m t c a b n lính B o v quân, C nh sát, An ninh.

9

Kho ng mư i gi sáng hôm đó. Kim-đi u t phía - trư ng Pơ-rô-vi-đăng đi ra đư ng ngang - Ð n Nông kh ngân hàng cũ, (bây gi là m t đ ng g ch v n) nó r xu ng con đư ng qua đ p Ðá đ sang Vĩ D . Chi u qua, trư c lúc lên đư ng làm nhi m v , anh d n c t : Mu n l m là mư i gi sáng mai ph i có

m t nhà đ báo cáo công tác.

Nhưng m i đi đư c m y bư c, nó l n tr l i, vòng lên l i Trung b ph cũ, và

ra b n đò ngang sông Hương. “Bây gi chưa đ n mư i gi , ta qua ch Ðông Ba, ních b ng bánh khoái r i v cũng không sao” - Nó nghĩ v y. Nó không bao gi ng đư c r ng, m y bư c l n tr l i đó đã mang l i bi t bao nhiêu t i h a kh ng khi p cho c t quân báo... Và cho chính c cu c đ i nó. T tám gi đêm hôm qua, nó đã r i xong s truy n đơn đư c giao. Nó không kh i h ng chí t đ c v thành tích c a mình. M y bu i đ u b t tay vào công tác tình báo n i thành nó run l m. G p khó khăn nguy hi m nó d h t ho ng, r i trí, m t bình tĩnh. Nhưng ch sau m t tu n, quen d n v i hoàn c nh và

công vi c, qua vài l n r i truy n đơn, dán báo gi t gi c, v b n đ kho tàng, v trí đ ch trót l t, đư c anh Ð ng-râu bi u dương trư c c t , th là nó ph ng mũi. Nó sinh ch quan, nghĩ b ng: Tư ng công tác tình báo n i thành khó

132

khăn như răng, ch d t như ri thì mình có th ho t đ ng đư c c đ i C u tr i, ban quân báo Trung đoàn giao cho mình nh ng công tác th t khó th t nguy hi m c đ i không đ a mô làm n i. Mình làm n i, c đ i ph i ph c lác m t. V t th y mình tài gi i, can đ m hơn h n các b n, nó đã t ý làm m t vài vi c không c n thi t, có th d n đ n tai h a. Ch ng h n, đêm qua nó

dành l i m t t p truy n đơn và sáng nay nó đi th t s m, đem r i trư c ngõ

m y nhà nh ng đ a b n trư c đây cùng h c v i nó trư ng Kh i đ nh. Ho c như lúc này, đáng lý ph i v ngay nơi trú quân nó l i l n qua ch Ðông Ba ních bánh khoái.

Con đò ngang bên kia b . Trên b n, lác đác m y ngư i g ng gánh ng i, đ ng đ i đò. Kim-đi u hai tay đút túi qu n, mi ng khe kh huýt sáo đi u nh c bài hát “nư c non Lam Sơn”, năm đ u ngón chân kh nh p nh p. Ng m làn nư c xanh trong, nhăn nhăn sóng, nó th y lòng r n ràng vui thích. Nó

đang tư ng tư ng cái c nh m y th ng b n thân lúc ra ngõ v đư c nh ng t truy n đơn nó v a r i sáng nay... T i h n lư m lên g i nhau í i, châu đ u l i đ c. M i đ c đư c m y dòng, m t đ a nào cũng xanh mét c l i. Chúng nó

ch y té tát h t vào nhà, nói l p b p không thành ti ng “Truy n đơn Vi t Minh r i tr ng ngõ nhà mình, cha ơi! m ơi!..” T i h n ch c đ a mô cũng tư ng cái ông Vi t Minh gan cóc tía dám đi r i nh ng t truy n đơn đó, ph i tài gi i l m. Võ ngh cao cư ng l i có tài bi n hóa xu t qu nh p th n như “Long hình quái khách”, “ngư i Nh n tr ng”, “Côn Lôn ti u khách”. T i h n có đ n n m mê cũng không đám tin cái ông Vi t Minh r i truy n đơn đó l i chính là

th ng Kim, b n n i kh c a t i h n!

Nghĩ đ n đó nó khoái chí, b t cư i to, làm m y ngư i ng i đ i đò ph i ngo nh l i nhìn. Nó c ti p t c huýt sáo, nh p chân, t ng l như không bi t. Ðò v n chưa sang. Ngư i t t p đ i đò m i lúc m t đông. T m năm, t m b y, h thì th m bàn tán v tr n đánh đ n H Thành t i qua, chuy n truy n đơn Vi t Minh r i t tung bát giác, kh p c ngoài ph , trong thành, m y trăm B o v quân chia nhau đi lư m c bu i sáng không h t!

- Nghe nói đi r i truy n đơn toàn là quân c m t .

Kim-đi u thôi huýt sáo. Nó l ng nghe chuy n m i ngư i thì th m bàn tán. Nó

khoái chí đ n t t đ . Da m t như căng lên, r n r t, nó b ng th y ng a m m ng a mi ng cách chi! Nó thèm đư c bư c lên m y bư c, v ng c nói v i nh ng ngư i đ i đò: “Quân c m t Vi t Minh chính là tôi đây! Ch c bà con không ai ng hè?” V a lúc đó có m y tên lính B o v quân mang súng đi đ n. Chúng nghiêng nghiêng, ngó ngó, nhìn nh ng ngư i đ i đò, tr n tr c, dò xét, nhác trông th y t i lính, s thèm mu n khoe khoang ngông cu ng trong lòng nó v t tan bi n h t. M t nó t nhiên hơi tái đi, chân run run, tim đ p thon thót. Nó ch m môi l i c huýt sáo, nhưng huýt mãi không thành ti ng. Nó h t hơi.

Ðò c p b n. Ngư i dư i đò bư c lên. Ngư i trên đò tranh nhau bư c xu ng. Con đò sang đ n b n ch Ðông Ba. Kim đi vào ch .

Nó lư n m t vòng quanh ch , r i sà luôn vào c a hàng bánh khoái. Ăn m t b ng no nê đã đ i, môi đ m ng lên vì húp nư c lèo và c n rau ráu t tươi. Nó bư c kh i c a hàng m y bư c thì b t ng ch m trán Nguy n Trì, ông anh nuôi c a nó h i còn Trung đoàn b .

* * * * *

Ph i gánh vác trách nhi m n ng n c a ngư i chi n sĩ c u nư c, nhưng các 133

đ i viên đ i Thi u niên trinh sát v n còn là nh ng chú bé. Các em thèm khát đư c yêu thương, v v , chăm chút, và th nh tho ng đư c làm nũng v i cha, m , anh ch ... Xa gia đình, cha, m , anh, ch ru t các em nh n cha nuôi, m nuôi, anh, ch nuôi.

Anh, ch nuôi là các chi n sĩ hơn tu i cùng đơn v , ho c các đơn v khác mà

m i em c m th y g n bó, yêu thương. Ph n l n các đ i viên trong đ i Thi u niên trinh.sát đ u có anh nuôi, ch nuôi. Riêng Kim-đi u không nh ng ch có

m t mà đ n ba b n ông anh nuôi, ba b n bà ch nuôi. Nó xinh trai, láu l nh nh t đ i nên đư c nhi u anh, nhi u ch thích nh n làm em nuôi. Và nó r t bi t l i d ng cái ưu th c a nó. Nó nh n anh ch nuôi này m t th i gian th y không thích n a, l i b , nh n anh ch nuôi khác. Và nó cũng r t thích thú, hãnh di n khi th y vì nó mà các anh ch nuôi, nh t là các ch nuôi, gi n h n, ghen t c nhau. Có ch còn khóc đ c m t khi th y ngư i khác tranh m t đ a em nuôi xinh trai c a mình.

Nguy n Trì là ông anh nuôi thân thi t, g n bó nh t c a nó. Trư c ngày Hu n súng, Nguy n Trì làm qu n lý c a cơ quan Trung đoàn b . Ngày đó Lư m và Kim đ u là liên l c c a trung đoàn b . Nguy n Trì yêu Kim bao nhiêu thì

ghét Lư m b y nhiêu. Ngư c l i Lư m cũng ghét Nguy n Trì ra m t ngay t bu i đ u m i g p Lư m th y ghét Nguy n Trì mà chính nó cũng không hi u t i sao. Không nh ng ghét Nguy n Trì, nó còn ghét luôn c Lê Thành, thư ký

đánh máy c a Trung đoàn b , b n thân c a Trì. Do ghét mà t nhiên Lư m thư ng xuyên đ m t xem xét l i nói, vi c làm c a Trì và Thành. M t hôm nó

nghe l m đư c Nguy n Trì bàn v i Lê Thành: sáng hôm sau đi nh n g o kho quân lương c a Trung đoàn, Nguy n Trì s l y c p hai bao m t trăm cân g o, giao cho Lê Thành đi bán. Trì h n Thành đón g o chân c u Ðông Ba cũ. Lư m g p tham mưu trư ng Phùng Ðông - sau này là ch huy trư ng m t tr n C - báo cáo đi u nghe l m đư c. Tham mưu trư ng bèn b trí lính c nh v bí m t theo dõi, và b t qu tang hai đ a ăn c p g o. C hai b t ng c i h i th t.

Sau khi ra kh i c i h i th t, tham mưu trư ng đưa Nguy n Trì v m t đ i đ i làm lính trơn. ít lâu sau nh chú em nuôi Kim, Nguy n Trì bi t đư c chính Lư m đã t cáo h n. Ð i v i Lư m, Nguy n Trì không ph i ch là ghét mà thù

h n. Có l n Trì nói v i chú em nuôi d thương và xinh trai c a mình: “N u tình c anh g p th ng chó ch t đó ngoài m t tr n, anh th s cho h n ăn đ n”. Nét m t Trì sa s m và cư i g n m t cách d t n. Kim lo l ng k chuy n l i v i Lư m, và khuyên :

“Hay là mi ch u khó tìm anh y mà xin l i...”.

Lư m t c t i nói: “Vi c chi tau ph i xin l i th ng ăn c p c a V Qu c đoàn ?

H n có đ n cho tau ăn d ch ng tau không có đ n cho h n ăn ch c?”

* * * * *

Nguy n Trì đang t c a hàng bún bò khô đi ra. Trì v n như ngày làm qu n lý

Trung đoàn b . M t đ y tr ng cá, n n nhi u nên t ng đám đen b m, đ u tóc đít v t ch i b -dăng-tin bóng loáng tư ng ru i đ u cũng ph i trư t chân ngã o ch; c tay đ ng h vàng l p lánh.

Ch có khác trư c kia là Trì m c quân ph c kaki gabađin, bây gi m c “Com lê” m i tinh như v a l y hi u may ra, chân d n giày da đen mõm nhái soi gương đư c đ u đ i mũ ph t, m t đeo kính râm.

Kim đâm b t i, m ng r g i :

134

- Anh Trì, anh Trì!

Trì quay l i, nhìn Kim v hơi ng ra m t chút.

Nhưng ch thoáng m t giây, Trì đã đ i ngay nét m t tươi cư i v n vã :

- Kim đ y à? D o này chú em l n và đ p trai quá ta?

M t Kim r ng r lên vì đư c khen. Nó bư c đ n sát bên anh nuôi thì th m h i

:

- Ch anh v đây khi mô?

Trì đưa m t nhìn quanh v s s t, nhíu trán l i nói kh v i Kim :

- Ð ng đây nói chuy n không ti n. Anh em mình ra cái gh đá ngoài kia. Trì d t tay Kim ra kh i ch , đ n cái gh đá g n đ u c u Tràng Ti n. Hai anh em ng i sát bên nhau. Trì rút thu c lá châm hút, v a th khói v a h i :

- Em đi mô mà qua đây?

- Em bên nhà qua. M em bi u qua ch mua m y h p hương vòng th p bàn th Ph t... - Lúc này Kim đã nh l i l i d n c a anh ng-râu.

- Em h i cư lâu chưa? Ch y đ n mô thì l n l i?

- Em rút theo Trung đoàn b , ra đ n Hi n Sĩ thì g p gia đình em t n cư đó. Em li n b tr n v nhà.

- Em theo cha m h i cư đã đư c g n tháng nay. R a anh?

- Anh thì chán quá! - Nguy n Trì l c l c đ u v bu n bã tr l i - Ch y ra đ n C Bi b l c m t đơn v . Anh tìm đ c m t đ n t n M Chánh cũng ch ng th y tăm d ng. Ch c các cha ho ng quá, ch y tu t ra th u Vinh hay rút lên núi r i cũng nên. Anh đành ph i chôn súng chôn đ n bò v Hu . D c đư ng, m y l n suýt b Tây b n ch t...

Nguy n Trì th dài, búng cái tàn thu c ra xa, nói ti p gi ng u t c :

- Không ng V Qu c Ðoàn ta l i tan rã mau đ n r a! Bao nhiêu công lao cư p chính quy n, làm cách m ng, r a là tan ra mây khói h t?... Kim-đi u lúc này t nhiên th y thương h i cho ông anh nuôi to xác, di n ng t tr i c a mình. “Ch c là anh y chưa đư c bi t chuy n chi n khu, chưa đư c h c t p v ba giai đo n kháng chi n... nó nghĩ th m v y”. Nó nói, m t hơi vênh lên :

- Anh c tư ng r a ch tan răng đư c anh?

- Em nói không tan, răng ch ng còn th y bóng m t m ng Vi t Minh nào?

- R a anh không nghe chuy n V Qu c Ðoàn đánh đ n H Thành đêm qua v i truy n đơn r i tr ng đư ng ph đó à? - Nó suýt bu t mi ng khoe “Chính em r i truy n đơn đó ch ai. Anh đang ng i c nh Vi t Minh chính c ng mà

anh không bi t”. Nhưng nó đã c g ng h t s c ki m l i đư c. Nguy n Trì

châm đi u thu c khác, chuy n gi ng tr m tr thán ph c.

- Không bi t đơn v mô c a Trung đoàn mình chơi cái v H Thành t i qua khá thi t!

Kim-đi u hơi ng p ng ng m t chút, r i h i :

- Gi d anh mà đư c g p h anh có theo không?

Nguy n Trì đang đưa lưng vào thành gh đá, th khói li n ng i th ng ngay d y, gi ng sôi n i.

- Răng l i không theo? Em tư ng anh không nát ru t nát gan trư c c nh nư c m t nhà tan ni à?

- Tư ng anh bây gi đã đi làm vi c cho Tây?...

- Làm cho Tây y à? - Nguy n Trì khinh b nh to t m t bãi nư c b t qua k răng. - Thà ch t đói ch t khát, xách b đi ăn mày, ch đ i mô thanh danh là

135

m t th ng lính V Qu c đoàn cũ như anh l i ch u nh c đi làm vi c cho Tây. V m t và gi ng nói c m khái c a ông anh nuôi làm Kim-đi u tan bi n h t m i lo l ng, nghi ng . Nó cho r ng đã có th th l v i Nguy n Trì nh ng đi u bí m t, và cùng chia s v i anh nuôi n i vui thích hãnh di n đang tràn trong lòng. Nó còn n y ra ý đ nh s d t Nguy n Trì v Vĩ D gi i thi u v i anh ng-râu, đ ngh anh k t n p Trì vào t quân báo. “Thêm đư c m t ngư i, t mình càng m nh, th s c mà ho t đ ng”. Như đoán đư c chú em nuôi xinh trai, b ng b t, nh d đang nghĩ gì, Nguy n Trì làm v m t đau đáu, th dài nói :

- N u anh mà đư c bi t quân mình bây gi đang đâu, thì a-lê h p! Anh s quăng h t nh ng th này xu ng sông. - Trì tr b áo qu n, giày, mũ ph t, đ ng h vàng. - Dù h có t n r ng xanh, rú đó anh cũng mò t i tìm theo. Kim h th p gi ng :

- Em ch c quân mình không xa mô. Có khi sát ngay bên nách anh em mình cũng nên...

- Làm chi có chuy n đó em - Nguy n Trì ném m u thu c lá xu ng đ t - ánh xong là ph i tìm đư ng rút. Tây, B o v quân đ y thành ph . Vi t Minh có

ba đ u sáu tay cũng ch ng dám l i...

Kim nói g n như thì th m :

- R a anh có dám tham gia ho t đ ng không?

- Ho t đ ng cái chi r a? - Nguy n Trì h i l i gi ng ng ngh ch.

- Ho t đ ng tình báo!

Nguy n Trì ghé sát m t chú em nuôi, gi ng run lên h i h p :

- Nhưng bi t ch h mô mà đ n xin ho t đ ng em?

- đây ch còn mô n a! - Kim đưa ngón tay cái ch vào ng c mình, c p m t long lanh đ c th ng hãnh di n. Nó thích thú th y Nguy n Trì c nhìn nó, m t ngây ra. - Em không gi u gì anh, không ph i em theo gia đình h i cư

mô... Em đư c Trung đoàn c v Hu ho t đ ng tình báo. T t c nh ng truy n đơn đó đ u do tay em r i c .

Nó đưa tay lên đ nh phác m t c ch đ nh n m nh thêm cho đi u bí m t quan tr ng mà nó v a ti t l . B t ng tay nó ch m ph i m t v t c ng và l nh d t bên sư n ông anh nuôi khu t bên trong áo vét tông. Tay nó r t ngay l i như ch m ph i l a. “Ui tr i? Súng l c”. Nó mu n kêu lên v y mà không thành ti ng. “Hay là...” Nó bàng hoàng nhìn Nguy n Trì. Nó vùng đ ng ngay d y, đ nh b ch y. Nhưng ông anh nuôi v i bàn tay c ng như s t ngu i đã ch p l y vai nó kéo gi ng xu ng, và nói qua k răng :

- Ng i im đó. C a qu y tao cho ăn đ n ngay!

Kim-đi u m t tái nh t, nhìn ông anh nuôi, gi ng như s p òa khóc :

- Anh Trì, anh mà n đ i v i em r a à?

Nguy n Trì không tr l i, đưa m t nhìn sang bên kia đư ng, đưa hai ngón tay lên búng tách m t cái ra hi u.

T dãy ph bên kia đư ng, m t thanh niên m c áo ca rô, đ u đ i bê-rê l ch, qu n ng tuýp, đi giày b t tin tr ng, v a huýt sáo v a băng qua đư ng, đ n đ ng khép nép trư c m t Nguy n Trì, Trì nói nh gi ng ra l nh :

- Gi th ng này ng i yên t i đây, ch tao. Vi t Minh chính c ng đó. Coi ch ng đ nó thoát là mày ph i th m ng.

- Thưa x p, th ng em đã canh gi , thì nó có ch y đ ng tr i?

Th ng m c áo ca rô ng i xu ng sát bên Kim đưa tay choàng qua vai ra chi u 136

thân m t, ki u đôi b n tri k khoác vai nhau d c b u tâm s . Kim v a quay ngư i l i thì m t hóng súng l c thúc đau nhói bên m ng sư n. H n g n gi ng nói :

- C ng i yên v như l a? Mi mà c a qu y, con “chó l a” ni t c mình s a lên là r i đ i đó nghe! - H n thúc m nh hơn h ng súng vào m ng sư n Kim đ

nh n m nh cho l i hăm d a. Kim-đi u ng i ch t c ng trên gh đá, m hôi vã

ra, ư t đ m su t t đ u t i chân.

Nguy n Trì đi đ n m t bót c nh sát g n đó.

Ch ng hai ch c phút sau m t chi c xe “jép” ch y đ n đ xích sát l đư ng, trư c m t gh đá, máy v n n rù rù. Trên xe, ngoài th ng lái xe, còn có hai tên B o v quân c m ti u liên. Nguy n Trì t phía bót c nh sát đi đ n. H n đưa hai ngón tay búng đánh tách, ra l nh cho th ng m c áo ca rô :

- ưa nó v Ty An ninh!

Th ng này đ ng lên, x c nách Kim đ ng lên theo dìu đ n bên c a xe, nói :

- M i chú em lên xe!

Kim như ngư i m t h n, run r y đ t m t chân lên thùng xe. Th ng này lên g i thúc m nh vào lưng Kim.

M t đà, nó ngã nhào vào trong xe, đ u va ph i cái c nh gh ng i, máu lõa ra, ch y đ lòm c m t.

Chi c xe r máy lao đi, gi a nh ng c p m t hãi hùng ngơ ngác c a nh ng ngư i qua đư ng.

10

G n hai gi chi u. Vĩ D , anh Ð ng-râu h t đi ra l i đi vào. Anh b n ch n nóng ru t, đ i mãi không th y Kim v . Mâm cơm đ ph n nó v n còn úp l ng bàn trên ph n.

Lư m và Tư-dát v t lúc mư i m t gi kém mư i lăm. Hai đ a ăn cơm chưa k p u ng nư c, x a răng đã ph i t t t mang báo cáo v cho t liên l c S a. L n này anh c Tư-dát cùng đi v i Lư m, đ nó quen đư ng. L khi Lư m v ng m t, nó có th đi thay. Theo thông báo c a ban quân báo trung đoàn, l n này ph i chuy n v Hu khá nhi u truy n đơn và báo Gi t gi c.

Tư-dát cùng đi v i Lư m, l đ c đư ng g p chuy n b t tr c, hai đ a có th giúp nhau, bàn b c, gi i quy t.

Bà o cũng v a c p r đi ch . nhà ch còn m t mình anh. Quanh xóm im ng khác thư ng. Xóm này ngư i h i cư còn thưa th t. Nhi u nhà còn c a đóng, then cài, sân đ y rêu, b c c a m c meo.

Anh vào bu ng đ nh ch p m t m t tí. Ch đ n ba gi nêu không th y Kim v , anh s nh bà o lên ph dò la tin t c.

Anh v a đ t lưng xu ng giư ng, b ng nghe phía đ u xóm có ti ng lao xao l tai. Anh b t ng i d y d ng tai chăm chú l ng nghe. Ti ng nhi u bư c chân huỳnh hu ch và ti ng xát quy-lát súng. Ti ng m t con chó s a váng lên, h t ho ng. Linh tính dư ng như báo cho anh bi t có s ch ng lành. Anh nh y đ n góc bu ng, m th p g o, th c tay vào lôi ra m t kh u súng mô-de, qu n trong cái khăn m t cũ. Anh m ra, lau nhanh kh u súng, tháo băng đ n, ki m tra r i l p vào và b t ch t an toàn. Ngay lúc đó, phía trư c ngõ n i lên m t ti ng còi chói tai, và ti ng hàng rào b đ p gãy răng r c. 137

Ti ng hô d t n vang lên :

- Không đư c đ nó ch y thoát!

Bi t mình đã b bao vây, anh Ð ng-râu đ p m nh b c phên sát đ u chõng tre (b c phên này anh đã c n th n m b t nhi u n t l t bu c t trư c). B c phên đ p. Anh d m lên b c phên đ lao ra phía vư n sau. Anh th y l nh gi a nh ng hàng c y ăn qu , mũ s t và nh ng h ng súng.

- Nó thoát ra phía ni bay ơi. B n!

M t viên đ n rít, nóng b ng sát sau gáy anh. Anh cúi khom ngư i, si t ch t kh u súng trong tay, bươn v phía b tre bên trái khu vư n. Ti ng b n gi c nhao nhao hò hét :

-

ng l i? Ð ng l i! Hàng thì s ng!

Súng n t ng lo t, ti ng chân r m r p đu i theo anh Ð ng-râu v t qua b tre. Gai tre móc áo, kéo rách to c t ng c ra lưng.

- B t s ng? B t s ng, Vòng ra bên trái đón đ u nó.

Ti ng b n gi c la hét r m r m. Anh v n ch y quay kh u mô-de, b n m t phát qua vai. M t ti ng kêu rú đau đ n. “Ôi” Ti ng ngư i ngã đánh uych. Nhi u ti ng la ré.

- Th ng ni có súng. C n th n đ y?

G p m t con đư ng ki t, anh r ngang đ nh lao ra b sông. Nhưng mu n m t r i. Nhi u h ng súng đón đ u anh. Cùng đư ng, anh lùi l i, v t b a qua m y hàng rào đ y gai, bươn đ n m t ngôi đình b phá ho i ch còn trơ m y b c tư ng. Anh v t m y b c tam c p xây đá, lên n n đình ng n ngang g ch v n. Ðưa m t bao quát đ a hình, anh đ ng nép sau b c tư ng r n n t, cao quá

đ u. Anh cúi khom ngư i nhìn qua khe n t, th y b n năm tên gi c, c m súng lăm lăm ch y vào sân đình, m t nh n nhác tìm ki m.

M t th ng cao lòng khòng, tay c m kh u “côn-đu”, v y v y ra l nh cho nh ng th ng trư c sân đình :

- Ch n t t c các l i ra xóm! H n đang núp sau m y b c tư ng n t kia thôi!

B t tay lên mi ng làm loa, tên này g i to :

- Ð ng-râu! B súng hàng đi! Chúng tao s tha ch t, Ch ng c vô ích! Mày không thoát n i mô!

Anh Ð ng-râu bàng hoàng trong kho nh kh c “T i sao t i h n bi t tên mình!

Thôi đúng r i. Ch c là th ng Kim...”.

M t lo t đ n trung liên b n th ng vào b c tư ng anh đang n p, c t ngang ý

nghĩ c a anh. Vôi v a g ch v n bay rào rào quanh anh. Anh ch nòng kh u Mô-de qua khe n t, nh m đúng ng c th ng ch huy, si t cò. Trư t! Viên đ n bay vù qua vai h n, làm đ t tung cái c u vai áo khía. Th ng này n i nóng, v y kh u “côn” b n li n m t băng vào khe tư ng n t.

Anh Ð ng-râu đ i v trí b n. Anh lu n sang b c tư ng bên ph i, có cái c a tròn ch Th . Anh quỳ xu ng nâng súng ng m m t th ng c m ti u liên “Tômsơn” đang cúi lom khom, lò dò bư c lên b c tam c p. Anh b n li n hai phát. Tên gi c đang cúi b ng dư n th ng ngư i lên, c ngay ra như b hóc xương, c p m t tr n ngư c, mi ng há to như s p quát m ng. B t th n h n ngã v t ra đ ng sau, gáy đ p m nh vào th m đá. Kh u ti u liên văng sang m t bên. H n co qu p gi y gi a, kêu ú , và m t dòng máu đ tươi v t ra chính gi a trán.

Ð n h t, anh thò tay vào túi áo móc m y viên đ n d tr , đ nh l p ti p vào súng. Nhưng ngay lúc đó, m t tên gi c đ i mũ s t, vòng ra phía sau ngôi 138

đình, nhô đ u lên kh i b c tư ng đ . Anh chưa k p quay đ u l i, h n đã chĩa kh u ti u liên vào lưng anh, kéo h t m t băng đ n. C băng đ n m y ch c viên ghim h t vào lưng anh.

Anh ch t t c kh c. Thân hình anh đ nhào xu ng cái b vôi có đ t nh ng chi c bát nhang sành s t m . Tay ph i anh v n n m ch t kh u mô-de h t đ n. Bàn tay trái ngón qu p ch t b n viên đ n v a móc trong túi ra. Mái tóc r tre r m lù xù thoáng đi m nh ng s i b c, m hai dính b t trư c trán. Chòm râu quai nón vênh ngư c, bám tr ng b i vôi, đôi m t có nhi u n p nhăn r qu t đuôi m t m to b t đ ng.

B n gi c xúm đen xúm đ quanh xác anh. Chúng b nh ng ngón tay anh ra tư c l y kh u súng và m y viên đ n. Tên ch huy ra l nh l y dây d a bu c hai chân anh, k o xác ra t n đư ng cái. M t chi c ô tô t i G.M.C; thùng xe v i b t bít kín, đ đó. Trong góc thùng xe, Kim-đi u m t mũi tím b m, sưng húp, ng i thu lu, m t g c xu ng đ u g i.

Chính nó đã d n đư ng cho b n gi c vây b n anh Ð ng-râu. S vi c x y ra khá đơn gi n: Mư i m t gi trưa hôm đó. Nguy n Trì đưa Kim v đ n Ty An ninh.

Lúc này nó đã rõ ông anh nuôi yêu quý, mà m t gi trư c đãy nó có ý đ nh giúp đ , d t d n vào con đư ng ho t đ ng tình báo, l i chính là trư ng ban Di đ ng c a Ty An ninh. Ban Di đ ng c a h n đang l ng l n tìm ki m d u v t, manh m i c a tr n t n công đ n H Thành và r i truy n đơn đêm qua. Cách đây m y hôm các quan th y Pháp bên s m t thám Phòng Nhì v a “xà lù” Ty An ninh là kém c i, b t l c. Vi t Minh ngày càng làm mưa làm gió ngay trư c mũi mà không tóm n i m t tên nào?

C Ty An ninh lo s t vó trư c l i m ng m c a quan th y. Dùi đánh đ c, đ c đánh s ng. Gã Ty trư ng trút h t n i lo s b c d c lên đ u h n, ngư i ch huy đ i quân đi u tra, ch đi m c a Ty. Gã g i h n là “Trư ng ban ăn h i”. M t s may m n tình c , h n đư c g p l i chú em nuôi quý hóa... Ch sau m y cái tát, m y cú đ m c a tên Năm-ng a trư c kia là dân dao búa côn đ , bây gi là chuyên nghi p tra t n c a ty, Kim-đi u đã phun ra h t. C

Ty An ninh m ng rơn. M t m t, tên Ty trư ng cho đi u m t trung đ i B o v quân v Vĩ D , do Kim d n đư ng, vây b t anh

ng-râu. M t khác, Nguy n

Trì d n m t t Di đ ng viên v đ u c u Bao Vinh đón b t Lư m và Tư-dát t S a tr v .

B n B o v quân v t xác anh

ng-râu vào thùng xe, ngay trư c m t Kim.

Cái xác n m ng a, nhìn th y cái v t ng c áo bà ba đũi M L i thân thu c c a ngư i ch huy, đ m đìa nh ng máu, và c p m t anh m tr ng, b t đ ng, Kim kêu thét lên, hãi hùng, ho ng lo n. Nó ôm ch t l y tên B o v quăn ng i c nh như c u xin s che ch .

Xe n máy, ch xác anh v đ n đ u đ p Ðá. Chúng đ xe, lôi xác anh xu ng đ t n m trên v t c sát l đư ng. C nh xác chúng c m m t t m bi n có dòng ch :

“Tên Ð ng-râu. Vi t Minh đ u s ch huy đánh đ n H Thành và các v ám sát nhân viên nhà nư c đã b Ty An ninh Th a Thiên đi u tra phát giác, ph i h p v i Quân đ i qu c gia lùng b t đư c và b n ch t t i Vĩ D vào lúc ba gi b n lăm phút ngày.... tháng.... năm”

Chúng bêu xác anh t i đ y su t ba ngày ba đêm khi đã g n th i r a m i đem chôn.

139

11

Lư m và Tư-dát v đ n tr m liên l c khi m t tr i đã x bóng. Tr m đóng trong nhà m t cán b Vi t Minh xã sâu cu i ngõ xóm. tr m lúc này ch có Hi n và B ng. Châu đi liên l c lên chi n khu t chi u hôm kia chưa v . Công vi c c a t liên l c khá v t v . Ch có ba đ a mà ph i lên v chi n khu xoành xo ch. Ðư ng t S a lên chi n khu ph i băng qua nhi u tr ng cát, vư t đư ng qu c l M t l i qua m y con sông, len l i qua nhi u xóm p n m sát bên v trí đ ch, đi hàng m y gi li n d c nh ng sư n đ i đá s i, g c c tranh m c l m ch m nh n s c như gai.. lúc lên v chi n khu, ba đ a ph i c i trang làm tr chăn trâu đi tìm trâu l c. Ðó là hình th c c i trang thu n ti n, che m t gi c t t hơn c . Ð u đ i nón mê (tài li u thư ng cài trong lá nón), tay c m roi, áo qu n c c rách vá t tung, bùn l m t đ u đ n chân; d c đư ng, h g p ngư i l n có

khi là t dõng. B o v quân, là chúng l i m u máo h i: “Anh ơi chú ơi, ho c ông ơi, có th y con trâu ô s ng qu p c a tui ch y l c qua đây không?” B ng m c b nh gì ngoài da không bi t, c đ n mùa đông da n i v y lên như v y r n, c đ i g i nó là B ng-da-r n. Nó không ch u, b o v y nó gi ng v y trăn hơn. Nhưng c đ i không đ a nào ch u c i tên cho nó là B ng-da-trăn, c g i B ng-da-r n. Nó c l m, m y l n sinh s đánh nhau.

B ng-da-r n trư c khi vào V Qu c đoàn làm đ ngh , bán đ u ph ng rang, b p rang, “bánh mì nóng m i ra lò”, “Cà-rem” v.v...

Châu có m t v t rám má bên trái, như b l a cháy sém, các b n g i Châusém. Châu-sém là con nhà thuy n chài trên sông Hương. Châu-sém tr c tu i Hi n, nhưng kh e g p hai g p ba. Ngư i nó đen trùi trũi, tay chân đã có b p th t săn ch c như th ng neo thuy n.

B ng-da-r n và Châu-sém c i trang làm tr chăn trâu thì không còn ph i bàn. Như l t. Riêng Hi n tr ng tr o, xinh trai, dáng d p đ c bi t h c trò

thành ph , đóng gi chăn trâu d l l m. Nhưng nó v n là đ a c ng đ u c ng c , không d gì ch u hàng trư c khó khăn. Công vi c càng khó khăn càng say mê h p d n nó. Nh n l y nh ng vi c th t khó, ít ai làm n i, r i làm tròn m t cách xu t s c, đó là đi u nó luôn luôn mơ tư ng. Ngư c l i; nh ng vi c d dàng làm cho nó bu n chán b d .

Khi m i b t tay vào vi c đi liên l c lên chi n khu, B ng-da-r n, Châu-sém đ u t ý lo l ng, không tin tư ng Hi n có th đóng gi tr gi trâu. Chúng nói

:

“Nư c da mi tr ng như b t l c, bàn tay bàn chân s ch bong như tay chân m y o n sinh Ð ng Khánh r a mà mi đòi gi đò đ a đi gi trâu, thì t i Tây, t i B o v quân có mù cũng bi t là gi đò! Hay thôi mi nhà gi nhà đ hai đ a tau đi cũng đ ”. Hi n cư i :

- C m ơn lòng t t c a t i bay. N u nhà gi nhà thì tao quách nhà tao, vi c chi ph i l n l i đi V Qu c Ðoàn làm chi cho m t?

Và cũng t hôm đó, nó c i tr n, m c qu n đùi ch y ngoài đ ng cát dang n ng ngày này qua ngày khác. Ch m y ngày mà tóc tai, da th t nó khét l t mùi n ng. Nó đ đ u tóc bù xù, tóc ph gáy, tr như t qu . V n là đ a s ch s nh t đ i, nhưng bây gi nó t p ăn nh p còn hơn c B ng-da-r n là đ a n i ti ng nh p. Tay chân nó ch r a qua quýt, móng tay móng chân ghét d t 140

đen k t. T i đi ng , nó h c Châu-sém, B ng-da-r n r a chân khô: Ng i lên chõng, xoa xoa hai bàn chân vào nhau, v đánh bép m t cái, th là xong. Ðêm đ u tiên ng theo l i “r a chân khô”, nó tr n tr c hoài không sao ngù

đư c. Cái c m giác gai gai, s n s n, nh p nhúa hai bàn chân như ng m kh p cơ th nó, làm nó m t ng . Nó đ i b áo qu n đ p nh t c a nó l y b áo qu n vá ch ng vá đ p, hôi rinh rích c a m t th ng bé chăn trâu trong xóm. Lúc m c b áo qu n này vào ngư i da th t nó n i h t gai c. Nh ng hôm không ph i đi liên l c, nó ra bãi th trâu, đánh b n v i b n gi trâu. Nó

h c cách g i trâu l c, nghé l c: “Nghé ơi, nghé ơi!”... Nó c i nh ng con trâu đang nh n nhơ g m c , n m ép b ng lên lưng trâu đ qu n áo, da th t nó

ư p mùi trâu.

Ch sau chưa đ y m t tháng, Tư-dát g p l i nó, suýt n a không nh n ra. Tưdát há mi ng tr n m t kêu lên :

- Ui chao! Mi đó à Hi n?

V s ng s t, ng c nhiên c a Tư-dát làm Hi n thích thú hãnh di n ra m t. Thích thú và hãnh di n không kém gì nh ng ngư i v n nghèo kh , rách rư i nay tr nên giàu có, trưng di n làm b n cũ suýt không nh n ra. Trong ba đ a, nó đi b y u nh t. H i còn nhà chân nó m y khi r i kh i đư c dép. Gót chân đ ong không có m t v t n t, m t tí chai. Bu i đ u đi liên l c lên chi n khu tr v , hai bàn chân nó sưng húp, gót chân n t n , rư m máu. B ng-da r n, Châu-sém thương nó quá. Hai đ a xúm l i chăm sóc.

a n u nư c nóng, đ a đi mư n ch u hòa mu i cho nó ngâm chân. Hai đ a nhìn gan bàn chân nó, xót xa nói :

- Úi chao, mi đi thêm vài l n n a e què m t! Thôi đ hai đ a tao đi thay cho. Th ng Hi n l c l c cái đ u tóc bù r i như t qua nói gi ng ông c non :

- Hai đưa mi có đi thay tau cũng ch thay đư c năm b y l n, ch có thay đư c h t c đ i tau không?

- R a mi đ nh đi liên l c h t c đ i mi à?

- Ư, tau nghĩ k r i, tau ph i rèn luy n c p giò đ làm chi n sĩ cách m ng như ông Minh-trâu mà th ng Lư m v n k cho tau nghe.

- Ông Minh-trâu là ông mô r a?

- Ông là đ ng chí cách m ng v i cha c u Lư m. Ông tên Minh nhưng dáng ngư i c c m ch đen đúa như c trâu, nên các đ ng chí ông đ t bi t hi u Minh-trâu. Hai đ a mi chưa bi t ch th ng Lư m là con nhà cách m ng nòi đó. Cha h n làm chi n sĩ cách m ng t th i t i mình chưa đ , b Tây b t r i vư t ng c m y l n. T i m t thám Tây b n ch t cha h n nhà tù Côn sơn lúc h n m i có hai tu i. Ông Minh-trâu làm ch nhi m Vi t Minh huy n Hương Th y. H i cách m ng tháng Tám, ông ch huy c huy n n i d y cư p chính quy n. Ngày còn ho t đ ng bí m t, ông chuyên vi c đi liên l c cho Ð ng C ng s n. Mà có ph i đi liên l c ki u m như m y đ a mình t đây lên chi n khu, t chi n khu v đây mô? Ông đi ph i đi t Hu vô đ n Công Tum Ð c L c, r i ra t i Ngh An, Thanh Hóa.

- Nhưng ch c ông ta đi mô, tàu h a?

- Ði tàu h a ô tô, thì nói làm chi! ông toàn đi b , xuyên r ng mà đi! Mang toàn công văn tài li u c a Ð ng C ng s n mà đi tàu h a, ô tô, đ m t thám tóm cho r i đ i à!

Châu-sém, B ng-da-r n lè lư i khi p ph c.

Th ng Lư m k chi ngó hai bàn chân ông cũng đ bi t ông đã đi b m y 141

nghìn m y v n cây s . Bàn chân to mà vuông như lư i cu c tư ng. Gan bàn chân dày c m toàn chai, gót chân n t n như c s n b lu c quá chín. Ði v p ph i m nh lu, m nh ghè, kêu cái cong!

Làm ch nhi m Vi t Minh huy n mà ông v n c đi đ t, ch ng có th giày dép mô v a chân ông ta c ...

Hi n nhúng hai bàn chân sưng húp, rát b ng vào ch u nư c mu i nóng, m t đăm đăm nhìn ra tr ng cát chói n ng. Nó nói, gi ng nghiêm trang như mu n th l m t ni m tâm s th m kín, m t n i áo ư c nung n u t lâu :

- Sau này l n lên, n u tau cũng đư c vào đ ng C ng s n, đ ng có h i tau:

“Ð ng chí Hi n mu n nh n công tác chi?”. Tau s xin v i đ ng: “Cho tui đư c đi liên l c cho Ð ng như ông Minh-trâu”.

- R a mi không đi làm xi c n a à? - B ng-da-r n th t thà h i?

- Xi c xót chi! T i h i đó còn con nít nên tao hay thích loăng quăng. Nó làm như bây gi nó đã ngư i l n l m, và cái h i còn thích đi làm xi c y đã cách đây hàng bao nhiêu năm.

Châu-sém và B ng-da-r n cũng lây ni m mơ ư c sôi n i c a nó. Hai đ a cùng nói :

- L n lên tau cũng s xin vô Ð ng C ng s n như mi.

- Có đư c không mi hè? Vô Ð ng C ng s n là ph i tài gi i l m, ch m y đ a liên l c m như t i mình thì ai cho vô. - Châu-sém nói.

- Ð hôm mô g p anh Ð ng-râu t i mình h i th coi - Gi ng Hi n l v băn khoăn. - Tau nghe l m m y anh trên ban Tham mưu trung đoàn nói anh ng-râu là Ð ng viên C ng s n t th i còn bí m t.

B ng-da-r n nói :

- Th ng V nh-sưa mà còn s ng nh t đ nh h n ph i đư c vô đ ng C ng s n. H i m t tr n Xê, tao hay nghe các anh l n bàn nhau: Vô đ ng C ng s n trư c h t là ph i anh dũng. Cách m ng c n vi c chi, làm vi c đó. Ch t cũng không s .

Nó b ng la lên, h t s c b t ng :

- Có hai con gà tr ng nhà ai đang đá nhau ngoài ngõ ghê quá bây ơi Ta ra coi đi!

Th là c ba đ a ch y ùa ra ngõ, xúm quanh đôi gà tr ng nhà ai đang cơn say máu ch i nhau, cánh đ p phành phành, b i đ t, lông, bay mù. M i cú đá

hay, ba đ a đ u nh y d ng lên, cư i reo, hoan hô, c vũ.

12

Lư m và Tư-dát s a so n lên đư ng tr l i Hu thì Châu-sém t chi n khu v , tay xách ba đòn bánh tét khá to. Nó reo lên m ng r :

- Hay quá? May tau v v a k p không thì ba đòn bánh tét ni đ m y hôm ch mi, thiu m t.

Lư m h i :

- Bánh chi đó?

- Gi t gi c!

Lư m hi u ngay trong ru t bánh là báo “Gi t gi c”, t báo kháng chi n c a t nh Th a Thiên.

Ngoài ba đòn “Gi t gi c còn b n đòn” truy n đơn đưa v S a t hai hôm trư c. Hai đ a ph i mang c b y đòn này đưa v Hu .

142

Tư-dát cư i h h :

- M y ông Tham mưu trung đoàn m t l p trư ng quá. V Qu c đoàn mình thì

đói vàng m t l i c g i bánh tét h t đòn to, đòn nh cho Tây v i Vi t gian ăn!

Hi n h i :

- Truy n đơn r i còn d ch báo Gi t gi c thì t i bay làm răng?

Lư m nói :

- Lúc đ u t i tau cũng lúng túng l m, không bi t làm cách chi đ đ ng bào đ c đư c. N u đem r i như truy n đơn thì t báo to r a, ai dám lư m? Sau anh Tư-dát nhà mình, - Nó đưa m t nhìn Tư-dát cư i - nghĩ đư c m t m o: Mua báo Bình Minh c a t i Vi t gian, kh cũng v a in t Gi t gi c, c t l y đ u đ báo, dán thay vô đ u đ báo Gi t gi c. R a là mũ thì Bình minh mà đ u thì Gi t gi c. Ba đ a tau c vi c chia nhau báo, đem đi đón công khai gi a ban ngày, dán đúng vô nh ng ch t i h n thư ng dán báo. Ð ng bào xúm xít tha h đ c.

Hi n, Châu-sém, B ng-da-r n ôm l y Tư-dát v t xu ng đ t, cù cho m t tr n.

- Tr i ơi, mi khôn thi t! Mi cũng là lo i cách m ng nòi. Tư-dát lăn l n dư i đ t cư i ch y c nư c m t đ t dây lưng qu n thì ê ch l m!

Lư m h i Châu-sém :

- Tình hình chi n khu d o ni ra răng? Ð i mình còn trên đó hay v đ ng b ng ho t đ ng?

- À, tau quên chưa nói cho t i bay bi t. T i Tây v a kéo lên đóng đ n Ð t

, cách chi n khu ch non b n cây s . Nghe nói t i Tây đóng đ n ni toàn là

quân thi n chi n nh t nhì Ðông Dương. T i h n mu n ch n ngang c h ng chi n khu, không cho đ ng b ng ti p t lên.

Nhìn th y v m t lo l ng b n ch n c a các b n, nó nói thêm như an i :

- Nhưng ăn thua chi! Ch n đư ng đó ta đi đư ng khác. Chán v n ch đư ng!

Ch nhà c a chi n khu m c lên nhi u l m. Có c b nh vi n, xư ng bào ch , xư ng quân gi i, nhà Văn hóa đ i chúng to r ng như cái đình. Còn đ i mình không trong núi xanh n a mà ra làm lán ngoài ti n chi n khu, ngay trên b sông Ô Lâu.

Các t đư c phân công v đ ng b ng h t. T bám đư ng qu c l theo dõi xe c gi c đi l i hàng ngày, t bám v trí gi c n m tình hình tin t c càn quét, hành quân.

Công vi c t i h n cũng v t v g m l m bay . C đ i ch còn l i th ng M ng v i th ng Quỳnh-sơn-ca nhà làm liên l c cho đ i trư ng. Hai đ a nh mà

đau luôn, nên đ i trư ng b t ph i nhà. T i h n khóc đã g m. Ð i trư ng ph i mua chè s n d mãi m i ch u nín. Th ng M ng d o ni chăm h c l m. M y l n lên chi n khu, tau đ u g p h n ng i trư c c a lán, c m t báo Gi t gi c, đánh v n đ c ê a. L n v a r i lên, tao th y h n đang c i tr n phơi n ng, giăng áo ra b t r n. Tau ng a mi ng nói chơi. “Mi đ c báo Gi t gi c đó à? Có

tin chi hay không?” H n cau m t, x c tau luôn: “Anh ăn nói ba láp quá! Ai l i đi ví cái áo rách đ y r n ni v i t báo c a Chi n khu gi t gi c”. Ui chao, gi ng h n răng mà gi ng đúc gi ng th ng V nh-sưa h i Hu . Th ng Quỳnh-sơn-ca m i làm đư c bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n”, hay l m. C chi n khu ai cũng hát. Trung đoàn trư ng, chính y đ u khen hay. Trung đoàn trư ng có

vi t thư g i anh

ng-râu đây, d n anh mua cái đàn “măng tre” “măng l -ô”

chi đó, l n sau t i bay mang ra đây đ tao xách lên cho ông, ông thư ng cho 143

h n.

Châu-sém moi trong cán cái roi trâu ra m t m nh gi y cu n tròn đưa cho Lư m. Tư-dát c m đ c thư c a Trung đoàn trư ng g i anh Ð ng-râu, d n anh tìm mua m t cái đàn măng-đô-lin lo i th t t t, đ thư ng cho em Quỳnh-sơnca đã có công sáng tác đư c m t bài hát hay v dòng sông Ô Lâu, dòng sông c a chi n khu cách m ng.

Tư-dát cư i ng t ngh o :

- Ðàn măng-đô-lin mà mi nh ra thành đàn măng tre, măng l -ô, thì đ n B t trên chùa cũng không nh n đư c cư i!

Châu-sém, cũng cư i :

- Thì ai bi t mô, c nghe nói măng là tao nghĩ là măng tre, măng l -ô, ch cái măng-đô-lin thì cha ai mà nh đư c. ng th d n tau mua cá coi. Có

gi ng cá tr i tau cũng nh !

13

S p đ n g n c u ván M u tài, Lư m nói v i Tư-dát :

- Mi đưa bánh tét đây tao xách cho. Mi đi trư c ch ng trăm bư c, gi đò b n ná. Th y có chi đ ng d ng thì giương ná lên như s p b n, ra hi u cho tao bi t.

Tư-dát trao b y đòn bánh tét cho Lư m, rút ná cao su trong túi ra, l p đ n, đi vư t lên trư c.

Bư c lên c u ván, Tư-dát l i g p th ng T ng ng i v t v o bên mép c u câu cá.

Lúc sáng qua đây, hai đ a đã g p nó ng i đó r i.

Lư m gi i thi u T ng v i Tư-dát. Hôm trư c nó đã k chuy n cho c t nghe trư ng h p oái oăm nó làm quen v i th ng T ng. Bây ch đư c g p m t, Tưdát thích l m, cư i nói :

- Không khéo mi r i thành ông Lã V ng m t.

- Lã V ng là vi c chi không bi t, ch bi t là m i sáng hôm qua, thu tóm đư c m t th ng Vê-giê đi qua đây Vê-giê chính c ng ch không ph i lo i Vê-giê

m như th ng ni mô. - T ng cư i khì khì ch vào Lư m. Lư m s c m :

- Ðúng là đánh nhau b đ u m i nh n ra anh em chú bác. C m tau v n còn hơi ê ê.

- R a cho hai đ a bay đ ng ch đây, tau ch y v nhà ch t cây mía đ n ăn là

h t ê ê ngay.

Nó đ nh đ ng lên ch y v nhà ch t mía, nhưng Lư m nói :

- Thôi T ng , đ khi khác. L n này hai đ a mình có vi c v i l m, ph i đi ngay cho k p.

T ng nhìn hai đ a, v ái ng i :

- Cu c đ i vê cu-đê coi b cũng t t t g m hè!

Tư-dát v a cư i v a ngâm nga :

- “Ð i cách m ng t đây tui đã hi u. D n thân vô là ph i ch u tù đày. Là

gươm k t n c súng k tai” Mi chưa nghe nói đó à?

Nó b ng nhìn xu ng nư c kêu m lên :

- Gi t! Gi t! Phao chìm r i!

Nó ch p l y c n câu trong tay T ng, gi t ph t m t cái th t m nh làm lư i câu 144

dính con cá rô văng ngư c lên cành si và m c luôn trên đó. Con cá b treo m gi y gi a như điên, làm ch câu càng qu n ch t thêm vào cành si. Tư-dát x m n m đ nh trèo lên g . T ng nói :

- Ð đó tau g cho. Hai đ a bay c đi đi cho k p công vi c. Này! cái đ i cách m ng chi mi v a đ c đó, mi vi t giúp cho tau vô t gi y, tao đánh v n đ c chơi nghe!

- Ðó là thơ, - Tư-dát nhìn T ng ng c nhiên - mi cũng thích thơ à? Bài đó dài l m, đ tau chép h t c bài cho mi, tha h đ c.

- Nì, có vi t nh vi t rõ rõ mà ch to vô nghe. Ðây m i h c bình dân, ch th o mà ngo n ngoèo như ch câu r i là đây xin hàng đó nghe!

Nghe nó nói, t nhiên Tư-dát th y gương m t T ng tr lên sáng s a, thông minh và d thương quá ch ng.

Bây gi tr v , nhìn th y T ng ng i câu, Tư-dát m i ch t nh là quên chưa chép thơ cho nó. Tư-dát c m th y ngư ng ngùng, x u h . Bên c nh ch ng i. T ng đ s n hai đ n mía tím, gióng r t dài, ch t r t đ u như đo mà ch t. Hai đ n mía đ d n lên m t t gi y tr ng kh r ng, có k dòng.

Tư-dát h i :

- Ðư c m y con r i?

- M t trê, m t di c. - T ng c m m t đ n mía đưa cho Tư-dát - Ph n c a mi. Còn đây là t gi y đ mi vi t thơ đ i cách m ng.

Tư-dát xua tay :

- Thôi, thôi, gi y thì Hu thi u chi. Mi đ đó mà h c. L n sau đi qua đây tau nh t đ nh s mang thơ cho mi. Tau s chép đ p như ch in, không c n bi t ch cũng đ c đư c? Th ng Lư m đang đi sau kia. Ch tao ph i đi cái đã... Tau làm nhi m v xích h u. Tư-dát v a xư t mía ăn v a vư t nhanh qua c u đ gi đúng c ly m t trăm bư c.

Lư m bư c lên c u. T ng đ ng lên, đưa mía cho Lư m.

- Cây mía ni tau ch t đúng cái b i cây l n trư c đó. Ng t h t chê!

T ng ch t nhìn tr t xu ng xách bánh tét trong tay Lư m b ng c p m t ranh mãnh.

- Bánh tét mua à?

- Không. C a bà c quen S a g i cho con gái bán hàng nư c C u Ðông Ba cũ.

T ng cư i t m t m :

- Bà c c u quen ch c là hay l a đ o ghê l m Bánh g i cho con gái ngó b thì

to, mà xách thì nh b ng.

Ch c bên trong, bà ch đ n toàn gi y nh t trình.

Nh n xét c a T ng làm Lư m gi t b n ngư i. Ðó là m t sơ xu t mà nó và t liên l c không nghĩ ra. Nh ng đòn bánh tét này xách quá nh . Nó nói, gi ng khâm ph c :

- C u mà làm Vi t Minh thì ch t cha Vi t gian! C u mà làm Vi t gian thì ch t t Vi t Minh? Nhưng cho bi t làm răng hè? Không th m ra mà chêm thêm đá vô cho n ng đư c... Mà c xách ki u ni v đ n Hu , l g p ph i t i ki m soát cũng khôn như c u thì r i đ i.

T ng nghênh nghênh cái đ u húi “cua” g n như tr c, cái trán nhăn, v nghĩ

ng i :

- gay thi t! M ra thì lôi thôi l m. Ch còn m t cách l ph i gi đò xách 145

n ng...

T ng c m l y xâu bánh tét trong tay Lư m, đi th qua c u. M t vai nó l ch v m t bên, bàn chân phía tay xách d m lên ván c u v n ng hơn h n bàn ch n kia.

Lư m nhìn theo càng thêm c m ph c: “Tr i ơi, đi u b nó m i tuy t ch !

Nhìn đúng như nó đang xách xâu bánh tét th t, n ng hàng b y tám kí lô”!

T ng vòng l i đưa xâu bánh tét cho Lư m :

- C u đi đi, không thì v đ n Hu t i m t!

Xách xâu bánh tét, qua kh i c u đư c m t đo n.

Lư m quay đ u l i. T ng đang đ ng gi a c u nhìn theo cư i ranh mãnh, đ u g t g t như có ý b o “Ðư c đó, Ðư c đó. i như r a đư c đó! C r a mà đi nghe?”.

14

Nguy n Trì đ i mũ ph t, đeo kính r m, m c b áo qu n ga-b c-đin màu tro, ng i v t chéo chân trong ti m cà phê nh m i m , cách c u Bao Vinh ch ng ba trăm thư c. Hai tên nhân viên di đ ng đ ng bên kia đư ng. M i đ a d a lưng vào m t g c cây, cách nhau vài trăm thư c, v như ngư i đi đư ng d ng l i ngh chân.

Ba tên chó săn rình ph c đây t lúc m t gi ba mươi phút chi u. Coi b c ba b n ch n nóng ru t l m.

Nguy n Trì ng i khu t sau t m rèm c a s nhìn ra đư ng, m t tay l n l n trên má n n tr ng cá, m t h t nhìn phía c u Bao Vinh l i nhìn đ ng h đeo tay. H n đã g i đ n c c cà phê th ba, đ t h t đi u thu c lá này đ n đi u khác.

Theo l i khai c a th ng Kim thì tên Lư m thư ng đi liên l c v S a vào lúc mư i gi sáng và tr l i Hu kho ng ba b n gi chi u. Sao đ n bây gi đã

g n b n rư i, v n chưa th y bóng h n mò v ? Hay nó v r i nhưng b ng con đư ng khác? hay chi u nay nó không v ? M i lúc h n càng thêm t c t i nóng ru t. “Ông n i mi!” - H n g m g ch i th m - “tau mà tóm đư c, trư c tiên tau ph i cho mi r ng hàm răng c a?” Bàn tay h n đang đ t trên đùi si t l i thành n m đ m. Cánh tay gi t gi t như lên cơn đ ng kinh. H n khoái trá

tư ng tư ng đ n cái phút đư c giáng c t l c n m đ m vào mi ng cái th ng đã t ng làm cho h n ph i vô c i h i th t h i Trung đoàn b ... T nhiên h n nh ch mép cư i g n, làm o bán hàng cà phê li c nhìn h n, lo l ng, ngơ ngác. Toàn b con ngư i h n, t di n m o đ n c ch toát ra cái v hung hãn, li u lĩnh c a k ph n b i, quy t bán mình cho gi c, vì ti n b c và c vì thù h n. Ngày Hu v m t tr n, h n theo đơn v ch y ra đ n Hi n Sĩ thì b tr n. H n quanh qu n trong vùng này cho đ n ngày b n Pháp tràn đ n. H n ra hàng gi c và tâng công b ng cách ch cho chúng b t và b n ch t ba chi n sĩ b thương không rút k p, s ng trà tr n trong dân. H n l i ch cho gi c đào đư c hai kh u đ i liên h t-kít c a đ i đ i liên pháo chôn gi u, mà do m t s tình c h n bi t đư c. B n gi c đưa h n v Hu và cho làm trư ng ban Di đ ng Ty An ninh.

Th t ra, trong ngh m t thám, h n ch ng có tài ba gì, ch là lo i lính m i tò

te. Nhưng đư c cái h n r t táo t n, li u lĩnh và hay g p v n may. Như vi c b t ng g p chú em nuôi sáng nay ch ng h n.

146

Sau v quân ta đ t kích đ n H Thành và r i truy n đơn, dán báo Gi t gi c, b n Pháp h t s c lo l ng và t c gi n. Vì nh hư ng c a v này trong dân chúng quá l n. Ba t ch c m t thám c a Pháp và ng y quy n. Phòng Nhì, s M t thám Liên bang và Ty An ninh dư i s ch huy chung c a tên quan ba m t thám Sô-lê, đã huy đ ng g n h t l c lư ng tác chi n đ đi u tra manh m i. Quan ba Sô-lê còn treo gi i thư ng ba ngàn đ ng Ðông Dương cho nhân viên nào phát hi n và b t đư c nh ng k có liên quan trong v này. Nh g p chú em nuôi mà món ti n thư ng đó.

Nguy n Trì coi như đã c m ch c trong tay.

sau khi cùng v i đ i hành đ ng b n ch t anh

ng-râu Vĩ D . Nguy n Trì

d n hai nhân viên di đ ng v ph c đ u c u Bao Vinh đ đón b t Lư m trên đư ng t S a v Hu . H n r t hy v ng sau v này, s đư c b n Pháp c t nh c lên ch c phó Ty An ninh.

Chính trong cái phút h n đang mơ màng danh v ng đó, thì Tư-dát đi ngang qua trư c quán cà phê mà h n không đ ý!

Trư c h t, h n không bi t m t Tư-dát. Và cũng theo l i khai c a th ng Kim thì Tư-dát thư ng nhà v i

ng-râu, Lư m ch đi liên l c m t mình v S a

lúc vây b t Ð ng râu không tìm th y Tư-dát. H n đoán th ng Tư-dát đư c sai đi đâu đó nên đã may m n tr n thoát.

S ng m t Tư-dát, h n có ý ti c, nhưng t an i: “B t đư c th ng Lư m, là coi như b t đư c t t c ”.

Theo l i khai c a Kim-đi u, trong ba đ a - Lư m đư c ng-râu tin c n nh t.

Nó tuy nh nhưng là dân “cách m ng nòi”. Cha nó làm c ng s n b Tây b n ch t t khi nó m i lên hai tu i. Sau ngày Cách m ng tháng Tám, tên cha nó

đư c dân làng đ t tên cho con đư ng chính ch y qua làng. Nó đư c ng-râu

giao riêng vi c liên l c v i chi n khu. Nhi u vi c bí m t, Ð ng-râu ch cho m t mình nó bi t. Bao nhiêu truy n đơn, báo Gi t gi c, đ u do m t tay nó

đưa v Hu . Tr n đánh đ n H Thành đêm qua nó cũng đư c Ð ng-râu cho bi t trư c và có th chính nó đã d n đư ng cho V Qu c đoàn l t vào thành n i. Vi t Minh đ t nh p n i thành b ng đư ng nào, và b ng cách nào? Rút ra đư ng nào? đã rút ra hay còn l n qu t trong thành n i? Ch c là nó bi t rõ. Sáng nay, trong phòng tra t n c a Ty An ninh, th ng Kim ch m i n m sơ

m y qu đ m c a Năm-ng a, đã phun ra không thi u m t đi u gì. nh

b t t i bao nhiêu vi c l n nh , có nhi u vi c nó b a đ t thêm th t, trút h t lên đ u Lư m.

B i v y, c Ty An ninh và S M t thám Phòng Nhì Pháp h t s c quan tâm đ n vi c ph c b t Lư m. “Tr n Lư m, m t tên tình báo Vi t Minh h t s c l i h i và nguy hi m. N u b t đư c h n, s khám phá ra nhi u t ch c ho t đ ng bí

m t c a Vi t Minh trong thành ph Hu ”. Viên ch s Ty An ninh đã đi n cho quan ba m t thám Sô-lê như v y.

15

Làm nhi m v đi trư c dò đư ng (mà Tư-dát thích g i là xích h u) t c u Ván làng M u Tài đ n c u Bao Vinh, Tư-dát không g p qua m t tr m ki m soát, m t tên lính B o v quân ho c c nh sát nào. Lúc đ u nó có v ng c nhiên, t h i: “Ơ! t i h n ch t r p mô h t r i?”.

Nhưng nó s c nh chi u hôm nay là chi u th b y. Nó “à” m t ti ng ngoác mi ng cư i. “R a mà quên m t. Gi ni ch c cha con t i h n đã v đi la-mát 147

v i v con c r i. Ði m n m t thám cho Tây ki m ba mi ng bơ th a s a c n, có mô mà tích c c như mình đi m n cách m ng?” Tư-dát nghĩ v y và lơ là

d n nhi m v xích h u. Th r i, càng đi g n v Hu nó càng b cu n hút vào cái thú say mê b n chim. Ph i công nh n nó qu là thi n x . V a đi xích h u v a b n mà nó h đư c b n con chào mào và m t con cu gáy, bu c chân xách m t xách l ng l ng.

y là chưa k m t con bói cá và m t con chim gáy

rơi quá xa đư ng cái, nó không dám b quên nhi m v ch y đi nh t. Su t đ c đư ng nó c xuýt xoa ti c mãi.

Lúc Tư-đát đi qua quán cà phê. Nguy n Trì cũng nhìn th y nó, nhưng nhìn xâu chim nó xách nhi u hơn.

H n đ nh g i vào h i mua, nhưng nh đ n công chuy n đang ch , nên thôi. Say men th ng l i, Tư-dát m t c ngh ch lên các ng n cây tìm chim. Ði đ n cây mù u có tên An ninh đ ng d a lưng rình, nó phát hi n th y con cu xanh đ u khu t trong vòm lá ng n cây. Tr ng ng c nó n n thình thình. M t nó b c tr ng đi vì h i h p. Nó cúi lom khom, th n tr ng rón rén t ng bư c m t, đ n sát g c cây tìm ch b n thu n ti n. M t nó b hút ch t vào cu xanh trên cao, nên ch ng chú ý gì t i cái th ng ngư i m t mũi kh nghi đang đ ng sát ngay bên c nh. Nó nói lào thào, không nhìn m t tên An ninh :

- Anh nhè nh bư c lui cho tui m t chút, tui b n con cu xanh trên ng n kia. Chính cái v say mê quá qu t c a nó đã làm cho tên m t thám không chút ng v c. H n không ng cái th ng bé l o kho o lèo khoèo, m h i m kê nh nh i này chính là ngư i mà h n đã m t công rình r p su t ba ti ng đ ng h qua. H n bư c lui hai bư c như ng ch cho Tư-dát. Và trong kho nh kh c, h n cũng quên béng c công vi c, căng m t h i h p theo dõi cú b n c a Tưdát. Tư-dát nghiêng nghiêng đ u giương súng cao su lên, kéo h t m c, m t trái hơi nheo l i đ l y đư ng ng m.

Ph t. Viên s i bay vút lên ng n cây. Tên nhân viên An ninh nh y lên kêu:

“Trúng cha nó r i!”

Con cu xanh nhào ra kh i ng n cây, lúng li ng chao đ o gi a kho ng không m t tí r i b t ng l n nhào rơi xu ng đ t, cách ch Tư-dát đ ng kho ng m t trăm mét.

Chính lúc đó, Lư m xách b y đòn bánh tét, l ch vai đi g n đ n quán cà phê. Nó nhìn hút theo Tư-dát đang ch y v ch p con chim v a b n đư c, b c b i nghĩ: “Th ng ni b y quái M i b n v i bi c, ch ng còn chú ý chi t i nhi m v ”. Nguy n Trì v a nhác th y bóng Lư m đi đ n, h n m ng run c ngư i. Bư c ra kh i c a quán cà phê, h n đ ng ch n ngang gi a đư ng. Khi Lư m ch còn cách dăm ba bư c chân, m t tay h n th c túi qu n m t tay l t kính râm. H n tr ng m t, g n gi ng h i Lư m :

- Mi đã nh n ra tao là ai chưa?

Lư m đ ng s ng l i? bu t mi ng g i :

- Nguy n Trì!

- Ph i. úng là ông n i mi đây!

Ch m t loáng Lư m v t hi u ngay cái th ng qu n lý cũ mình đã cho vô tù

m t l n vì t i ăn c p g o c a V Qu c đoàn này đ nh làm gì mình. Nó quay ngo t l i, co giò đ nh ch y. Nguy n Trì nhào t i th p c áo nó gi t ngư c l i. H n rút súng dí sát trán Lư m quát :

-

ng im. Mi mà ch y tau b n b tan óc mi ngay.

148

Nh ng ngư i đang u ng trong quán cà phê, th y chuy n l đ xô ra xem. Hai tên nhân viên đi đ ng t xa cũng nhào t i, trong tay lăm lăm kh u súng. Lư m th y cơ s h ng m t r i, không còn cách gì thoát đư c n a. Chính nó

cũng t l y làm ng c nhiên không th y s hãi l m như t trư c đ n nay nó

v n tư ng trong hoàn c nh này. Nó nghĩ ngay đ n Tư-dát: Tư-dát đang đ ng kia, l ng có th b b t theo mình.

đánh l a c b n m t thám, nó

ngoái m t v phía c u Bao Vinh, la to :

- Tau b m t thám b t r i. Ch y đi Tư-dát ơi!

Nguy n Trì đ m m t cú như tr i giáng vào gi a m t Lư m. Nó ngã dúi, máu mũi c ra. Hai tên di đ ng b qu t cánh tay Lư m, g i thúc vào lưng. M t tên rút đo n dây đi n tho i trong túi qu n trói Lư m. Phía đ u c u Bao Vinh có

m t t p con nít bán đ u ph ng rang, k o g ng, đ ng l nh trư c cái ti m bán bún bò giò heo. Nguy n Trì h t hàm v phía t i con nít, b o hai tên nhân viên di đ ng :

- Ch y mau l i tóm c t t c cái t i bán k o g ng đ u ph ng rang kia l i đây cho tau.

a nào ch y c vi c b n què c ng. T i v đâu tau ch u!

Hai tên m t thám c m súng lăm lăm, ch y ào đ n phía c u. T i con nít t xa nhìn l i, nháo nhác chưa hi u chuy n gì. M t th ng b ng kêu lên “Hai anh tê

đ nh đ n b t t i mình bay ơi!”. Th là t t c té tác b ch y làm đ tung tóe ra đư ng nào đ u ph ng rang, nào k o g ng...

Tư-dát nh t đư c con chim cu xanh v a b nó b n h , đang m i v ch v ch lông b ng coi đ n trúng ch mô, thì ch t nghe ti ng Lư m kêu thét đ ng sau. Nó quay l i, th y Lư m đã b trói gi t cánh kh , xung quanh ngư i đ ng l nh . Nó ho ng s đ n không nhúc nhích đư c tay chân. Xâu chim c m trong tay rơi b ch xu ng đ t.

Th y đám ngư i đ u m i nhìn v phía c u Bao Vinh Tư-dát hơi hoàn h n, bư c th t lùi m y bư c. G p m t con đư ng ngang, nó r luôn, ch y bi n. Lư m làm như b trói quá đau, th nh đ u bánh tét xu ng đư ng. Nó d ng hai ch n như mu n che khu t đ m t ngư i nào đó tư ng bánh th t, lén xách đi. Nhưng Nguy n Trì cúi ngay xu ng, xách xâu bánh lên. Nh b ng. H n m l t tháo tung ra m t đòn. C m y trăm t truy n đơn x xu ng m t đư ng, tr ng xóa. Nh ng ngư i đ ng xem d t h t ra chung quanh, m t vài ngư i cúi lén nh t. Nguy n Trì li c đ c qua m t t . Cái b n m t b m tím m n tr ng cá, càng t i s m l i vì căm t c. H n đ m liên ti p vào m t Lư m g m ghè :

- G m thi t! G m thi t!

Lư m ngã s p m t xu ng đư ng. Nh ng ngư i đ ng xem ph i quay m t đi không dám nhìn. H t n đi r t nhanh vì s liên l y.

Hai tên nhân viên di đ ng tr l i, đi u theo m t th ng bán k o g ng, tr c mư i hai, mư i ba tu i. Th ng bé ch đ ng đ n ngang tai Lư m, đ u nh như

đ u chim, đ i cái mũ ph méo mó, l ng l o, úp s p xu ng che kín c m t nên ch c ch c nó ph i đưa tay đ y vành mũ lên cao. Hai vai nó h p m t m u, cánh tay, c ng chân g y và th ng đu n như que diêm. Nó m c cái áo sơ mi đà c c tay và cái qu n đùi xanh đã cũ nhưng v n còn lành l n. Nó đeo trư c b ng m t rá k o, còn đ y, trên rá đ y cái m t l t ng a, đ ch ng ch c cái k o làm hàng m u. Nhìn cái dây đeo rá k o cũng đ bi t nó là đ a bán k o g ng chuyên nghi p. Cái dây gai b n r t khéo đen bóng vì m hôi tay. Ch đeo vào c đư c lót thêm m t mi ng da cũ.

149

Nó b b t vì ch y ch m nh t, hai tay l i còn b n ôm gi rá k o cho kh i đ . Nó ngơ ngác, khi p đ m, không hi u t i sao mình b b t. Nó m u máo khóc hu hu, van l y hai tên An ninh.

- Em l y các anh trăm l y, các anh tha cho em!

Hu..hu.. hu.

- Ði! M t th ng đá ph c vào mông nó làm nó suýt ngã chúi v đ ng trư c. v phòng tra t n r i tha h mà khóc.

Ba th ng m t thám dong Lư m-s t và th ng bán k o g ng v phía b n đò

qua sông Hương.

Gương m t lư m sưng húp, nhoe nhoét b i đ t và máu. Nó li c nhìn th ng bán k o g ng đi bên c nh lòng không kh i m ng th m. “T i nghi p”. Nó nghĩ

b ng “Th ng ni vô phúc ph i th m ng anh Tư-dát đây. May quá, r a là anh Tư-dát tr n thoát. Không bi t h n có khôn ngoan, ch y ngay v Vĩ D báo cho anh

ng-râu bi t đ d i đ a đi m”.

Su t d c đư ng, nó c băn khoăn t h i: “T i răng th ng Trì l i bi t mình đi qua đây đ ch n b t! Ai làm l ?...”. M t m i ng v c b ng lóe lên trong óc nó: “Nguy n Trì h i Trung đoàn b là anh nuôi c a th ng Kim... hay là...”. Ngư i các nhà d c ph l p ló c a nhìn ra. Có m y gái đi m cư i toe toét h i ba tên m t thám :

- Hai cái c a n nó m c t i chi mà các anh b t trói d d n r a?

Nguy n Trì vênh m t, ch Lư m nói v i m y :

- Vi t Minh đ u s đó các em ơi? ánh H Thành, r i truy n đơn, ám sát lý

trư ng, là chính nó đ y. Nó là tay chân đ c l c c a cái th ng râu ria x m xoàm b các anh b n ch t dư i Vĩ D trưa ni, đang phơi xác đ u Ð p Ðá đó. Ðang đi Lư m b ng đ ng s ng l i. Tr i đ t như b ng t i s m trư c m t nó. Ðôi môi d p nát tái nh t, run r y như mu n kêu lên m t đi u gì mà không sao kêu đư c.

Ð u óc Lư m choáng váng như b n n m t báng súng đúng gi a đ nh đ u. Nó

ph i g ng gư ng h t s c m i không té x u xu ng m t đư ng.

16

Tr n đ t kích đ n H Thành ch là m t tr n đánh nh nhưng ti ng vang và

nh hư ng c a nó trong nhân d n thành ph Hu và c t nh Th a Thiên r t l n :

B i v y vi c phát hi n đư c t quân báo n i thành c a Trung đoàn ch l c Th a Thiên làm cho b n gi c h t s c hý h ng. Chúng phóng đ i k t qu và

tuyên truy n rùm beng đ ch ng l i nh hư ng c a tr n đánh. Dân chúng thành ph Hu h t s c quan tâm và bàn tán xôn xao v v b t b nh ng đ i viên quân báo. Nhi u ngư i kéo đ n Ð p Ðá đ nhìn xác anh ng-râu. Sau hai ngày hai đêm phơi sương phơi n ng, xác anh trương phù

và đen b m, nom h t s c ghê r n. Nhi u ngư i ph i quay m t đi vì không nén n i nư c m t. H nghi n răng căm h n nguy n r a hành đ ng b o ngư c c a quân cư p nư c và bán nư c.

Su t m y ngày li n, báo Bình Minh liên t c đăng tin v v b t b này. B n tr bán báo ôm nhũng c p báo, rao inh i c thành ph .

Ch ng m y ch c nh ng cái tên Ð ng-râu, Lư m-s t, Kim-đi u, Tư-dát đư c c thành ph nh và thu c.

150

Ti ng rao báo v ng đ n t n phòng t m giam c a Ty An ninh, nơi Lư m và

th ng bé bán k o g ng cùng v i hơn ba ch c ngư i tù khác đang b tra t n ch t đi, s ng l i.

* * * * *

Phòng t m giam c a ty m t thám An ninh v n là dãy nhà b p m t công s cũ

c a y ban cách m ng Thành ph Hu . Công s này, sau ngày chi m đóng Hu , chúng bi n thành cơ quan Ty An ninh.

Dãy nhà b p n m cách ngôi nhà chính cái sân r i đá dăm, dài và h p. Cu i sân là khu vư n r ng c d i m c lút ngư i, bao quanh tư ng cao c m m nh chai. B u vào tư ng góc vư n là dãy nhà xí.

Khu nhà này trong su t th i gian quân ta bao vây Hu hoàn toàn b b tr ng nên hoang ph , tiêu đi u và h t s c b n th u. B n Ty An ninh ch m i d n d p qua loa. D u tích tiêu đi u hoang ph v n còn in đ m kh p nơi, t trong nhà ra đ n sân, vư n.

Phòng t m giam r ng ch ng hai mươi lăm mét vuông, n n g ch v nát, tư ng và mái ngói b hóng bám đen k t, đóng thành c c thành hòn trên rui mè xà g . Ba phía tư ng xây kín mít, phía c a ra vào, ngoài l p c a cũ, chúng p thêm m y cánh c a l n b ng g lim dày có thêm s t tán đinh (chúng d t m t nhà kho nào đó). Chúng ch th a m t kho ng v a ngư i qua l t và đóng m b ng t m c a ch n song s t, qu n hai vòng xích l n v i cái khóa b ng n m đ m. Nhìn toàn c nh, phòng t m giam hao hao gi ng cái chu ng nh t thú d .

Trong cái chu ng kiên c , t i tăm, nh p nhúa y, chúng nh t hơn ba ch c con ngư i. Quá n a là thanh niên, s còn l i tr c trung niên, m t ông già và

bây gi thêm Lư m và th ng bán k o g ng mà chúng c g i b a là Tư-dát. H u h t s ngư i này chúng b t đư c trong các tr n vây ráp nhi u đ a phương trong t nh. Chúng đưa v đây đ tra t n, l y cung. Không m t ngư i nào m t mũi còn lành l n. M t h sưng húp, má tím b m, môi sưng v u d p nát, răng gãy, tai rách, áo qu n rách tư p... H n m chen chúc trên n n g ch th ng v , l i lõm. Ngư i lót m nh bao b , ngư i manh chi u, ho c t báo. Nhi u ngư i n m tr n trên n n g ch ư t nhơm nh p. Thinh tho ng h l i h ng m t tr n b i mưa b hóng t trên mái nhà rơi xu ng nên ai n y như

đư c sơn quét nh n i.

Trong s ba ch c ngư i, có ba ngư i b đòn n ng nh t. m t thanh niên tr c ngoài hai mươi tu i dáng d p h c trò, m t ngư i đàn ông đã đ ng tu i, râu quai nón, m c b áo qu n xanh l m lem d u m , dáng ch ng là th máy, và ngư i th ba là Lư m.

Anh thanh niên và ngư i th máy b đưa v đây đã hơn m t tháng. C vài ngày h l i b g i lên phòng tra t n. Và m i l n tr v bu ng giam ngư i h ư t sũng như v a v t dư i sông lên. H không l t n i m t mình, ph i có hai tên An ninh x c nách dìu v . Chúng xô h ngã dúi vào bu ng giam r i đóng p ngay c a khóa l i. Ngã th nào h n m nguyên th đó, b t đ ng h ng ti ng đ ng h , nư c trên ngư i r xu ng đ ng thành vũng, loang ư t c nh ng ngư i n m bên c nh.

C bu ng giam không ai bi t đư c h m c t i gì mà b tra t n đ n th . Ch bi t qua nh ng ti ng quát tháo g m g c a b n m t thám t bu ng tra t n v ng xu ng, thì hình như chúng tình nghi h là trư ng ban ám sát. Bu ng tra t n l y cung cách đó không xa, ti ng b n chúng quát h i, ti ng đòn n n, 151

ti ng kêu la đ n l c gi ng c a ngư i b tra v ng xu ng bu ng giam rõ m n m t.

- T i bay g i t i tao là Vi t gian? thì Vi t gian!

- Ch Vi t gian đánh Vi t ngay đây?

Hu ch! Hu ch! H !

- Hư! Có khai không? Gan h ? - Câu quát tháo này ngày nào chúng cũng l p đi l p l i g n như m t th kinh nh t t ng. Hình như b n bán mình cho gi c cũng c m th y h th n trư c nh ng ngư i kháng chi n, nên chúng ph i l y s trâng tráo, tàn b o đ che l p n i h th n.

Lư m m i đư c đưa v đây ba hôm. Hôm đ u tiên, nhìn Lư m bư c ra kh i bu ng giam, theo tên lính “Bê-vê-cu” cao to mang súng, đi qua cái săn h p r i đá dăm m i ngư i t nhiên th y ru t th t l i. H đ u nghĩ r ng s p ph i nghe ti ng la hét đau đ n, ti ng van khóc thương tâm c a chú bé tr c tu i em, tu i con cháu h nhà. H co rúm ngư i, ch đ i giây phút c c hình. Ph i nghe ti ng kêu la xé ru t c a m t đ a con nít đang cái tu i chơi bi, chơi đáo mà b búa đinh d n vào m t cá chân, b roi da xé tư p th t, b thúc đ u g i vào ng c, vào b ng cho đ n trào máu. Qu là m t c c hình đ i v i nh ng ngư i l n tu i.

Nhưng m i ngư i như b h ng H không nghe ti ng chú bé kêu la. Ch nghe ti ng quát h i, g m rít hung t n c a tên võ sĩ Năm ng a.

- Ai d n đư ng cho t i Vi t Minh đánh đ n H Thành?

- T i nó hi n ch núp mô?

- Súng đ n t i h n gi u mô?

- Mi liên l c v i nh ng ai trong thành ph ? Tên chi?

Nhà mô?

Sau m i câu h i là ti ng nh ng cú đ m, cú đá, ti ng thân ngư i ngã v t xu ng n n xi măng.

- L y búa đinh n n vào m t cá chân cho tao?

- Phang đúng vào gi a gan bàn chân!

- X i nư c vô!

V n không nghe th y ti ng th ng bé đáp l i ho c kêu khóc. M i ngư i đoán ch ng, t i chúng ch quát tháo d a n t v y thôi, có đánh cũng đánh đ m tát tai, ch tay chân nào mà nó kh o tra con nít.

Kho ng m t gi sau, c a bu ng giam m , tên cai ng c x c nách Lư m xô dúi vào, ch i :

- Ông n i mi! Mi đã mu n ra gan thì mi còn ch t.

C nh ng ngư i đang n m cũng b t vùng d y, l t xúm đ n quanh Lư m. áo qu n nó ư t sũng nư c, c p môi sưng v u, khóe m t ch y dài hai v t máu; khuôn m t tím b m như qu b quân; hai mí m t húp lên không m ra đư c; hai m t cá chân như hai qu tr ng xanh tím máu máu đ ng; gan bàn chân đ

h n. H b nó lên, c i áo qu n ư t ra. Nó b t rên đau đ n như b l t da. T m lưng bé nh ôm tròn nh ng làn roi tím s m.

Nhi u ngư i quên ph c c t i m t thám có th đang nghe bên ngoài, căm ph n kêu lên :

- Ui chao! Con nít mà h tra kh o đ n nư c ni thì không bi t h là cái gi ng chi!

- Ch c h không con, không cái! Toàn đ tuy t t c . Ngư i l v xót xa, u t c hơn c là m t ông c kho ng trên dư i b y mươi 152

nhưng dáng b khí s c còn qu c thư c. Ð u qu n khăn nhi u tam giang tóc búi tó c hành, râu ba chòm tiêu mu i dài g n ch m ng c, m c áo đo n năm thân b ng thao nhu m đà. Su t ngày c ng i x p b ng m t góc bu ng giam, t bi t t i, như tham thi n nh p đ nh. Nghe đâu c b b t vì có hai con trai là cán b Vi t Minh cao c p.

C ng i sát bên Lư m, đưa bàn tay khô héo nhăn nheo, s n n khe kh nh ng v t đánh tím b m trên m t nó.

Nư c m t c t nhiên a ra, lăn dài trên đôi gò má hóp, chui bi n vào chòm râu b c tiêu mu i. C nâng v t áo lên chùi m t, h i :

- Ch h vu cho cháu t i chi mà h đánh đ p cháu d ri? Lư m m p máy c p môi sưng v u, y u t tr l i :

- D h nghi cháu là tình báo, liên l c c a Vi t Minh.

- Răng cháu không nói v i h : Tui nh ri thì đã bi t cái chi mà vu cho tui là

tình v i báo?

- D không ch i đư c. H b t cháu có c truy n đơn Vi t Minh.

- D i quá cháu ơi! Thì cháu c nói là th y gi y r t gi a đư ng, tui không bi t m i lư m chơi.

- Nhưng cháu mang c ngàn t l n.

C bu ng giam đ u ph i phì cư i. Ông c cũng m u máo cư i.

- Gi i! Gi i? - Ông c t nhiên bu t mi ng khen. - mang c ngàn t thì khó

ch i thi t!

- Cháu cũng không thèm ch i. Làm thì nh n ch s chi mà ph i ch i, ông!

- Nhưng đã nh n r i thì vi c chi h còn đánh? - Anh th máy h i chen vô. H còn b t tui ph i khai: liên l c v i ai, tên chi, mô. B t khai r a thì làm răng mà khai đư c.

Bên ngoài song s t c a b ng có ti ng n t :

- Ai cho phép t i bây đư c xúm xít nói chuy n v i h n?

bay không bi t h n là lo i Vi t Minh nguy hi m à? Bay mu n ăn c c bò ch c?

M i ngư i gi t b n, ng ng nhìn. B n m t to bè c a th ng cai ng c v i cái mũi s n sùi, b ng n m đ m c p m t tr n ngư c, áp dính vào ch n song s t : Ông c nói :

- Th y cháu nó nh d i mà b đòn đau quá, chúng tôi thương tình săn sóc cháu, ch có chuy n chi mô.

- Nh ? - Cai ng c nh ch mi ng, g n gi ng. - Nh r a ch t i tao mà ngó lơ

m t cái là h n ch m lên c a c t i tao ngay! T n ra! Bay mà còn xúm l i v i h n, đ ng có trách tao là ác.

Lư m n m nghiêng m t ngo nh ra phía c a. Nó c m hé m t nhìn xéo lên m t tên cai ng c. C p môi sưng v u như cũng nh ch cư i: “Mi nói r a mà e coi b đúng đó!”. Nó l m b m nói v y, không thành ti ng. Ðư c hai hôm chúng l i xu ng x c nách Lư m lôi lên phòng l y cung. L n này tr v kh p thân hình Lư m không còn m t ch nào không có l n roi rư m máu.

Ð “th ng đánh đ n H Thành” (chúng g i Lư m như v y) có thì gi h i l i tr n đòn cũ, trư c khi h i cung ti p, b n an ninh g i đ n th ng bé bán k o g ng, “m t trong m y tên tay chân l i h i c a

ng-râu”.

Th ng bé bán k o g ng b b n di đ ng viên gi i cùng v i Lư m v Ty An ninh. Khi bư c qua cái c ng có hai cánh c a s t l n v i th ng B o v quân c m súng đ ng gác, hai tr c ng đ i t m bi n đ : Ty An ninh Th a Thiên. 153

Lư m ngo nh nhìn th ng bán k o g ng g y gò, ngơ ngác, l i th i đi sát bên mình, tay b trói b ng dây đi n tho i li n vào tay mình. “Thi t là chuy n c c c ” - Lư m nghĩ nhanh như ngư i đang bơi gi a sông, h n như thanh c i rêu đang trôi, t nhiên vư ng vào ngư i mình r i m c c ng vô luôn? Không bi t r i đây h n có g ra đư c mà trôi đi không? Th ng Tư-dát mà bi t chuy n ni thì ch c h n ph i cư i đ n n t lòng bóng mà ch t. T hôm vào đây Lư m v n n m chung v i nó trên m t manh bao t i rách góc trong cùng bu ng giam. M nh bao t i là c a ngư i đàn ông có dáng d p th máy cho. Ðêm đ u tiên, hai đ a lúi húi l y tay ph i b i rác trên n n g ch, d n ch n m. Anh th máy n m góc đàng kia đưa m t nhìn chúng. Anh ch t nh m d y rút cái bao t i đang lót dư i lưng l y m nh dao c o gi u dư i hòn g ch, c t làm đôi, qu ng cho hai đ a m t n a. Anh l i n m v t xu ng, không nói m t ti ng, hai tay ôm l y b ng. Sáng hôm đó anh v a b đòn h i cung. Ba ngày đêm n m chung v i nhau. Lư m m i có d p nhìn k “thanh c i r u”. Nó teo tóp qu t queo như m t thân cây non b đem phơi n ng. u nó nh

như đ u chim cái mũ ph c xoay tròn trên đ u như chong chóng. Ch c ch c nó l i đưa tay ch p mũ như s gió th i bay. Da m t nó xanh b ng xanh beo, c p m t nh mà dài như hai v t n t, hơi hiêng hi ng. Nó có cái nhìn lén lút s s t, nh n nh c ch u đ ng - cái nhìn c a nh ng con v t nuôi trong nhà, thư ng xuyên b hàng h , đánh đ p.

Lúc b b t, rá k o g ng c a nó còn đ n hơn m t n a, trên rá đ y cái m t l m t m b t tr ng. Hôm đ u tiên, khi tên cai ng c c i trói cho nó và Lư m m c a đ y hai đ a vào bu ng giam, nó c đ ng s ng g n c a, hai cánh tay vòng ôm khư khư rá k o như s b ai gi t m t. Nó b t ch t òa khóc r t to. Nư c m t nư c mũi ch y l m lòa l m l n. Lúc y c bu ng giam m i bi t nó

cùng chung s ph n v i h . Lư m th y nó khóc th m thi t quá li n n i cáu vì

ngư ng v i nh ng ngư i xung quanh đang chăm chăm nhìn mình. “Không chi thì nó cũng b b t cùng v i mình. Nó khóc làm x u h lây c mình” - Lư m nghĩ v y.

Lư m y nh th ng bé k o g ng, nói như g t :

- Vi c chi mà mi khóc. Có khóc h t hơi thì ngư i ta ch ng tha mô. i vô ch góc tê, tìm ch mà n m ngh cái cho kh e còn hơn!

Lư m len qua nh ng ngư i đang n m ng i ngang d c, đi vào ch còn tr ng góc trong cùng, d n d p ch n m cho c hai đ a.

Lư m kéo tay nó ng i xu ng bên c nh nói :

- Thôi mi đ ng khóc n a. N m xu ng đây mà ng đi m t gi c. R i sáng mai xin ngư i ta tha cho v , khóc làm chi thêm t n hơi.

Th y hai tay nó v n ôm khư khư rá k o đeo trư c b ng, Lư m g t :

- Mi c i ra r i đ lên phía đ u n m tê. Ai ngư i ta l y mà c ôm kè kè. Nó nhìn Lư m v s s t, nghi ng , không bi t có nên nghe theo hay không. Thì k mi. C ng i đó mà ôm l y rá k o cho đ n sáng mai. Lư m ng lưng xu ng t m bao t i, ngo nh m t vô tư ng. Ng i mãi cũng m i, th ng bé bán k o g ng đành ph i c i rá k o, s sàng đ t lên phía đ u n m, n m co qu p sát bên Lư m.

Sáng hôm sau v a choàng t nh d y, hai tay nó đã ch p ngay l y rá k o. Nó

m cái m t đ y, nhìn và kêu lên, gi ng s hãi :

- Ui chao ơi! K o ch y nư c h t r i!

Nó có v s rá k o ch y nư c hơn c vi c b b t vào tù. 154

C ngày hôm đó nó ch ng i x m n m s a sang rá k o. Nó vét b t áo dư i đáy rá, b c b lên cái m t b t áo và c n th n x p ra m t góc. Bàn tay nó m i khéo léo, thành th c, t m n làm sao! B t và nư c k o ch đ nh tí chút chót m y đ u ngón tay. Lư m ng i d a lưng vào tư ng, nhìn nó ng i d ng hai c ng chân như hai ng quy n, làm m u làm mè cho nh ng viên k o mà ph i phì cư i.

- Mi s a sang làm chi cho m t! - Lư m nói - Trư c sau r i cũng ch y nư c h t thôi.

- Trưa ni là tui bán h t ch d i chi đ cho ch y nư c. Nó nói không ng ng lên, bàn tay v n thoăn tho t áo b t cho k o, môi m p máy đ m s k o.

- Mi bán mô mà bán h t mau r a?

- Tui chi đi m t vòng t c a Thư ng T xu ng ch ông Ba, vòng qua c u Gia H i r i vòng v c u Ðông ba cũ là h t, ch khó chi?

- Nhưng l ngư i ta không th mi ra, giam mi c tháng thì làm răng?

Nó ho ng h t nhìn Lư m, bàn tay đang lăn k o s ng l i gi a m b t.

- Ui chao ôi! R a thì ch t tui!

- Ch t cóc khô chi! Ch y nư c thì đem ra ăn quách.

- Ăn? Có mà tui mu n ch t! - Nó tr môi v ch gi u khinh khi câu nói d i ng c a Lư m - Anh c làm như là k o c a cha m mình sai mình đi bán không b ng? Tui mà đ cho k o ch y nư c chi c mô là m y roi quăn mông đít chi c n .

- R a mi đi bán k o cho ai?

- Bán cho m C L , ch lò k o g ng, k o đ u ph ng, k o kéo Bao Vinh, anh không bi t à? Tui cho m . M giao cho tui m i ngày ph i bán cho h t năm trăm k o.

- Sáng đi, t i v , ph i đem n p đ c v n c l i. Thi u m t xu là m b t nh n đói. M ch i cho lút m t lút mũi. “M t tiên cha mi”. - Nó nh i gi ng ch i. -

“Mi bán không có l i thì ra ngoài b sông xúc c t mà ăn. Bà ch ng có cơm mô

mà cho mi h c đ mi đi chơi... ơi...ơn”. G p ph i ngày mưa ngày gió, l đ

k o ch y nư c, bán , thì c vi c n m dài s p m t tr t khu ra mà ăn roi mây. R a đó, có gi i c đ cho k o ch y nư c mà ăn...

Nó k v i gi ng d ng dưng, như đã quá quen v i t t c nh ng cái đó. Câu chuy n c a nó lâm cho c bu ng giam chú ý. Anh thanh niên có dáng d p h c trò h i :

- R a cha m em mô c ?

- Cha m em ch t h t năm đói r i. Em ph i đi ăn mày ngoài ch ông Ba. M t b a, m n đi ch g p h i chuy n r i đem em v i hai đ a n a cũng b ng em v nuôi.

M b t t i em đi bán k o g ng k o đ u ph ng cho m .

Nó tr l i, gi ng không l chút bu n thương, đưa m y ngón tay lên mi ng mút mút ch m t và b t đính.

Lúc đ u Lư m nhìn nó v i cái nhìn v a thương h i v a ác c m. Con nít mà

nom nó d ghét th nào y! C p m t thì l m la l m lét, dáng b thì co ro run r y như con chó đ ng trư c cái g y giáng cao c a ch . Nhưng sau khi nghe nó k chuy n; Lư m th y lòng se l i. “K nó cũng kh và t i nghi p th t!” - Lư m nghĩ b ng. Ch nhìn nó săn sóc cái rá k o g ng, mút m y đ u ngón tay dính m t b t v i v đói khát thèm thu ng Lư m đã hình dung khá rõ s đ c 155

ác c a m ch kh n n n c a nó. Lư m h i :

- Mi tên chi?

- Thúi. Trư c tui tên là Thơm, nhưng m ch ch i: “Mi như bãi c t khô năm n ng mà đòi là Thơm!” R i m c i tên tui là Thúi. ai g i tên tui là Thơm là m đè tui ra m đ p.

Anh thanh niên b tình nghi là trư ng ban ám sát bu t mi ng ch i :

- T cha cái lo i ngư i n ph i cho đ n găm vô óc, đ s ng làm chi cho nh p đ t!

- Mi m y tu i r i?

- Mư i hai.

Ông c đang ng i t bi t t i, l c đ u chép mi ng :

- Th ng cháu n i ông nhà lên mư i mà còn cao to ph p pháp hơn cháu. Nó ngư c c p m t nh như hai v t n t nhìn ông c , nói :

- Cháu đư c ăn m i b a có hai chén cơm lưng lưng v i mu i mè m n chát, không ngày mô roi không qu t lên đ u lên lưng thì l n làm răng đư c ông!

Lư m nhìn rá k o g ng, nói v i nó :

- Chưa ch c hôm ni ngư i ta th mi ra, mà ngó ra ch đ n sáng mai là k o g ng ch y nư c h t. R a thì mi nh các anh các bác đây m i ngư i mua cho m t ít.

Không đ n lúc th ra, không bán đư c xu mô cho m ch thì mi ch t... C bu ng giam nhi u ngư i cùng nói :

- , đưa l i đây tao mua cho m y đ ng.

Nhi u ngư i l n c p qu n, móc túi áo l y ti n.

Anh th máy cư i nói :

- Nhưng chú mình ph i gi b như đang bán ngoài ph y đeo rá vô c , r i đi quanh mà rao...

Nhi u ngư i hư ng ng :

- Ðúng, đúng? Ph i rao cho thi t hay thì s mua h t rá k o. Không thì thôi!

V m t th ng Thúi v t tươi h n lên. “Hơ h ? B b t vô tù mà l i hóa hên! Nó

m ng rơn nghĩ b ng. Bán đây ch ng lo đ a mô tranh m t khách c a mình”. Nó y u, bán hàng thư ng b nh ng đ a kh e hơn ăn hi p, tranh m t khách. Nó đ ng ngay d y, ch p cái mũ ph lên đ u, đeo quai rá k o g ng vô c , rao khe kh :

- Ai k o g ng đê... ê... ê...

- Ph i rao to như lúc rao ngoài ph y - Nhi u ngư i cư i nói - Rao nh trong c r a, ai bi t mi bán cái chi mà mua.

Th ng Thút s s t nhìn ra c a :

- Nhưng l h nghe ti ng h đ p ch t?

- Vi c chi đ n h mà h đ p? - Anh thanh niên nói. - Ði bán k o g ng ch có

m n trư ng ban ám sát mô mà lo h đ p?

Ðư c c bu ng giam khuy n khích, th ng Thúi c t cao gi ng rao to :

- Ai ăn k o g ng đê...ê...ê. K o g ng nóng m i ra lò... Ng t như đư ng cát, mát như đư ng phèn én... én... ê ê!

Gi ng rao nó qu là tuy t, lanh lãnh trong veo, ngân nga và vang r t xa. Cái c nh tranh t i tranh sáng bu n bã m đ m, nh p nhúa c a bu ng giam như

b ng tan bi n b i gi ng rao l nh lói c a nó. Nhi u ngư i nh m m t l i, tư ng như đang đ ng trên m t đư ng ph , hay ng i trên gh đá d c b sông Hương, đ u c u Tràng Ti n, trư c b n Phu Văn Lâu... dư i bóng mát tán lá

156

xanh đ m cây me, c y phư ng, cây vông đ ng, cây mù u. Góc này, góc kia, nhi u ngư i vui v c t ti ng g i :

- Ê k o g ng bán năm giác đây!

- Bán m t đ ng đây! Bán r vô nghe?

- K o m i ra lò chi mà ư t mèm ri!

Bu ng giam phút ch c nh n nh p và vui h n lên.

Góc này góc kia n i lên ti ng nhai k o l c c c, ti ng xuýt nư c ng t, ti ng bình ph m khen chê k o b k o dai.

Loáng m t cái, rá k o đã vơi h n, ch còn vài ch c chi c. Th ng Thúi sư ng rơn; mi ng nó cư i, m t nó cũng cư i, ti ng rao c a nó cũng l nh lói vang xa. Và s vui m ng c a nó như lây ra t t c m i ngư i.

- T cha t i bây mu n làm lo n nhà tù à?

Ti ng quát gi t gi ng làm m i ti ng đ ng vui nh n v t ng ng c l i như b m t lát dao chém đ t ngang.

Ti ng xích s t lo ng xo ng, ti ng khóa lách cách, cánh c a gi t m toang. Tên cai ng c c m cây roi c c bò s ng s bư c vào. M t ngư i nào đó nói :

- T i tui mua k o g ng ăn ch có dám làm chi mô...

H n qu c m t nhìn m i ngư i, r i như không bi t trút t c gi n vào ai, h n bư c vào gi a bu ng, qu t m t roi tư t th t vào gi a t m lưng bé b ng, còm nhom c a th ng Thúi, và co chân d ng m t đ p, làm nó ngã dúi vào t n góc phòng, m y ch c chi c k o g ng chưa bán h t và b t tr ng đ tung tóe lên đ u lên c nh ng ngư i ng i g n đó. Lư m gi n mu n phát điên, tay chân nó

run lên l y b y. Nó quài tay ra sau lưng, n m l y hòn g ch v mà nó v n kê

làm g i... M t ngư i ng i c nh li n gi ch t tay nó l i. C nh đó di n ra ch kho nh kh c trong bóng t i m m góc bu ng, tên cai ng c không nhìn th y. H n nói :

- T i bay c li u cái th n h n! M t tay th ng này đã t ng đánh ch t kh i th ng tù C ng s n c ng đ u c ng c nh t lao Th a Ph trư c tê. H ng t i bay thì chưa th m béo chi mô. H n h m h m bư c ra, đóng s m c a, khóa l i.

B đánh quá b t ng , th ng Thúi không kêu đư c m t ti ng, n m l m, ch t khi p.

Lư m bò ra đ nó d y, r i l n mò nh t nh ng chi c k o rơi vãi b vào rá cho nó.

- Thôi đi vô tê n m chút cho đ đau, k o văng ra thu lư m cho h t r i đó. Th ng Thúi l t vô ch n m, gương m t còn d i đi vì chưa h t cơn khi p đ m. Nó n m xu ng bên c nh Lư m, tay chân v n còn run r y. Lát sau, nó b t khóc thút thít, v a khóc v a nói nh vào tai Lư m :

- Anh có ăn k o thì ăn đi. T i bán r a là đ v n r i... Anh mu n ăn m y cái thì ăn, tui không l y ti n c a anh mô.

Nghe nó nói t nhiên Lư m a nư c m t, quàng tay ôm ngang ngư i nó kéo sát vào mình.

17

- Th ng bán k o g ng mô, ra ngay!

Cánh c a s t lo ng xo ng hé m , b n m t đao ph và cái thân hình to l n, vuông ch n ch n c a tên cai ng c đ ng ch n g n kín c khuôn c a. 157

Th ng Thúi đang ng i xó bu ng c nh Lư m chăm chú đ m l i s ti n bán k o đư c, không bi t l n th bao nhiêu. Nghe g i, nó v i vàng g p nh t p gi y b c đen b n, nhàu nát đút nhanh vào túi áo, cài kim băng l i. Nó đ ng lên d m t ti ng th t to. Nó ng ngư i ta g i đ th nó ra tù nên ti ng d nghe m ng r như ti ng reo. Tay ch p cái mũ ph lên đ u, tay quàng dây đeo rá k o qua c , nó h p t p ch y ra.

- D cháu đây . - Nó nói gi ng n nh n t, xun xoe.

Cái dáng bé qu t c a nó đ ng khúm núm trư c tên cai ng c gi ng như con chu t nh t trư c con mèo c . Ðáp l i v m ng r xun xoe c a nó, tên cai ng c tr ng m t ch i :

- T cha mi.

mũ v i rá k o l i đó, đi ngư i không theo tao.

- D cháu tư ng bác g i đ tha cháu ra.

- Tha! Có tha v Âm ph . Ði!

Th ng Thúi tiu ngh u l t mũ, c i rá k o đ t xu ng đ t. Nó theo tên cai ng c bư c ra kh i bu ng giam, đi sát sau lưng như s b l c. Kho ng hai mươi phút sau, t phía gian phòng l y cung, b ng d i lên ti ng tr con kêu r ng th m thi t.

- Cháu l y các bác! Các bác tha cho cháu! Úi chao ôi đau quái... Cháu l y các bác! Ai c u tôi v i! Làng nư c ơi. Ai c u tôi v i!

Ti ng nó kêu la van l y m i lúc m t to, chuy n đ ng c khu nhà. T t c nh ng ngư i trong bu ng giam đang n m ph i ng i b t h t c d y, nháo nhác nhìn ra phía c a. Ai n y đ u ngơ ngác, kinh ng c. Ngư i nó nh như c khoai r a, không bi t l y hơi s c đâu mà nó la to đ n th Th t gi ng như con ch oang. T trư c đ n nay, ti ng quát tháo c a t i nhân viên tra t n v ng xu ng bu ng giam rõ m n m t b a nay cũng b chìm l p trong ti ng kêu la c a th ng Thúi. Nghe ti ng kêu la chuy n nhà chuy n c a c a nó ai cũng tư ng nó đang b đè ra l t da hay c t ti t.

Ti ng kêu la c a nó bùng lên đ t ng t như th nào thì cũng l ng t t đ t ng t như v y. Lát sau nghe ti ng nó khóc hu hu ngoài sân và ti ng ch i r a quen thu c c a viên cai ng c :

- T cha mi! Chi u ni tao cho nh n đói, coi mi còn hơi s c mà la n a không!

Ngay đ n t i Ty An ninh cũng ph i ng c nhiên. Có l t ngày có cái Ty An ninh, chúng chưa g p m t tên Vi t Minh nào b tra kh o mà la to chuy n nhà

chuy n c a, đ n ngoài đư ng cũng nghe ti ng, như cái th ng bé b ng c khoai này.

Nó bư c vào bu ng giam, m i ngư i nhìn nó càng ng c nhiên hơn. Nó ch b đánh sơ sơ. Hai má hai v t tím, trên c m t l n roi. Áo qu n nó không b rách ch nào.

Khi c a bu ng giam đóng l i, m i ngư i xúm đ n h i :

- H làm chi mi mà mi la to đ n r a?

- H đ p.

-

p đau không?

- D hai tát tai, m t roi c c bò.

- R a mà nghe mi la trên đó, dư i ni c tư ng h đang l t da mi!

- Nh tui la to h m i đ p ít. Không thì h ăn th t tui. Nhi u ngư i b t cư i. Anh th máy v a cư i v a nói :

- úng là to đ u mà d i, nh dái mà khôn. Mai có b đi u lên h i cung, anh cũng ph i h c chú mi la to đ h b t đ p đi m i đư c. 158

Ông c h i :

- R a ch h khép cháu vô t i chi?

- D h nói cháu là Vi t Minh h ng n ng, đáng t i t hình.

- R a cháu có đúng là Vi t Minh th t như cái chú mang c ngàn t truy n đơn tê không? - Ông c ch v phía Lư m.

- D cháu đi bán k o g ng ch có bi t Vi t Minh Vi t mi t chi mô, nhưng cháu s h đánh ch t m t, nên h h i chi cháu cũng nh n h t.

- R a h h i nh ng cái chi?

- D h h i cháu có ph i tên là Nguy n Văn Tư m t danh là Tư-dát không. Cháu nói cháu tên Thơm sau c i thành Thúi, r a là h qu t cháu m t roi c c bò. H h i cháu có làm cái chi báo cho Vi t Minh không? Mi có d n Vi t Minh vô đánh đ n H Thành không? Mi có đi r i truy n đơn v i th ng Tr n Lư m, m t danh là Lư m-s t không?

Anh thanh niên có dáng d p là h c trò h i chen vô :

- R a h có h i mi làm trư ng ban ám sát không?

- D có! H h i nhi u th l m, h i t i tăm m t mũi, cháu không nh h t. H

d a không khai h l y kìm nung l a r t th t v t cho chó ăn. R a là cháu nh n h t - Nó b t khóc thành ti ng.

Ông c an i :

- Thôi đ ng khóc n a cháu ơi, mai m t răng h cũng xét l i, th y cháu vô t i, h l i th ra thôi.

Th ng Thúi s t mũi, đưa ng tay áo qu t nư c mũi, m u máo nói :

- H nói m y b a n a, h giao cháu cho Tây mũi đ b n ch t. Hu hu.

- Có b n cái con c... - M t ngư i nào đó bu t mi ng văng t c. Th ng Thúi đang khóc, ch t im b t đ o m t lơ láo nhìn kh p gian bu ng, h t h i h i :

- Úi, cái mũ v i cái rá k o g ng c a tui mô r i?

- Tao c t cho đây r i. - Lư m nói.

Nó bư c vô ng i ph t xu ng c nh Lư m, nói r r :

- Có đư c h tha v mà m t cái mũ v i cái rá ni thì m ch hành h cho còn c c hơn tù.

Lư m nhìn nó ng i co ro, m o g y còm như con mèo đói, th y khó tin chính nó v a m i la hét chuy n cái Ty An ninh Ngư i ta nói nh ng ngư i ăn to nói l n mi ng ph i r ng hoác, mà th ng ni mi ng nh chum chúm như đít gà. Lư m tò mò h i :

- R a nhà, lúc b ch đánh mi có la to như v a r i không?

- Tui còn la to hơn n a tê. M chưa đ ng đ n ngư i, tui đã la r i. M càng đánh, tui càng la to r a là m ph i thôi đánh. M s hàng xóm nghe ti ng, cho m là đ b c ác b t nhơn. Tui mà không la to đư c như r a thì tui ch còn da b c xương.

- Nhưng mi l y hơi s c mô mà la to đư c r a?

- Lúc đ u la còn nh , c la nhi u thì gi ng to ra, khó chi anh. Anh đ ng d i, h đ p mình mà mình c nín im? H m nh tay mình ph i m nh mi ng - Nó

h th p gi ng h i Lư m - R a anh có ph i tên là Lư m không?

- .

- Còn Tư-dát là ai r a? B n anh à?

- .

- Anh nó nh b ng tui hay l n hơn tui?

159

- L n hơn m t chút.

- Anh y cũng là Vi t Minh à?

- Vi t Minh h ng n ng.

- Anh y tài gi i l m à?

- Tài nh t. C u ta đã t ng đám đ ng trên thành c u ông Ba nh y cái ùm xu ng sông, chìm ngh m l i còn suýt b t đư c con cá gáy to b ng hai bàn tay.

Th ng Thúi v a n m xu ng, nhưng m i nghĩ ng i chuy n gì đó, nó ch ng tay ng i d y h i :

- Có ai nh b ng tui ri mà đi Vi t Minh không?

- Kh i! đ i tao còn có đ a nh hơn mi, nhưng đánh Tây anh dũng h t chê. Ngư i l n cũng ph i ph c. H còn đăng lên báo thành ph Hu mình bi t tên bi t tu i.

Ðêm đó, hai đ a n m co qu p sát bên nhau, tr n tr c cho đ n t n khuya, m i đ a theo đu i m t ý nghĩ. C hai cùng l ng l khóc không thành ti ng.

18

Lư m b ng s c nh t hôm b b t đ n nay nó chưa đi ngoài. Nó lo l ng nghĩ

b ng “Mình b táo lâu ri e sinh b nh m t. tù, ăn ngày hai v t cơm b ng hai cái tr ng ng ng v i mu i, b tra t n, l i thêm m c-b nh n a ch có ch t”. Nó

đ ng b t d y, đi ra c a g i to: “Ông cai ơi, cho tui đi ca-bi-nê, tui đau b ng l m”.

Không có ti ng tr l i, nó ráng s c g i to hơn. Lát sau có ti ng tên cai ng c ch i r a t đ ng xa :

- T cha th ng mô đó? Làm cái chi mà la làng la nư c lên r a h ?

- D , tui đau b ng quá? ông m c a cho tui đi ca bi-nê.

- Nè nói chi! Ð n chi u đi m t th .

- Nhưng tui đau b ng l m. Tui không nh n đư c.

Ti ng nhi u ngư i trong bu ng giam ph h a.

- Ông làm ơn làm phư c cho nó đi ch nó s p a ra qu n r i ông ơi!

Ti ng tên cai ng c cáu k nh ch i r a, ti ng khóa c a lách cách m .

- T cha mi, đi! l i đ ng dãy nhà tiêu kia.

Lư m lo ng cho ng bư c ra kh i bu ng giam. Lúc đó vào kho ng 10 gi sáng. Nó th y quáng m t vì ánh n ng m i tươi vàng r c r . Nó li c nhìn tên cai ng c. M t tay h n c m đôi đũa, ch c h n đang ăn d b a cơm. Nó bư c đ c theo cái sân r i đá dăm, c m c lún phún. Nó th y bu t nhói đ n t n óc. Hai gan bàn chân b đánh sưng ph ng, d m lên đá dăm đau xé ru t. Nó co rúm ngư i, nhón gót bư c b ng năm đ u ngón chân.

- Ði mau lên. - Tên cai ng c b p gáy Lư m - R a m i đáng ki p th ng cha mi! Con nít m i l n đã h c đòi làm c ng s n? Th ni không đem b n quách đ l n chút n a thì khó mà tr n i. - H n nói v i m t tên an ninh đang đi ngư c l i. Tên an ninh không nói gì, ch nhún vai. Lư m c nén đau, nhót nhanh v phía dãy nhà xí.

Dãy nhà xí có b n gian, hai gian mái ngói th ng nát, cánh c a xiêu v o. Hai gian m i đư c s a l i có c a đóng n p s t.

Ð ng ch tên cai ng c m ch t c a gian nhà xí th hai. 160

Lư m đưa m t quan sát r t nhanh đ a hình đ a v t chung quanh. Dãy nhà xí

n m b u vào b c tư ng c m m nh chai d c khu vư n. Phía bên kia tư ng nhô cao m t hàng cây phư ng, mù u, vông đ ng. Ch c ngoài đó là đư ng ph .

c bi t có m t cành cây phư ng m c vươn qua b c tư ng, là là g n sát nóc cái chu ng xí mà tên cai ng c đang m ch t... Không hi u sao. Lư m th y tr ng ng c mình đ p m nh m t cách kỳ l . Nó bư c lên m y b c tam c p nh y nh a, l t vào bên trong nhà xí. M t đàn nh ng xanh bay vù lên như

m t đám mây. C t đái, gi y l n, lá khô, rác, ng p ng a không có ch mà đ t chân. Mùi hôi th i xông lên nh c óc.

Tên cai ng c kh c nh , đóng p c a l i, đ p ch t s t :

- C vi c ng i yên trong đó. Lúc mô tau ra m m i đư c ra. Mi mà g i m lên thì đ ng có trách tau ác.

Ti ng bư c chân n ng n c a tên cai ng c xa d n.

M t quy t đ nh b t ng v t lóe lên trong óe Lư m, làm tim nó đ p m nh đ n n i nó ph i đưa tay lên ôm ng c :

Tr n! Cái âm thanh c a t ng gai góc d s này d n d p vang d i kh p cơ

th nó, và có m t s c h p d n ghê g m không sao cư ng l i đư c. V n li u lĩnh và r t nhanh trí, ch m t kho nh kh c nó đã phác xong k ho ch đào t u. Nó b m môi b m mi ng, hai tay c h t s c xo n v n b gãy m t đo n dây thép treo lòng thòng góc tư ng. Ðo n đây thép ch xo n v n đ t cháy năm đ u ngón tay nó, nhưng nó không buông r i cho đ n lúc b gãy. Nó

dùng đo n dây thép xâu qua cái đinh khuy trên cánh c a, và bu c xo n nhi u vòng quanh cái đinh l n đóng trên tư ng “đ t i h n ph i loay hoay m t ít nh t mư i lăm phút m i m đư c c a” - Nó nghĩ v y. Th y m t viên ngói v dư i chân, g i lên trong óc nó m t sáng ki n. Nó cúi nh t viên ngói làm cái x ng xúc t ng đ ng c t trát lên cánh c a. nó cư i g n :

“Tao cho c lò. Vi t gian t i bay ăn c t?” M t chân nó đ p lên cái thanh g n p c a, m t chân đ p vào góc tư ng, g ng h t s c vươn ngư i bíu l y mép c a bên trên, đu ngư i lên. C nh thành c a như dao c t đúng vào ch r p ph ng g n gút chân. Nó c n ch t răng đ kh i b t ti ng rên. Bàn tay trái bíu ch t mép c a, bàn tay ph i vươn h t s c c bám đư c cái trên đ u. Khi buông bàn tay trái ra đ bám ti p vào xà g phía xà g , nó suýt tu t tay rơi xu ng mi ng h xí. Nhưng v i m t s g ng s c kh ng khi p nó đã gi đư c kh i rơi. Nó co hai chân đưa lên qu p ch t thành xà g , r i l t ngư i ng i đư c lên trên.

Nó run run quỳ lên thành xà g , m t tay bíu vào cái đòn tay, m t tay d ngói. Cành phư ng xum xuê lá v kho ng tr i xanh lơ hi n ra ngay trên đ u nó. Nó g thêm b n viên ngói n a đ đ v a ngư i chui l t. Nó th n tr ng x p nh ng viên ngói d ra lên cái xà g . Nó đ ng th ng ngư i chui qua ch th ng lên mái ngói. Ng i khom mình trên mái ngói, nó đưa m t quan sát chung quanh. Phía dãy nhà làm vi c thoáng có bóng ngư i đi l i. Xung quanh v ng ng t, yên tĩnh. Nó đ ng h n lên, đánh đu vào cành cây, và co hai chân qu n vào m t nhánh m c ngang. Ðèo s c n ng c a nó, cành cây hơi sà

xu ng m t chút. Nó c h t s c đ cành cây kh i rung đ ng m nh, l t mình c i lên đư c bên trên cành.

Nó bò như m t con m i, d c theo cành cây Bên dư i nó đã là l đư ng ph xanh ri c d i. S p s a ôm thân cây t t xu ng, nó ch t th y có hai ngư i đi xe đ p ngang qua. ng phó r t nhanh, nó li n vươn ngư i, v i tay, hái m t 161

trái phư ng đung đưa trư c m t, gi b v a trèo lên hái qu phư ng. M t ngư i đ p xe ch m l i, nhìn lên h i :

- Th ng con nít tê! Mi mu n ch t hay rang mà mi dám trèo cây khu v c hung th n ni!

- D , d ... em xu ng ngay đây. Em l không bi t.

Ch cho hai ngư i đ p xe quá lên trư c, nó m i t t th t nhanh xu ng g c. Hai chân nó v a ch m l p c m m hè ph , c ngư i nó run lên. may ra thì

mình s thoát. ý nghi đó làm cho con tim mu n nh y ra kh i l ng ng c, ngh t th .

Ðư ng ph này r t v ng ngư i qua l i. Nó quy t đ nh r t nhanh: đi v phía sông Hương, qua đò, sang bên tê Ph i qua đư c sông trư c khi t i h n bi t mình tr n. N u không qua k p thì nguy m t. Sang bên đó r i s tính sau. Có đi u, th i gian r t g p mà nó không dám ch y.

Ch y g p ngư i qua l i, t t h sinh nghi. N u không may ch m trán t i B o v quân, c nh sát thì th nào chúng cũng đoán mình là tù tr n. M t mũi s t m g m ghi c, áo qu n rách như t đ a, khó gi u l m. Nó g n như n a đi n a ch y, th p th m bàng hoàng như ch y tr n trong m t cơn mơ...

19

Kho ng hai mươi lăm phút sau, tên cai ng c m t đ gay như c gà ch i, ch nh choáng hơi men, v a x a răng v a đi ra dãy nhà xí. H n m ch t c a, bư c lùi l i, đ ng tránh sang m t bên, n t :

- Nào, đi ra? Mau lên cho ông n i mi v ngh trưa.

Nhưng c a v n đóng im, bên trong không đ ng tĩnh.

H n cáu k nh ch i :

- T cha mi! Mi ch t r p trong đó răng mà không chui ra há?

V n không có ti ng tr l i. H n bư c l i, gi t c a nhưng cánh c a ch t c ng như đã b ch t bên trong. H n n i điên, đ m c a r m r m quát :

- Mi mu n bóp dái ng a hay răng mà dám ch c tau h ?

- H n cho là Lư m ch t c a l i đ ch c t c h n.

- M ra! M ra? T cha mi chuy n ni thì tau gi t ch t?

H n gi t gi t cánh c a. V n không m t ti ng tr l i. H n b t đ u ch t d , ghé sát m t vào m t khe ván h , nhìn vào bên trong. H n b t kêu m t ti ng r ng r i :

- Th ng tù con nít tr n m t r i!

H n toát h t m hôi, t nh h n cơn say ngà ngà.

Nghe ti ng kêu ho ng h t, hai tên lính B o v xách súng ch y l i. C ba đ a ph nhau, đ ng d ng chân chèo, gi t m nh cánh c a. Cài đinh khuy Lư m bu c dây thép b t tung. Cánh c a m toang, nh ng t ng phân quánh đ c lúc nãy Lư m xúc trát lên cánh c a, theo đà gi t quá m nh, b n tung tóe vào đúng gi a m t c ba đ a như m t lo t đ n ria. Chúng h t h i đưa tay lên vu t m t và cùng ré lên m t ti ng ghê s :

- Ui chao ui! C t!

Chúng vu t m t, r y tay, kh c nh , quay cu ng như ph i b ng. Gian nhà xí tr ng r ng, chúng nhìn lên mái ngói m t l th ng l n. V a ti p t c vu t m t, kh c nh , chúng v a ch y ngư c ch y xuôi la l i om xòm. 162

- Th ng tù con nít chui qua mái ngói tr n m t r i.

Phút ch c c Ty An ninh nh n nháo. Nhi u tên đ xô ra nhìn ngó gian chu ng xí mái ngói b d tung. Ð a nào cũng l c đ u :

- Th ng o t ni g m thi t!

Tên ch s Ty An ninh đ m bàn, xô gh , ch i m ng b n tay chân :

- Ð ăn h i! T i bay gác xách r a à? Bay mà không tìm th y h n, tao cho vô

tù c nút! Ð cho m t th ng con nít m i n t m t tr n thoát gi a ban ngày ban m t, thì dân chúng nó còn coi cái Ty An ninh ra cái c t gì n a! M t lũ ăn h i! m t lũ ăn h i!

H n h i h g i đi n tho i báo cho các tr m ki m soát các ng vào thành ph , t hình dáng tên tù tr n. H n huy đ ng t t c l c lư ng hành đ ng c a Ty An ninh, phóng xe đ p, xe máy đi lùng b t.

Viên cai ng c lo l ng ho ng s hơn c M t dính trát đ y c t nhưng h n ch ng k p r a, m c a bu ng giam thét lác :

- Th ng mô bi t h n tr n ng mô thì khai ra ngay! Không khai tau gi t th ng ni - H n đ m ng c sòm sòm.

- Gi t c ng s n là không bi t g m tay mô!

C bu ng giam nín im thin thít. Tên cai ng c b ng xô đ n ch ông c ng i trong góc, tóm l y b râu, xo n m t vòng, nh c b ng ông c lên lôi x nh x ch ra sân. M t h n đ ng u như con thú n i cơn điên, quát thét r t to :

- Chính mi xui th ng n tr n? Sáng ni rõ ràng m t tao trông th y mi cho h n ăn bánh mì, đ h n có s c h n tr n. Mi v i h n là cùng m t b n v i nhau!.. Ch ng là ông c ngày nào cũng đư c ngư i nhà g i đ ti p t : khi xôi, khi bánh chưng, bánh mì... L n nào m th c ăn ra ăn, ông c cũng b cho Lư m

“Ăn đi cháu, cơ kh . H đánh đ p đ n nư c n mà không ăn u ng chi thì

s ng làm ráng n i?” Sáng nay ông c b cho Lư m n a bánh mì. Lư m l i b làm đôi cho th ng Thúi m t n a.

Kéo râu ông c ra đ n gi a sân, h n dúi ông c ngã ng a xu ng sân. Cái khăn nhi u tam giang qu n ch nhân trên đ u x tung. H n d m m t chân lên ng c ông c , m t tay túm râu k o gi t đ u ông lên, g m ghè :

- Mi có khai không? Th ng nó bàn v i mi là h n tr n đư ng mô? Ch y núp vô

nhà ai? Mi mà không khai, tao gi t!

Ông c râu tóc t tơi, m t tái nh t vì đau đ n và khi p s . Ông rên r :

- Ui chao ơi, oan u ng cho tui quá! Tui làm răng bi t đư c h n tr n đư ng mô? Tui có quen bi t chi h n.

- Không quen này! Không quen này! - H n đ m ông c thùm th p như gi dò. - Không quen mà sáng mô mi cũng chia bánh, chia xôi cho h n. Trong thâm tâm, h n cũng tin là vi c Lư m tr n không liên quan gì t i ông c . Nhưng h n v n c đánh.

H n mong l y s tàn ác điên cu ng đ may ra có th chu c m t ph n t i v i c p trên v vi c đ cho tên tù con nít tr n.

Kho ng m t ti ng đ ng h sau, có ti ng nh n nháo phía trư c c ng.

- B t đư c th ng tr n tù r i? B t đư c r i!

Hai tên B o v quân c m ngang súng d n Lư m đi vào sân Tóc tai, áo qu n nó ư t sũng nư c. M t mũi nhoe nhoét máu Ch ng t trên đư ng d n v Ty An ninh, Lư m b chúng đánh rát d . V a nhìn th y Lư m tên cai ng c buông ngay ông c ra, nh y ch m đ n ch p l y c Lư m, thét lên m t ti ng g n như ti ng r ng c a mãnh thú :

163

- T cha mi!

H n l ng m t cái, Lư m ngã v t xu ng sân như con nhái bén. H n tóm ng c áo Lư m d i lên d p xu ng, tay đ m chân đ p. V a đ m đ p, h n v a nh y ch m ch m như th t s đã phát điên. Ông c lóp ngóp bò d y, búi l i búi tóc c hành, nh t cái khăn nhi u qu n vào cánh tay, ch y đ n c nh tên cai ng c, rên r :

- Xin ông đ tui đánh ch t h n cho! H n báo h i tui!

Ông c nh t chi c gu c m c đánh vào Lư m hai phát.

S đánh quá tay th ng tù con nít ch t m t, tên cai ng c ph i ng ng. H n lôi x nh x ch Lư m vào bu ng giam và đóng p c a l i.

C bu ng giam xúm l i quanh Lư m. H nâng nó d y c i b áo qu n ư t sũng nư c và bê b t đ t cát, v i khô.

Anh th máy c i cái áo đang m c, m c vào cho Lư m r i nh nhàng b nó

lên, đ t vào ch n m góc bu ng. Th ng Thúi s quá, t nãy t i gi ng i co rúm như ch t c ng m t xó. Lúc này, nhìn th y Lư m m t mũi méo mó, dính đ y máu, t nhiên nó b t khóc hu hu. Nó v a khóc v a l y cái mũ ph , lót xu ng đ u Lư m.

Anh th máy, lay nhè nh , g i nó :

- Em! Em!

Ph i m t lúc sau, Lư m m i m hé hé c p m t sưng húp, nhìn anh r i l i nh m ngay l i. Anh c n môi tư ng đ n b t máu, kh rít lên :

- Quân chó má th t! Con nít mà chúng nó đánh đ n nư c ni thì còn tr i đ t mô n a?

Lư m m p máy đôi môi b m d p, th u thào :

- Cho em h p nư c..

Th ng Thúi c m ngay lay cái lon, ra g n c a xin chén nư c c a m t ngư i tù, mang l i. Anh th máy kh nâng đ u Lư m, k mi ng lon nư c sát vành môi sưng tím c a nó. Nó không đ s c đ h p nư c, anh ph i kh nghiêng lon nư c rót t t t ng ng m nh . Nó u ng nư c v i v đau đ n như nu t than đ .

G n chi u t i, s c l c Lư m h i d n. Nó đã nhúc nhích đư c tay chân, và cái mi ng sưng v u ch y máu đã tr u tr o nhai đư c n a v t cơm. Ăn xong, chưa k p u ng nư c nó đã n m v t xu ng t m bao b rách và ng li bì như

ch t.

Kho ng n a đêm, nó ch t th c d y. Trong bóng t i câm đ c, m t bàn tay ai đó run run vu t tóc nó. Hơi th m có mùi d u nh thiên đư ng ph vào m t nó. Và trên má nó có nh ng s i tóc quét nhè nh .

Ti ng lào thào :

- Cháu còn th c hay ng . Ông đây...

Lư m nh n ra ti ng ông c .

- Ông đánh cháu hai chi c gu c r a cháu có đau không? Cháu đ ng gi n ông mà t i. Ông ph i làm r a đ che m t t i h n...

Lư m t nh ng h n. Kh p ngư i nó đau ê m. Nh ng ch b chúng đánh lúc này rát b ng như l a đ t. Nó c s c l t ngư i n m ng a, đưa bàn tay s so ng n m l y bàn tay khô g y c a ông c . Nư c m t nó t nhiên a ra.

- Cháu đ i mô l i gi n ông. T i h n đánh cháu ra ri. Ông có đánh cháu thêm vài chi c gu c n a có th m béo chi.

- R a cháu ch y đ n khúc mô thì b t i hán b t đư c?

164

-

n b n đò Trư ng Súng. Cháu chưa k p xu ng đò thì t i h n p t i. Cháu nh y xu ng sông đ nh bơi nhưng t i h n đông quá, ch ng đò ra, xách c cháu t dư i nư c lên..

Nói đ n đó, Lư m như ki t s c, l i ng thi p đi. Ch c ch c nó l i c a mình, ú

nói mê.

Ông c v n ng i còm c m bên nó, l y v t áo làm qu t, xua mu i cho nó đ n t n sáng.

Sau v vư t tù h t s c b t ng , táo b o, li u lĩnh c a Lư m, t t c nh ng ngư i cùng giam đ u nhìn nó v i c p m t đ y thi n c m và không kh i có

ph n thán ph c.

H nói v i nhau :

- Không bi t con cái nhà ai mà to gan th t!

- Con cái nhà h Vi t ch còn con cái nhà ai.

- Mà h n cũng b m thi t! S p mình đây hàng tháng đi vô đi ra cái nhà tiêu n m y ch c l n v n th y c a kín tư ng xây như bưng. R a mà h n m i vô

có m t l n đã tìm đư c khe h , chui l t ngay ra ngoài ch ng khác chi con cá

rô r ch ra kh i hom gi .

- Chuy n! Chi n sĩ tình báo ho t đ ng n i thành mà l i.

- M i ch ng n tu i, thì không bi t chú ta h c cái ngh tình báo đó khi mô? E

h c trong b ng m ch c!

- C cái Ty An ninh b ông V Qu c Ðoàn con n m n cho m t tr n méo m t!

Lư m tr thành con cưng c a c bu ng giam. M i ngư i xúm l i săn sóc em. Ngư i thì săn sóc ngang nhiên trư c m t tên cai ng c, t i an ninh. Ngư i thì

lén lút, th m th t, m t trư c m t sau.

M t ngày nam b y l n là ít, tên cai ng c hé c a nhìn vào góc Lư m n m. H n như chưa h t th p th m, s hãi, lo Lư m l i b t thình lình chui l t ra kh i tr i tù l n n a.

Ngày chi u hôm Lư m tr n, Ty An ninh cho th đ n l p lên tr n hai gian nhà

xí hai t m lư i s t, v i nh ng n p s t to v n si t bù loong. T t c nh ng cái đó càng làm m i ngư i thêm yêu m n Lư m: H coi như

Lư m đã thay m t c bu ng giam đánh tr Ty An ninh m t cái tát có th g i là đích đáng.

Ngư i săn sóc Lư m t n tình hơn c là anh th máy, như săn sóc em ru t, săn sóc con đ . M i b a chi u, sau b a ăn, anh đ u đ dành m t ng bơ

nư c nóng hòa mu i.

Anh dùng đ r a hai gan bàn chân Lư m sưng vù vì nh ng v t đánh lau khô

r i xé cái áo cũ băng l i. Anh nhai mu i v lên nh ng ch b m tím trên m t, trên lưng, khe kh bóp cho tan máu. V a bóp v a d dành “Em ch u rát chút nghen, ch vài b a là kh i thôi em ?”

Ng i r a chân cho nó, anh nháy m t h i kh :

- Chú em đã th t kinh chưa?

Lư m nhíu mày bư ng b nh tr l i :

- Còn lâu em m i th t kinh! Cha em trư c làm C ng s n, vư t tù đ n năm l n tê anh . Vư t đ n l n th năm thì t i h n b n ch t.

- N u g p d p hay, em còn dám chơi t i h n m t v n a không?

- S chi mà không chơi anh!

- Ph i, s chi! - Anh b ng ch m môi l i, huýt sáo nho nh câu hát - “S ng tranh đ u thà không s n lao kh . Ch t huy hoàng mà không khu t ph c ai”. 165

Anh đ t hai bàn chân nó vào lòng v a l y v t áo th m khô, r r nói :

- Lúc nghe t i h n r ng lên phía nhà xí: Th ng tù con nít tr n m nó m t r i!

Anh m ng đ n ch y nư c m t, b ng nghĩ: “H n thì tr n m nó m t r i, còn bay thì ch t cha t i bay” M ng thì m ng nhưng anh không hy v ng là em thoát n i. Hai chân em đau như ri v i m t mũi áo qu n như ông ba b r a mà

ch y gi a đư ng ph thì l t qua răng cho kh i m t t i m t thám, B o v quân, An ninh.

Lư m xuýt xoa :

- T i em ngu quá. Cơ chi lúc đó em đ ng thoát ra b n đò v i. Em l a m t cây mô bên đư ng th t cao, th t r m lá, trèo tót lên ng n, n m th t im. Có tài thánh t i h n cũng ch ng tìm ra đư c em. Em c n m im trên đó ch cho đ n t i m t m i t t xu ng tót ra b sông, thì răng em cũng thoát. Ch n m nghĩ

l i em c ti c đ t c ru t! Vi c d như ăn t r a mà lúc đó răng em l i không nghĩ ra. Em ngu thi t!

Nó n m tay đ p đ p lên trán, nh c đi nh c l i hoài :

- Em ngu thi t! Em ngu thi t!

Anh th máy nhìn Lư m, ánh m t âu y m, và khe kh ngâm :

“Ai chi n th ng nhà không h chi n b i.

Ai nên khôn mà ch ng d i đôi l n”.

20

Năm hôm sau, chúng g i Lư m lên phòng h i cung. C bu ng giam ng i d y ti n đưa Lư m. Tia m t m i ngư i n ng trĩu đau bu n, căm gi n. H tin ch c l n này chúng ph i đánh Lư m cho đ n ch t. Th ng Thúi ng i thu lu trong góc b ng òa khóc thành ti ng, mi ng m u máo d n v i theo :

- Anh la thi t to vô anh nghe.... hu hu hu... H đ p anh ch t m t.. hu hu !

T i nghi p, th ng bé b t đ u quy n luy n Lư m. Ra đ n c a bu ng giam, Lư m ngoái c l i nhìn nó, đ nh nói câu gì vui đ ra b c ng c i, nhưng c c tác ngh n. Và t nhiên Lư m cũng m u theo. Bu ng l y cung là m t gian phòng r ng hình ch nh t, đư c ngăn đôi b ng m t vách g , theo chi u d c, ngoài đ t bàn gi y h i cung, n a trong là phòng tra t n. Ð i đi n v i bàn gi y l n c a tên trư ng phòng h i cung là m t gh băng kê

sát tư ng, cho ph m nhân ng i. Tên B o v quân gi i Lư m, m c a đ y nó

vào bu ng, nó th y trong bu ng có năm sáu tên An ninh đang túm t m quanh cái bàn nh kê cu i phòng, sát bên c a s . Trong tay m i đ a c m m t t p gi y b c. Hình như chúng nó v a lĩnh lương, c b n đ a nào cũng lúi húi đ m b c. Chúng v a đ m v a tán g u. Chuy n xoay quanh nh ng n i

“c c kh , tr n ai” dư i th i Vi t Minh. Hình như b n chúng trư c đây đ u là

nhân viên, công ch c công s c a nhà nư c ta; sau khi h i cư nh y luôn vô

làm m t thám, an ninh.

Trong s này có m t tên m c b áo qu n ka-ki xám, quay lưng phía Lư m, nhưng tho t nhìn nó đã nh n ra ngay, Lê Thành, thư ký đánh máy trung đoàn b ! Cái th ng đã cùng v i Nguy n Trì ăn c p m t t g o c a V Qu c đoàn, b Lư m phát hi n ph i vào c i h i th t. Lê Thành đ m xong ti n, đút t p gi y b c vào túi qu n, quay l i đ nh đi ra c a. B t thình lình nó ch m ph i ánh m t xoi móc c a Lư m đang nhìn nó - ánh m t Lư m như mu n nói :

“Tư ng ai té ra t i ăn c p ăn tr m c a V Qu c Ðoàn!”

166

Lê Thành quay ngo t tránh v i c p m t Lư m, v như không bi t. H n nói v i th ng đ ng c nh :

- “Moa” v trư c có chút vi c, các “toa” v sau nghe!

Và nó bư c nhanh qua cái c a ngách g n đó.

Lư m nhìn hút theo cái dáng cao lêu đêu như s u vư n - lưng gù gù c a tên ph n b i. Hai khóe môi Lư m h n v căm t c như s p bu t mi ng ch i. Sau cái bàn gi y l n ch t nh ng ch ng h sơ cao ngh u tên trư ng phòng l y cung chăm chú quan sát gương m t c a tên “V qu c quân con” (chúng g i Lư m như v y).

Trư ng phòng l y cung tr c ngoài b n mươi tu i, trán hói đ n t n đ nh đ u, mũi nhòm m m ánh m t sát l nh, ghê ghê như ánh dao.

H n v n là m t tên m t thám nhà ngh . H n như đ c th y h t nh ng gì đang di n ra trong đ u Lư m lúc này H n có v thích thú trư c cái gương m t tr con méo mó.

Tím b m và ánh m t t c gi n c a Lư m khi nhìn hút theo bóng Lê Thành - nhân viên c a h n. H n bi t khá rõ m i liên h trư c đây gi a Lư m và hai nhân viên c a h n.

Nh ng chuy n này do chính Lê Thành và Nguy n Trì k v i h n. Qua câu chuy n thì Lư m tuy là con nít nhưng r t đư c Vi t Minh tin c y. Còn hai đ a thì đã ch ng đ i Vi t Minh t ngày còn làm vi c dư i quy n c a h Nét m t ánh m t, khóe môi c a th ng “V qu c quân con”, lúc này càng xác nh n rõ

hơn nh ng đi u chúng đã k . H n th dài nghĩ b ng: “B n Vi t Minh th t đã

bi t cách đào luy n cái th h n i ti p chúng! Nh ng đ a con nít lo i ni ch l n lên vài tu i n a, h n s dám c m dao l ng l ng vô nhà mình, c t c mình gi a ban ngày”.

H n nh ch mép cư i g n d t n, l m b m: “Th t đáng ti c là mi chưa đ tu i đ tao c t c mi vô c c x b n?” H n ch cho Lư m ng i xu ng cái gh băng kê sát tư ng, m t đ i m t.

H n m ra t p giày Lư m đoán là h sơ h i cung mình. V a gõ gõ cây bút chì

xanh đ vào t p gi y, h n h i Lư m, gi ng khá ôn t n :

- Em v a nh n ra ngư i quen ph i không?

- Trư c tê thì cũng quen đó. Trư c tê cũng là V Qu c đoàn. - Lư m tr l i tr ng không, m t ngo nh nhìn cái c a ngách mà Lê Thành v a đi ra.

- R a ch không quen à?

- Ch quen răng đư c..

Cung cách tr l i c a Lư m như mu n nói v i h n “Ð ng mô thì t i bay cũng n n tao nh t . R a thì vi c chi tao ph i gi m m gi mi ng v i t i bay”. Tên trư ng phòng l y cung cũng nghe đư c như v y, nhưng h n c nén gi n :

- Em th y chưa, trư c anh y cũng là V Qu c Ðoàn ch c v còn to hơn em...

“Thư ký đánh máy lóc cóc, to c t chi” Lư m tr môi, tr l i th m trong b ng.

- R a mà anh y khôn ngoan, bi t quay v làm vi c v i chính ph Nam tri u, đư c chính ph tr ng d ng, sung sư ng đ đi u.

Lư m ng i đu đưa hai chân, tr l i gi ng ngây thơ :

- H i còn V Qu c Ðoàn anh y cũng khôn l m. Anh y thông đ ng v i Nguy n Trì, ăn c p không,bi t bao nhiêu g o, bao nhiêu ti n c a V Qu c đoàn r a mà thoát h t, ch b b t có m t l n r i vô n m c i h i th t. Ðang gõ gõ nhè nh , h n b ng n m nh đ u cây bút chì xu ng trang gi y, làm cái đ u chì xanh gãy lìa :

167

- Em ch có m t m m t con ph i không?

Lư m g t đ u thay cho câu tr l i.

- Cha em nghe ch t trong nhà tù, ch t vì t i chi r a?

- T i làm c ng s n đánh Tây ch không ph i t i ăn c p như Lê Thành v i Nguy n Trì mô.

H n qu c m t nhìn Lư m, hăm d a. Nhưng Lư m ngó ngơ ch khác như

không nhìn th y. “Mi t c à?” Lư m cư i th m h hê: “t c thì ăn c t mà ch t”

- Anh th y em còn nh , ch vì d i d t nghe Vi t Minh xúi b y mà theo h làm lo n, đ n n i ph i vô tù, b đánh đ p, anh r t thương... Ch em bi t nghĩ l i, b ph t Vi t Minh mà theo chính ph Nam tri u thì anh s báo lên trên tuy n d ng em ngay, vô làm vi c Ty An ninh. N u mà c ti p t c ngang bư ng, d i d t thì... - H n phát m t c ch ch t đ u -

ng có trách.

Lư m v n tr l i v i gi ng ngây thơ, kh kh o :

- nhà m tui v n nói tui v i cha tui là gi ng to đ u cho nên d i l m, ch ng có khi mô khôn đư c.

Ð n đây thì h n không th ki m mình đư c n a. Cái trán hói c a h n đ tía lên như v tôm lu c. H n xô gh , đ ng ph t d y, nét m t h m h m như s p nh y x vô Lư m mà đ m đá.

Như nh i theo h n, Lư m cũng th chân xu ng đ t, đ ng ph t d y kh i gh , hai tay c i nhanh cúc áo v i ý nghĩ “Ph i rút kinh nghi m m y l n trư c m i đư c. Mình m c áo, lúc t i h n đánh xong, x i nư c, áo dính vô các ch ch y máu, rát không ch u th u!”

Nhưng h n không đ ng đ n Lư m. H n quát tên B o v quân đang ng i ch ngoài c a :

- D n nó v bu ng giam.

H n lăm lăm ngón tay tr ch vào mũi Lư m, nói v i gi ng căm t c c nén gi

:

- Ðã r a tao s ch t đ t c mi, cho mi v g p cha mi dư i âm ph , cho ti t cái gi ng to đ u mà d i! Cho mi đ ng hòng còn th y l i m t con m mi n a. V m t và ánh m t hung ác ghê r n như ánh dao c a h n không có v gì cho là nói d a - “H n s ch t đ u mình th t” - Lư m nghĩ v y. Nó ph i c h t s c l n át n i s đ cài cúc áo mà bàn tay đ ng run.

Không ph i vô c mà tên Gi n, phó ty kiêm trư ng phòng ba c a Ty An ninh Th a Thiên khét ti ng tàn ác l n này l i đ i x v i Lư m m t cách khá ôn t n như v y.

Sáng hôm y, viên quan ba Sô-lê, ch s S m t thám Phòng nhì Pháp v a g i Gi n đ n g p, Sô-lê ch th cho h n: “Thôi không tra kh o th ng bé con Vi t Minh y n a. Ph i tìm cách d d nó, sau đó s g i nó đi h c m t l p đi p viên ng n ngày cùng v i th ng Kim. Hai đ a s đư c tung lên chi n khu c a Vi t Minh làm n i gián. Vi c này h t s c c n thi t”. Lư m v a theo tên lính ra kh i phòng l y cung, tên Gi n g i đi n tho i cho Sô-lê: “Thưa ngài không th d d nó đư c. M i tí tu i nhưng nó h t s c c ng c và x c láo, gi ng lư i nó là gi ng lư i c a nh ng tên Vi t Minh t trong máu?”. Ti ng Sô-lê cư i kh y trong máy, h i l i b ng ti ng Vi t, gi ng đơn đ t nhưng r t sõi :

- Nó bao nhiêu tu i?

- D , m i mư i b n tu i.

- mư i b n?... V i cái tu i đó thì có th xoa đ u và cho nó ăn k o. Phòng 168

l y cung c a các anh có k o không?

- Thưa ngài. Chúng tôi không nh ng đã xoa đ u mà đã xoa kh p ngư i nó

b ng roi da. Nhưng đ u không ăn thua.

Ti ng Sô-lê lai cư i kh y :

- Roi da là cái cách kém c i nh t trong ngh nghi p c a chúng ta. Mà xem ra bên các anh ch có đ c m t cách đó.

B ch khinh mi t, tên trư ng phòng l y cung th y nóng m t. Nhưng h n nh n nh c, c gi gi ng l phép :

- Thưa ngài, chúng tôi cũng đã dùng nhi u cách khác ngoài roi da. Nhưng th ng con nít này không gi ng nh ng đ a con nít khác mà ngài thư ng g p.

- Nó có hai đ u ch c?

- Thưa ngài, t t nhiên m t thôi, nhưng là m t cái đ u r t c ng, r t khó tr .

- Th ng Kim thì sao?

- Th ng Kim so v i th ng này sao đư c? Cha nó là m t tay C ng s n s ng s , đã năm l n vư t ng c và đã b b n ch t! Ta père ta fils! (cha nào con n y). Các anh đưa nó sang đây cho tôi. R i các anh s th y tôi thu n ph c nó d dàng như thu n ph c m t con thú nh hung hăng.

- Vâng, tôi s cho d n nó sang ngay. Và tôi cũng r t hy v ng ngài s thành công - Gi ng nói c a h n l chút m a mai, m c d u đã c ki m nén. Và th t ngư c đ i, trong giây phút y, h n th m mong Lư m s chơi cho tên Sô-lê m t v gì đó đ cho h n b t thói ng o m n, t đ c. H n còn mong Lư m v n gi đư c thái đ x c láo, c ng đ u, c ng c v i tên trùm m t thám Phòng nhì như v a r i đ i v i h n. H n đ t m nh ng nghe xu ng máy, bu t mi ng ch i :

- Ông n i mi. Qua bên đó mà mi l i ch u đ cho cái th ng Tây ăn m m nêm, ch i ti ng mình ngoen ngoét y mua chu c, thì v đây tao s cho th ng võ sĩ

Năm-ng a đánh ch t mi như đánh ch t con chó!

21

Kho ng chín gi sáng ngày hôm sau, m t tên B o v quân, c p kh u tiêu liên

“Mát” d n b Lư m t Ty An ninh đ n S m t thám Phòng nhì Pháp. N ng ch t h ng lên sau nhi u ngày mưa d m d th i đ t N ng chan đ y p thành ph màu vàng non r c r .

M t bu i sáng như sáng nay mà đư c đi chơi ph thì th t tuy t! Nh t là khi ngư i ta m i mư i b n tu i! Ngư i ta có th lúc đi, lúc nh y chân sáo, nh tâng tâng, mi ng chúm l i huýt sáo. G p m t hòn s i, m t trái mù u trên đư ng, ngư i ta ti n chân làm m t cú sút hòn s i, trái mù u bay th ng t p trên đư ng nh a. Ngư i ta có th tay c m cái ná cao su, viên s i đã k p s n, m t nghênh nghênh nhìn lên cây tìm chim.. N u trong túi ngư i ta có ti n, ngư i ta có th mua m t que cà rem, r i v a đi v a mút. Lư m cũng vào tr c tu i y, và sáng nay cũng đang đi “d o” ph , nhưng v i hai c tay b trói qu t sau lưng, m t mũi b m d p, thâm tím, áo qu n rách ngư c rách xuôi.

Ð ng sau “ngư i ta” là m t tên lính m t đ y nh ng m n cóc, k p ti u liên

“mát” h t ng. Ch c n “ngư i ta” nh p nh m đ nh ch y là súng nó li n, b n th ng vào lưng...

“ngư i ta” không ngó ngang, ngó ng a mà cúi nhìn xu ng chân. ánh m t 169

ngư i ta r u r u, b n ch n, lo l ng: H n đưa mình đi mô đây? ưa lên c a An Hòa ch t c mình ch c. Lư m nghĩ th m và t nhiên mu n khóc. B ng dưng nó ch t nh m y câu thơ mà Tư-dát v n thư ng ngâm nga, và th ng T ng câu cá, đen như c c than h m, c đòi chép cho b ng đư c :

“Ð i cách m ng t khi tôi đã hi u.

D n thân vô là ph i ch u tù đày.

Là gươm k t n c súng k tai...”

Câu thơ như có phép l làm cho cái mi ng nó s p m u, nh ch ra thành m t n cư i ng o.

Nh ng ngư i qua đư ng nhìn th y Lư m, đ u bư c ch m l i, ngây ngư i ngó

theo. H đ u đoán ch ng chú bé này tên là Lư m-s t ho c Tư-dát gì đó, trong cái t tình báo Vi t Minh v a b Ty An ninh vây b t Vĩ D , mà các nh t trình thi nhau đăng tin m y hôm li n. Và trong đáy m t nhi u ngư i không gi u đư c v ái ng i, xót xa, khâm ph c.

Nhưng Lư m không nhìn th y h , m t v n cúi nhìn xu ng đư ng. Ð u óc nó

còn r i b i v i bao n i lo l ng :

“Không bi t “anh Tư-dát” có d i d t quay v Vĩ D không. Nó mà v đó thì

răng cũng chui đ u vô ph c kích c a t i An ninh. Th ng Hi n, th ng B ng th ng Châu-sém li u đã bi t tin anh

ng-râu b b n ch t chưa. N u bi t,

ch c c t đã b S a rút lên chi n khu r i...”. Lư m còn nghĩ đ n c cái đàn măng-đô-lin Trung đoàn trư ng d n mua g i lên thư ng cho th ng Quỳnhsơn-ca. C nó t nhiên ngh n l i :

“Quỳnh ơi, r a là ch ng còn ai mua đàn cho mi n a. Bao nhiêu ti n c a Ban Tham Mưu c p cho t quân báo - chính tay tau chuy n v cho anh Ð ng - ch c t i h n l c soát nhà l y h t r i”. “Không bi t mình, có còn khi mô g p l i các b n trong đ i n a không?” Nghĩ đ n đó nó không c m n i nư c m t. M i nghĩ ng i miên man, th ng B o v quăn d n nó đ n trư c c ng S m t thám Phòng nhì Pháp lúc nào không hay.

Ðó là m t ngôi nhà hai t ng xây ki u bi t th , xung quanh có hàng rào s t sơn xanh bao b c. C ng l n v i hai cánh c a s t đ s , bên c nh có chòi gác. Hai l i đi r i s i tr ng tinh, ôm l y m t b n hoa l n hình thu n, cây c t t tươi, trăm hoa đua s c. Phía sau nhà là m t vư n r ng thênh thang, vươn cao quá nóc ngói t u nh ng tán cây c th .

Nhìn cái v ngoài tĩnh m ch, trang nhã, xinh x n c a khu nhà, khó ai ng đư c nó ch a ch p bên trong bi t bao nhiêu âm mưu thâm hi m; bao nhiêu t i ác đ m máu. B n th c dân cáo già chuyên trách ngh tình báo, gián đi p c a quân đ i vi n chinh Pháp Hu - Th a Thiên và c Trung ph n Vi t Nam đang ng tr trong đó.

Th ng B o v quân đưa gi y t và giao Lư m cho m t th ng Tây đeo lon cai, đ ng ch c s n trư c c ng.

Th ng cai Tây mày râu nh n nh i, c p m t màu nư c bi n gư m nhìn Lư m, không nói m t ti ng, d n Lư m qua c ng, đi d c theo con đư ng vòng cung r i s i phía bên trái cái sân r ng thênh thang. Nó ch m trán r t nh ng Tây v i Tây. Chúng đi l i t t b t, v i vã. Bư c lên nh ng b c th m đá xanh bóng loáng, g p m t th ng Tây đeo lon quan m t đang đ ng trư c máy đi n tho i. H n b o tên cai: “D n tên bé con Vi t Minh vào g p Ca-pi-ten Sô-lê”. Nghe đ n cái tên Sô-lê, Lư m b t giác rùng mình như b l nh đ t ng t. Nh ng ngày b giam Ty An ninh nó thư ng nghe các anh tù kháo nhau: 170

“G p th ng quan ba Sô-lê “đơ dem buya rô” là coi như r i đ i”. Theo các anh, Sô-lê là tên ch huy m t thám tàn b o, thâm hi m nh t. Các anh g i h n “hung th n mũi lõ”.

Lư m tin ch c chuy n này mình s b tra t n cho đ n ch t. Nó hình dung Sôlê là m t th ng Tây cao l n như h pháp, m t mũi d d n, hai bàn tay lông lá

lúc nào cũng đ lòm vì vay máu nh ng tù nhân b h n tra t n. Còn gian bu ng làm vi c c a h n, xung quanh tư ng treo la li t nhưng d ng c tra t n ghê r n nh t.

Lư m s ng s , g n như kinh ng c, khi tên cai Tây gõ c a, đ y nó vào m t gian phòng bày bi n r t sang tr ng, diêm dúa. N n đá hoa bóng loáng, các c a s treo rèm l a tr ng mu t vi n đăng ten. Bàn gi y, t , xa lông đ u như

soi gương đư c. M t th ng Tây n a ng i n a đ ng góc mép bàn gi y. H n tr c ngoài ba mươi tu i, mày râu nh n nh i, tóc vàng, m t xanh lơ, đ c bi t đôi môi h n r t m ng và có v như lúc nào cũng s n sàng đ m m cư i. H n m c b áo qu n màu kem, c u vai đeo lon quan ba. C con ngư i h n s c n c mùi nư c hoa h o h ng. Lúc h n đ ng lên, dáng ngư i dong d ng cao, m nh mai, cân đ i, có th nói là đ p.

H n h i b ng ti ng Vi t sõi đ n n i Lư m c nhìn h n trân trân, ng r ng h n là ngư i Vi t đ i l t Tây.

- Chào chú bé. Chú tên là Lư m, Tr n Lư m ph i không?

H n nhìn th y hai tay Lư m b trói, nét m t li n l v t c gi n :

- Ô lá là! Sao ngư i ta l i n trói m t em bé như th này. Em có đau l m không?

H n bư c đ n, v i hai bàn tay ngón r t dài và tr ng mu t như ngón tay ph n , c i trói cho Lư m. H n nhìn hai c tay Lư m b dây trói c n sâu thành hai cái vòng đ b m, gi ng thương c m kêu lên :

- Th t là kh n n n?

R i h n qu ng s i dây th ng qua c a s . H n đ t tay lên vai Lư m, n xu ng cái gh d a b c da kê sát tư ng, nói th t d u dàng :

- Em ng i xu ng cho đ m i, ng i xu ng đi, Em đói l m ph i không?

Chưa k p đ Lư m tr l i, h n quay ra c a, búng hai ngón tay đánh tách, g i

:

- b i! Ðem vào đây m t ly s a ca cao và m t mì k p ch . Ch m y phút sau, m t tên b i Tây đen bưng vào m t cái khay nhôm, trên đ t ly s a ca cao màu nâu s m b c khói, m t mì vàng r m, b ng nh i căng ch ; ch thè c ra ngoài. Sô-lê ch cho tên b i đ t khay lên cái bàn th p b n chân có bánh xe; và t tay h n đ y đ n trư c m t Lư m. C p m t xanh lơ không r i gương m t Lư m, và c p môi m ng dính như m m cư i. Tuy không ng ng nhìn lên - t nãy đ n gi Lư m v n cúi nhìn chăm chăm sàn đá hoa bóng loáng mà hai bàn chân đ t tr n tr i c a nó v a in lên nh ng v t đen ngòm - nhưng nó v n có c m giác r t rõ c p m t tên ch huy m t thám Pháp đang bám ch t vào ngư i mình. Bi t v y nó c không nhìn cái khay nhôm. nhưng mùi thơm s a ca cao b c khói và mì nh i căng ch , c x c th ng vào mũi, nó không làm sao gi đư c nư c b t t a ra t ng đ t, đ y m m. Và nó b ng th y đói ghê g m, tư ng đâu như c ch c ngày r i chưa có

mi ng gì vào b ng. Lúc ngư i ta đói kh u giác b ng tr nên tinh nh y m t cách khác thư ng. Nó có c m giác mùi thơm c a s a ca cao và bánh mì nh i ch c tăng mãi lên, m i lúc m t thêm d m đ c, hành h nó còn hơn c 171

nh ng tr n đòn c a tên võ sĩ Năm-ng a...

S đ i x quá ư đ c bi t c a tên m t thám cáo già làm cho Lư m v a kinh ng c v a hoang mang. Ðang chu n b đ nghe ti ng quát m ng, ch i b i t c tĩu thì đư c nghe nh ng l i h i han ân c n, chu n b đ ăn báng súng, roi c c bò... thì l i đư c m i ăn bánh mì nh i ch v i u ng s a ca cao... Ð i v i m t chi n sĩ l n tu i, t ng tr i hơn, s hi u ra đây ch là cách mua chu c d d c a k thù. Nó còn đáng s và nguy hi m hơn nh ng đòn tra t n man r .

Nhưng Lư m m i có mư i b n tu i, và l n đ u tiên sa vào nanh vu t b n gi c già, h i chú không kinh ng c hoang mang sao đư c! Lòng nó phút ch c như

m m đi. Nó nghĩ bung: “Hay th ng Tây ni không ph i là th ng “Sô-lê hung th n” mà các anh l n v n k chuy n? Th ng ni coi b hi n khô mà t t quá. Ch c h n th y mình còn nh mà b t i An ninh đánh đ p nát c ngư i, nên h n thương”. Lư m đưa m t nhìn ly s a ca cao, mì tr ng nh i ch no căng, nó th y thèm đ n cháy ru t cháy gan. “Hay là mình c ăn đ i đi, mi n là

mình c gi v ng, không khai báo chi v i h n h t...”. Lư m nghĩ v y và ch m t tí t o n a là nó rơi vào b y. Nó b ng v t nh m t hôm anh th máy v a r a chân cho nó b ng nư c mu i, v a r r nói: “Em ... k ra nó đánh em đ n nư c ni thì cũng kh n n n th t. Nhưng có nh ng th ng m t thám không đánh đ p chi h t, ăn nói c ng t x t m i là nh ng th ng nguy hi m, g m ghi c”. Câu nói v t hi n ra như m t l i ch giáo cách m ng đúng lúc nh t, đã

k p th i nâng đ ngư i chi n sĩ nh d i c a mình, ph i chi n đ u đơn đ c gi a hang gi c. Lư m th m “à” lên m t ti ng như ngày còn đi h c trư ng ti u h c An C u vào kỳ thi lên l p ph i gi i m t bài tính đ m o h c búa đ n n i đ u óc c mê m ra; b t ng đư c m t c u l p trên lén búng vào m t m nh gi y bày cho cách gi i. Nó hi u ngay ra, đ ng sau ly s a ca cao, mì

nh i ch và nh ng l i ân c n, ngon ng t c a th ng Tây m t thám đ p trai này, có gài ph c m t cái b y d s nào đó! Nó cũng gi ng như h i còn nhà, mình đi câu cá, nó nghĩ b ng trong cái đ ng thính cám rang thơm đi c mũi mình ném xu ng nư c đ nh b n cá, n m ph c chi c lư i câu ng nh và mũi s c như gươm.

Ch bi t làm cách chi đ tiêu đư c cái búng nư c mi ng đang t a ra đ y m t mi ng mình đây? Nó cau trán day đ t, băn khoăn. Nu t thì không ti n. Th ng chó ch t s bi t ngay mình đang chày nư c mi ng vì thèm s a ca cao v i bánh mì c p ch c a h n, nh c l m. Mà nh ra l i càng không xong. Th t khó

khăn nan gi i.

Ch t n y ra m t m o, Lư m đưa tay c m ly s a ca cao. Quan ba m t thám Sô-lê m m cư i đ c ý, nói gi ng khuy n khích :

- Em u ng đi! U ng h t tôi s g i l y thêm ly khác.

Lư m đưa ly s a lên mũi, hít hít, r i làm b nhăn m t rùng mình như ng i ph i m t đ ng ru t cá ươn. Nó e luôn c bãi nư c mi ng vào ly n a. Nó đ t ly s a tr n nư c mi ng xu ng khay, l c l c đ u, đưa ng tay qu t mi ng, nói

:

- Tanh quá! Tanh quái Tư ng nư c chi té nư c s a! Tui m i ng i cái đã bu n m a ghê!

Nó l i gù ngư i ti p t c nôn e, và kh c nh lung tung xu ng n n đá hoa. Sô-lê cư i khanh khách :

- Bé con không bi t u ng s a? Ð nhà quê, nhà... à quê! Không u ng đư c 172

s a thì ăn mì nh i ch v y.

Lư m cũng nh ch mép cư i không thành ti ng, m t tay v b m b p vào cái b ng lép k p :

- Tui no r i? Tui không quen ăn bánh mì ch . Sáng ni tui ăn cơm bên Ty An ninh no căng c b ng...

Tên m t thám Tây b t đ u hi u ra. Th ng bé đang ng i trư c m t mình không ph i là m t đ a con nít bình thư ng, đúng như l i tên phó Ty An ninh. Ð ng sau cái v ngây ngô, quê mùa y n gi u b n lĩnh c a m t tên Vi t Minh c ng đ u, x c láo. C p m t xanh lơ c a h n s m l i vì t c gi n, nhưng c p môi m ng dính v n tươi cư i :

- Ăn đi Không ăn thì không t t?

Lư m nghe ng a tai, ch i th m: “T t! T t cái con m mày y à? T t v i t i bay thì ch có ba th ng Vi t gian thôi”. Nó nhìn tên Sô-lê và nói v i gi ng th t thà tr con :

- Tui không quen ăn bánh mì thi t mà... Tui nhà quê...

- Tôi r t thích nh ng chú bé gan d như em. Tình báo là m t ngh r t h p v i nh ng em bé gan d . Tôi không ng c nhiên khi bi t em là m t tình báo viên gi i c a Vi t Minh. Em có th ti p t c theo ngh t nh báo n u em thích. Lư m chưa hi u h n mu n nói gì. Nó cau trán nghĩ ng i m t thoáng, r i nói :

- N u ông tha tui ra, tui s v nhà đi h c.

- Không c n v nhà em v n có th đi h c đư c, h c đúng cái ngh mà em yêu thích. Tôi s g i em đ n m t trư ng d y ngh tình báo ngo i qu c. H c xong em s tr thành m t tình báo viên xu t s c làm vi c cho ngư i Pháp. Em s tha h sung sư ng có nhi u ti n, có ô tô nhà l u, l y v đ p.

“À, té ra r a đó. Mi cho tao u ng s a ca cao ăn bánh mì c p ch là đ tao đi làm Vi t gian, làm tình báo viên cho S m t thám c a mi. May cho tao là

chưa u ng, chưa ăn”.

Lư m nghĩ v y và nói :

- Tui chi mu n các ông tha cho tui v nhà v i m tui, tui đi h c ch ...

- Em khoan tr l i tôi v i. - Sô-lê đưa bàn tay ngo c ngo c trư c m t Lư m như mu n ngăn l i - Tôi mu n em có thì gi suy nghĩ trư c khi tr l i. H n b m chuông, g i m t th ng lính Tây vào và b o :

- Mày hãy d n chú bé ra vư n cho chú d o chơi t bây gi đ n hai gi chi u.

- H n quay sang nói v i Lư m b ng ti ng Vi t - Em đi theo ngư i lính này ra sau vư n d o chơi và suy nghĩ k nh ng đi u tôi v a nói v i em. Hai gi chi u em s vào đây tr l i tôi. Tôi r t mong em đ ng ý. Ðây là m t d p may hi m có, mà ch có nh ng chú bé th ng tinh Tây đ ng nghiêm chào tên quan lý, r i v y tay, huýt m t ti ng như g i chó, g i Lư m theo h n đi ra đư ng gan d như em m i g p đư c mà vư n. Lư m không ng khu vư n đ ng sau ngôi nhà này l i r ng đ n th . Như m t cánh r ng nh . Cây m c san sát.

Nhi u thân cây đ n hai ngư i ôm. Trên thân cây qu n quýt dây leo v i nh ng ng n lá xanh như ng c đúc, to b ng cái qu t. Ngoài m y l i đi h p r i s i, c khu vư n c m c xanh um. Nh ng đ m n ng như nh ng đóa hoa màu vàng chanh hình thù kỳ d đi m r i rác trên th m c . Th p thoáng cu i vư n là

hàng rào s t sơn xanh tua t a nh ng c c nh n hình mũi giáo; các khe h đư c thưng kín b ng tôn.

D n Lư m ra đ n vư n, tên lính gác l i huýt m t ti ng như g i chó, b o Lư m 173

đ ng l i và nói :

- Ê, bé con Bây gi thì cho mày đư c d o chơi tha h . Nhưng c m không đư c đ n g n hàng rào kia - Nó đưa mũi súng ti u liên ch v phía hàng rào s t. Lư m l c đ u, ng i ph ch xu ng m t r cây n i g trên m t đ t, nói v i h n b ng ti ng Pháp.

- Tôi ch mu n ng i ngh đây thôi. Hai chân tôi đau. Nó ch xu ng hai bàn chân.

- Ng i ngh ? T t l m! T t l m!

Lư m b ng th y ngư i m t rã r i và hâm h p s t. Nó n m dài trên c , m t tay co g i đ u :

- Tôi mu n ng .

Nghe đ n ng , tên lính Pháp ngáp dài, nhún vai :

- N u v y tao v i mày cùng ng .

H n ch y v t vào nhà, và tr ra ngay, tay c m s i xích s t dài (ch c v n dùng đ xích chó) và m t cái khóa l n.

H n nói gi ng cư i cư i :

- Bé con vui lòng đ tao xích t m mày vào g c cây. Nghe ngư i ta nói mày là

m t tên đào t u có h ng - H n b ng nghiêm m t nói gi ng hăm d a. - Cái b n đã đ cho m t th ng nhóc như mày đào t u trư c h ng súng là b n ăn h i, Vào tay tao thì mày đ ng hòng!

H n lu n dây xích s t qua k h cái r cây to b ng b p đùi, qu n hai đ u dây xích vòng quanh c chân trái Lư m, r i dùng khóa, khóa l i. H n b m khóa kêu đánh tách, rút chìa khóa ra, đút chùm chìa khóa vào túi qu n. H n đ ng lên, mi ng húyt sáo, đi đ n m t g c cây cách ch Lư m n m ch ng mư i thư c. H n d a kh u ti u liên “Tôm-sơn” vào g c cây, n m dài xu ng c , đ u g i lên bao đ n. Ngo nh m t v phía Lư m, h n nháy m t nói.

- Nào, ng đi bé con! M t ti ng đ ng h n a tao s đánh th c mày d y. Không đư c dùng răng c n đ t s i dây xích c a tao nhé! - T thư ng th c câu nói đùa ý v c a mình, h n cư i lên hô h , nhe h t c hai hàm răng sáng lóa, nh n ho t như răng thú d .

Lư m ngo nh m t, ch ng thèm chú ý đ n câu nói đùa vô duyên c a h n. Th ng Tây này lùn th p, to ngang trông g n. hình như vuông. M t h n vàng như m t r n, mũi g lên gi a m t như m t đ ng th t th a đ h n, c m v nh lên tr tr n m t chòm râu dê.

22

Lư m nh m m t c nh l i m t cách th t câu chuy n c a tên quan ba m t thám nói v i mình Nhưng đ u óc Lư m như mê m h n đi. Cái mùi thơm c a ly s a ca cao b c khói v i bánh mì vàng r m, c p ch , đ t ng t hi n ra choán h t m i ý nghĩ c a nó. Trán và hai thái dương nó m h i toát ra đ m đìa. M t nó hoa lên, đ u nó quay cu ng như say n ng. M t cơn đói d t n chưa t ng th y bùng lên, hành h nó. Tay chân Lư m b n r n cơ b mu n ng t x u. Nó đưa tay v t m y ng n c non, b vào mi ng nhai ng u nghi n, nghĩ b ng: “Mình c n m ri e chút n a không ng i d y n i!”. Nó li n ch ng tay, g ng h t s c ng i d y. Nó nhìn sang th y tên lính gác đã ng say, ph ngang m t cái mũ ca-lô, mi ng há h c, ngáy như s m.

Nó nhích l i g n cái r cây đ đây xích chùng b t. Nó xoay tr c tìm cách n i 174

r ng s i xích, hy v ng có th rút chân đư c Nhưng m t công vô ích. Hai vòng dây xích ôm ch t như c n vào c chân, không m t ch nào có th đút l t ngón tay út. Nó mu n phát khóc vì b t l c và căm t c. N u h n trói b ng các th dây khác, không ph i dây xích, nh t đ nh mình s dùng răng c n cho kỳ đ t! Nó nghĩ v y và ao ư c: “Ch mình có phép chi hóa cho bàn chân nh l i b ng cái que! Tau mà rút đư c chân ra thì t i bay đ ng có hòng b t l i đư c tau!”.

Tên lính gáy phè phè tr mình xoay lưng l i phía nó. Có m t v t gì sáng l p lánh trên c . Chùm chìa khóa? Ch c lúc h n tr mình, chùm chìa khóa đã rơi ra kh i túi qu n...

Hai m t Lư m m to, căng th ng, đau đ n, tia nhìn như b dính ch t vào nh ng m u ng n kim lo i n m đè d p m y lá c xanh tơ. Ôi, tia nhìn nó lúc này sao mà gi ng h t m t ngư i đang khát cháy c nhìn ly nư c đ ch mà

không có cách gì v i l y đư c. Nó nghi n răng, b m môi, đáy m t lóe ánh thù

h n. Nh ng gi t nư c m t cay đ ng a ra, ch y tràn trên hai gò má. B ng m t v t gì tr ng mu t, m m nh và thơm, úp ch p lên đ u nó, lút đ n vai. Lư m gi t mình, ngơ ngác, đưa tay lên đ nh g . M t chu i cư i ròn tan non mư t, ngh ch ng m, c t lên ngay sau lưng nó. Ti ng reo c a tr con b ng ti ng Pháp.

- Anh Gi c ơi! Con bư m này nó m i to làm sao!

Lư m không k p g cái v t tr ng mu t úp ch p trên đ u, quay l i. Mi ng nó

há ra. S ng s t. Trư c m t nó là m t con bé con Tây kho ng năm sáu tu i. Tr i ơi nó m i xinh làm sao. Tóc nó màu vàng nh t óng ánh như tơ, cu n thành t ng búp nh xoăn xoăn quanh c . Ðôi m t to xanh bi c hai hàng lông mi dài cong vút che r p tia nhìn, hai má nó đ au, cái mũi cao hơi h ch, cái mi ng nh chum chúm như m t n h ng. Nó m c váy ng n đ vi n đăng-ten và cái áo ng n tay màu h ng nh t. Tay chân nó trông mũm mĩm, có ng n, như n n b ng b t. Nó c m trong tay cái v t b t bư m may b ng v i màn tuyn và chính nó v a úp v t lên đ u Lư m. Con bé nh c v t ra kh i đ u Lư m, cúi nhìn g n sát vào m t Lư m. C p m t xanh bi c, lông mi dài và

cong v a d n v a tinh ngh ch. B t giác Lư m g t đ u, m m cư i v i nó và nói b ng ti ng Pháp :

- Chào em bé!

Th ng Gi c, anh con bé, đang m i mê đu i rư t bư m phía g n cu i vư n. Nghe ti ng em g i, nó vác v t, ch y l i.

Nó tr c b y, tám tu i, gương m t gi ng em gái như l t. Ch khác là tóc nó

s m màu hơn và xoăn tít. Nó m c áo may-ô tr ng, qu n “soóc” xanh nư c bi n, ng qu n bó chít đôi b p đùi v m v .

Nó đ ng sát bên em gái, ch ng cán v t xu ng đ t, tò mò coi Lư m :

- Mày là ai th ?

- Là m t th ng nhóc như hai đ a mày thôi.

- Mày ng i đây làm gì?

- Tau ng i chơi, tau ng m cây, ng m tr i và ng m chúng mày... Con bé ch t nhìn xu ng chân Lư m, b t kêu, gi ng s hãi :

- Ôi? Chân nó b trói kìa!

Th ng anh cúi nhìn cái dây xích v i khóa quanh chân Lư m quay l i nói v i con em.

- Tao bi t nó là ai r i, Vi t Min!

175

- Vi t Min? - Con em h i l i gi ng không tin. - Sao em nghe nói b n Vi t Min d t n như con yêu râu xanh kia mà?

- Tao bi t đâu đ y - Th ng anh nhún vai tr l i. - B n Vi t Min ngư i ta c m súng d n đ n ch ba đ u b trói.

Nó đ t ng t h i Lư m :

- Mày hay c t c tr con l m ph i không? - Nó đưa bàn tay c a c a vào c nó

ra hi u.

- Ai b o mày th ?

- Ba tao.

- Ba mày là ai?

- Ca-pi-ten Sô-lê. - Nó tr l i m t vênh lên.

“A, té ra hai đ a bay là con th ng chánh m t thám Sô-lê. Cha bay v a m i d tau n c s a ca cao v i ăn bánh mì c p ch , r i chút n a ph i vô tr l i có

đ ng ý đi làm Vi t gian hay không. Làm Vi t gian sư ng l m, có ô tô, nhà

l u, l y v đ p. May mà tau chưa u ng, chưa ăn”. Lư m nghĩ v y, và nh ch mép cư i, m t v n đăm đ m nhìn hai đ a con Tây. Và nó nh n ra nhi u nét Sô-lê trên gương m t tr con c a m i đ a. Th ng anh thì c p môi m ng dính, còn con em thì có v t lõm gi a c m.

Lư m h i chúng gi ng thân m t :

- Chúng mày có b t đư c nhi u bư m đ p không?

- đ ng kia nhi u bư m đ p l m, nhưng chúng bay nhanh quá. Th ng anh ch v phía cu i vư n tr l i v m t u xìu.

Con em h i :

- Mày có bi t b t bư m không?

- Không nh ng b t bư m, tao còn b t đư c c châu ch u, c chu n chu n, c chim.

Ðúng lúc đó m t con chu n chu n t t đâu bay l i, đ u xu ng m t nhánh c ngay phía trư c m t Lư m.

Con bé r t đ u, lè lư i, gương m t sáng b ng m t v vui thích khôn t . Nó

kêu lên khe kh , gi ng ngh n l i vì h i h p :

- Ôi! ôi!

p quá.. Ð p quá! Anh Gi c Anh b t đi...b t đi. nó bay m t!... Ôi?... Th ng anh đưa cao cây v t, nét m t căng th ng rón rén bư c g n đ n con chu n chu n, nhưng Lư m k p đưa tay ngăn nó l i, gi ng thì thào, h i h p không kém :

- Ð ng, đ ng... mày làm nó bay m t! Ð tao b t giúp mày. Lư m nhón ngư i, c th t kh đ dây xích trói chân không khua thành ti ng. Nó quỳ cái chân không b xích lên c vươn ngư i v phía con chu n chu n cho th t v a t m tay... Ngay lúc đó m t ý nghĩ r t mơ h lư t nhanh qua óc nó: “Tóm c đư c con chu n chu n đ như qu t chín này, mình s có cơ rút chân ra kh i dây xích”. Không hi u sao tr ng ng c nó đ p m nh đ n n i nó

ph i đưa bàn tay trái lên ép ch t l y l ng ng c. Nó chĩa ngón tay tr , quay tít trư c m t con chu n chu n, r i b t th n xòe c bàn tay ch p th t nhanh. Con chu n chu n đã n m g n trong bàn tay nó, đôi cánh m ng như voan h ng rung lên thành ti ng tuy t v ng. Th ng anh và con em v t c v t bư m xu ng c nh y lên, v tay reo.

- Bravô! Ðư c r i! B t đư c r i Mày b t nó tài quá!

Lư m đưa bàn tay trái vu t m h i d m d trên m t, lào thào nói :

- Su t!

ng làm n!

176

Bàn tay nó, c m con chu n chu n rung lên như đang c m m t v t gì quá

n ng. Nó trao con chu n chu n cho con em.

- Ðây, cho mày. C m vào cánh không nó bay m t.

Lư m quay sang nói v i th ng anh :

- Mày là anh, mày ph i như ng nó. N u có m t con khác bay đ n tao s b t cho mày.

Th ng anh lúc này không còn nh gì đ n chuy n Vi t Minh c t c tr con. Nó

ch còn thán ph c cái tài b t chu n chu n b ng tay không c a Lư m. Nó h i, c p m t xanh cư i tít :

- Mày có b t đư c chim không? Chim con trong t trên ng n cây y mà. - Nó

ch ngón tay lên cao ra hi u.

- Tau còn b t đư c c chim m n a kia...

- Ð ng kia, trên cây r t cao có m t t chim gì y. Ð ng dư i g c tau nghe rõ

ti ng chim con kêu: chi p! chi p! - Nó chúm đôi môi m ng dính, đ chót, c b t chư c ti ng chim non kêu. - Mày có b t đư c không?

- Tau th a s c.

- Cây y cao l m.

- Cao b ng ba ngôi l u này tau cũng trèo lên như chơi. Con bé t nãy đ n gi v n m i mê ng m con chu n chu n b k p ch t gi a hai ngón tay mũm mĩm, nó bư c đ n c m vai áo Lư m lay lay :

- Mày đi b t ngay đi! B t đư c, cho em m t con anh Gi c nhé!

Lư m ch xu ng c chân b xích :

- Nhưng chân tau b trói, tau không đi đư c.

Th ng anh ch tên lính gác đang h m m ngáy như s m :

- Có ph i th ng kia trói mày không? Tao s đ n g i nó d y m trói cho mày. Lư m h t ho ng đưa tay ngăn nó l i, nói g n như thì th m :

- Ð ng! Ð ng? Ð ng đánh th c nó. Nó không m đâu.

- , nó là th ng lính Mi-sen háu ăn đây mà. Ba tao v n tát nó luôn. Nó s tao l m.

- Ch ng c n đánh th c nó... Nó s không cho tao trèo cây b t chim đâu... nó

s tao ngã ch t - Lư m c moi óc b a đ t cách gi i thích cho th ng Tây con này tin là không nên đánh th c th ng lính gác. Lư m ch chùm chìa khóa n m l p lánh trên khóm c vì có m t đ m n ng d i vào, sát sau lưng tên lính.

- Mày ch c n l y chùm chìa khóa kia l i đây cho tao, là tao t m trói đư c thôi.

Con em nhanh nh u đưa con chu n chu n cho th ng anh :

- Anh c m giúp em. Ð em l y cho.

Lư m nhìn con bé, nói như h t hơi :

- Nhưng ph i đi th t kh , như lúc b t bư m y. Ð ng đ th ng Mi-sen háu ăn th c d y, nó s đòi l i chùm chìa khóa m t.

- Ðư c! Ðư c!

Con bé tinh ngh ch g t g t đ u làm nh ng búp tóc xoăn m m như tơ, rung rinh quanh cái c tr ng nõn nà.

Con bé cúi nh t cái v t b t bư m, cúi lom khom, đi rón rén đ n ch tên lính gác n m ng . V a t m tay, nó đưa v t lên úp ch p chùm chìa khóa. Chùm chìa khóa đã n m g n tr ng cái v t, đáy v t v i tuy t tr ng ph lên trên. Nó

quay l i r t đ u lè lư i, nhìn Lư m và anh nó, h i h p đ n như v y mà cái v tr con tinh ngh ch, d thương c a con bé làm cho Lư m ph i m m cư i Lư m 177

đưa ngón tay lên môi ra hi u b o nó im l ng, g t g t đ u tán thư ng, khuy n khích. Con bé nh c v t, đưa hai ngón tay b b m nhón chùm chìa khóa, r i rón rén quay tr l i, trao cho Lư m.

Lư m ph i tr n tĩnh và c g ng l m m i không v ngay l y chùm chìa khóa trong tay con bé. Qua m t l n vư t ng c th t b i, ngư i chi n sĩ quân báo mư i b n tu i này đã có ít nhi u kinh nghi m. Lư m bi t r ng đây là nh ng giây phút quy t đ nh s thành b i. Ch m t tí t o h p t p, thi u suy tính là

h ng vi c. Lư m ng a bàn tay run run đón l y chùm chìa khóa. Cái ch t thép l nh, n ng trĩu, như truy n qua máu mà th m đ n t n óc. Ôi, cái đi u mà

mư i phút trư c đây h u như là chuy n hão huy n, vi n vông, bây gi đã

n m g n trong lòng bàn tay nó. Toàn thân Lư m run lên, m t c m giác b i h i đ n n l nh.

Chùm chìa khóa hơn m t ch c chi c, dài ng n các c , nhưng nó nh n ra ngay chi c chìa khóa xích. Lúc nãy ch nhìn thoáng mà không hi u sao cái chìa in vào trí nh nó như in lên sáp m m. Lư m tra chìa vào khóa xoay m t vòng. Ti ng khóa kêu đánh tách, nghe to và vang d i khác thư ng. Nó h t ho ng đưa m t nhìn v phía tên lính gác.

H n v n ngáy vang như s m.

R t th n trong nó tháo hai vòng xích s t ra kh i chân. Nó v n g c cây, l o đ o đ ng lên, nói v i hai đ a bé, gi ng d dành :

- Chúng mày c đ ng yên đây. Tao đ n cây cao kia trèo lên, b t đư c chim tao s mang đ n cho chúng mày ngay. Nh ng con chim th t đ p, m đ , cánh xanh bi c.

Th ng anh ng t l i :

- Tao mu n xem mày b t chim.

- Không đư c! Nghe ti ng đông ngư i, chim s s bay h t... nh ng con chim đ p nó khôn l m.

Nghe v y hai đ a đành g t đ u đ ng ý :

- Mày ph i b t nhanh lên nhé!

- Ư! Nhanh, r t nhanh... Không nhanh thì th t b i hoàn toàn.

23

Lư m bư c g n như ch y v phía cu i vư n. Nó ngo nh l i hai ba l n đ ki m tra hai đ a bé và tên lính gác. Nó g t g t đ u khuy n khích hai đ a bé đ ng yên. Không đư c làm n. Nó đã đ n g n sát hàng rào ngo nh l i l n cu i cùng. Hai đ a bé đ ng d a vào nhau nhìn theo nó không ch p m t. Nó đưa tay ch lên m t ng n cây cao. Th ng anh g t đ u. Nó vòng ra đ ng sau thân cây làm như đ trèo, nhưng l i cúi r p ngư i g n như bò, ch y nép ven hàng rào kho ng mư i thư c. Nó s n u trèo qua rào ngay, hai đ a bé s nhìn th y, kêu lên, th ng lính gác t nh d y, th là đi đ t!

T m m t hai đ a bé đã b che khu t. Hàng rào s t khá cao nhưng Lư m v n là tay trèo leo đi u ngh . Hai tay bíu c c s t, chân đ p vào t m tôn, dùng toàn l c gân c t đu lên nóc rào. Trư c khi v t ra ngoài, nó lia m t ki m tra con đư ng. Ðư ng v ng ngư i. Xa xa tít phía cu i đư ng có m y ngư i đàn bà g ng gánh. Không ch m tr m t giây, nó trư n ngư i qua k h gi a hai gióng s t nh n ch m t loáng nó đã buông th ngư i t trên hàng rào s t 178

xu ng hè đư ng râm mát bóng cây. Nó c m c ch y d c theo l đư ng, chân g n như không k p bén đ t.

G p m t con đư ng r , nó r luôn. Con đư ng này có r t nhi u cây me, cây phư ng, cây bút bút... Ch mư i phút sau nó đã ng i chóc ngóc trên m t ng n cây bút bút, gi a cái ch c ba. Nó ôm ch t m t cành cây đ th . Hơi th nó đ t quãng. Nó ho ng s : “E mình đ t hơi mà ch t n t”. u óc nó quay

cu ng, c ng n cây như đang l c lư, chao đ o ng nghiêng mu n h t nhào nó

xu ng đ t, “t i mình đang chóng m t” - Nó thoáng nghĩ v y và càng ôm ri t cành cây. M t n i m t nh c kh ng khi p đ p xu ng ngư i nó. Nó x u đi, không còn hay bi t gì n a. Nhưng hai tay nó v n ôm ch t cành cây, không ch u ng v i b n năng kỳ l c a sinh v t gan góc. Gi ng h t loài chim gõ

ki n, dù b b n ch t, cũng đ ng hòng chim buông r i cành cây đang bám.

* * * * *

Hai anh em th ng Gi c đ ng ngong ngóng đ i đ n mư i lăm phút, không th y th ng b t chim tr l i. Chúng nóng ru t, c m v t ch y v phía Lư m v a ch y, xem đã b t đư c con chim nào chưa. Sao mà lâu th ! Chúng đi loanh quanh ng ng nhìn lên các ng n cây tìm ki m. Không th y bóng th ng b t chim đâu c ! Hai đ a thi nhau g i, không có ti ng tr l i. Th là hai đ a b t đ u s . Th ng anh khôn ngoan hơn, nó bi t là anh em nó v a làm m t vi c d i d t, có th làm cho ngư i l n t c gi n. Nó li n d n con em ph i gi u bi t chuy n l y chùm chìa khóa đưa cho th ng b t chim “Ba mà bi t, ba s ph t, không cho chúng mình đ n vư n này chơi, b t bư m n a đâu!”. Con em g t đ u ưng thu n. Hai đ a len lén đi vào nhà.

Ðã g n đ n gi làm vi c, th ng “Mi-sen háu ăn” choàng t nh đ y, ngáp m t ti ng th t to, c m kh u súng xách bao đ n và huýt lên như g i chó. Nó b ng đ ng s ng như chôn chân xu ng đ t, m t tr n tr ng, mi ng há h c: Th ng tù bé con đã bi n m t! Hán ch y nhào t i ch r cây xích Lư m. S i dây xích n m trơ ngo n ngoèo trên c , cùng v i cái khóa. Nó ch t nh , ch p tay túi qu n. Chùm chìa khóa n ng trĩu cũng không cánh mà bay. Th t gi ng như

chuy n ma qu v y H n thoáng nghĩ: “Mình đe nó đ ng c n dây xích mà tr n l i hóa ra chuy n th t”. Ch m y phút sau, c S m t thám Phòng nhì Pháp cũng gi ng như Ty An ninh năm hôm trư c, nh n nháo h t lên vì cái tin Lư m tr n.

Tên quan ba Sô-lê ra ch Lư m v a ng i, xem xét s i dây xích, cái khóa, r cây lu n dây xích, ch tên lính n m ng ... Nghe th ng lính “Mi-sen háu ăn”

l p b p run r y báo cáo l i đ u đuôi s vi c, Sô-lê run lên vì t c gi n. Cái i t n đ p trai l ch s c a h n r t xu ng, như ng ch cho gương m t nham hi m, in b o. H n g m lên :

- Mày nói láo! Không th như th đư c! H n đ p ngã tên lính xu ng c , dùng mũi giày đen bóng đá t i t p vào m t, vào đ u phút ch c c gương m t v i chòm râu dê c a th ng “Mi-sen háu ăn” nhoe nhoét máu. Ðúng là tên Sô-lê khó mà tin đư c th ng bé con Vi t Minh y có th vươn cánh tay ra dài đ n hơn mư i thư c, móc chùm chìa khóa trong túi qu n tên lính, m khóa tr n đi. H n cho r ng tên lính đã ph m m t sơ xu t nào đó, đ

th ng bé l y c p đư c chùm chìa khóa.

H n sai b n văn phòng g i đi n tho i đ n t t c các tr m gác trong thành ph , t k hình đáng c a Lư m. H n ra l nh cho đ i hi n binh túc tr c c nh s m t thám, phóng mô tô d c theo các đư ng ph lùng tìm Lư m. H n quát 179

lên trong máy đi n tho i.

- Ph i b t gi t t c nh ng th ng bé kh nghi.

Su t m y ti ng đ ng h c l c lư ng S m t thám Phòng nhì đ xô lùng tìm, ki m soát không sót m t đư ng ngang ngõ t t nào trong thành Hu . Nhưng vô hi u! Chú bé tình báo Vi t Minh đã bi n m t kh i thành ph như nhân v t trong cu n ti u thuy t “Ngư i vô hình”.

Quan ba Sô-lê hai tay th c túi qu n đi đi l i l i trong phòng làm vi c, l ng l n như con thú d b m c b y. H n đ m bàn rít lên :

- Ð cho m t đ a con nít tr n thoát ngay t i “Ð rem buya-rô” thì th t là

nh c nhã!

Chuông đi n tho i t i t p đ các cánh quân truy lùng tên “Vi t Minh con nít”

đ u báo cáo v là nó đã l t ra kh i thành ph . Nhưng tên m t thám cáo già

Sô-lê v n tin ch c là Lư m còn n náu đâu đó trong thành ph . H n g i đi n tho i đ n S c nh sát dã chi n, ra l nh d t ngay chó béc-giê

trinh sát đ n.

Và đó là m t tình hu ng mà ngư i chi n sĩ vư t ng c mư i b n tu i không k p lư ng t i.

180

Ph n th năm

Trong nh ng gi phút nghiêm tr ng c a l ch s , nhân dân và

t nư c

thư ng mư n l i nói c a con tr đ nói lên cái tráng khí c a mình. (L i c a ngư i nghĩa quân già th i Trương nh)

1

Ngư i các đ a phương trong t nh b gi c b t gi i v Ty An ninh ngày càng đông. Thôi thì đ , thanh niên, trung niên, ông già, c con nít... Và theo h sơ, gi y t g i kèm theo thì ngư i nào cũng là lo i “Vi t minh đ u s ”, t ng làm nh ng vi c nghiêng tr i l ch đ t. Nào là ám sát lý trư ng gi a ban ngày, li ng l u đ n vào bàn ti c các quan Tây, nào là treo c đ sao vàng, căng kh u hi u, r i truy n đơn...

Ty An ninh ph i xây thêm hai bu ng t m giam r ng g p đôi bu ng cũ, và

cũng sát li n ngay đó, v n không đ ch giam.

Tên Ty trư ng quy t đ nh chuy n b t kho ng ba ch c tù nhân lo i c ng đ u, nguy hi m nh t sang lao Th a Phú - nhà tù l n nh t Hu , đư c xây d ng t h i Pháp thu c.

Chúng r t s nh ng tù nhân s p chuy n đi ph n đ i. Vì đã vào lao Th a Phú

là coi như chính th c tù, chưa bi t ngày nào m i đư c th ra. Do đó chúng gi r t kín vi c chuy n tù, không cho bi t ngày gi chuy n và chuy n đi đâu.

M t bu i chi u tr i mưa t m tã. Mưa c t ng đ t t ng đ t, ào ào trút xu ng, qu t ràn r t trên mái bu ng giam. Mưa h t vào c bên trong, làm nh ng ngư i g n c a ra vào ư t lư t thư t. Kho ng quá trưa, tr i hơi ng t mưa, nhưng b u tr i mây đen v n ùn ùn đùn lên t phía bi n, báo hi u nh ng tr n mưa s p t i l n hơn.

Ti ng khóa c a lách cách. C a bu ng giam m toang. Hai tên B o V Quân c m ngang súng trư ng “mát” c m lê đ ng ch n hai bên c a. M t th ng An ninh g y cho t, má hóp, môi thâm sì, đ u tóc ch i “Bi dăng tin” ru i đ u ph i trư t chân, tay c m m t t p gi y đánh máy đ ng ngay gi a c a. Nhìn cách đ ng và b d ng t c cư i c a chúng gi ng b c ký h a v nh i c nh Quan Công đ ng gi a đ c sách, Châu Xương, Châu Bình c m gươm bát xà mâu, đ ng h u hai bên t h u.

Th ng An ninh đ o c p m t tr ng dã nhìn kh p bu ng giam m t lư t, nói gi ng hách d ch :

- Ai nghe đ c đ n tên thì d lên m t ti ng nghe chưa?

- Không d mà thì có đư c không ? - Tiêng m t ngư i nào đó t trong góc t i h i v ng ra.

H n l m t li c xéo vào góc có ti ng h i, r i b t đ u đ c. Nh ng ngư i có tên g i h i h p, b n ch n, đưa m t nh n nhác nhìn nhau. Trong bu ng giam có

hơn năm ch c ngư i mà ch có ba ch c ngư i đư c g i. Chính đi u này làm cho h b n ch n, h i h p. Chúng g i mình đ làm gì? Chúng th chăng? Hay đưa đi b n? Hay chuy n qua m t nhà tù khác? Trong đáy m t nh ng ngư i đư c g i tên trư c, ánh lên nh ng tia m ng r , hy v ng... Nhưng đ n lúc nghe g i đ n tên Tr n Văn Lư m và Nguy n Văn C n (anh th máy) thì

nh ng tia hy v ng trong m t h v t t t ng m.

u h rũ xu ng, b t lên ti ng

181

th dài não nu t. ã đ ng chung danh sách v i cái anh “Trư ng ban ám sát”

và th ng con nít ranh hai l n vư t tù thì ch ng còn hy v ng gì đư c tha!

Khi nghe g i đ n tên mình, Lư m không d , không , mà đáp r t to như ngay

i trong gi đi m danh: “Có m t!”. Gi ng nó v a to v a d ng d c, l i không qu y ngh ch, làm th ng An ninh ph i qu u m t, gư m gư m nhìn Lư m m t lúc khá lâu, m i cúi xu ng đ c ti p. Lư m không chút s s t, nó

còn gân m t lên v ng o m n, thách th c “Mi t c l m à?”. Ánh m t Lư m như mu n nói: “T c thì h c máu mà ch t, ch làm cóc khô chi đư c ta?”. Lúc nào cũng v y, h m i l n có m t t i An ninh, B o v quân thì dù đang v a m i b đòn th a s ng thi u ch t, ho c đang lo bu n đ n mu n khóc òa, nó cũng c làm ra v m t tươi t nh, cư i c t, có khi còn ch m môi huýt sáo. Lòng kiêu hãnh c a ngư i chi n sĩ c ng v i tính t ái c a con nít, Lư m mu n t cho chúng bi t: “Tau coi khinh các tr n đòn xé th t, coi khinh nhà giam, súng ng, khóa xích... c a b n bay”. ó cũng là m t cách nó tr thù nh ng tr n đòn tư p th t c a t i An ninh. T i An ninh, th ng cai ng c, m y tên lính gác tù v n thư ng bàn tán v i nhau v Lư m “

u chưa s ch c t trâu nhưng

h n c ng đ u c ng c nh t bu ng giam! Quân n các ông trên không cho đem b n quách đi, đ l n thêm vài tu i n a, h n c t c t i mình có ngày!”,

“C n chi đ i l n thêm vài tu i? Ch mà h n có dao trong tay coi h n có c t h ng c t i mình ngay không?”.

c bi t sau cái l n Lư m m đư c khóa xích tr n ngay trư c mũi súng c a th ng lính Tây gác S M t thám Phòng nhì, thì c Ty An ninh đ u ph i s hãi, kiêng dè. Ngay cái bu i chi u quan ba Sô-lê ph i g i đ n l c lư ng c nh sát dã chi n dùng chó béc giê m i phát hi n ra đư c Lư m tr n trên ng n cây và cho xe Jeep ch tr nó v Ty An ninh, th ng Ty phó An ninh đã cho g i lên g p ngay. H n có v đ c chí tư ng đâu nhưng Lư m cùng phe v i h n, và đã

giúp h n tr m i thù b tên ch m t thám Tây làm nh c. H n h i Lư m, không có v gì gi n d .

- Răng? Công trình đ n như r a mà ph i ch u đ b i l i à?

Lư m đang cơn u t c chưa nguôi vì cú th t b i quá cay đ ng, nên cũng quên luôn h n là Ty phó An ninh kiêm Trư ng phòng l y cung, tr l i r t thành th t

:

- T i tui d i, tui quên m t t i h n có chó săn. Tui mà nh , thì tui ph i l p m o khác. Trư c khi trèo lên cây tui trèo lên m t cây khác xa đó, c i h t áo qu n v t lên đ đánh l c hư ng chó... T cha con chó săn...?

- H n? - M t h n v t tím l i, quát to.

Ti ng chó săn Lư m nói m t cách vô tình nhưng h n cho là nói c nh h n. H n dang th ng c nh tay tát Lư m m nh đ n n i Lư m ngã nhào t trên gh xu ng đ t, n m ch t gi c m t lúc. Chuy n đó x y ra cách đây m i năm hôm.

- Lê Văn Tư, bí danh Tư-dát? - Tên An ninh đ c đ n tên cu i cùng c a b n danh sách, không ai ho c d . H n l i xư ng to lên m t l n n a. Lư m ch t hi u ra. Nó huých cùi ch vào sư n th ng Thúi lúc này đang vươn cái c ng ng như c gà con mà ngó tên An ninh không ch p m t.

- Ông n g i tên mi đ n hai l n r i răng mi không , không chi h t c . Mi vô phép thi t? - Lư m nói gi v gi ng trách m ng.

- Nhưng tui có ph i tên Tư mô? - Th ng Thúi cãi l i mi ng há ra, ngơ ngác. Nó v i vàng l p c p đ ng lên, d m bư c t i m t bư c, vòng tay khúm núm thưa v i tên An ninh :

182

- D thưa chú, con không ph i tên Tư. D con tên là Thúi, bán k o g ng ch Bao Vinh...

Lư m cũng đ ng d y, bư c t i nói chen vô như cãi nhau v i th ng Thúi :

- R a răng hôm mi b b t, mi khai v i các ông n mi tên là Tư-dát, Vi t Minh đ u s , mang rá k o g ng v đánh đ n H Thành, làm đ n s p cái r m, còn rá k o g ng thì ch y nư c h t? Mi còn nh n là trư ng ban ám sát Vê-cu-đê

n a tê mà?

Th ng Thúi cãi l i, nư c m t r m r m :

- T i h đánh tui đau quá, tui ph i khai b y khai b r a, ch tui là th ng Thúi bán k o g ng thi t mà... hu hu... - Nó òa khóc to.

Nh ng ngư i trong bu ng giam đang lo bu n n u ru t nhưng nghe hai đ a cãi vã nhau đ u ph i phì cư i.

Tên An ninh g n gi ng ra l nh :

- T t c nh ng ngư i có tên g i ra ngay sân t p h p. Có đ l c a n chi đáng giá thì mang theo.

Ba ch c ngư i tay xách nách mang, lôi thôi l ch th ch n i nhau bư c ra kh i c a bu ng giam. H đ ng thành m t hàng dài d c cái sân r i đá dăm l n nh n, nư c đ ng t ng vũng l n nh . Th ng Thúi và Lư m nh nh t, đ ng ngay hàng đ u. Nhìn th y th ng Thúi đeo kè kè trư c b ng cái r và cái m t bán k o g ng - đ l c a n đáng giá nh t c a nó - th ng An ninh ng a m t gi t ph t cái rá ra kh i c nó, và c m li ng bay qua bên kia mái nhà. B

gi t quá b t ng , th ng Thúi không k p gi l i. Nó nh m chân đ nh ch y theo nh t. Th ng B o v quân ch p c áo nó kéo gi ng l i và giáng luôn m t tát tai, ch i :

- Con m mi mu n tr n à - H n ngó d c hàng ngư i, gi ng hăm he - Nói trư c cho mà bi t đ a mô bư c ra kh i hàng là ăn đ n ngay!

Chúng áp gi i đoàn tù men theo hè nh ng đư ng ph ư t át. Gió rung cây xào x c. Nư c mưà đ ng trên các tán lá rơi l p b p xu ng đ u xu ng c đoàn tù. Khi r đ n đư ng ph th ba thì t t c đ u đoán đư c h đang b gi i đ n nhà lao Th a Ph .

2

G n đ n c ng lao Th a Ph tr i b ng đ mưa như x i. oàn tù h u h t không nón không mũ, đ i mưa x i x , c m cúi l m lũi đi... M t ngư i nào đó

quãng gi a hàng, b t ti ng kêu rên :

- C c chi mà c c l m ri tr i!

n trư c c ng lao, hai tên lính áp gi i hô đoàn tù đ ng l i s p thành hai hàng d c.

Lư m đưa tay vu t nư c mưa giàn gi a trên tóc, trên m t ngo nh đi ngo nh l i nhìn con đư ng ph h p d n đ n c ng lao. Nó ng c nhiên t h i: “C cái thành ph Hu ni, có đư ng ph l n nh mô mà ngày còn đi h c mình không ch y rông? Răng con đư ng ngang qua c a lao ni l i không bi t hè?” : Nó ch t nh có l n m k : “Ngày cha m i b b t, tòa án chưa k t án đi đày, t i Tây giam cha g n m t năm lao Th a Ph . M i tu n m y l n m b i cơm, b i nư c t i cho cha. L n mô g p m , cha cũng năn n : Em đ n thăm anh ít thôi k o m t công m t vi c nhà. Em còn ph i làm l ng nuôi con... C theo anh b i sách hoài ri, c c ch u chi th u... M không nói câu chi, c đ ng trân 183

trân ngó cha, nư c m t ch y như t m.”. Lư m b ng th y l ng ng c tr ng r ng, tim đau nhói, hai m t cay xè như b xông khói. Nó chưa bao gi th y c m thương ngư i cha mà nó chưa h bi t m t như giây phút này. Nó m u máo nói th m: “R a là ch t i Tây l i b t con gi i đ n đây như cha ngày đó... Mà m con thì t n ngoài Ưu i m, M Chánh chưa hay bi t chi chuy n con đây.”. Nó cúi xu ng đư ng, miên man nghĩ: “Chưa ch ng ngày đó, cũng như bu i chi u mưa gió t m tã như chi u ni, m co ro trong cái áo tơi lá, tay xách cái b lác đ ng cơm canh đ ng đ i cha... đúng cái ch mà mình đang đ ng đây cũng nên...

i m kh chi kh l m r a m ơi!”.

Nư c m t trào ra t ng đ t ròng ròng trên hai má, nó cũng ch ng bu n đưa tay lên qu t. Nó c đ m c cho nư c m t hòa v i nư c mưa. Nhà lao Th a Ph đư c xây d ng cùng m t ki u v i h u h t các nhà tù mà

b n th c dân đã xây su t g n m t th k trên kh p nư c ta. Khu v c nhà lao hình vuông, có hai l p tư ng. L p tư ng ngoài cao hơn l p trong, xây b ng đá, cao vòi v i nóc tư ng c m chi chít m nh chai. Như s chưa đ cao, trên nóc tư ng còn ch y quanh m t hàng c c s t cao g n m t mét, giăng đ y dây đi n. C ng lao cao vư t ìên như m t cái tháp, hai cánh c a l n b ng g lim ghép kín mít vi n n p s t, tán đình s t tròn. Trên nóc c ng c m m t c t c sơn xanh, treo hai lá c xanh tr ng đ và vàng qu ly [1]. Hai lá c ư t sũng, như hai con gà rù đ ng sã cánh dư i mưa. Bên ph i c ng, có m t chòi canh. Trong chòi m t tên B o v quân c m súng c m lư i lê đ ng gác. M t tên lính áp gi i tù đi đ n chòi canh trình báo v i tên lính gác. Lát sau, m t cánh c ng lao n ng n hé m ch v a hai ngư i qua l t. Khi ngư i tù cu i cùng v a vào kh i, cánh c ng đóng p ngay l i. Thành ph đã hoàn toàn khép kín đ ng sau lưng h . Không ai b o ai mà t t c đ u ngoái l i. T m m t h b ch n đ ng b i màu tư ng đá xám x t, che khu t c nh ng ng n cây cao ngoài đư ng ph . Hàng m nh chai tua t a lóng lánh nư c, như đang c t xé b u tr i s m t i trút mưa. C p m t Lư m nhòe nho t nư c mưa, nư c m t, ngư c lên mãi, đăm đăm bu n bã nhìn hàng m nh chai. Chưa lúc nào như lúc này nó th y ti c đ n c n cào c ru t gan l n vư t tù th t b i v a r i. Nó như nghe ti ng chó s a d t n chi u hôm đó, làm nó đang ôm si t cành cây ng mê m t như

ch t, ph i choàng t nh d y. Ph i m t đ n m t phút nó m i nh l i đư c t t c m i chuy n. Nhìn xu ng g c cây, nó th y m t b n đông l nh , đ i mũ s t sơn tr ng, tay c m súng l c, ti u liên. Con chó lông màu vàng nh t, to b ng con bò con, nh y ch m ch m, răng nhe nh n ho t, s a váng đ u váng óc, hai chân trư c ôm g c cây cào cào như hóa d i. N u nh y lên đư c đ n nơi ch c con chó như con c p này s xé xác nó ra t ng m nh. Qua m y phút đ u ho ng s , m t n i u t gi n chưa t ng th y b c lên đ u nó, làm nó mu n phát điên. Tr i ơi, nó nh r t rõ lúc y nó th y thèm ghê g m có trong tay m t trái bom, ho c m t trái mìn ba càng. Nó s ôm trái mìn lao th ng t ng n cây xu ng, nh m trúng vào chính gi a cái t i ngư i và chó kia. Qu mìn s n chuy n rung c đư ng ph , nò cùng tan xác v i b n chúng. H hê bi t m y?

Nh ng gi t nư c m t nóng b ng trào ra khóe m t nó - nh ng gi t nư c m t u t gi n vì b t l c. Nó đã ph i t t xu ng g c cây, gi a ti ng cư i ré c a b n gi c, Tây có ta có... Bây gi v t nh l i c ngư i nó còn run lên vì u t gi n. Như b t ng b trói, nó v t nh m m t l i, cay đ ng nh th m: “Ch thì h t r i. Có tài thánh cũng đ ng có hòng mà l t qua đư c b c tư ng đã c m m nh chai, giăng dây đi n tê!”. T l p tư ng ngoài đ n l p tư ng trong cách 184

kho ng mư i thư c. B c tư ng trong th p hơn nhưng dày đ n hàng thư c. M y th ng lính gác m c áo mưa đi l i trên nóc tư ng. B n góc tư ng nhô cao b n cái chòi canh có l châu mai nhìn ra b n phía. Qua b c tư ng này có m t khuôn c a h p r ng ch ng m t mét, v i m t cánh c a s t đ s ch n song l n c b p tay. Kho ng cách gi a hai b c tư ng ch y dài v phía bên ph i khuôn c a m t dãy nhà bán mái. ó là ch c a b n lính ng c, văn phòng nhà lao, b p ăn nhà tù. Phía trái là ngôi l u m t t ng, t ng dư i th m khá

cao có hiên r ng, tư ng quét vô tr ng b p, c a s , c a ra vào sơn xanh, treo rèm thêu rua tr ng mu t, kính c a đư c lau chùi sáng choang: ây là ngôi l u c a tên chúa ng c. Ngôi l u n i lên l c lõng, trơ tr n gi a khung c nh xám x t, dơ dáy, m đ m c a nhà tù. Ch ng khác nào m t m n v i hoa m i vá trên cái qu n vá ch ng vá đ p. Hai tên lính áp gi i, g m g , quát n t, dùng mũi súng d n toán tù đ ng thành ba hàng d c g n sát mái hiên đ u h i nhà tên chúa ng c. Mưa v n không ng t, cái ng máng k m đ u nóc nhà

ngh n nư c, tuôn ng c. Nh ng tên lính coi ng c khoác áo mưa đi l i. Chúng ngang qua trư c m t toán tù đang đ ng co ro ư t sũng, ch ng bu n đưa m t nhìn. Chúng đã quá quen thu c c nh tư ng này.

Phía sau l p tư ng th hai, nhô lên nh ng l p nóc nhà. T trong đó v ng ra ti ng n ào khác nào ch ông Ba đang h p vào lúc đông nh t. M i ngư i ngh nh c nhìn nh ng mái nhà tr ng xóa sau màn mưa, nghĩ b ng: “Ch c tù

nh t trong đó ph i đông l m m i n ào đ n m c y”.

Th ng Thúi t nãy t i gi c đ ng tr m t nhìn khuôn c a s t trông như c a nh t ông Ba mươi vư n Bách thú, hai hàm răng nó va nhau l p c p vì mưa th m l nh th u ru t. Nó h i Lư m, m t không r i nh ng ch n song s t.

- Anh nì. H nh t ai trong đó anh hè?

- Nh t tau v i mi ch còn nh t ai n a!

- Thi t à anh?

- R a mi tư ng h d t tau v i mi t i đây đ cho vô trong cái nhà ni, - Lư m h t hàm ch l u tên chúa ng c - r i m i lên n m giư ng n m lò xo ch c?

Th ng Thúi rùng mình, m u máo :

- Ui chao! Tui ch ng có t i chi mà h b t nh t vô đó... Lư m gi làm m t gi n, làu bàu nói :

- M n trư ng ban ám sát Vi t Minh kiêm ch huy đánh đ n H Thành mà mi c kêu hoài không có t i chi!

Th ng Thúi đ nh cãi nhưng v a m i m mi ng đã v i vàng câm b t. Hai cánh c a kính đ u h i nhà b t th n m r ng. T bên trong nhà m t th ng Tây cao lênh khênh, đ u g n ch m khuôn c a, bư c ra. H n m c b đ “soóc” kaki vàng nên nhìn nó càng cao. C ng chân, c ng tay dài đu n không có tý th t, lông lá tua t a. Trán h n hói đ n t n đ nh đ u, tóc loăn xoăn màu bã đi u, s ng mũi g r t cao, gãy khúc gi a. Hàm râu quai nón cùng màu v i tóe, bao quanh khuôn m t dài và nh n như cái nêm. C p m t h n sâu m t c ch l lùng, đáy h m t l p lánh c p đ ng t c a loài ác thú. Mi ng h n ng m cái ng đi u l ch v m t bên mép, c n đi u cong như cái d u h i, n đi u r t to ch m hình s ngư i. Trên đ nh s b c lên m t làn khói xanh lơ. Bên hông đeo x kh u “côn đu”, m t tay c m cây roi da đen.

V a tho t nhìn th y h n, toán tù có nhi u ti ng xì x m khi p đ m :

- M t i u, M t i u!

Nghe tên M t i u, Lư m s c nh nh ng ngày b giam Ty An ninh, nhi u 185

l n nó đư c nghe k : M t i u là tên chúa ng c hung th n lao Th a Ph . H n đóng lon quan m t, lúc nào mi ng cũng ng m ng đi u, do đó mà có tên M t i u. M t i u có máu điên. M t tay h n đã đánh và b n ch t khá nhi u tù. M t i u bư c ra g n sát mép th m, tay ch ng n nh bàn tay tì lên báng súng l c, tay c m cây roi da kh nh p nh p vào c ng chân lông lá. Tên qu n x p, phó đ lao, đ ng khúm núm sau lưng h n. H n đưa cán roi da ch toán tù h i tên qu n x p: - Vi t Minh? - D b m bên Ty An ninh v a báo là toàn lo i Vi t Minh h ng n ng c đ y . M t i u d c theo mép th m đi t đ u đ n cu i đoàn tù. Cây roi da ngúc ngo c như m t con r n đen b h n n m ch t đ u. Th ng Thúi m t m tròn xoe nhìn theo M t i u v i tính hi u kỳ muôn thu c a con nít. Nó quên c s hãi, mà đang th c m c t h i “T i răng lúc m mi ng nói mà cái ng đi u không r t? Ông Tây ni tài thi t!”. Lúc M t i u quay tr l i, nó vân không r i m t cái ng đi u ch m hình đ u lâu ng m l ch bên mép, ch coi ông nói l n n a cái ng đi u có r t không... Lư m ho ng s thúc cùi ch vào sư n th ng Thúi, thì thào: “Mi mu n ch t à mi?”. M t i u ngo c ngo c ra hi u cho toán tù.

- Viên i xi? L i đây! L i đây! - (cái ng đi u v n không r t). Hai tên lính áp gi i ngang súng, m t đ a đ u, m t đ a cu i ép toán tù đ ng sát vào th m ngay dư i b c rèm mưa. Chưa ai k p hi u chuy n gì thì ng n roi da như con r n đen trong bàn tay lông lá c a tên chúa ng c đã vung lên, qu t vun vút xu ng đ u xu ng c toán tù. Toán tù khi p đ m gi t ra ngoài c tránh t m roi. Nhưng hai tên lính áp gi i cùng v i hai lính gác ng c v a k p ch y t i, dùng báng súng thúc vào m ng sư n toán tù, ép h sát vào đ nh n ph n roi. Mưa rơi đã mau mà tr n roi càng mau hơn. M t i u v a đi v a qu t, như mu n phân phát th t đ u ng n roi xé th t “Vi t Minh! Vi t Minh!

Vi t Minh!”. H n v a qu t v a g m g rít lên, đi m nh p cho m i nhát roi. Cái ng đi u bên mép v n không r t, l i còn b c khói xanh lơ, tư ng ch ng như

đã đư c hàn ch t vào mép h n. Vi t Minh? Vi t Minh? Vi t Minh?... Hình như

càng đánh h n càng hào h ng, roi qu t càng nhanh hơn, ti ng g m rít đi m nh p càng d n d p hơn.

Không còn cách gì tránh thoát, toán tù cúi r p ngư i đưa lưng nh n roi, nhi u m nh lưng áo nhòe máu. ty An ninh, lúc b đòn th ng Thúi la to đ n th , mà lúc này nó như b c m kh u, không la đư c m t ti ng. Tr n đòn roi da làm cho nó s đ n c ng lư i. Nó b hai ba roi li n qu t đúng ngang c , rát b ng như l a cháy. Nó chúi đ u vào nách Lư m. Lư m cũng b m y roi qu t chéo ngang vai đau xé th t, nhưng thương th ng Thúi quá, nó li u m ng chìa lưng ra che roi cho th ng Thúi...

Khi th y c đám tù su t lư t roi qu t không còn sót ai, M t i u m i ch u d ng tay. H n nhún vai, vung cây roi ra l nh cho m y tên lính gác ng c :

- D n chúng nó vào ca-sô!

Hai tên lính ng c d n đ y toán tù đi qua khuôn c a s t l p tư ng th hai. Qua m t kho ng sân l y l i bùn ng p đ n m t cá chân, toán tù d ng l i trư c m t dãy nhà, chi u ngang r t h p mà M t i u g i là ca-sô. Ca-sô xây ki u như nhà xí công c ng. Hai bên hai dãy bu ng con, c a đ i di n nhau, cánh c a ni ng s t, ch t khóa kiên c , gi a là l i đi h p, dài hun hút.

Toán tù bư c lên m y b c tam c p bùn nhày nh a đ ng thành hàng d c l i đi. C a ca-sô m r m r m. M i ca-sô, m y th ng lính gác ng c xô vào m t 186

ho c hai ngư i tù, và đóng p ngay c a l i, đ p m nh ch t s t. Lư m và Thúi b đ y vào ca-sô th ba, dãy bên trái.

Ngoài tr i đã x m t i, bên trong ca-sô không đèn đóm, càng t i như hũ nút. Hai đ a đ ng g n sát nhau mà không nhìn th y m t nhau. Lư m nghe ti ng th ng Thúi khóc thút thít. Lư m lúc này cũng đang mu n khóc l m. B ư t sũng su t t đ u đ n chân, tóc tai, m t mũi, qu n áo, nư c ch y ròng ròng. Nư c mưa th m vào ngư i l nh th u gan ru t. Áo qu n dính h t vào các v t đòn tra t n cũ chưa lành, và nh ng làn roi rư m máu c a M t i u làm da th t rát như ph i b ng. Mùi hôi th i xông lên n ng n c và ti ng mu i kêu như

sáo bay lo n x quanh ngư i. Mư i b n tu i đ u, trong hoàn c nh đó, gan m y mà không khóc? Nhưng nghe ti ng th ng Thúi khóc ti t bên c nh t nhiên nó không khóc đư c n a, mà đâm n i cáu.

Nó đưa tay s so ng :

- Mi mô r i Thúi?

- Tui đây!... Hu hu hu!...

- Ai đánh đ p chi mi mà mi c khóc hoài? Mi có nín đi cho tau nh không? - gi ng nó g n như n t n .

- Tui s l m anh n ...

- S ! S răng còn làm trư ng ban ám sát? Mi c i ngay qu n áo ra mà v t khô

như tau ri không? M c áo qu n ư t l nh th u vô t i tim ph i là ch t không k p ngáp đó. Ch t nhà còn có cha m thương ch ch t đây ch ng ai thương mô?

- Tui làm chi có cha m ... anh!

- Thì có m ch lò k o g ng thương mi! Mà m n không thương n a thì có

th ng M t i u thương.

Th ng Thúi đang khóc mà ph i phì cư i :

- H n thương đã g m chưa anh? H n c thương cho vài tr n như khi h i thì

da th t g i là nát bét...

Nghe l i Lư m nó c i qu n áo v t nư c. Nư c rơi tong t ng xu ng n n. Hai đưa v a v t khô áo qu n v a trò chuy n. Th ng Thúi nói :

- Anh gan cóc tía thi t... lúc mô anh cũng nói ngh ch đư c. Anh không s à?...

- S ai?

- S nhà tù ni... s th ng M t i u...

- Tây không s V Qu c oàn thì thôi, có đ i mô V Qu c oàn l i s Tây? Mi nói chi d i d i ng ng r a?

- Nhưng vô đây r i thì bi t đ i mô ra đư c anh?

- R a mi tư ng t i Tây chi m mãi đư c Hu mình à? Mai m t t ng ph n công, V Qu c oàn ta trên núi xu ng đu i cho t i Tây ch y re c t. R a là tau v i mi đàng hoàng m c a tù mà ra. Mi thì v đeo r đi bán k o g ng. Tau thì v l i đ i trinh sát c a tau. Êm ro.

- Thi t à anh?

- Không thi t thì gi à? ư c, đ mai kh e tau ph i d y cho mi bài chính tr ba giai đo n kháng chi n. H c r i là mi bi t. tau nói chơi hay thi t. Ch đ

tau thám thính qua cái xà lim ni coi ra răng cái đã. Lư m v t b áo qu n ư t qua vai, đi quanh xà lim s so ng. Xà lim hình ch nh t, m t b ch ng hai thư c, m t b thư c rư i. N n láng xi măng, tr ng trơn b th ng v l i lõm như đư ng gà. Nư c v t áo qu n c a hai đ a làm 187

n n ư t lõng bõng. Lư m kêu :

- Không có giư ng ph n c t chi h t mi ơi! R a là t i nó b t tau v i mi l i ti p t c ng đ t đây! Bi t ri đ ng v t nư c xu ng đ t cho xong? Ngu thi t?

Th ng Thúi cũng bò b n c ng s so ng n n xà lim.

- Có mùi chi thúi quá anh ơi. - Nó hít hít mũi kêu thành ti ng.

- Mùi c t v i nư c đái ch còn mùi chi n a. R a mi tư ng Tây h n r y nư c hoa cô-ti trong xà lim cho V Qu c oàn v i “Trư ng ban ám sát Vi t Minh”

n m ng ch c?

- Nhưng v a thúi v a ư t như ri thì làm răng n m ng đư c?

- Không n m đư c thì ng i. Không ng i đư c thì đ ng mà ng . i V Qu c

oàn ng đ ng, ng ng i là chuy n thư ng. - Lư m kh ngâm nga: “S ng th i n m trên cành cây. Ch t th i áo súng bó thây chi n trư ng!”. i chi n

sĩ là như r a đó mi . Thơ th ng Tư-dát nó đ t đó. Mi đã đư c Ty An ninh phong cho ch c Tư-dát, tình báo viên xu t s c c a thành Hu . Mi mu n làm đư c ch c đó thì t gi tr đi t i Tây, Vi t gian có hành h c c kh đau đ n m y cũng không đư c kêu rên. Tau ghét nh t là nh ng đ a hay kêu rên?

Trư c m t t i Tây, t i Vi t gian, trong b ng có c c m y cũng không đư c m u, mà ph i vênh m t lên, cư i th t ng o vô cho tau. Mi đã nh chưa?

L n đ u tiên th ng Thúi đư c nghe nh ng l i l như v y. Nó chưa hi u h t, nhưng c m th y hay hay. Nó càng thêm yêu ph c Lư m. Cái anh Vi t Minh ni ch l n hơn nó hai tu i mà đã làm cho m y ông An ninh, Tây m t thám, lo toát m hôi h t. V a r i không eó anh y đưa lưng ra che roi c c bò c a th ng M t i u thì lưng c mình ph i n t ra như c s n mỳ lu c quá chín. Hai đ a bò b n c ng s so ng m t lúc r i cũng tìm ra đư c m t góc xà lim hơi ráo nư c. Hai đ a cùng tr n như nh ng, ng i nép sát vào nhau, lưng d a tư ng. Áo qu n ư t cu n l i m t túm, đ bên c nh. Lư m quàng tay qua đôi vai gày nhom l c c c nh ng xương c a th ng Thúi :

- Ng i sát vô chút n a cho m mi. - Lư m nói và kéo nó sát vào mình hơn. - Mi nói là mi s cái nhà tù ni à? - Tau thì tau ưng b ng l m. ã g i là tù thì

cũng ph i cho ra tù. Tù như bên Ty An ninh tao chán l m. Nó là cái nhà b p ch có ph i nhà tù mô mi! C a ch ng ra c a, vách ch ng ra vách. Còn cái nhà tù Th a Ph ni à hai l p tư ng đá t ng, có c m m nh chai nghe, c a toàn c a s t nghe? Ch n song c a như ch n song nh t c p nghe? Khóa c a to như cái m tích nghe? Xà lim không ph n, không giư ng th i hoang mùi c t nghe! tù như ri m i đáng m t tù!

Không trông rõ m t nhưng nghe gi ng nói tưng t ng b n c t c a Lư m, th ng Thúi th y b ng khuây khuây. Không còn th y s hãi r u rĩ như m i bư c vô đây.

- Anh Lư m ni...

- Cái chi?

- Anh còn cha m không?

- Còn m thôi. Cha tau ch t r i... Cha tau làm c ng s n b Tây b n ch t lúc tau m i chưa đ y hai tu i. M tau đi d t thuê cho ngư i ta ngoài M Chánh ba b n tháng v thăm tau m t l n. - R a trư c khi vô V Qu c oàn, anh v i ai?

- v i ông n i, v i các chú ru t. Các chú nuôi cho đi h c.

- Anh h c có đư c nhi u ch không?

- Nhi u cóc chi! M i l p nh t “cua súp-pê-ri-ơ” ch m y. 188

- R a mà còn không nhi u? Ch ng bù cho tui; ch ng bi t đư c ch chi, ngó

vô t sách như ngó vô cái đít n i - Nó th dài, gi ng tr nên bu n thiu. - Tui cũng thèm đi h c l m... Trong xóm tui, ngày Hu chưa đánh nhau, có l p bình dân h c v ngư i đi h c đông l m. M y ông tral, bà tra cũng đi. M i ngày tui đi bán k o, ăn b t đư c c a m ch hai ba xu, d n l i đư c g n m t đ ng. Tui mua m t cu n v , m t cây bút ch , đ nh xin đi h c. Ai ng th ng S u, con m , cũng b ng tu i tui, h n bi t đư c chuy n tui r p rem đi h c, h n mách v i m h n. R a là m l c tìm xé tan xé nát cu n v v t vô b p. Còn cây bút chì m l y dao ch t nh t ng khúc, r i còn đ p cho tui m t tr n bò lê bò càng, m ch i :

- Cái th ngư i như mi mà cũng đòi đi h c à?

Nó nh i gi ng the thé nanh n c c a m ch . - Cóc nhái cũng đ nh đòi ngoi lên làm ngư i!

Lư m căm t c nói :

- Con m y ph i cho ăn đ n?... ư c r i, - Lư m v nhè nh vô lưng Thúi, gi ng d dành - mi ch u khó tù v i tau, tau s d y cho mi h c, ch m t tháng là mi đ c đư c sách báo :

- Thi t anh nghe? - Th ng Thúi ghé sát m t Lư m, h i l i, gi ng h i h p. Lư m làm gi ng gi n :

- T gi tr đi mi không đư c h i tau câu đó n a nghe? Cái chi cũng thi t à

anh? Tau nói là tau làm. B đ u b trán tau cũng làm.

- Nhưng tù không có gi y bút chi h t, làm răng mà h c đư c?

- Thì l y que vi t xu ng đ t, l y g ch non vi t xu ng n n xi măng mà h c, ch lo chi mi?

Gi ng th ng Thúi ngơ ngác :

- L y que vi t xu ng đ t mà cũng h c bi t ch đư c à anh?

- Mi chưa bi t, ông Hai Chính y Trung đoàn c a tau, trư c Cách m ng ông làm ngh kéo xe tay, ch a cũng không bi t. Sau đó ông đi làm c ng s n b Tây b t vô tù, các đ ng chí c a ông l y que vi t xu ng đ t, d y ông h c. n

khi ra kh i tù ông đã h c gi i b ng ngư i đ ri-me. Vô V Qu c oàn, ông đư c phong làm Chính y Trung đoàn.

- Ui chao, ông y tài anh hè?

- Tài v a v a thôi, mi mà c ch u khó h c thì chưa ch ng l n lên làm c p ch huy cũng nên.

- Anh c nói ch c tui. Tui là th ng bán k o g ng, làm răng vô V Qu c oàn mà làm c p ch huy đư c?

- Mi là th ng bán k o g ng còn tau là th ng gi trâu, thua chi mi? R a mà

tau vô V Qu c oàn đư c thì mi cũng vô đư c ch ? Mi c ch u khó h c bi t ch , không s Tây, m t thám, an ninh, ra tù tau s gi i thi u mi vô V Qu c oàn. Vô ngay đ i thi u niên Trinh sát c a tau là hay nh t. trong đ i tau kh i đ a còn c c hơn mi, làm đ ngh , bán báo, đánh giày, bán đ u ph ng rang, làm xi c, mà th ng mô đánh Tây cũng g m c .

- Anh nói thi t à anh? - Gi ng th ng Thúi như reo lên - Ui ui tui l mi ng, anh đ ng gi n tui mà t i. Ra tù anh cho tui theo anh vô V Qu c oàn v i? i bán k o g ng mãi cũng c c l m anh n .

- ư c nh t đ nh tau s gi i thi u mi vô V Qu c oàn. Ch thì ng cái đã, tau bu n ng ríu c m t...

189

Ch phút sau, hai đ a đã ôm nhau, d a lưng vào tư ng ng ng i, ú nói mê...

3

- D y! D y! Con m bay! Ch mà còn ôm nhau ng à?

Ti p câu ch i là mũi giày đ thúc vào lưng hai đ a.

Lư m và Thúi đang ng say như ch t, b t lên kêu “Ui! úi!” ch m ngay d y, ngơ ngác, s hãi.

Trư c m t chúng, đ ng ch n trư c c a xà lim m r ng ìà tên lính ng c, m t tay xách súng, tay kia thì b t mũi. Hai đ a ch nhìn th y m t h n l m , vì

bên ngoài tuy tr i đã sáng nhưng trong này v n còn nh p nho ng t i. Phía sau th ng lính có m t ngư i tay xách cái r . Ngư i này nh t hai v t cơm trong r ném vào trư c m t hai đ a, r i l y chân đá qua chân tên lính hai cái thùng s t tây hoen r .

Tên lính n t n - “Hình như t i này đã c t ti ng nói là ph i n t n , như ngư i ta đi a là ph i r n” - m t ý so sánh kỳ qu c v t lư t qua trong óc Lư m làm nó suýt phì cư i.

- Con m bay, cơm đó, ăn đi. ái a thì đái vô cái thùng ni. - H n đá mũi giày vào m t cái thùng l n - thùng ni thì đ ng nư c u ng, - h n đá vào cái thùng nh hơn. Hai đ a chưa k p nói gì thì c a xà lim đã đóng p, cài ch t lách cách.

Lúc này hai đ a m i t nh ng h n, hông v n còn đau t c. Chúng v t nh l i t t c , và hi n đang đâu. Lư m cúi nh t hai v t cơm n m lăn lóc c nh cái thùng đi a, dính đ y đ t và dâm d m ư t. Nó nhăn m t, ghê t m, nói :

- Cơm nư c ni thì làm răng nu t n i! M t công chi mà h n không c m đưa cho mình đư c l i đem v t xu ng đ t như v t cho chó. Lúc này hai đ a m i đ ý phía sân tù sát c a ra vào có ti ng n ào, huyên náo như v ch . Ti ng g i, ti ng kêu, ti ng roi qu t, quát tháo, ch i m ng, ti ng ô tô rú máy, ti ng chân ch y r m r p. Ch c ngoài đó ph i có đ n hàng nghìn ngư i đang kêu la, đi l i, chen chúc m i n ào đ n như v y. Ch ng n a gi sau, ti ng n ào, huyên náo d u b t r i t t h n. Nhà lao tr nên im ng l thư ng, như ch đã tan.

Th ng Thúi c m m t v t cơm đưa lên mũi ng i. Nó kh c nh , nói :

- Có mùi chi thúi thúi, ch c dính ph i c t hay nư c đái anh . T chi u qua chưa có h t cơm nào trong b ng, thêm b đòn, b mưa x i ư t l nh th u ru t, mà hai đ a không tài chi nu t n i v t cơm. C đưa lên mi ng là mu n m a. Nhưng đ n quá trưa, hai đ a đói quá, đành l y móng tay bóc l p cơm dính b n bên ngoài r i b t ng mi ng nh b vô mi ng, nhai tr u tr o vài cái nu t ch ng. Th ng Thúi v a nu t cơm v a thút thít khóc. Trong xà lim, gi a ban ngày, v n t i m m như trư c gi ch ng v ng. Cái c a tò vò trên cao, l i nh quá, ánh sáng l t qua không đ soi sáng cái kho ng r ng chưa đ y ba mét vuông.

Lư m nhìn th ng Thúi tr n tru ng còm nhom như con nhái bén, ng i thu lu góc xà lim, tay c m v t cơm ăn d , v a tr u tr o nhai, v a nư c m t gi t ng n gi t dài, t nhiên th y ng c đau nhói, thương nó quá ch ng.

- Kh thân h n! - Lư m nghĩ b ng. - Ch ng thà đi V Qu c oàn như mình, b Tây b t, b nh t xà lim cũng đáng. Còn h n ch ng có t i tình chi, t nh 190

đ n l n, ngày mô cũng ph i r c c ng, khô hơi, lo bán cho h t rá k o g ng. T i v nhà thì lo n m s p xu ng đ t mà ăn roi m ch lò k o... R a mà t dưng cũng b b t, cũng tra t n, nh t xà lim. T i nghi p cho h n thi t! - N i thương xót l i trào lên trong lòng Lư m, t nhiên nó cũng rơm r m nư c m t. Nó nói :

- Thôi mi đ ng khóc n a. Mi ch u khó tù thêm ít lâu. Mai m t t i An ninh có

g i tau lên l y kh u cung, tau s c xin t i h n th mi ra. Tau nói: Các ông b t oan h n. Các ông đi u tra k , n u h n đúng là Tư-dát thì các ông c vi c ch t đ u tui.

ang khóc, th ng Thúi v i l y cánh tay qu t nư c m t :

-

ng, đ ng? Tui l y anh! - H n nói gi ng g n như thì th m. - Ch ng thà tui c tù v i anh ri còn hơn. May ra, sau ni anh đưa tui đi V Qu c oàn... Ch mà tui có đư c th ra, m ch th y rá r bán k o m t h t, l i thâm vô ti n v n, thì m tư c xác tui ra anh n .

Nh c đ n ti n, nó b ng h t h i v t n m cơm xu ng đ t, ch p l y cái áo sơ mi ng n tay ư t mèm, tay run run s c áo.

Nó m ng r , nói như reo :

- May quá! Ti n v n còn nguyên?

Lư m ng c nhiên, cũng s vào c áo nó. C áo c m c m, té ra s ti n bán k o đư c, nó g p nh l i đút gi u vào bên trong c áo t bao gi . Lư m g t đ u khen :

- Mi khôn thi t - Mi mà đư c đi làm trinh sát liên l c ch c mau gi i l m. Nhưng... Áo ư t mèm ri thì ti n bên trong nát h t.

- Không s , ti n gi y dai l m. Có l quên đem áo gi t cũng không vi c chi. Áo khô thì ti n cũng khô thôi. - Nó m c luôn cái áo ư t vào ngư i. - M c vô ri có

hơi ngư i áo mau khô hơn.

Hai đ a l i ng i lưng d a tư ng xà lim, l ng nghe đ ng tĩnh bên ngoài. Nhà

lao r t im ng. Hình như bao nhiêu tù ngư i ta đưa đi đâu h t. Su t ngày, th nh tho ng m i nghe có ti ng quát tháo cái gì đó, mà ngư i quát tháo đ ng r t cao, đâu như trên nóc nhà. Ti ng quy-lát súng xáo lách cách, cũng t trên r t cao. Hai đ a đoán là b n lính ng c đang đi l i tu n ti u trên nóc l p tư ng th hai. L nh t là phía bên trong sân lao có nhi u ti ng con nít. Chúng ch i nhau, la ré, khóc thét, l i c ti ng cư i reo.

Lư m nói :

- Té ra trong ni cung lo n tù con nít như mi v i tau. R a là tau v i mi không lo vô đây không có b n.

Kho ng năm gi chi u, bên ngoài, ti ng n ào huyên náo l i bùng lên như

bu i sáng. Nghe ti ng chân đi l i r m r ch, hai đ a đoán là sân lao ph i ch t ních nh ng ngư i. Hai đ a đoán tù đư c đưa đi đâu đó, bây gi đưa v , vì

nghe r t nhi u ti ng ô tô g m rú bên ngoài c a lao. êm xu ng, nhà lao im ng như b vùi chôn r t sâu trong bóng t i. Th nh tho ng có ti ng súng n xé

tai, ti ng đ n rít qua mái nhà.

Hai đ a b giam trong xà lim năm ngày, năm đêm. Chân hai đ a là chân ch y, b tù túng trong vòng ba mét vuông, chúng kh s đ n mu n phát điên. khuây kh a b t c nh c c kh ghê s này, trong năm ngày đó, Lư m đã k cho th ng Thúi nghe bi t bao nhiêu chuy n bu n, vui mà cu c đ i chi n sĩ

m i mư i b n tu i đ u c a nó đã tr i qua. Nó k v nh ng ngày thơ u làng quê. Nh ng trò ngh ch ng m làm cho nó b đòn nh xương và m t năm 191

b đu i h c t i ba l n; nh ng ngày đi chăn trâu và do tình c mà nó đư c tham gia Vi t Minh t th i còn bí m t. Nh ng ngày T ng kh i nghĩa làng nó, sôi s c, tưng b ng mà vui hơn T t. Chuy n nó tr n nhà đi V Qu c oàn. Cu c chi n đ u năm mươi lăm ngày đêm, t m t tr n Hu đ n m t tr n Tru i, Nong. Nó k v đ i Thi u niên trinh sát, các b n trong đ i, nh ng tr n đánh Tây h i h p, mê h n. R i cu c rút lui lên chi n khu, và tr l i Hu ho t đ ng...

Nó k , r i chính nó cũng t l y làm ng c nhiên. Cách m ng Tháng Tám v i V

Qu c oàn sinh ra cho đ i mình l m chuy n thi t. Nó t nghĩ v y. Không bi t gi tr đi còn thêm chuy n chi n a không?

Còn th ng Thúi c há h c m m mà nghe. Lúc nó run lên vì lo s h i h p, lúc nó b t cư i khúc khích. Ch c ch c nó l i xuýt xoa: “

i anh sư ng thi t!”. Có

l n, đang gi a câu chuy n, nó b t m t câu nh n x t làm Lư m n c ru t gan :

- Ui chao! Chuy n c a anh còn hay hơn c chuy n đ i xưa?

4

Bu i sáng ngày th năm, kho ng mư i gi , t i lính ng c m c a xà lim th hai đ a ra ngoài cùng v i hai ch c ngư i khác, đưa t Ty An ninh sang. Ra xà

lim h s đư c sang chung v i nh ng ngư i tù khác trong hai ngôi nhà dài bên kia sân lao, đư c g i là ba-ti-măng m t, và ba-ti-măng hai. B n gi c c n l y xà lim đ giam m t toán tù m i, do xe ô tô b t bùng c a S Phòng nhì

Pháp v a ch đ n. Nh ng ngư i tù m i này tay đ u b còng và chân b xích. Nghe nói h đ u là lo i Vi t Minh nguy hi m nh t. M t s đã lãnh án t hình, án kh sai chung thân, chúng đưa h đ n lao Th a Ph t m giam đ ch ngày đưa đi b n, ho c đ y ra Côn

o, Phú Qu c. Ra kh i xà lim, Lư m d t

tay th ng Thúi ch y đ n nh p b n v i toán tù đang đ ng ch c l nh g n cánh c ng sát l p tư ng th hai, đón nhìn toán tù m i. Khi nhìn toán tù kho ng ba ch c ngư i - tay b còng ch p trư c b ng, chân b xích, lê t ng bư c ng n gi a hai hàng lính Tây Lê Dương mũ đ , súng c m lư i lê sáng qu c, t t c đ u s n gai c, rùng mình. Không m t ngư i nào m t mũi còn nguyên lành. Tư ng đâu như trư c khi đưa đ n đây, ngư i nào cũng b b n Tây, kê m t h lên đòn kê r i dùng s ng dao, s ng r a mà d n cho d p nát.

Lư m chú ý đ n m t ngư i tù đi g n cu i hàng, cao vư t hơn ngư i đi trư c m t cái đ u. Ngư i này ch c đã b tra t n ghê g m l m. M t tím b m như

qu b quân, hai môi sưng v u khóe môi đ ng hai v t máu đen th m, m t m t b đánh g n như l i ra ngoài.

Nhìn ngư i tù đi đ n g n, m t nó m to kinh hoàng. Nó d i m t lia l a, g n như không còn tin vào m t mình n a: “Có l nào!”. Nó v i đưa tay ìên b t mi ng đ kh i b t ti ng kêu đau đ n, s hãi: “Tr i ơi, ông Phùng ông, Ch huy trư ng m t tr n khu C. Hay là mình ngó l m? Không, l m răng đư c! Tuy m t ông b bi n d ng như v y, nhưng dáng ngư i cao g y, cái c m vuông có

c nh như đ o, bư c đi đĩnh đ c quen thu c, và nh t là con m t sâu ho m c a ông, thì không th nào l m đư c!”.

Khi ông bư c ngang trư c m t nó, nó không còn kìm nén đư c bu t mi ng kh kêu :

192

- Ch huy trư ng! Anh!...

Ngư i tù ngo nh sang, nhìn nó r t nhanh. Tia m t ông ch m ph i tia nhìn c a Lư m, làm nó b t giác mu n ng t x u vì bu t xé t n ru t gan.

- úng là Ch huy trư ng th t r i? Ông đã nhìn mình. – Nó thoáng nghĩ -

“Ch c ông ch ng nh n đư c ra mình là ai, nhưng cũng đoán đư c mình là

chi n sĩ c a ông”.

u ông kh g t v i nó, và c p môi d p nát như hơi m m cư i. Th ng lính áp gi i s ng s bư c l i. Cái lư i lê sáng qu c trong tay h n như

mu n xóc vào b ng Lư m. Th ng Thúi s hãi, c m tay Lư m kéo lùi v phía sau nh ng ngư i tù l n tu i.

oàn tù b d n vào dãy hành lang tranh t i tranh sáng gi a xà lim. Nhi u ti ng c nh c a rít m và s p đóng r m r m. Quên h t s hãi, Lư m gi t ph t kh i tay th ng Thúi, chen lách qua nh ng ngư i l n tu i, ch y b nhào theo đoàn tù. Nó mu n dò xem Ch huy trư ng b giam xà lim s m y. Nhưng trư c c a l i vào hành lang, hai tên lính c m súng c m lư i lê đ ng ch n không cho ai mon men l i g n.

Th ng Thúi ch y l i, c m ch t c tay Lư m kéo ra xa :

- Anh c đ ng ngó vô trong đó hoài, l t i h n sinh nghi, x c cho phát lư i lê

thì răng?

Hai chân Lư m b n r n. Lư m ng i ph ch xu ng g c cây cơm ngu i xơ xác góc sân lao. Mi ng nó b ng m u x ch, nư c m t a ra. Th ng Thúi s sàng ng i xu ng bên c nh, lay lay nh vai Lư m h i :

- Ngư i anh v a kêu là ai r a? Bà con v i anh à?

- Ui chao! - Lư m ngh n ngào. - Ngư i n là Ch huy trư ng m t tr n khu C

đó mi n . Ông y đánh Tây l ng ti ng c m t tr n Hu ... Làm răng mà ông y l i đ cho t i h n b t đư c r a không bi t?... - Nói đ n đó mi ng nó càng m u x u.

Lư m có th hình dung đ m i đi u kh ng khi p, nhưng riêng cái vi c ch huy trư ng mà cũng b b t, b tra t n, b t i đ u trâu m t ng a ch i m ng như đã

ch i nó, thì nó không th nào tư ng tư ng n i. Tu i nh thư ng có khuynh hư ng th n thánh hóa nh ng nhân v t chúng yêu kính, tôn sùng. Trong đ u Lư m nh ng ngư i Ch huy trư ng thì b n gi c không th đ ng t i cái lông chân. Ch đ ng nói là b gi c b t, tra t n, ch i m ng. i v i các em, nh ng

con ngư i đó đ ng vào hàng b t t .

Ng i m t lúc khá lâu, nó v n còn th y bàng hoàng, choáng váng như b t ng bư c h t chân, ngã nhào đ u xu ng h sâu. Nh ng giây phút này, ngoài n i đau đ n thương xót đ ng đ i, c p ch huy, trong lòng ngư i chi n sĩ mư i b n tu i này có m t cái gì nghiêm tr ng hơn, to l n hơn đang b t n thương n ng n . ó là ni m tin vào th ng l i ch c ch n c a cu c kháng chi n mà nó r t kiêu hãnh và vui sư ng vì đư c d ph n. Chính s kiêu hãnh đó đã nâng đ

Lư m đơn đ c mà v n đ ng v ng trong nh ng tình hu ng gian truân, hi m nghèo v a tr i qua. Nhưng ni m tin c a các chi n sĩ. nh tu i bao gi cũng đư c g n li n v i nh ng nhân v t c th . Các em coi h là đ i di n cho s c m nh c a kháng chi n. ó là Trung đoàn trư ng, Chính y trung đoàn, Ch huy trư ng m t tr n... H i còn m t tr n Hu , khi nghe tin kh u đ i bác b y lăm ly - mà c trung đoàn g i “ông già b y lăm” - đ t c t c , b gi c ph n pháo, v m t đ u nòng, t t c các chú bé liên l c c a trung đoàn đ u khóc.

“T i h n khóc như cha ch t r a” như l i các anh l n tu i nói v i nhau. Các em 193

khóc vì lo s thay cho kháng chi n. V i các em, “ông già b y lăm” cũng là

m t trong nh ng nhân v t đ i di n cho s c m nh kháng chi n c a quê

hương.

Nư c m t ch y gi t ng n gi t dài trên hai gò má Lư m cũng ch ng bu n đưa tay chùi qu t. Nó nói, m t đăm đăm nhìn v phía hai cánh c a g ni ng s t l i vào hành lang xà lim, lúc này đã đóng ch t.

- Không bi t ông đi mô m t mình mà đ cho t i h n b t r a không bi t? Ông mà đi v i c đơn v thì tài chi t i h n b t đư c!

Lúc này Lư m v t nh m t chi ti t mà t nãy t i gi nó quên ph t: Ch huy trư ng không m c quân ph c. Ông m c m t b bà ba v i nâu, d m d p. N u không bi t m t thì ai cũng tư ng ông là ngư i mi t quê đi mua trâu, bò. “Ông đã c i trang như r a mà v n b b t thì ch c ph i có đ a bi t m t ông, ch đi m cho Tây.

a mô? Nh t đ nh mình ph i tìm cách h i ông cho ra”.

Như ngư i m t h n, nó đ ng b t d y, c m tay th ng Thúi kéo đi vòng quanh dãy xà lim m y vòng li n. M t nó gh ch nhìn lên nh ng khuôn c a vuông nh xíu có ch n song s t. Nó hy v ng có th b t ch t th y gương m t d p nát c a Ch huy trư ng hi n ra sau khuôn c a.

5

M i gh ch nhìn c a tò vò xà lim, Lư m không chú ý trong đó m t toán tù con nít khá đông chăm chú nhìn theo hai đ a. B n này cũng tr c tu i Lư m và

Thúi, hai ba đ a l n nhích hơn m t chút. Chúng ng i túm t m trên cái thành b xi măng dài hư nát. Trư c kia là ch l y nư c cho tù nhân u ng, r a m t, còn sót l i m t hai cái vòi hoen r .

C b n, ch m y đ a áo qu n còn lành l n, s còn l i rách như t đ a. Có đ a trên ngư i không ph i áo qu n mà nh ng t m gi rách treo l ng l ng, l m lem, hôi hám. Tay chân, m t mũi đ a nào cũng đ y ghét, bùn khô bám t ng m ng, như đàn trâu v a đ m dư i bùn lên. Nhi u đ a hai chân loang l h c lào, s n sùi nh ng m n gh h m. Có l chúng đã m y tháng tr i không đư c t m r a.

Ngoài toán này, còn kho ng vài ch c đ a khác r i rác đi quanh lao. a ng i

d a tư ng c i áo b t r n, đ a n m dài trên đ t ng dư i bóng cây cơm ngu i, m t tay co g i đ u, đ a l i trong đám c xác xơ cu i sân lao tìm ki m cái gì

đó. Có vài đ a đang túm t m chơi đáo b ng nh ng m nh ngói mái tròn hình đ ng xu.

a nào cũng b n th u, gày gò, nư c da xanh r t

a l n nh t tù con nít ng i trên thành b là m t th ng tr c mư i sáu tu i, đ u tóc bù r i như t qu ph kín gáy, mi n r ng ngoác, c p môi dày mà loe, mũi h ch, c p m t c nh i trâng tráo, h n xư c. Thái dương h n có cái s o to b ng hòn cái đánh đáo nh n bóng. H n m c áo p c-ti-dăng r ng thùng thình đen như nhúng bùn, m phanh ng c, và cái qu n đùi hai ng vo tròn đ n b n. Chính gi a ng c xăm m t qu tim có con dao th c xuyên qua. S c vóc nó khá l c lư ng so v i cái tu i mư i sáu c a nó. H n ng m l ch v bên mép đi u thu c lá qu n b ng gi y báo. Hút m y hơi h n l i rít nh nư c b t qua k răng và nh khá xa.

Nó ng i tréo may chính gi a, m y đ a kia xúm xung quanh, như v chúa t gi a đám quân h u.

a nào đ i v i nó cũng có v khúm núm, s s t, n nh

n t. T t c đ u g i nó là anh xưng em ng t s t, có đ a còn g i nó là “đ i ca”, 194

“

i ca Lép-s o”. Nghe đàn em nói v y h n ngoác mi ng cư i. Th ng Thúi t nãy t i gi đi theo Lư m nhưng m t v n l m lét nhìn v phía b n này. V i linh c m c a đ a tr y u t hay b nh ng đ a tr kho hơn ăn hi p, đánh đ p, t nhiên nó th y s . M y l n nó kh gi t tay Lư m ra hi u

“anh nì...” nhưng Lư m còn m i gh ch m t nhìn các khuôn c a xà lim nên không đ ý.

Lép-s o h t hàm v phía Lư m và Thúi h i b n đàn em :

- Hai th ng tê vô đây khi ni mà tau không bi t hè?

- T i h n b gi i vô đây t chi u cái hôm tr i mưa to y. Hôm y đ i ca đang ng i đánh bài c c-tê trong ba-ti-măng - M t th ng đôi m t có c c th t th a đáp

- T i h n b giam trong xà lim đ n b a ni m i đư c th ra?

- B b t vì t i chi?

- Ch c cũng là “cánh ch y” anh em ta - M t th ng c i tr n trùng tr c đen như

con ch y đáp

M t th ng m t m ng th i bay l c l c đ u nói :

- T i ch y các ch ông Ba, B n Ng , An C u... tui quen m t h t. Ch c hai th ng ni là dân “ch y nhép” các ch xép - M t th ng áo qu n lành l n nói

- Nhưng m t mũi hai th ng ni ngó b không ph i dân ba de móc túi mô... Lép-s o v t kh c nh cái tàn thu c ra xa, quay sang th ng này tr n m t h i :

- Dân ba de móc túi thì m t mũi như răng? X u l m à? Mi mu n x xiên ông n i mi h ?

H n đưa tay đánh m t tát tai đ nh n m nh thêm câu h i v n. Th ng bé b tát này ngã nhào t trên thành b xu ng đ t. Nó lóp ngóp đ ng d y. Năm ngón tay c a Lép-s o còn in h n đ trên má. Nó ph i đ t trên m t, không dám khóc, p úng nói :

- Không... không... t i tôi th y m t mũi c a hai th ng d i d i, đ n đ n... Th ng đuôi m t có ve nói :

- Ch c hai th ng là liên l c Vi t Minh như m y th ng đang đánh đáo đ ng tê...

- Là liên l c Vi t Minh hay là ông tr i tau cũng b t hai th ng ni ph i l y t dư i dái tau l y lên!

Lép-s o ng i x m thành b chĩa mi ng v phía Lư m, Thúi g i to :

- Ê! Ê! Hai th ng tê, đ n đây m nh chút vi c!

Lư m đ ng s ng l i nhìn nó, nó l i ngo c tay, mi ng ch c! ch c! ch c ki u như g i chó. B n đàn em thích thú cư i rân.

Lư m cau m t. Nó ng n ng m t chút, b tay th ng Thúi ra, bư c th ng đ n. Th ng Thúi v i vàng bư c theo, nép sát bên Lư m, m t tái đi vì s . Khi Lư m còn cách ch ng năm bư c, Lép-s o ch cái tàn thu c v a v t đi, b t chư c gi ng “các m ” nói :

- Mi lư m các tàn thu c giúp m r i cho m m t xu mà ăn cà-rem! - Nó

khuỳnh tay m r ng hai v t áo ra như mu n khoe qu tim có con dao găm xuyên qua, xăm trên b ng c cáu đen nh ng ghét.

Lư m nhìn Lép-s o r i nhìn c b n đang cư i ng nghiêng. ng t ngh o. Nó

l y làm l t h i: “Cùng b n tù v i nhau mà mình cũng chưa h quen bi t, răng t i h n l i gây chuy n v i mình?”

Th y chúng đông nên tuy trong b ng đã sôi l m, v n c nén, nói gi ng khá

bình tĩnh :

195

-

ng n không què cũng không c t! Thích hút thì t đi l y mà hút! Còn ti n ăn cà-rem thì đây không thi u mô

- Nhưng tính m khác, m thích sai mi lư m cho m hút tê!... Gi ng Lép-s o dài ra, Lư m th m công nh n th ng ni b t chư c gi ng “các m ” không chê đư c.

Th ng Thúi run r y, níu ch t khu u tay Lư m. Nó v i vàng kéo m nh tay Lư m đi v phía khác, nói :

- Tôi v i anh đi vô trong n tìm ch t i ni mà ng ... - Nó ch tay vào dãy nhà

dài bên trái có hai cánh c a s t, n a khép n a đóng. Lư m cũng nghĩ v y, c h t s c nu t c c gi n đi theo th ng Thúi. Th là c b n ê ê theo m ĩ. Lép-s o đ ng th ng lên thành b , ng c ư n, m t m t ch ng n nh, m t chân nh p nh p đi u b như ông tư ng phư ng tu ng, oang oang nói :

- T i bay đã th y chưa? H n m i ch ngó th y m t m đã s th t dái lên c r i.

Lư m bư c chân l i, c p m t v t đ kè. Cánh tay nó rung lên, hai bàn tay n m ch t. Nó ch mu n nhào tr l i, xông vào gi a c b n mà đ m, mà đá r i đ n đâu thì đ n.

Th ng Thúi lo s nhìn nét m t Lư m, nó như hi u h t nh ng ý nghĩ trong đ u Lư m. Nó càng n m ch c khu u tay Lư m hơn, c gi r t và kéo Lư m bư c nhanh v phía ba-ti-măng m t. Nó nói nh , g n như thì th m :

- K t i h n anh n ... Gây l n v i t i h n làm chi cho nh p tay, nh p mi ng. C t i ni tui bi t h t. Toàn t i ba de móc túi ngoài ch ông Ba. H i tui đi bán k o g ng, ngày mô mà ch ng g p t i h n... - V a nói th ng Thúi v a l m lét nhìn l i phía sau

Nét m t Lư m càng cau có hơn :

- Cái th ng sai anh lư m tàn thu c lá là th ng Lép-s o dân móc túi tài danh ch ông Ba đó. Tui g p h n luôn - Thúi nói - Tôi nghe m y đ a b n bán k o g ng, k o đ u ph ng k là h n có tài móc túi t ngày m i bi t đi. Dây chuy n vàng ngư i ta đeo c mà h n l t khi mô không bi t. Còn m y c nhà quê lên lơ ngơ vô ch thì h n l t c khăn đ ng, c dù... h n là trùm h t t i con nít móc túi m y ch ông Ba, An C u, Gia H i. a mô móc đư c

cái chi ít nhi u đ u ph i đưa cho h n, không chia h n đ p cho l n m l n gan. Tui nghe nói h n có võ, trong lưng lúc mô cũng có dao... H n đã đâm ch t hai th ng to xác hơn, r i c t đá v t xu ng sông... D s l m anh n , không bi t t i răng h n vô tù.

Lư m nói, gi ng sa s m :

- R i trư c sau chi tau cũng ph i cho ng nhau v i h n thôi. H n còn đeo theo tau mà gây l n ch chưa ch u thôi mô...

Thúi nói g n như van v :

- Nh n h n đi là hơn, anh . T i h n đông, anh em mình nh n nhau răng l i?

Anh c nghe tui, cho t i h n ch i, mình c gi đò đi c, coi như không nghe th y chi h t là xong...

Lư m b ng đ ng ph t d y, gi t m nh tay ra kh i bàn tay g y gu c c a Thúi. Nó nhìn Thúi v i ánh m t d t n, n i khùng, làm Thúi ph i s hãi bư c lùi l i m t bư c, Thúi tư ng Lư m s p đánh nó :

- Ch t thì thôi ch tau l i gi đò đi c đ cho m y th ng ba de móc túi ch i à?

- Lư m nói như quát - Mi quên tau là V Qu c oàn à?

196

6

Bư c lên năm b c th m b ng bê-tông trét đ y bùn đ t, Lư m và Thúi đi vào hành lang ngăn đôi ngôi nhà xây b ng đá, có hai cánh c a s t n a đóng n a m . M i bên l i có m t cánh c a s t, m vào m t gian nhà dài hun hút, đư c g i là ba-ti-măng m t và hai - Lư m và Thúi ti n chân đi vào ba-ti-măng m t

- mùi th i đ n nôn m a x c vào mũi làm hai đ a ph i đ ng ch ng l i ngư ng c a, đưa tay b t mũi. Hai đ a tr m t nhìn quang c nh bày ra trư c m t và b t giác rùng mình. Cu c s ng năm ngày xà lim chưa đ làm hai đ a quên đi c nh tư ng dơ b n đ n nôn o trong ba-ti-măng. Ba-ti-măng gi ng h t m t cái chu ng nh t thú d . Tư ng xây b ng đá, chi u cao r ng ch ng năm mét, chi u dài đ n hai ch c mét, n n xi măng l loét, tr ng trơn, in chin chít nh ng d u chân l m bùn. Hai b tư ng g n sát n n, m hôi ngư i dính đen k t như b hóng. Cu i ba-ti-măng là m t dãy h xí, li n ngay v i n n nhà, v n là nh ng h xí t ho i nhưng đã b t c t lâu. Có b n cái, hai cái bên trái h ng hoàn toàn, đã b xây bít l i b ng g ch. Hai cái còn l i không có

c a. Hai cái h xí cho g n năm trăm con ngư i! Sau m i bu i sáng, phân, nư c đái đ y ng p, tràn xu ng n n nhà, lan r ng đ n b n năm thư c. B n lính ng c b t tù con nít ph i múc phân vào thùng đem đ ra ngoài. Sáng đó, tuy phân đã múc c n nhưng c t đái v n dính bê b t trên b c lên xu ng và

n n ba-ti-măng. Hàng tri u con dòi ngo ngoe, lúc nhúc t hai mi ng h xí bó

ngư c lên tư ng, lên th u tr n nhà, k t l i thành m t t m th m dòi. Chúng ngo ngoe bò du ngo n ra th u gi a ba-ti-măng. Chính cái th m dòi hàng trăm ngàn con này làm cho Lư m và Thúi ph i s n h t gai c. Trong ba-ti-măng lúc này có kho ng ch c ngư i, ng i n m r i rác hai bên b tư ng. H u h t là các c già và nh ng ngư i tù b nh không đi làm c vê đư c

- Ngư i nào cũng gày giơ xương, m t sâu trũng, da đ u dính b t vào xương s . Có vài ngư i n m co qu p, im lìm như nh ng xác ch t. Có m y ông già

ng i ăn cơm đ trong ng bơ, m y c khác c i áo b t r n. àn dòi ngoe ngu y bò đ n chân các c , mon men bò lên ng bơ cơm, các c ph i dùng qu t nan, qu t ph y, ph y dòi b ra xa.

Phía cu i ba-ti-măng, cách b c th m h xí m y bư c chân, có m t th ng bé

tr c tu i Thúi đang n m co qu p gi a đám dòi. Ngư i nó rung b n b t, th nh tho ng l i gi t lên nh ng cái như b kim chích.

Lư m và Thúi bư c l i g n nó, chân c tránh d m vào đám dòi đang ngo ngoe, ng ngu y quanh mình th ng bé. Tr i, trông nó m i nh bé, t i nghi p làm sao! Hai m t nó nh m nghi n, hai má b ng b ng l a s t, c p môi nh t nh t, khô rang n t n , c m p máy như mu n g i, mu n kêu nhưng không g i n i. M y con dòi xám ngoét, lông lá t trên tr n nhà rơi b p xu ng m t nó, bò ngang bò d c. Nó y u t kh l c đ u như mu n h t xu ng nhưng không h t n i. C nh tư ng đó làm Lư m rung b n. Em nhào t i, quên h t b n th u, l y tay ph i m y con dòi xu ng đ t, dùng chân đá ra xa. Lư m h i m t ông c ng i b t r n g n đó :

- Ông ơi, ch h n đã đau lâu chưa ông?

- E có đ n tu n ni r i, cơm cháo không ăn đư c, r i cũng ch t m t thôi... Lư m đ ý th y phía trên đ u th ng bé đ cái ng bơ hoen r , đ ng m t v t cơm tù còn nguyên - Lũ dòi bò ngang bò d c trên v t cơm. 197

Ông c nhìn nó l c đ u bu n bã nói :

- Cơ kh ... không bi t con cái nhà ai, làng xóm mô, nh m t thí r a, không bi t t i tình chi mà cũng b b t vô đây

Lư m cúi ép bàn tay trên trán nó s hãi kêu lên :

- Ui chao! Nóng r c như b p than! h n đau n ng ri mà h không cho đi nhà

thương h ông?

- Nhà thương nhà thi c chi cái nhân m ng th ng tù! Ai đau thì h mong cho mau ch t, quăng xác lên xe bò ch đi. Càng đ t n cơm. Lư m s c nh h i còn làm liên l c trung đoàn b đóng trong Mang Cá, có

l n nó cũng b s t trán nóng h m h p như th ng ni. Ch y tá nhúng chi c khăn m t đ p lên trán, nó th y d ch u h n. Nó nói v i Thúi :

- Mi đ ng đây coi ch ng h n đ tau ch y ra ngoài ra ngoài h nư c ki m chút nư c đ p lên trán cho h n, may ra h n đ đau.

Lư m mư n ông c cái ng bơ ch y v t ra ngoài. Lao Th a Ph lúc này chưa có nư c máy. B n gi c b t tù đào cái h r ng ch ng hai thư c, sâu ch ng m t thư c. Hàng ngày chúng b t m y ngư i tù kéo xe bò ch cái thùng phuy ra sông Hương l y nư c đ vào h . ó là toàn b nư c ăn, u ng, t m c a hơn ngàn con ngư i. M i l n nư c xe v , tù chen chúc đ n đ c quanh mi ng h , xách ng bơ, lon, xô đ y nhau đ n l y nư c, kêu la như v ch . M y th ng lính ng c dùng v t g y v t lo n x gi tr t t . Ai chen kho múc đư c nư c trong, ai ch m chân nư c y u ch còn g n đư c ít nư c bùn. Lúc này dư i đáy h ch còn l i m t vũng s n s t bùn, nh b ng cái nón. Lư m t t xu ng h , khéo léo l m m i g n đư c n a ng bơ nư c bùn. Nó xách ng bơ ch y vô

ba-ti-măng. Nó kh khàng lu n cánh tay xu ng gáy đ đ u th ng bé lên: kéo cái áo rách đang g i đ u, g p m t v t áo l i đ t lên trán nó. Nó nghiêng mi n ng bơ, rư i nư c lên v t áo, c n th n không cho ch y phí ra ngoài gi t nào. V i áo th m nư c tràn xu ng c m, xu ng má nó - th ng bé b ng thè lư i li m nh ng gi t nư c tràn xu ng hai bên mép.

Thúi nói :

- H n khát nư c anh

- Nhưng nư c như bùn ri u ng răng đư c?

Th ng bé m b ng m t ngơ ngác nhìn hai đ a, ánh m t non d i, đau đ n, h m h p l a s t. Nó l p b p nói :

- Cho tui xin h p nư c

Nhìn chút nư c còn sót l i trong ng bơ tanh l m mùi bùn, Lư m b i r i, kh s . Nó không đ can đ m k mi ng ng bơ vào mi ng th ng bé. Nó ch t nhìn th y ông c ng i g n cánh c a s t, v a ăn cơm xong c m cái lon đ ng nư c, mi ng lon b t t gi y. Ông m t gi y, đưa ng bơ lên mi ng nh p t ng ng m nh như u ng nư c sâm. Mi ng ông chi p chi p ngon lành. Lư ng l m t lúc, Lư m bư c l i gi ng n n nì :

- Ông ơi, ông còn nư c cho cháu xin m t h p. H n đang khát, t i l m ông n ... Nó ch tay v phía th ng bé.

Ông c nhìn Lư m ng n ng :

- Nói thi t v i chú, nư c đây còn quý hơn c sâm Cao Ly! Lon nư c ni là c a m y ngư i tù đi làm c vê mang v cho t chi u hôm qua. Ông ph i đ dành d m mãi, khi mô thi t khát m i nh p vài ng m...

Gi ng ông c nghe th m đ n n i Lư m không dám n n nì thêm n a. Nhưng nó v a quay đi, ông c g i l i, đưa lon nư c và nói : 198

- Còn lưng lon đó, cháu cho nó u ng, dành l i cho ông m y h p. Lư m đ lon nư c, d m t ti ng m ng r . Nó cùng v i Thúi đ th ng bé ng i d y, ghé lon nư c vào đôi môi khô n c a nó :

- U ng t m vài h p

S th ng bé u ng h t lon nư c c a ông c , Lư m cho nó có c . Ba cái nghiêng nh mi ng ng bơ, nó d ng tay l i, nhìn cái ng bơ r i mang tr cho ông c . Th ng bé li m môi thèm thu ng nhưng không dám đòi thêm. Nó có

v t nh táo, nhìn Lư m, Thúi h i :

- Hai anh ch c m i vô tù, tôi ngó m t th y l ...

- , đư c tu n ni r i, nhưng b nh t trong xà lim. Sáng ni m i ra kh i xà lim. Thúi nè, tau v i mi đ h n n m lui ra m t chút, n m sát bên c t v i nư c đái ri ch u chi cho th u!

Th ng bé v i l c đ u xua tay :

-

ng!

ng!

tôi n m đây cũng đư c. N m vô ch h , h đ p ch t!

- ư c r i - Lư m nói - Mi c đ tau. ngư i có ch có h i, đ tau xin cho. Hai đ a đ nó đ ng lên, dìu đ n quá gi a ba-ti-măng, ch này n n xi măng đ l m láp hơn, dòi th nh tho ng m i có m t vài con bò t i. Hai đ a đ t nó

n m xu ng. Nó b ng ch ng tay ng i nh m d y, nói gi ng h t ho ng :

- Không n m ch ni mô!

- T i răng?

- Ch ni là c a Lép-s o, n m vô là h n đ p ch t ngay!

Lư m qu u m t nói :

- Mi c n m xu ng đây, h n có vô đ p tau ch u cho. H n cũng là th ng tù

làm ngh ba de móc túi ch làm qu chi mà mi s h n d r a?

- H n m nh l m anh n , mà h n l i có võ - Th ng bé lơ láo nhìn ra phía c a, lo s tho ng th t - H n c m đ u m t băng tù con nít, toàn t i tr i đánh, ăn c p, ăn tr m các ch trong thành ph . B n tui không trong băng h n, t i h n tha h b p tai, đá đít, ăn hi p, c t răng cũng ph i ch u. a mô ngo

ngoe cãi l i, t i h n cho mũi ăn tr u ngay! Trư c tê ch n m ni là c a tui, Lép-s o h n đu i tui đi ch khác, r i h d n tui g n sát c u tiêu... Nghe nó k , máu trong ngư i Lư m sôi lên, nó b t ch i :

- T cha h n ch , r a mi làm chi mà b b t?

- Tui làm liên l c cho du kích làng tui, làng Li u C c anh bi t không? Tây càn vô làng, th ng lý trư ng, h i t khai là tui bi t ch du kích chôn súng. Tây h n b t tui, đ p g n ch t, b t tui khai ch chôn súng. Nhưng ai d i chi mà

khai!

- Mi vô tù đã lâu chưa?

- Hơn hai tháng r i.

- C u tên là chi r a? - Thúi ng i xu ng c nh nó h i

- Mình tên là Ng nh - cha mình làm ngh c t lư i câu mà. Cha mình nói, làm ngư i mà không khí khái gi ng như lư i câu không có ng nh, là đ b đi. Nghe Ng nh nói, Lư m và Thúi cùng b t cư i - Ng nh cũng nho n mi ng cư i theo r i h i Thúi :

- R a c u làm du kích liên l c cho làng mô r a?

Thúi ngư ng ngh u, lúng túng. T ngày nó b b t oan cùng v i Lư m, b t i an ninh g n cho cái tên Tư

t, tình báo viên l i h i c a V Qu c oàn, r i sau

năm ngày n m đêm chung xà lim v i Lư m, nghe đ th chuy n hào hùng, h p d n c a đ i thi u niên trinh sát, t nhiên nó đâm mê cái tên Tư

t -

199

tình báo viên l i h i và c m th y chán ngán cái ngh bán k o g ng t m thư ng. “Th ng Ng nh cũng nh bé, m y u như mình ch hơn chi” - nó nhìn Ng nh nghĩ b ng - “R a mà nó cũng bi t làm liên l c cho du kích. Tây đ p g n ch t không khai ch chôn súng. Ch mà nói thi t v i nó mình ch là

th ng đi bán k o g ng thì ê ch quá”. N u không có Lư m ch c nó đã g t đ i: “Mình làm liên l c cho du kích ph Bao Vinh”. B i v y mà nó ngư ng ngh u, lúng túng. Lư m như đoán bi t nó nghĩ gì, nói luôn :

- H n v i tau là trinh sát c a trung đoàn Tr n Cao Vân. T i tao đánh đ n H

Thành r i b b t. trong ni mi có nghe nói tr n H

n không?

- Có ch ! C p m t Ng nh v t sáng lên - Ui chao, bom n r m tr i. ang n a đêm c nhà lao vùng d y h t, ai cũng c u tr i cho b đ i đánh vô th u đây, m c a lao cho tù thoát - Nó th dài ti c nu i như ph i b ng t nh m t gi c mơ đ p.

Thúi đưa m t nhìn Lư m bi t ơn. Nhưng Lư m không chú ý, nó còn m i nghĩ

đ n chuy n Ng nh v a k . Nó h i :

- T i Lép-s o ăn hi p t i bây r a mà ngư i l n h không bênh à?

- Ngư i l n h thèm chú ý chi đ n chuy n con nít anh? Th y đ a mô b t i h n đ p b đ u ch y máu h cũng m c k . H s dây vô t i h n, t i h n thù!

Th ng Thúi ngó quanh qu n h i :

- Không bi t t i ni mình có ch ng không anh hè?

Ng nh nói :

- C ba-ti-măng t i đ n là ch t kín ngư i, chen chân không l t. C gi a l i đi h cũng n m ngang d c h t, ch t lên nhau như m m. Ch còn ch tê - nó đưa tay ch kho ng n n xi măng g n sát b c lên xu ng c u tiêu - là chưa có ngư i n m thôi.

Thúi rùng mình kêu lên :

- N m chung v i dòi v i c t r a thì n m răng đư c? Ch ng thà tui đ ng c đêm còn hơn!

-

ng cũng không đư c mô! - Ng nh nói -

ng phía đ u ngư i ta n m thì

ai cho đ ng, mà đ ng phía nào, chân thì vư ng h , h đ p cho b s p b ng a. Ngư i ni đ p qua, ngư i tê đ p v ch m t lúc mà lòi ru t mà ch t. Dòi trên tr n nhà v n rơi l p đ p trên n n xi măng. Nhi u con có lông có lá, ngo ngoe bò đ n chân ba đ a.

Lư m ng i hai tay bó g i, nghe Ng nh k , m t chăm chăm nhìn m y con dòi lông lá ngo ngoe bò t i, nhìn hai c u tiêu ng p ng a c t đái, l nh b nh gi y, gi rách, nhìn kho ng n n xi măng lúc nhúc dòi mà đêm nay nó ph i n m lên đ y mà ng ... M t n i bu n kh chán ghê g m, chưa t ng th y t đáy lòng dâng lên, làm nó ngh t th , chân tay rã r i. Cũng chưa bao gi cái c m giác bơ vơ, đơn đ c, xâm chi m và làm tan nát trái tim non n t c a nó như lúc này. Nó mu n òa khóc, mu n ch t... Nó g c m t xu ng đ u g i, m t ư c mu n điên khùng b ng b ng lên trong óc nó, có m t trái bom th t to, to b ng ch c trái bom gi t s p c u Trư ng Ti n d o n , b t thình lình rơi th ng xu ng đây! Bom n rung tr i, chuy n đ t, phá s p tan tành c nhà lao g m ghi c này. Nó cũng s tan tác theo luôn trong ti ng n d d i y. Thà ch t quách như r a còn hơn!

7

200

Trong lúc đó, ngoài sân lao Lép-s o cùng đàn em c a h n đang bàn tán sôi n i v hai th ng tù “ma m i”. Tuy m i t m th i h nh c hai th ng đó nhưng Lép-s o v n chưa ưng b ng. Nó mu n hai th ng đó ph i th m ph c khi p đ m nó, như b n tù con nít khác trong lao, như t i đàn em c a nó: “Ch có

mô dám ngang nhiên đ i đáp v i mình như k ngang hàng” - Láo - Lép-s o t c t i la lên. Lép-s o năm đó v a tròn mư i sáu tu i, nhưng đã khá n i danh kh p t t c các ch Hu là m t tay móc túi tài ba, li u lĩnh và gan góc - Nó đư c các b c đàn anh trong làng đao búa quen tên, bi t m t - Và cũng thư ng đư c các b c đàn anh r tham gia các v m n ăn như d ngói, khoét ng ch, tr m các nhà hàng buôn bán l n, đâm thuê, chém mư n - i u này làm cho Lép-s o r t đ i hãnh di n.

Th t ra quân tr m c p, du đãng cũng có ni m vinh quang, kiêu hãnh c a riêng chúng. ó là ni m kiêu hãnh v tài tr m c p, v s táo t n, gan li u c a chúng trong lúc hành ngh .. Trong dân chúng đã t ng có không ít nh ng l i đ n đ i, nh ng giai tho i v tài ngh gan li u c a m t s nhân v t tr m c p khét ti ng. Nh ng l i đ n đ i, nh ng giai tho i đó đã t o nên vinh quang và ni m kiêu hãnh cho chúng, và chính ni m kiêu hãnh và vinh quang b nh t t này đã bóp ch t trong chúng s t h th n và n i d n v t v n có trong b n ch t c a m i con ngư i khi làm nh ng đi u x u xa, tàn b o. Và cũng đã

làm cho chúng càng ngày càng say mê l n sâu vào con đư ng t i l i cho đ n khi h t phương c u ch a.

Tu i tr đ u có ư c mơ, Lép-s o, tên k c p du đãng mư i sáu tu i cũng có

ư c mơ c a nó: s tr thành m t tay s ng s trong làng đao búa. T nh ng năm thơ d i, đ u óc nó đã ch ng ch t không bi t bao nhiêu chuy n ch c tr i, khu y nư c c a các tay du côn, anh ch t x . M t trong nh ng ni m ham thích l n c a k du đãng, tr m c p là t o đư c uy quy n trong b t c hoàn c nh nào - t o nên b ng s c m nh c a qu đ m và

n i khi p s c a k y u th . i u này Lép-s o cũng h p th đư c t ngày m i vào ngh , qua các b c đàn anh và in h n sâu đ m trong ký c nó, Sau khi b vào tù vì t i rút nh m ví c a m t tên đ i uý c nh sát m c thư ng ph c, Lép-s o l p t c tìm cách t o uy quy n cho nó. Nó l n lư t gây s và

đánh đ p r t tàn b o nh ng đ a sàn sàn tu i nó. “

p cho t i h n ph i s

đ n ba đ i” như nó v n thư ng nói. V a sáp m t là gây s đ p l n luôn, đ p ph đ u, làm cho đ i phương không k p tr tay, không k p tĩnh trí đ đ i phó, ch còn bi t cúi đ u van l y xin tha (đi u này Lép-s o cũng lĩnh giáo đư c các b c đàn anh). Qu nhiên, vào tù m i mươi hôm Lép-s o đã làm cho t i tù

con nít th t kinh, khi p đ m, không còn đ a nào dám ho he, ch ng c . D n d n, nó t p h p đư c b n đàn em hơn ch c đ a - đ u là b n tr vào tù vì t i ăn c p, móc túi. H n l p thành m t băng. Băng c a Lép-s o đư c c lao bi t đ n và ngay c tù ngư i l n cũng ph i s hãi, kiêng dè. băng c a h n đ

qu y phá, tr m c p đ đ c c a mình, nhi u anh tù còn lo lót, chi u chu ng nó, cho nó ít nhi u th c ăn, ti n c a gia đình ti p t ho c các th ki m đư c c a Tây trong khi đi làm c vê. i u này đ c bi t làm cho Lép-s o vênh vang, khoái chí - Nh t là v i đám tù con nít không trong băng c a nó, nó tha h hành h , đánh đ p. Nhi u đ a là liên l c c a b đ i du kích b b t, căm b n băng Lép-s o l m, nhưng thân cô th cô, chúng ph i ch u đ ng, nh n nh c. Và càng ngày Lép-s o càng lên m t làm già. Nhưng hành h ra oai mãi v i b n quen m t Lép-s o đã chán, nó mong có nh ng đ i th m i. Và sáng hôm 201

đó, nó may m n v i đư c Lư m và Thúi, hai th ng ma m i. Lúc nó sai Lư m nh t tàn thu c lá là c t đ ki m c gây s . Nó ch đ i hai đ a cãi l i m t vài câu là h n s nhào t i, đ p vô m t. Nhưng thái đ đoàng hoàng, ch ng ch c c a Lư m làm Lép-s o b h ng. Nó chưa k p ph n ng, gây l n ti p thì Thúi đã khôn ngoan c m tay Lư m kéo tránh đi ch khác. Lúc Lư m và Thúi đi kh i, Lép-s o nghĩ l i càng th y t c - B n đàn em ti c m t xem m t pha đ p l n h p d n, đua nhau khích bác đ i ca Lép-s o.

- Th ng đó coi ch ng c ng c ta! Chưa ch ng h n có võ cũng nên.

-

ng vô h n e không kh i s t đ u m trán v i h n.

Lép-s o gi n sôi, chít nh nư c b t qua k răng - nó nh xa đ n n i b n đàn em nhìn theo ph c lăn - Nó nói, m t h m h m :

- Võ chi? Võ môn hay võ khoai? R i t i bay coi th ng ni - H n v b p vài trái tim c m dao găm xăm gi a ng c - s b t c hai th ng đó ph i l y t dái ta l y lên.

Lép-s o sai m t th ng trong băng có mi ng th t th a đuôi m t trái, ch y vô

ba-ti-măng coi hai đ a tù m i làm chi trong đó. Th ng này d m t ti ng th t to r i ch y đi theo l nh c a đ i ca. Lát sau, th ng này ch y ra, k vanh vách chuy n Lư m và Thúi săn sóc th ng Ng nh và vi c hai đ a dám r i ch n m c a th ng Ng nh đ n ch c a đ i ca.

Lép-s o h m t ti ng d t n, đ ng ph t d y nói :

- R a là t i h n mu n qua m t ông n i t i h n đây! Tau ph i vô đ p d p m t t i h n m i đư c!

H n kéo c băng đi vào ba-ti-măng m t. B n đàn em m t r ng r thích thú vì

s p đư c d m t tr n đ m đá ra trò mà ph n th ng ch c ch n thu c v chúng.

8

Trong ba-ti-măng, Lư m hai tay v n bó g i, ng i g c m t l ng im, không nhúc nhích. Hai vai Lư m b ng run nhè nh . M c d u c h t s c ki m ch nhưng nó không sao ngăn n i nh ng gi t nư c m t u t gi n, b t l c, bu n kh trào ra...

Thúi và Ng nh cũng đoán bi t là Lư m đang khóc. T nhiên chúng cũng m i lòng khóc theo. Hai đ a ng i sát vào nhau, m t đau đáu nhìn hai vai Lư m. Thúi ghé sát Ng nh thì th m :

- Anh n là gan cóc tía đó. Hai l n vư t tù làm c Ty An ninh, S m t thám, Tây x n r n... Ch mà anh như r a ch c là anh b đau... V a lúc đó phía ngoài c a có ti ng lao xao, ti ng bư c chân r m r ch - Lư m nghe ti ng nhưng ch ng bu n nhìn lên.

- Thôi ch t, t i Lép-s o - Ng nh nói gi ng run r y - Nó đ nh l t v ch cũ

nhưng không đ s c. Nó n m v t xúông n n xi măng, ngư i cong l i như con tôm kho, s n sàng ch u đ m đá c a t i Lép-s o.

Thúi cu ng quýt lay vai Lư m :

- Anh Lư m! Anh Lư m! T i khi h i kéo vô đông l m

Lư m ng ng m t lên, băng Lép-s o đã bư c qua cánh c a s t. Lép-s o đi đ u, t i đàn em nhăn nh kéo theo sau, Lép-s o bư c đi hay tay khuỳnh khuỳnh, v t áo m phanh, làm đi u b ngang tàng, anh ch . Nó đi th ng đ n bên Ng nh, đ ng ch ng hai chân, ch i :

202

- C t mi! Ai cho mi đư c n m ch ni? Mi không bi t đây là ch c t mi n m à?

Ng nh ngư c nhìn lên l p b p :

- Tui l ... Anh n nói tui t i đây n m, ch tui có dám mô!...

- R a h n xui mi ăn c t mi cũng ăn à? B p! Lép-s o co chân đá th c m t cú

gi a b ng th ng Ng nh. Ng nh ôm b ng kêu “ i”.

Lép-s o co chân đ nh đá ti p cú th hai thì Lư m đ ng ph t d y. Không nói không r ng và nhanh không tư ng đư c, Lư m nhào t i, vung tay h t c , đ m t t ngang vào chính gi a quai hàm Lép-s o. Cú đ m m nh đ n n i quai hàm Lép-s o nghe th y m t ti ng r c! Lép-s o chu nh choáng, lo ng cho ng h n ngư i v phía sau. Không đ Lép-s o k p ph n ng, Lư m ch m theo, đ m liên ti p hai cú vào hai bên thái dương đ ng th i m t chân d ng th ng vào gi a b ng nó kêu h ! Lép-s o t i tăm m t mũi, ngã nhào xu ng n n xi măng.

u nó kêu c p như ti ng gáo d a xáng m nh. Không đ cho Lép-s o k p c a qu y, Lư m nh y lên ngư i h n. Hia m t Lư m đ kè, răng nghi n m nh, tay túm tóc Lép-s o, kéo gi t đ u nó lên, d ng liên ti p xu ng n n xi măng. C p! C p! C p! M t tay d ng, m t tay nó đ m t i t p vào gi a m t Lép-s o.. M t Lép-s o tràn máu, bàn tay Lư m cũng đ lòm nh ng máu vì

đ m ph i răng.

Lư m đánh Lép-s o không ph i ch b ng s c m nh man d i c a n i t c gi n mà c v i n i u t c, bu n kh b d n nén. Lép-s o to con và kho hơn Lư m nhi u, l i có cái gan li u c a quân tr m cư p nhưng lúc này nó ph i khi p đ m th t s . Lép-s o đã trăm l n đánh l n, tay không có, dao có, v đ u to c m t là chuy n thư ng nhưng chưa bao gi nó g p ph i đ ch th dũng mãnh đ n như Lư m. “E h n gi t mình luôn có!”. Ý nghĩ đó xuyên qua đ u h n như m t ánh ch p. H n kêu rú th t thanh :

- C u.. c u... tau... vơ i...

B n đàn em Lép-s o , hơn ch c đ a t nãy t i gi đ ng r t ra m t bên. Nhìn th y Lư m đ p đ i ca hung d đ n n i làm chúng s đ n tròng con m t. Chúng đ ng nhìn trân trân, đ u óc m đi vì s . Chúng quên c vi c xông vô

c u đ i ca. Ti ng kêu c u c a Lép-s o đã k p th i lay t nh chúng. Chúng “a”

lên m t ti ng nh y xô h t vào Lư m.

a túm tóc, đ a túm c , đ a túm tay,

chân, kéo v t ngã Lư m xu ng n n xi măng. Lư m vùng v y c thoát ra nhưng không sao thoát n i. Lép-s o ch m ngay d y, ng i đè lên Lư m, đ m tr v i t t c n i nh c nhã, h n thù. Và b n đàn em cũng g m ghè la hét, hè

vào đ m đá, cào c u Lư m. Lép-s o v a đ m vào m t Lư m v a gào to như

đã hóa d i v i cái mi ng ròng ròng máu :

- Gi t ch t cha h n đi cho tau! Gi t ch t cha h n đi cho tau!

Không còn phân bi t đ a nào v i đ a nào, chúng xo n ch t l y nhau thành m t nùi như nùi gi rách.

M y ông già, m y ngư i tù b nh, nhìn đám tr đánh nhau s đ n c ng lư i. H cu ng cu ng vơ áo qu n, lon cơm, ng bơ nư c ch y nép vào m t góc cu i ba-ti-măng - s đám đánh nhau l cũng cháy lan như l a. N u không có th ng Thúi thì ch c hôm đó t i băng Lép-s o đã đánh ch t Lư m. Trong tù, chuy n đánh l n nhau đ n thành án m ng không ph i là

chuy n hi m. Khi th y b n Lép-s o nh y ch m vô Lư m, Thúi ch y l t ra ngoài. V a ch y nó v a la to chuy n c khu nhà lao :

- Các bác cai tù ơi! T i h n gi t ngư i! T i h n gi t ngư i trong tê!

203

Th m i bi t, qu đ m có s c m nh c a qu đ m, cái mi ng có s c m nh c a cái mi ng. “Ti ng kêu la ba làng cũng nghe” c a Thúi làm hai tên gác ng c đang đ ng l p sân ngoài ph i ho ng h n. Chúng đoán là có m t v đánh nhau, gi t nhau r t ghê r n đang x y ra trong ba-ti-măng m i có ti ng kêu váng tr i đ n như v y. Mà trong tù, đ x y ra án m ng chúng ph i ch u v lây. M t i u s ph t giam chúng ho c ít ra chúng cũng b cúp lương. Chúng xách súng, c m roi c c bò nháo nhào ch y vô lao.

Chúng xông vào ba-ti-măng m t, th y toán tù con nít đang la hét như điên d i và xo n l i thành m t c c mà đ m đá. Chúng g m lên :

- B n bay đ nh gi t nhau đ đ h a cho choa à?

Chúng vung roi qu t t i t p lên đ u, lên c b n con nít đang n m đè lên nhau. B đánh quá b t ng , b n tr ré lên, vùng b ch y toán lo n - a nào

c , đ u, lưng cũng ph t ph ng ngang d c nh ng l n roi - Ch còn l i m t mình Lép-s o đang cư i đè lên b ng Lư m. Th y m t Lư m đ y máu, chúng cho r ng Lép-s o đang đ nh gi t Lư m. M t th ng lính ng c n i điên, đ p Lép-s o ngã lăn ra đ t r i c hai tên hè nhau qu t Lép-s o túi b i. Lép-s o lăn l n dư i đ t kêu la :

- H n đ nh gi t tui!

- Mi mu n ra gan h ? Mi l i còn ch i à?

- Mi là th ng đ u tr m đuôi cư p, quân ba de móc túi, gi t ngư i không g m tay. T cha mi ch !

Hai tên lính ng c v a ch i v a hè nhau qu t Lép-s o t i t p hơn. Lép-s o rên r :

- Con l y hai bác! Oan con! Oan con!

- Oan này! Oan này! - Trái tim có con dao xăm trên ng c Lép-s o h ng roi nhi u nh t, tóe máu như qu tim th t. Lép-s o g n như ch t gi c. Hai tên lính m i tên c m m t tay nó lôi x nh x ch ra kh i ba-ti-măng, l ng nó xu ng sân.

M t tên lính ch cây roi vào gi a khuôn m t sưng vù c a nó d a :

- Ông truy n đ i cho mi, l n sau còn gi thói du côn gi t ngư i, ông t ng vào xà lim, cùm chân l i cho ch t r c trong xà lim...

9

Trong ba-ti-măng, Thúi, Ng nh và m y ngư i già y u xúm l i chăm sóc Lư m

- Tr n đ p l n không cân s c làm Lư m gãy m t hai răng c a - Trong đó có

cái răng s t, mũi b d p - máu mũi, máu mi ng ch y đ lòm ư t c v t áo trư c ng c. uôi m t trái b rách, c p môi sưng v u và kh p mình m y không ch nào không b m tím. Hai bàn tay Lư m v n còn ch y máu vì đ m ph i răng Lép-s o. May mà Lư m không b hai th ng lính ng c qu t roi vào. Thúi c i phăng cái áo đang m c, ng i xu ng, l a ch s ch lau máu trên m t Lư m. V a lau nó v a m u máo khóc.

Th ng Ng nh b cú đá vào gi a ng c c a Lép-s o đau đ n mu n t t th . Sau cú đá nó thoáng nghĩ: “E mình ch c ch t”. Nó nh m nghi n m t, ngư i u n cong l i như con cu n chi u, đ i đón nh n cú đá th hai, th ba c a Lép-s o

- nhưng th t không ng , chính Lép-s o l i b ngã nhào xu ng n n xi măng, sát ngay c nh nó. Nó n m g n như ch t l ng vì kinh ng c, hai m t m tròn xoe nhìn Lư m nhào t i cư i đè lên b ng Lép-s o, túm l y tóc h n mà d ng 204

đ u xu ng n n xi măng côm c p! V m t gi n d đ n điên cu ng c a Lư m trong kho nh kh c đó, h n sâu và chói sáng trong ký c Ng nh mãi đ n tu i l n khôn.

Chính cái v gi n d điên cu ng c a Lư m lúc tr ng tr Lép-s o đã kéo nó ra kh i tình tr ng khi p như c b y lâu nay, và làm s ng l i trong trái tim thơ d i c a Ng nh ni m kiêu hãnh c a ngư i chi n sĩ du kích. Khi th y c băng Léps o như đàn chó ngao, la ré ch m vào c n xé Lư m, nó li n vùng ngay d y, lo ng cho ng đ n ch góc tư ng sát hai cái h xí h ng. đó có m t cái h c nh nhưng khá sâu mà ch m t mình nó bi t. Nó móc trong h c ra m t cái đanh hai mươi phân. Cách đây hai tháng, sau khi b m y cú đá, cái tát đ u tiên c a Lép-s o, nó đã đ i hai v t cơm tù cho m t th ng bé khác l y cái đanh này. Nó c m c i, bí m t mài mũi đanh lên n n xi măng cho đ n khi nó

nh n ho t như mũi dùi. Nó đ nh b ng s dùng mũi đanh đâm ch t Lép-s o đ

r a nh c nhưng r i nó không dám. Nó s không đ s c gi t ch t Lép-s o mà

có th chính nó b Lép-s o đâm ch t trư c b ng dao găm. Nó đã trông th y con dao găm đó, Lép-s o thư ng d t c p qu n, phía sau lưng. Cu i cùng, nó tìm cái h c này và d u cái đanh vào đó. M i l n b Lép-s o hành h , đánh đ p nó l i nghĩ đ n cái đanh và m c khóc m t cách cay đ ng vì s hèn nhát c a mình. L n này, nó quy t dùng cái đanh đ đâm Lép-s o, c u Lư m, ngư i đã li u ch t bênh v c nó.. Nhưng v a đ nh ch y v ch đánh nhau, nó

b t th n ngã qu , không sao gư ng đ ng lên đư c. Nó ki t s c. Nó m g n tu n nay và hai hôm v a r i không có h t cơm, h t cháo nào vào b ng. ám đánh nhau tan. Nó bò b n chân đ n v i Lư m, trong bàn tay v n th ch t cái đinh - Thúi đang ch m máu trên môi và đuôi m t sưng v u c a Lư m. Nó c h t s c nâng đ u Lư m lên r i chu i cái áo rách c a nó xu ng dư i, làm g i cho Lư m.

Ông c u ng nư c lã như u ng sâm, mang cái lon nư c còn l i m y ng m, đưa cho Thúi nói :

- Cháu cho chú y u ng vài ng m cho t nh.

Ông c b t r n móc túi áo ra m t gói gi y vàng . Ông c n th n m gói ra. Bên trong đ ng ch ng ba mu ng đư ng cát đã ch y nư c, hào phóng trút b t m t n a vào lon nư c r i thò luôn tay tr vào lon nư c ngoáy ngoáy cho tan đư ng. Thúi đưa lon nư c cho Ng nh c m, c h t s c đ Lư m d y, m u máo d dành :

- Anh c u ng tí nư c đư ng cho t nh anh... Nư c đư ng c a các ông cho đó. Ng nh k mi ng ng bơ vào c p môi sưng v u c a Lư m mà mư i lăm phút trư c Lư m k vào môi nó

Ông c cho nư c nhìn Lư m khó nh c, đau đ n nu t t ng ng m nư c, nói v i m y ông b n già gi ng c m kích :

- Tui g n b y ch c tu i đ u, m t tôi ngó th y hàng trăm tr n đ p l n, ngư i lương thi n đ p l n nhau cũng có, quân tr m c p đ p l n nhau cũng có

nhưng chưa t ng th y ai đ p l n nhau d t n như cái chú ni - mà cũng ch đ

bênh v c ngư i b c hi p, “L ki m b t bình, lo t ki m tương tr - gi a đư ng g p chuy n b t bình, rút ngay gươm giúp đ !”. Thì ra b c h o hán không c chi ph i vai năm t c r ng, lưng mư i thư c cao như T H i.

10

205

s a sang l i th t nhanh thành ph Hu v a chi m đư c, b n Pháp c n r t nhi u nhân l c. Nhà lao Th a Ph đã cung c p m t ngu n nhân l c khá l n cho hàng trăm công s m c lên ngày m t nhi u trong kh p thành ph . Ch riêng vi c ph c h i xây d ng l i nhà máy đi n b ta đánh s p hoàn toàn trong th i kỳ m t tr n Hu , m i ngày b n gi c đã l y g n hai trăm tù đ n làm vi c

- g i chung là làm c -vê nhi u công s khác cũng l y tù làm c -vê. Nhi u không kém: Kho đ n, kho quân nhu, nhà máy xe l a, nhà máy H i quân v.v...

đáp ng đư c đòi h i nhân l c ngày càng tăng, quân gi c ra s c càn quét b t b dân chúng kh p các làng m c chúng chi m đóng, không ch riêng Th a Thiên mà c Qu ng Tr , Qu ng Bình. T t c , chúng đ u g i là Vi t Minh, b t k ông già, con nít. Nh ng tháng đ u năm 1947, s tù b b t đưa v lao Th a Ph đã lên t i g n hai ngàn. B i v y nhà lao đã bi n thành m t tr i t p trung kh ng l , ô h p h n đ n h t ch nói.

Sáng s m t sáu gi , ô tô các công s có lính mang súng đi áp t i, t kh p các ng đư ng trong thành ph rùng rùng ch y đ n, đ thành dãy dài trư c c ng lao, nh n tù đi làm. B n đ n năm gi chi u, ô tô l i ch tù v tr nhà

lao.

Làm c -vê ph n l n h t s c n ng nh c, anh em tù nhân ph i lao đ ng dư i nh ng tr n mưa roi và báng súng c a b n lính gác. Ph n l n b n này là lính Âu Phi. T t c v n li ng ti ng Vi t c a chúng ch g m có m t ti ng “Vi t Min - mao lên”. Nh ng ti ng không bi t chúng thay b ng roi c c bò và báng súng. Tuy v y t t c tù đ u thích đi làm c -vê. Tuy ph i lao đ ng n ng nh c, b đánh đ p, nhưng su t ngày h đư c nơi thoáng đãng, kh i ph i ng i mùi c t đái, đư c t m táp, và may m n hơn, có th có d p tr n tù. M t s công s , th nh tho ng b n gi c cho tù bánh mì, cơm, th c ăn th a, đ

h p h ng... Nh ng ngư i tù nào may m n rơi vào các công s này đư c coi như v b .

Kh nh t v n là ngư i tù già y u, tù con nít, nh ng ngư i b giam xà lim, casô. H không bao gi đư c đi ra ngoài. Ngày ngày, h ph i làm công vi c d n v sinh c t đái trong các ba-ti-măng. B n lính ng c, nh t là tên chúa lao. M t i u đánh đ p h su t lư t - B i v y, h nhìn nh ng ngư i tù sáng sáng bư c ra kh i cánh c a s t, lên xe đi làm c -vê, b ng ánh m thèm thu ng ghen t . n chi u, h chen chúc trư c c a s t, đón các toán tù đi làm v , xin nư c, xin th c ăn th a. Cũng có m t s ít ngư i cho, nhưng ph n đông h đ u ngo nh m t làm ngơ, thu gi u nh ng lon nư c, lon đ ăn th a dư i v t áo... Th ng Thúi, v i s tháo vát c a con nhà k khó thích nghi r t nhanh v i hoàn c nh. Nó ki m đư c hai ng bơ, đ c l , bu c quai, lu n lách qua chân nh ng ngư i l n, nhoi ra đ ng phía trư c. Toán tù nào đi qua nó cũng chìa hai ng bơ ra, h i xin v i gi ng v t nài, th t t i nghi p :

- Cho con xin h p nư c l nh chú! T i con l m chú n . Gi ng kêu xin và dáng còm nhom c a Thúi làm cho c nh ng ngư i s t đá

cũng ph i đ ng lòng. B i v y mà chi u nào nó cũng xin đư c đ y hai ng bơ

nư c, có khi đ ăn, đem vào ba-ti-măng cho Lư m và th ng Ng nh. M t mình nó bây gi ph i nuôi hai ngư i m, không khôn ngoan, tháo vát sao đư c! Có

l n nó xin đư c c m t mi ng th t bò h p b ng n m tay. Nó xách lon đ ng th t bò ch y như bay vào ba-ti-măng đ t xu ng c nh Lư m và Ng nh, m t sáng long lanh vì vui thích và đ c chí trư c kỳ công v a l p đư c.

- Th y chưa, th t bò h p chính hi u đó nghe! - Nó moi mi ng th t bò trong 206

lon, đưa ra trư c m t hai b n, gi ng khoe khoang, h ng chí. Nó b c c th t làm hai, đút cho Lư m m t mi ng và Ng nh m t mi ng. Còn nó thì mút mư i đ u ngón tay. Mút khá c n th n.

* * * * *

Thúi k t thân thêm đư c m t đ a b n m i trong cái bu i chi u đ u tiên ra x p hàng lĩnh v t cơm. B n gi rư i chi u. Tù đi làm c -vê các công s v g n đông đ . T trên chòi canh m t h i k ng dóng d vang lên. Kh p sân lao, hàng ngàng cái mi ng tù nh i l i ti ng k ng :

- Cơm! Cơm! Cơm!

V a reo nh i, v a túa ra sân lao đ ng trư c, t đ ng x p thành hàng năm, d c theo b tư ng su t t đ u sân đ n cu i sân. T t c ng i tr t xu ng đ t, m t hau háu nhìn ra c ng lao. Hai tên lính ng c c m hai cây g y tre dài như

hai cây sào, trèo lên ng i l t l o trên cành cây cơm ngu i, như hai con vư n. Hai tên này có nhi m v ki m soát tù lĩnh cơm, đ phòng nh ng tù nhân l i d ng lúc l n x n lĩnh hai v t, ho c ch y vòng ra phía cu i x p hàng lĩnh thêm v t n a.

B n cai th u b p nhà lao khiêng t bên ngoài vào b n chi c băng ca ch t đ y cơm v t. M i v t cơm kho ng hai bát cơm lưng úp l i. M t cái ch o l n han r , đ ng mu i m mà tho t nhìn Thúi tư ng phèn chua. Nó lo l ng nghĩ b ng:

“Ăn cơm v i phèn chua thì ăn r ng đư c hè?”

Ph n đông nh ng ngư i tù già y u và b n tù con nít x p g n cu i hàng. Trong s này có m t đ a trong b ng Lép-s o. Thúi nh n ra chúng vì lưng, m t, c đ a nào cũng v t ngang v t d c nh ng làn roi. Chúng v a nhìn th y Thúi t xa, đã ch tr , xì xào.

- H n đó. Chính th ng n !

- Không có h n la ti p c u chuy n lao thì th ng tê b a ni coi như r i đ i!

- T cha h n! Răng mà mi ng h n nh như cái khu gà mà la to đ n r a không bi t! - M t th ng ch i, tay s lên vành tai r m máu vì b roi qu t - H n làm tau chút n a s t m t tai. Tau s x o tai h n cho bay coi!

- Lãnh cơm xong t i ta xúm l i d n nh xương h n ra nghe.

- Nhưng tau khi p cái mi ng h n l m bay n ...

Nh ng câu bàn tán y l t tai Thúi. Chân nó t nhiên kh ng l i. Nó mu n quay l i, co giò ch y vô ba-ti-măng v i Lư m. “T i h n đ p mình ch t m t! Ch ng thà nh n đói còn hơn!”. Nó nghĩ v y. Chưa k p b ch y, Thúi b ng nghe có

ti ng g i :

- Ê! Th ng to mi ng. X p vô đây mi! ây còn ch , - M t đ a tr c tu i nó, m t mũi li n láu, m t tròn xoe, g i Thúi, ch m t ch tr ng bên c nh. Thúi nhìn nó, ng n ng m t lúc, r i bư c t i ng i xu ng. Hàng c a hai đ a cách hàng t i băng Lép-s o hai hàng.

- Anh n mô r i?

- ang n m trong tê.

- Anh n ghê th t!

p Lép-s o d p c s ng mũi, đ u sưng như trái bư i, l i gãy cái răng c m. - Gi ng th ng bé tr m tr thán ph c.

-

Lép-s o đã th m béo chi! - Thúi nói to c t cho t i ng i sau nghe ti ng. - H i đánh nhau Hu , anh y còn l y đá ghè v tan đ u m t th ng Tây đen to như c t đình.

- Ch c anh n có võ?

- Không có võ mà đ p ch t đư c lính Tây đen?

207

- R a mi?

- Cũng bi t ít mi ng nhưng gi i răng b ng đư c anh n ,

- R a mi v i anh n làm chi mà b b t?

- Gi t bom đ n H Thành. Mi chưa nghe nói à? R a mi làm chi?

- Tau là Lanh, liên l c c a du kích huy n Phong i n. Tau chưa đư c gi t bom, nhưng súng mút-cơ-tông đư c b n hơn ch c phát nghe!

-

súng mút-cơ-tông ăn thua chi! Gi t bom m i khi p!

v i Lư m m i ít lâu mà gi ng th ng Thúi bán k o g ng đã ra v là m t V

Qu c oàn kỳ c u, xông pha tr n m c đã nhi u.

* * * * *

T ng hàng năm ngư i m t đi lĩnh cơm. V t cơm tù v a nh , v a s ng, v a khê. Cũng kh i anh tù đ nh gi trò x p xí x p ng u cu m thêm v t n a. Nhưng B p! B p! B p! Nh ng cú g y s m sét t trên cây cơm ngu i phang t i t p xu ng đ u xu ng c , làm h ph i th v i v t cơm đ nh cu m xu ng đ ng cơm. Tuy chúng ki m soát g t gao như v y nhưng v n kh i anh v đư c hai v t.

c bi t tài tình là t i băng Lép-s o. Chúng nhanh, li u m ng và d n đòn không th tư ng tư ng đư c! Chúng làm cho hai th ng lính ng c trên cây cơm ngu i ph i hoa c m t. Chúng múa g y qu t t tung, la hét :

- T i bay đ nh ăn cư p h ? nh ăn cư p h ?

Th ng Thúi nhìn c nh tư ng đó, r t c , lè lư i nói :

- Tham chi thêm v t cơm, b b đ u như chơi!

- May nh , r i ch u, s cóc chi! - Th ng Lanh nói gi ng cư i c t, - Không may, b đ u ch y máu. May đư c thêm v t cơm n a thì no. n lư t tau, tau

cũng li u cú chơi...

- B p! B p! B xu ng! B v t cơm xu ng ngay. C t bay! - Ti ng g y phang, ti ng hai tên lính ng c thét lác oang oang. - Mu n no răng không ch u nhà

làm ăn, l i đi làm c ng s n!

Thúi co rúm ngư i như chính nó đang b đánh :

- Ui chao! H đ p hơn đ p chó! T , t !... Mi coi anh n b đ p s t tai, máu ch y đ c m t!

Thúi gi t gi t tay th ng Lanh ch m t anh tù đang lau máu trên m t. Nhưng th ng Lanh còn m i nhìn ch khác. Nó hoác mi ng cư i, reo lên :

- Ơ hơ! Anh tù điên! Anh tù điên!

Nhìn theo tay Lanh ch , Thúi th y trong hàng ngư i bư c đ n lĩnh cơm, có

m t ngư i b d ng và ăn m c r t kỳ c c, t c cư i.

u anh ta đ i cái mũ

ch m b ng bìa c ng, cu n thành hình ph u, gi ng như cái mo dài úp trên v i tương. Mũ có quai c n th n, b ng dây thép, vòng qua c m. Cái áo vét-tông đũi xé b c và hai ng tay áo, cái qu n “soóc” còn m i nhưng rách trư c rách sau như t ý xé ra. Anh ta tr c b n mươi tu i, râu ria l m ch m, m t mũi lem lu c như bôi nh n i. Ng c anh ư n ra đ ng trư c, giơ cao hai chân, v a bư c v a hô c ê; bư c đ n lĩnh cơm như lính đi di u binh. Nhi u ngư i v tay :

- Hoan hô điên! Hoan hô điên!

Anh tù điên hô to :

- Gác-đơ-bu! P -rê-dăng-tê! !

Anh đ ng nghiêm trư c m t tên đ u b p phát cơm, gõ hai gót chân đánh b p, đưa tay lên vành mũ các-tông, chào theo l i nhà binh :

- Bông-dua mông li-ơ-tơ-năng! Moa đói cái b ng! Don-nê moa hai v t!

208

- V t v t cái con c...! - Th ng phát cơm ch i và đưa cho anh ta m t v t cơm - A lê cút!

Anh điên v n đ ng nghiêm, m t tay c m v t cơm, tay kia v b ng b m b p :

- Moa đói b ng! Don-nê thêm m t v t tí ti!

B đi u anh làm th ng phát cơm ph i phì cư i.

H n đưa cho anh thêm m t v t b m m t m t mi ng, r i co chân đá b p vào đít anh :

- Phút-lăng-căng m mày đi!

Anh điên c m v t cơm đưa lên mi ng, tư ng s p c n ăn. Nhưng không. Anh giơ cao chân bư c đi theo nh p c-ê và dùng v t cơm làm cái kèn th i : Tìn tìn tin tin tèn tèn t n

Tèn tèn tin tin t n t n tèn

Th ng Thúi há h c m m nhìn anh tù điên không ch p m t, ng c nhiên thích thú gi ng như lúc nó nhìn các ng đi u trên mi ng M t i u nói mà không r t. Nó b t cư i lên :

- Hơ, hơ!...

Th ng Lanh ph i gi t tay nó, kêu :

- Lĩnh cơm đi mi!

Hai đ a cùng h i h ch y lên, đu i theo nh ng ngư i cùng hàng. Lanh ch y v i quá, v p vào cái cáng băng-ca, ngã chúi m t xu ng đ ng cơm. Th ng phát cơm quát :

- T cha mi! Ch y đi mô mà như ch y đi ăn cư p r a h ?

Lanh gư ng đ ng d y, r t đ u, r t c , m t tay lu n vào v t áo r ng thùng thình, ôm b ng, mi ng la bai b i :

- Tui l ! Tui l ! Các bác đ ng đ p tui mà t i! - Lanh chìa bàn tay không ôm b ng ra nh n v t cơm, m t nhăn nhó, m u máo. Nhìn đi u b nó, ai cũng tư ng nó đang b cái que nh n th c vào gi a ru t.

Thúi đ ng c nh Lanh, chìa tay ra nh n v t cơm, nhưng m t v n ng p ngó

theo anh tù điên - Lanh ph i huých cùi tay vào sư n nó ra hi u. Hai đ a c m hai v t cơm ch y ra m t góc sân lao, c ý tránh xa b n trong băng Lép-s o đang ng i túm t m dư i chân tư ng đá dãy câ-sô. Thúi lo l ng h i b n :

- C u b r a có đau không?

- C u tư ng t b thi t à? - Lanh h i l i, c p m t lé h p háy ánh lên v tinh ngh ch. Nó rút bàn tay đang ôm b ng ra kh i v t áo. - Coi đây này!

Té ra trong bàn tay nó là m t v t cơm n a. Nó nhìn Thúi, cư i h h :

- T gi đò b đó ch ! V a chúi xu ng đ ng cơm là t đ p luôn m t v t đút vào trong áo, r i gi đò như đang ôm b ng, đ ng lên, làm cho t i h n m m t không đ p. Nó ch p ch p mi ng, gi ng ti ng r , nói thêm: “Cơ chi bàn tay t to b ng bàn tay ngư i l n thì t đã c m thêm đư c m t v t n a”. Thúi tr m tr :

- C u tài thi t! Còn tài hơn c m y ông làm xi c bán d u cù-là ch ông Ba! Nì, ta ch y ra ch tê coi anh điên đi!

- iên thì có chi l mà coi! Anh điên n b b t vô tù m y tháng ni, chi u mô

phát cơm anh cũng làm ki u đó. R a c u chưa khi mô th y ngư i điên à?

- Có ch ! Nhưng anh điên ni nhó t c cư i ghê l m!

11

209

Sân nhà lao l nh đen đ c nh ng ngư i là là ngư i. T t c m t màu xám x t, đen lam láp như m t đàn cua v a đư c móc dư i bùn lên. Ngư i đi l i, ngư i đ ng, ngư i ng i x m, ho c ng i b t xu ng đ t hai c ng chân dang r ng... H bày nh ng v t cơm v a lĩnh lên nón, lên mũ, l t ng a, lên gi y báo, lên nh ng ng n lá bàng r ng... H c m cúi, m i mi t ăn m t cách đói khát, thèm thu ng.

Trên chóp tư ng bao quanh sân lao, b n lính ng c vác súng đi đi, l i l i. Trong s này có m t tên lưng gù gù, m t ng n mà to bè bè, đ y tr ng cá và

m n cóc, chân đi vòng ki ng như ki u h Sáclô. H n tên là Lai, dân hoàng phái, anh em tù g i h n là M -Lai-tàn-t t. M -Lai-tàn-t t đánh tù r t tàn b o. C nhà lao ai cũng s h n, ch có anh điên là không s , l i còn bày trò trêu ch c.

Trong lúc m i ngư i ăn cơm, anh tù điên không ăn, hai tay c c m lăm lăm hai v t cơm, đi song hàng v i M -Lai-tàn-t t phía dư i chân tư ng. Trên chóp tư ng, M -Lai-tàn-t t đi t i, anh đi t i, đi lui anh ta theo lui. Lưng anh ta cũng làm b gù gù, chân cũng đi vòng ki ng, ki u h Sáclô, b d ng gi ng M -Lai-tàn-t t , không chê đư c. Trên cao, M -Lai s m t, anh ta cũng s m t, s mũi, anh ta s mũi, qu u m t, tr n m t, anh ta cũng qu u m t, tr n m t... Tù ăn cơm xong, xúm l i coi anh ta làm trò m i lúc m t đông. Bóng M -Lai n ng chi u đ dài xu ng sân lao, anh tù điên c nhè đ u cái bong mà

d n chân lên, mi ng hô ác ê, ác ê. M i ngư i ôm b ng cư i. V tay r n r n.

“B -ra-vô-điên! B -ra-vô-điên”. M -Lai-tàn-t t t c l n ru t đ ng l i, ch i xu ng :

- T cha th ng điên!

Anh tù điên nhìn ngư c lên, ch i tr :

- T cha... cha... th ng điên!

M -Lai càng cáu, cúi xu ng đ nh nh t cái gì đ ném, nhưng không tìm th y, li n ch a sung xu ng, lên quy-lát l c c c d a b n.

Anh tù điên n m lăn đùng ra đ t, ch ng hai chân lên tr i đ p đ p gió v phía m t M -Lai, mi ng la như ngư i b c t c :

- Xô-vêmoa! Xô-vêmoa! Ông M t i u ơi! M -Lai-tàn-t t phơ moa on cú! Moa ch t nhăn răng c ki u.

Thúi xem anh điên làm trò, thích thú. Nó xán l i g n anh ta, cư i ng t ngh o. Anh điên b t th n đ ng b t ngay d y, tr n m t, méo m m nhìn Thúi. i u b anh ta nhìn d t n như s p ch m t i đ p nó. Thúi ho ng s đ nh b ch y nhưng vư ng ph i nh ng ngư i đ ng chen chúc phía sau. Anh điên d ng hai v t cơm vô túi vét-tông, nh y t i ch p l y cánh tay Thúi, lôi t i sát trư c m t anh. Thúi s đ n kêu không thành ti ng. Anh điên b ng ngoác r ng mi ng cư i. V d d n trên gương m t l lem c a anh v t bi n m t. Anh gi gi ng Tây lơ l h i to như quát :

- Toa, bé con Vi t Min? Bùm, Bùm!

n H Thành!

Thúi ch ng hi u mô tê, c g t đ i. Anh điên móc túi áo, l y v t cơm nguyên, r i l t ng a bàn tay Thúi ra, đ t v t cơm đánh b p vào gi a lòng bàn tay. Anh tr n m t quát :

- Moa, don-nê! Don-nê! Cho! Cho! A-lê phút, lăng-căng!

Anh cúi xu ng phát vào đít nó, r i l i nhe răng cư i không thành ti ng. ang s h t h n mà v ng nghĩnh b t ng c a anh điên làm Thúi ph i b t cư i theo.

210

Nó lách v i ra ngoài tìm Lanh. Nó chìa v t cơm anh điên cho ra trư c m t Lanh, cư i tít m t.

- C u th y chưa? T nói không sai mô! Anh điên ni l mà t c cư i ghê l m!

Bi t c t Bùm bùm đ n H thành nghe!

Lanh cũng cư i theo :

- tù l m lúc cũng vui g m! Ch ta đem cơm vô ăn chung v i anh Lư m và

th ng Ng nh h . R a là b n đ a đư c b n v t, cũng tàm t m. Cơm h t r i, ch c t i h n làm lơ cư p cơm m y ngư i đau n m l i trong ba-ti-măng. Thúi tr m t nhìn Lanh h i :

- C u li u m ng xoáy cho đư c v t cơm đem l i cho?

- V Qu c oàn v i du kích mà không cho nhau đư c v t cơm răng c u? - Gi ng Lanh đ y v trách móc.

12

Sân lao Th a Ph nh p nho ng t i. T trên chòi canh m t h i k ng chói ng t vang lên. K ng báo gi tù ph i chui vào các nhà ng c. T i lính ng c đi vòng quanh các chop tư ng, la hét, quát n t.

- Vô h t! Vô h t! Năm phút n a th ng mô còn x r ngoài sân, ăn đ n ch trách!

M t toán lính ng c khác c m g y, roi c c bò, dùi cui t bên ngoài ch y r m r p vào xua tù vào các ba-ti-măng. Khi tù đã vô h t, chúng đóng s p các cánh c a ni ng s t, khóa l i.

C hai ba-ti-măng ngh t c ng tù nhân, t i thui như trong hang. Ti ng la hét, cãi l n, ch i b i tranh giành nhau ch n m rào rào n i lên t phía. n ào, h n đ n h t ch nói. Kho ng n a gi sau, ti ng huyên náo n ào d n d n l ng xu ng. M i ngư i đã n m yên t i ch c a mình. Lác đác có ti ng ngáy, ti ng nói mê.

Tù nhân n m tr n trên n n xi măng, ép sát vào nhau như cá trong h p. H

n m kín c đư ng đi gi a, không còn h m t ch đ len chân. Không khí m i lúc m t thêm oi b c, ng t ng t. M y cái h tiêu ng p ng a c t đái lúc này b c hơi càng d . Mùi hôi th i không ch thoát, đ c quánh l i, tư ng có th l y tay mà v c đư c.

- Thúi chi mà thúi l m ri tr i!

- C n chi ph i b n, ph i chém! êm mô h cũng cho ng i c t ri cũng đ th i ph i mà ch t.

- T i h n ác đ n nư c ni mà tr i Ph t mô không hi n ra v t ch t cho bà con nh !

- Tr i Ph t mô v t đư c t i h n! T i h n thì ph i có Vê-cu-đê mang bom vô

v t như đ n H Thành m i xong!

Ti ng kêu la, nguy n r a, ca than ph n u t, ch c ch c l i n i lên, xé to c mùi hôi đ c quánh và bóng t i.

Kh n kh nh t ba-ti-măng trong đêm là m y ngư i già y u và t i tù con nít. S c y u, h b nh ng ngư i kho l n ép, d n đ y m i lúc m t g n sát b c th m c u tiêu. G n như h ph i n m lên c t, nư c đái, gi rách và gi y lau đít.

* * * * *

Lư m n m cách th m h xí ch m y bư c chân. Mùi hôi th i x c th ng vào 211

mũi, làm nó mu n ng t th . Nhưng nó ch ng bu n nhúc nhích, c a qu y. Kh p ngư i nó ch nào cũng đau như có ai l y s ng dao mà d n. Nh ng cú

đ m, đá, đ p c a Lép-s o và t i “băng” c a h n đ n lúc này m i ng m đ n t n xương. Trư c đây, cái răng c a c a Lư m b s t m t m t n a nên c đ i m i đ t cho bi t hi u: Lư m-s t. Bây gi cái răng s t và cái răng lành bên c nh cũng gãy n t, tr thành cái l h ng “tr c a cho voi vô a”, in h t m y đ a b n sún răng mà ngày còn đi h c Lư m hay trêu ch c làm chúng ph i n i cáu.

Hai môi Lư m b d p, gi càng sưng v u. Lúc chi u, Thúi và Lanh đưa cơm vào, nó ch ăn đư c m y mi ng. Nhai cơm, hai hàm răng và c p môi nó đau bu t như nhai m ng chai. Nó b t rên đau đ n và n m v t xu ng n n xi măng. Sau đó nó thi p đi không còn hay bi t gì n a. Kho ng n a đêm, nó

ch t b ng t nh d y. Nó mu n c a tr mình, nhưng không sao c a n i... Ch t có ti ng h i thì thào, sát bên tai Lư m :

- Hôi thúi l m h anh?

- Ng nh đó à? Răng mi không ng , th c làm chi?

-

u tui nh c quá, không ng đư c... Hay anh l y cái áo tui đ p lên mũi cho đ thúi!

- Cũng ch ng hơn chi! K , c đ cho h n thúi! ã n m mùi tù th ng Tây thì

c n m cho h t. T i h ng còn cái món chi g m hơn cái món c t, nư c đái ni thì c đem h t ra đây! Tau mô có ngán!...

Hai m t Lư m m thao láo, tr ng tr ng nhìn bóng t i ng t ng t. M t n i h i ti c ghê g m t góc xó nào đó trong trí nh , l i ch m ra dày vò Lư m. “Cái b a đó mình không ngu, bi t đánh l a t i chó béc-giê, thì ch đang n m v i c đ i chi n khu r i, ch mô ph i ch u gãy răng, d p m t, n m ng i c t đây. Làm lính trinh sát mà ngu đ n như mình thì ph i ch u như ri cũng đáng đ i l m”. Nó th dài cay đ ng, u t c. “Ch thương ch huy trư ng thôi - Nó

miên man suy nghĩ - Ch c lúc ni ông cũng đang ph i n m tr n tr i trên n n ca-sô hôi hám như mình đây. Khát h p nư c cháy c cũng ch ng bi t nh ai l y cho. Mình đây còn sư ng hơn ông, c n chi đã có th ng Thúi, con Ng nh, ch l i thêm c th ng Lanh n a, xúm l i giúp đ ” - Lư m đưa tay qu qu ng s ba đ a b n đang n m ép sát hai bên mình, t nhiên nó th y m lòng l i. C c kh đ n đâu mà có b n thì cũng không đ n n i, v n còn ch u đư c, còn đ ng v ng đư c... “Anh ơi, sáng mai mà em b t đau, nhúc nhích đư c, răng em cũng tìm đư c cách liên l c v i anh, ti p t nư c cho anh. Làm răng anh l i đ cho t i h n b t đư c? V -to-đ u, mi là đ a khôn ngoan tài gi i nh t đ i, mi đi làm liên l c, b o v ch huy trư ng, mà mi l i ch u đ cho ông b b t? Hay là lúc đó ông đi m t mình, không có mi? Ông đã ăn m c, c i trang như r a, mà v n b b t, ch c ph i có đ a bi t m t ông, ch đi m cho Tây... a mô ch đi m? Hay chính l i th ng Thành, th ng Nguy n Trì? Vi c ni nh t đ nh mình ph i dó tìm cho ra, r i tìm cách nh n lên chi n khu. Nhưng chưa ch ng mình chưa k p làm chi thì đã ch t vì tay th ng Lép-s o và t i đàn em c a h n...” - Lư m nghĩ v y, vì s c nh lúc chi u ng i ăn cơm, th ng Lanh k v i th ng Thúi và con Ng nh: Trưa nay v a ng i d y đư c là th ng Lép-s o lôi ngay con dao găm d t trong lưng qu n, đem ra mài vào thành b gi a sân. V a mài dao, h n v a nghi n răng kèn k t, nói v i t i đàn em bâu quanh: “Tau ph i th c lút con dao ni vô gi a ng c h n! T c là th c vô ng c mình đó! - Còn h n thì không còn tau, còn tau thì không còn h n!”

21

2 2

Theo th ng Lanh thì Lép-s o không gi ng như nh ng đ a khác, nói phách lác, nói d a. H n đã nói là h n làm. Ch t h n cũng làm. Cách đây chưa đ y m t tháng, h n và t i đàn em, vào lúc n a đêm, đã trùm bao b lên m t anh tù

to l n như Tây Lê Dương, r i hè nhau l y g ch đá đ p v đ u anh, ch vì anh này đã b p h n m t tát tai. T i lính ng c ph i b anh này lên băng-ca, khiêng vô nhà thương. Nghe đâu anh ta n m thương đư c ba ngày thì ch t... Nghĩ t i đó, Lư m th y ru t gan b n ch n, xao xuy n và n l nh d c xương s ng.

T hôm b b t đ n nay, Lư m đã tr i qua nhi u phút căng th ng, hi m nguy, nhưng chưa lúc nào nó c m th y lo l ng, s hãi như lúc này. Nó hình dung trong c nh t i thui như lúc này, mình đang ng say, m t cái bao b b ng trùm lên m t. Mình chưa k p c a qu y thì m t lư i dao đã th c vô gi a ru t... Mình ch t mà không k p kêu l y m t ti ng...

T nhiên Lư m a nư c m t... M t con dòi t trên tr n rơi đúng gi a m t nó. Trư c vi n c nh ghê r n c a cái ch t, con dòi không còn làm nó th y ghê t m n a. “Mình ch t chôn xu ng đ t thì b n dòi b còn lúc nhúc đ y mình!” Nó

chua xót nghĩ v y, và đưa tay b t con dòi, ném đi. Nó b ng ch m tay vào m t đ a ng i ngay g n sát đ u mình. Tim nó mu n ng ng đ p, run r y h i :

- Ai đó?

- Tui đây. Ng nh đây!

- Răng mi không ng mà ng i đó làm chi?

- Tui ng i canh t i h n cho anh. - Ng nh thì th m tr l i - T i h ng mà mò

qua đ y ch p bao t i lên anh là tui lay th ng Thúi d y đ h n la ti p c u, th c h t c lao d y, t i h n ph i s , không dám đâm. Anh coi đây này. - Ng nh mò tìm bàn tay Lư m, g i, g i vào lòng bàn tay Lư m m t cái đ u đanh hai mươi phân nh n ho t.

- H n mà đ ng vô ngư i anh là tui đâm li n. Mình ch có b n anh em, s chi t i h n!

- hè. - Lư m lúc này m i s c nghĩ ra - úng là ch mình đã có b n ngư i, b ng quân s m t t chi n đ u c a

i ngày còn m t tr n Hu ...

Chính ý nghĩ này làm Lư m bình tâm tr l i - n i s hãi tiêu tan d n. Nó đưa bàn tay tìm n m l y bàn tay Ng nh. Tr i, bàn tay nó gi ng h t bàn tay V nhsưa, bàn tay con nít mà đã có chai, có c nh. Lư m nói, gi ng c m kích.

- C u khôn thi t, đúng là chính hi u liên l c c a du kích, ch t thì thôi, ch không ch u khai chôn súng! C u đã nghĩ ra cái đi u mà t ngu quá, ch ng nghĩ ra: Ch mình có b n anh em mà toàn du kích v i V Qu c oàn. L mô

ta l i s m y th ng ăn tr m, ăn c p?

13

Lanh là m t trong nh ng ngư i tù đ u tiên b n Pháp đưa v giam lao Th a Ph , sau ngày thành ph b gi c chi m. Do đó, nó thông th o đ m i chuy n trong lao.

Nh nó mà Lư m đư c bi t, trong hai dãy ca-sô đ i di n v i ba-ti-măng hai, b n gi c giam nh ng ngư i tù đ c bi t. êm đêm, chúng thư ng đưa xe đ n ch m t s ngư i b giam đây, mang đi và không bao gi th y mang v tr . Ch c là chúng đưa đi th tiêu. Do đó mà tù h g i dãy ca-sô này là “ca-sô âm ph ”. Có l n, chi u hôm trư c ca-sô nào cũng có ngư i. Sáng hôm sau t t c 213

đ u tr ng không. R t nhi u l n, chúng vào g i tên m t s ngư i hai ba-timăng, b t ra t p h p trư c sân. Nh ng ngư i này hí h ng tư ng s p đư c th ra. Không ng , chúng xích tay r i t ng luôn vào “ca-sô âm ph ”. Hi n nay, trong dãy ca-sô âm ph , chúng có giam m t ngư i mà c nhà lao ai cũng bi t tên, đó là c Võ Nguyên Than, thân sinh c a

i tư ng Võ Nguyên Giáp.

Nghe đâu chúng b t đư c c Qu ng Bình, đem v giam ba-ti-măng m t. M t hôm, tên Chánh S m t thám Phòng Nhì nói v i c “Ông già không t t. Ông già có ngư i con c ng đ u dám ch ng l i quân đ i Pháp hùng m nh. Ông già sinh con mà không bi t d y con”. C Than cư i ng o, vu t râu tr l i. “Tôi đ con ra, chưa k p d y thì con đã b nhà đi làm cách m nh. Ch tôi mu n d y thì còn mô đây mà d y? V y tôi nh quân đ i Pháp hùng m nh đi b t giúp con tôi v đây, đ tôi d y th , coi con tôi có ch u nghe không”. Th ng chánh m t thám t c quá, tát c gãy hai cái răng, r i ra l nh t ng c vào “casô âm ph ”. Hơn ba ch c tù con nít trong lao. Lanh đ u bi t tên, quen m t, và còn bi t rõ

t ng đ a t i sao b b t và b b t trong trư ng h p nào. Riêng “băng” c a Léps o, trư c kia có mư i b n đ a. Tháng trư c ch t m t hai, ch còn l i mư i hai. C hai đ a đ u ch t vì b b nh a ch y. Không bi t t i h n ăn ph i cái chi, đi a su t hai ngày hai đêm r i ch t. T i băng Lép-s o toàn đ a không cha, không m , chuyên ngh ăn c p, móc túi kh p các ch trong thành ph .

Có đ a đi ăn c p, móc túi thì khi m i sáu, b y tu i. Riêng th ng Lép-s o ngư i ta đ n m i đ ra h n đã bi t ăn c p. H k , m h n v a đ h n khóc oe oe, bà m b ng t m cho h n. T m xong bà m th y cái nh n vàng đeo ngón tay bi n m t. Bà ta tư ng cái nh n tu t ra, rơi chìm trong ch u t m. Nhưng khi đ h t nư c v n không th y cái nh n. Bà ta ti c điên ngư i. Lúc đó

bà ta m i chú ý m t bàn tay c a th ng con nít bà v a t m, n m ch t khư

khư. Bà v t bàn tay h n ra thì th y cái nh n vàng n m gi a lòng bàn tay. Trong băng Lép-s o có m y th ng, ngư i nh qu t queo nhưng hung d , gan li u g m ghi c l m, đ n c Lép-s o cũng ph i g m. H i m i vô lao, trong m t tr n đ p l n, m t th ng đã c n đ t tai m t th ng khác. Trong s ba ch c tù con nít, có kho ng ch c đ a là Liên l c y ban kháng chi n xã, huy n, c a du kích, b đ i đ a phương.

Có m y đ a b b t ch vì d i. Chúng đi chơi th y có gi y chi ai v t gi a đư ng, lư m đem v đ nh ph t di u, té ra gi y đó là truy n đơn Vi t Minh. B t ng g p t i “Rê-vê-cu” đi ro n, r a là t i h n tóm c luôn, t ng vô lao.

- Ch t i mù ch c thôi! - Th ng Lanh bu n r u k t lu n - Tui mà g p gi y đó ch c tui cũng lư m. H i cách m ng m i lên, tui có đi h c bình dân, đã hơi hơi bi t đ c. Nhưng r i Hu đánh nhau, tui m c vi c ch y liên l c cho du kích, b m t m y bu i h c, r a là quên tr t. M tui nói t i tui ham ăn nhi u cơm cháy nên thành t i b ng t i d , h c mô quên n y, ch lúc còn nh thì cũng sáng láng l m.

Lư m an i nó :

- Chuy n chi trong tù mi cũng bi t, k l i đ u đuôi vanh vách la mi thong minh l m, t i b ng răng đư c! M y b a n a tau b t đau, tau s d y cho mi, th ng Thúi h c...

Ng nh li n nói chen vào :

- Anh d y giúp cho c tui n a hí?

214

- a, còn đ a mô chưa bi t ch t i bay r h t c l i, tau d y cho m t th . Tau ch d y cho t i bay m t tháng là truy n đơn Vi t Minh đ c làu làu. Th ng Lanh còn k :

- T i băng Lép-s o c y đông, c y “đ i ca Lép-s o” võ ngh cao cư ng, tha h ăn hi p nh ng đ a khác.

a mô m i vô tù cũng b t i h n xúm l i đ p m t

tr n ra oai. Tui cũng b t i h n đ p, đ p r t tàn b o, còn hơn c tr n đòn M t i u, không ch t là may!

p cho th t kinh r i t i h n b t ph i làm đ y t

cho t i h n. êm ng , mình ph i ng i đ m lưng, gãi gh cho t i h n ng . Lĩnh đư c v t cơm cũng ph i b b t đưa cho t i h n m t ph n v t. a mô

không đưa, ho c đưa ít, t i h n xúm l i cho mũi ăn tr u ngay!

T i lính ng c b t t i tù con nít ph i d n c t đái c u tiêu c hai ba-ti-măng. Vài ngày m t l n, ph i l y lon múc c t đái đ vô cái thùng to, xách ra cái h sân lao tê mà đ . Không có lon thì ph i l y tay mà b m c t. T i Lép-s o không đ a mô ch u d n, b t t i tui ph i d n thay. ã không d n, t i h n còn đ ng ngoài b t mũi, trêu ch c, b p tai, đá đít, gi b làm lính Tây ch i tù đi làm c -vê: “Vi t Min! Mao lên! Vi t Min! Mao lên!”. Áo qu n, chân tay t i tui đ a mô cũng thúi hoăng mùi c t...

14

“Mình không lanh tay đ i phó trư c, đ t i h n k p xông vô, mình m t m ng như chơi”. Nh ng chuy n th ng Lanh k v băng Lép-s o làm Lư m b t lên ý

nghĩ đó. Ý nghĩ nung n u đ u óc nó, giúp nó l n lư t đư c cơn đau như b s ng dao d n kh p ngư i. Sang hôm sau, nó g ng h t s c đ đ ng lên, m c d u đ u óc nó còn choáng váng, tay chân còn run r y và v a đ ng lên chưa đư c m t phút, nó đã mu n n m dài ngay xu ng n n xi măng. Toàn thân nó

đau nh c không sao ch u n i. Nó c s c, ch ng ch i v i s y u đu i, đ n hèn c a b n thân. Nó c n răng đ kh i b t lên ti ng rên, gi n d t m ng nhi c mình: “Mi là đ t i! R a mà cũng mang danh V Qu c oàn! Th ng k c p b đòn còn n ng hơn mi, r a mà h n đã vùng ngay d y mài dao quy t tr thù, còn mi là V Qu c oàn thì n m dài ra đó mà than vãn, kêu đau, r i ch u xuôi hai tay ch t i h n t i ch c dao vô gi a ru t!”

Th y Lư m đ ng, d a lưng vào tư ng, m t qu u c , mi ng c l m bà l m b m. Thúi phát ho ng. Nó tư ng Lư m đau quá đã hóa r . Nó níu tay Lư m, năn n :

- Anh n m xu ng mà ngh , đ ng là chi r a cho đau thêm? Anh có khát không? Tui đi ki m nư c cho anh u ng hí?

V h t ho ng, lo l ng c a Thúi làm Lư m c m đ ng. Nó nhìn Thúi, nư c m t rưng rưng: “M t th ng l ho c, t nhiên m c k t vô đ i mình r i b ng tr nên thân thi t v i mình hơn c an hem ru t th t. R i ch v i vũ khí là cái mi ng la th t to, mà c u mình thoát kh i nguy hi m!... N u không đi V Qu c oàn, không tham gia kháng chi n, làm chi g p đư c nh ng chuy n l đ i như

r a!”. Ý nghĩ đó làm Lư m đang mu n khóc mà t nhiên b t cư i. Lư m v n vai th ng Thúi nhúc nhích đi l i trong ba-ti-măng. Nó nói nh v i Thúi :

- T i băng th ng Lép-s o đang h m h m mài dao mưu gi t hai anh em mình. Mình ngu chi n m dài ra đó đ ch t i h n xông vô gi t? Anh em mình b gi t ch t đây, t i Tây h n càng m ng, r a là b t đi đư c hai th ng Vi t Minh!

215

Thúi ho ng s , thì th m h i l i :

- R a ch an hem mình m n răng?

- Mi không lo, tao đã có cách. Gi t đư c anh em mình có mô d !

Trưa hôm đó, Lư m t p đi l i m t lúc. Sau khi đã đi đư c không ph i v n vai Thúi n a, nó nh Ng nh và Lanh d n đi g p nh ng đ a mà nó bi t ch c là b b t vì t i làm liên l c cho y ban, du kích. T t c có b y đ a, tr c tu i Lư m và Thúi.

a nào áo qu n cũng rách rư i như t đ a, nư c da xanh b ng xanh beo, gh l đ y ngư i, ch y r n như sung. Khi nh c t i t i băng Lép-s o, đáy m t đ a nào cũng loé ánh thù h n.

Sau cái hôm Lép-s o b cái “anh đánh đ n H Thành” - chúng g i Lư m như

v y - đ p cho m t tr n ng c ngư, đ a nào trong b ng cũng th y như mình đư c tr thù. Chúng li c nhìn b n m t du côn tím b m, méo mó c a Lép-s o v i ánh m t h hê. Ánh m t c a chúng như mu n nói: Mi tư ng mi ăn hi p đư c tui tau mãi à? Ch đã có V Qu c oàn binh t i tao nghe! Chúng c u ư c Lư m đ p Lép-s o thêm vài tr n n a, đ p ch t thì càng t t. t đây

chúng đ kh vì h n.

B i v y khi nghe Lư m r chúng đi vào ba-ti-măng bàn chuy n h tr ng, chúng h n h đi theo ngay. Lư m ng i d a lưng vô tư ng, các b n ng i vây tròn chung quanh. M t vài đ a trong băng Lép-s o th p thò ngoài c a, tò

mò, xét nét nhìn vào. Lư m tr ng m t, b m môi nhìn l i chúng. Chúng ch t d , tháo lui ra sân. Lư m h i tên, tu i, v trư ng h p b b t c a m i b n. Nghe xong, Lư m nói gi ng chê trách.

- Các c u đ u là liên l c c a y ban, c a du kích b đ i đ a phương, r a mà

ch u đ cho t i ba de móc túi đánh đ p, b p tai, đá đít, sai khi n chi cũng ph i ch u. T th y l quá! Có đ i thu mô m t th ng liên l c c a du kích l i đi ng i đ m bóp, gãi gh cho m t th ng ăn c p ch ông Ba!

- Nhưng t i h n đông - M t đ a cãi l i - C các anh tù l n cũng ph i s t i h n.

- T i h n gan mà li u m ng g m l m! M t đ a khác nói chen vào.

- T i h n đông, các c u thì ít à? - Lư m h i l i gi ng gay g t. - Ch ng i đây thôi cũng đã có mư i m t đ a. Còn t i h n, mư i hai đ a, thua kém chi nhau? T i h n gan, các c u không gan à? Mà t i h n ch có gan móc túi, gan ăn c p. Còn anh em mình toàn gan đánh Tây. H i ai gan hơn?

- Nhưng t i h n k t bè v i nhau...

- T i h n k t bè, t i răng anh em mình l i không bi t k t bè? Anh em mình ch u ngu thua t i h n à? Mà theo ý t , ta không thèm k t bè theo ki u t i du côn, ăn c p. T i ta s thành l p m t đ i, y như đ i du kích r a. Các c u có

đ ng ý không?

-

ng ý! Anh nói đúng đó! Ta thành l p m t đ i r i cho ng nhau v i băng c a h n, ch t thì thôi! - M t đ a là liên l c c a y ban hành chánh kháng chi n xã Phong Lai đ ng ph t ngay d y hùng h nói. T t c đ u háo h c hư ng ng.

- úng đó! L p ngay đi! L p xong ta kéo ra đ p t i h n luôn.

- G m, làm chi mà hăng máu v t. - Lư m b t cư i nói - Theo ý t , m c đích c a đ i ta không ph i ch đ đ p l n. N u t i h n gây s thì ta đ p, nhưng n u t i h n bi t s , rút lui trư c thì thôi. ã đ p nhau, t i h n s t đ u ch y máu thì anh em mình cũng h c máu mũi máu m m.

- Không đ p l n nhau v i t i h n thì ta l p đ i ra đ làm chi?

216

- Thi u chi vi c. - Lư m nói. - Theo ý t thì như ri: T gi tr đi, mư i m t anh em mình s chung l i m t ch như m t ti u đ i du kích t p trung, ăn cùng ăn chung, làm chi c n làm chung, c n đ p l n ta cùng đ p. S không m t c u mô ch u làm đ y t cho t i h n, và cho b t c ai. Lĩnh cơm không ph i b ra cúng cho t i h n. Vi c d n c t c u tiêu, ph n c a t i h n, t i h n ph i t làm l y, ph n c a mình t i mình làm. N u t i h n gi trò, đ p m t anh em mô trong đ i, c đ i s a vô đ p l i. Ngoài ra, anh em mình tìm cách giúp đ các anh b giam trong dãy ca-sô âm ph . Các anh trong n toàn Vi t Minh h ng n ng c . H là c p ch huy c a anh em mình c đó nghe. Lính không giúp đ c p ch huy còn giúp ai? Ông Phùng ông, ch huy trư ng m t tr n khu C hi n cũng đang trong đó. Ông đang n m khát cháy c , không bi t nh ai l y cho h p nư c... c c Võ Nguyên Than, ngư i đã sinh ra đ i tư ng Võ Nguyên Giáp, cũng b t i h n hành h b đói, b khát. Các c u nghĩ

coi có đ t ru t không?

Nghe Lư m nói đ n đó, nhi u đ a t nhiên rơm r m nư c m t. Ng nh g c vào vai Lư m khóc l ng l . Lư m cũng khóc, nó đưa tay qu t nư c m t, nói ti p :

- Vi c trư c nh t c a anh em mình là h ng ngày ta ch u khó ki m nư c trong, chuy n vô ca-sô, ti p t cho các anh, các c .

- Làm đư c như r a thì t t quá, anh Lư m hè! - Thúi b t lên nói.

- Nh t đ nh anh em mình làm đư c! Các c u có đ ng ý như r a không?

-

ng ý!

ng ý! - T t c nhao lên tán đ ng.

Lanh nói gi ng h i h n, bu n r u :

- Vi c như r a mà anh em tui m y lâu ch ng nghĩ ra. T thi t! - R i nó nh p nh m ch ch c đ ng lên xách ng bơ đi ki m nư c trong đ ti p t cho các anh trong “ca-sô âm ph ”.

15

- Khi mô thì đ i mình ng t p trung? - M t đ a là liên l c c a B đ i đ a phương huy n Hương Trà h i Lư m.

- Ngay t i nay!

- Nhưng l y ch mô mà ng cho đ c đ i? - M t th c t nan gi i và gay g t đ t ra cho Lư m, làm nó ng i l ng đi m t lúc, s ng s , b i r i. Các b n đang ng i đây, t trư c đ n nay ng t n mác, m i đ a m t nơi, c hai ba-ti-măng. êm qua, l n đ u tiên Lư m, Ng nh, Thúi, Lanh ng cùng v i nhau m t ch . Ch ng quá ch t, b ngư i l n chen l n ph i d n sát đ n g n c u tiêu. N u n m sát hơn n a thì ph i n m lên c t và nư c đái t trên c u tiêu tràn xu ng. Bây gi thêm b y đ a n a thì l y đâu ra ch . Nhưng n u c ng t n mác m i đ a m t nơi như cũ thì cái đ i m i l p ra này s vã ra như m t v t cơm ngâm nư c. M t h t cơm t nhiên r i kh i v t cơm. Lanh nói cho Lư m bi t t i băng Lép-s o cũng ng chung thành m t dãy dài bên ba-ti-măng hai. Ch mà Ng nh s hãi không dám n m đ ng kia là

Lép-s o chi m thêm đ th nh tho ng h n sang n m chơi v i m t ngư i tù l n tu i v n trư c đây là m t tên du côn k t thân v i h n. Cu c đ i chi n sĩ V Qu c oàn tuy còn r t ng n ng i nhưng cũng đã d y cho Lư m m t đi u quan tr ng. i u ki n trư c tiên đ làm nên s c m nh c a m t đơn v chi n đ u, là ph i cùng ăn, cùng ng , cùng sinh ho t. “Th ng đ u 217

tr m đuôi cư p cũng khôn ngoan bi t như v y - Lư m cay đ ng nghĩ b ng. - Không ph i vô c mà Lép-s o cho c băng h n ng t p trung thành m t dãy”. Lư m chán n n đưa m t nhìn kho ng còn l i trong ba-ti-măng, l y nh y c t đái và dòi t trên tr n nhà rơi xu ng l p b p như g o rác - nh ng con dòi long lá, ngo ngoe đang bò thành đàn, thành lũ. Mu n ng đư c ph i quét d n s ch s n n xi măng. Nhưng vô ích. Ch sau m t đêm là nư c phân ng p ng a trên c u tiêu s tràn xu ng t n ch n m.

Lư m đi l i ch m y ông c n m góc c nh c a ra vào, h i chuy n. Các c cho bi t, ngày các c m i vào tù, c hai h c u tiêu đ u không t c. Nhưng tù

càng ngày càng đông, càng h n t p. Như i ta nhét gi y, d lau, c đ t đá

n a xu ng l , tích t lâu ngày hóa t c.

- Có cách chi thông cho h t t c không c ?

- Th y nh p nhúa, hôi hám quá nên cũng có nhi u ngư i tìm cách thông. H

l y g y th c, u n dây thép móc nhưng không ăn thua. Càng thông, càng móc l i càng t c hơn.

Ông c b b t vì có con trai là V Qu c oàn, nhìn v phía hai c u tiêu nói :

- Ch có ngư i mô dám c gan th c tay xu ng l moi h t nh ng th m c k t ra thì may có th thông đư c.

B n tr xúm l i quanh ông c , tr n tròn m t nhao nhao h i :

- Th c tay vô gi a cái vũng c t đái l u b u đó a c ?

- Ph i đó các cháu . Nhưng g m ghi c như r a ai dám?

- N u thông đư c thì t i cháu cũng không ngán c . Ch lo không thông đư c thôi... Tây, m t thám an ninh t i cháu không ngán, ngán chi đ c t đái!

Trong cơn cáu gi n Lư m b t lên nói v y. Nhưng nói xong nó b t giác rùng mình. S dơ b n g m ghi c kia gây cho Lư m cái c m giác kinh khi p còn hơn c nh ng tr n đòn tra t n c a t i an ninh.

Nghe nói v y các b n đ u tr m t nhìn Lư m. “Ch c là anh nói tr ng chơi r a ch đ i mô anh dám móc”. Nh ng c p m t c a các b n như nói v i Lư m v y. Chính cái v lư m đó đã làm Lư m n i xung, mu n li u m ng. Em v t c i phăng áo, nói v i Ng nh và Thúi gi ng như quát :

- Hai đ a bay ch y ra cái ch h phân xách cái thùng h t c t vô đây cho tao!

-

tui ra l y cho! Tui bi t ch . - Lanh mi ng nói, chân ch y ra kh i ba-timăng. Thúi nhìn Lư m run r y h i :

- Anh móc thi t à?

Nghe Thúi h i, Lư m càng n i xung :

- Tau đã nói t gi tr đi, mi đ ng h i tau câu đó! Thi t à? Thi t à? Tau đã

nói láo v i mi khi mô?

Và ngay lúc đó, Lư m v t hi u r ng bây gi mình không còn th t lùi đư c n a. Nó đã qua song và ch t c u sau lưng. N u nó th t lùi, cái đ i m i l p này s l p t c tan rã, vì các b n không ai tin mình n a. Và t i băng Lép-s o s xông vô ăn th t mình...

Th ng Lanh ch y vào, tay xách cái thùng s t chuyên dung đ h t phân. Nó

lót mi ng gi y ch tay xách, m t ngo nh sang m t phía khác như lúc ngư i ta xách con chó ch t hay con mèo ch t đã có dòi.

Lư m l ng l ng c m l y cái quai thùng, ném mi ng gi y lót quai vào thùng, r i bư c th ng t i dãy c u tiêu.

V i v b t c n c a ngư i quy t li u m ng, nó l i luôn vào vũng phân lõng 218

bong, n i l u b u nh ng gi y, nh ng gi rách và t ng đám dòi ngo ngoe, ng ngu y trèo lên nh ng v t n i l u b u đó thành t ng núi như núi rác. Chúng l p t c bám vào hai ng chân Lư m và ngo ngoe, ng ngu y, trèo ngư c lên phía đùi. V m t c a Lư m lúc này là v m t c a ngư i s p nôn o . ng t

xa nhìn l i các b n đ u nghĩ r ng Lư m s nhào tr ra. Lư m đ t cái thùng xu ng bên c nh, r i cúi xu ng th c tay vào vũng phân. B n tr rùng mình tư ng ch ng như Lư m đang th c tay vào b p than đ . Nhi u đ a b t kêu lên “úi”.

Lư m móc lên m t nùi gi và gi y l y nh y phân, ném vào thùng. Nó móc ti p, móc ti p, lôi lên t ng nùi l n nh nào gi y, nào gi , nào lá, nào c và c g ch v n, đá v n. Cánh tay Lư m m i lúc m t th c sâu xu ng hơn. n

khu u tay, đ n b p tay, r i đ n t n nách. M i lúc Lư m càng ph i cúi g p ngư i, m t g n sát vào vũng phân. Lúc này, Lư m ph i rư n cao c h t m c đ phân và dòi kh i ch m vào c m. Nó đã móc g n h t n a thùng nh ng th m c k t dư i l c u tiêu. Mùi th i xông lên n ng n c c ba-ti-măng, đ ng t xa mà các c và b n tr đ u ph i đưa tay b t mũi.

Cái tin “Chú V Qu c oàn đánh đ n H Thành” đang dung tay móc thông h c u tiêu, ch m t loáng đã lan kh p sân tù, sang ba-ti-măng hai, và các dãy xà lim, ca-sô. Nh ng ngư i tù đau m, các c già, t i tù con nít, tò mò, hi u kỳ kéo vào đ ng chen chúc trư c c a, ngoài hành lang nhìn vào. H th y Lư m c i tr n, t m lưng g y giơ xương, đang d c ngang nh ng v t s o làn roi, đang cúi g p ngư i trên vũng phân, dòi. M t cánh tay ch ng, phân ng p đ n khu u tay, cánh tay kia th c sâu xu ng l c u tiêu, phân lút đ n nách, m t và c m g n ch m vào nh ng m ng phân l u l u. Dòi lúc nhúc, ngo ngoe bò lên lưng, lên c , lên đ u.

ng t xa mà nhìn c nh tư ng đó, nhi u ngư i cũng ph i s n gai c và c m th y bu n nôn. Trong s này có m t ông giáo trư c kia d y văn và tri t trư ng Qu c H c. Ông b b t vì b n m t thám l c soát t sách c a ông có

nh ng tác ph m c a Các Mác và Ăng-ghen. Hình nh ngư i chi n sĩ thi u niên lưng tr n, ng p ngư i trong vũng phân và dòi b đ thông c u tiêu b t c, làm ông liên tư ng t i m t trong mư i hai chi n công c a ngư i dũng sĩ

th n tho i Héc-quyn: Héc-quyn đã d n s ch phân rác trong cái chu ng ng a ba nghìn con c a ông vua Eaghe tích t trong su t ba năm! Và trong kho nh kh c ông đã lĩnh h i m t cách sâu xa hơn bao gi h t ý nghĩa c a bi u tư ng hùng v này. Ông l m b m: “D n s ch nh ng nhơ nh p đ u đ c cu c s ng đ ng lo i là m t trong nh ng chi n công l n lao nh t c a con ngư i”. M i l n Lư m rút cánh tay lên, lôi theo m t núi rác tr n l n v i phân và dòi, ném b p vào cái thùng s t r , nét m t nó h m h m d t n, gi ng h t v m t lúc nó c i lên b ng Lép-s o, túm tóc d ng đ u h n côm c p xu ng n n xi măng!

- o... t t! - T trong lòng h xí b t ng thoát ra m t ti ng kêu như ti ng kêu la n c vui m ng c a ngư i b hóc xương lâu ngày, b t ng nu t đư c cái xương kh i c h ng! Như có phép l , cái vũng phân dòi lõng bõng trôi tu n tu t xu ng mi ng h , ch m t ch c đã trơ n n xi măng. T t c nh ng ngư i ch ng ki n không nén đư c vui m ng, nh y h t c lên, reo to :

- Thông r i! Thông r i!

N u trên ngư i Lư m không bê b t phân dòi, ch c h đã ùa t i công kênh nó

219

lên vai.

Không nói không r ng, Lư m l i s c sang cái c u tiêu th hai, móc thông ti p. Nh ng th nó móc lên đã ch t m t thùng đ y có ng n. Thông xong cái c u tiêu th hai, Lư m ch p l y quai thùng, xách b ng hai tay, v i nét m t h m h m, ch y th ng m t m ch ra kh i c a ba-ti-măng. Nh ng ngư i đ ng chen chúc trư c c a v i vàng d t h t ra hai bên. Lư m lao xu ng m y b c tam c p, l c lè ch y ra cái h l n góc cu i sân lao, đ p cái thùng xu ng đó. Các b n trong đ i ùa ch y theo sau Lư m. R i kh i cái h m i ch c bư c chân, Lư m ng i ph ch xu ng đ t, ki t s c. Thúi b m môi, b m mi ng nh t ng túm c l n, v y l i làm gi lau, lau phân và dòi bê b t trên hai cánh tay, trên lưng, trên c Lư m. Nó v a ph i nh ng con dòi lông lá bò trên tóc Lư m v a khóc, Lanh, Ng nh và các b n đ a ng bơ, đ a v đ h p, ch y ra h nư c múc nư c, ch y vào d i té tát lên ngư i Lư m.

- T i bay múc nư c vô c sách n n xi măng s a so n ch ng cho c đ i t i nay... - Lư m k p nói đ n đó đã cúi g p ngư i nôn th c nôn tháo. M t nó tái mét, nôn đ n m t xanh m t vàng. Nó v a kh c nh , v a nói v i gi ng gi n d :

- T gi tr đi, b t k ai, c con nít, c ngư i l n đi a mà còn t ng gi y, gi xu ng l , t i bay ph i xúm l i r đ u xu ng, b t ph i moi lên ngay! Không moi thì c đ p cho b óc.

16

Sáng hôm sau. ó là ngày mà b n lính ng c b t t i tù con nít ph i d n c u tiêu c a hai dãy ba-ti-măng m t và hai. C u tiêu ba-ti-măng hai cũng b t c như bên ba-ti-măng m t.

H u h t tù ngư i l n đ u đã đi làm c -vê. Trên sân lúc này ch còn l i b n tù

con nít và m y ngư i già y u.

Lư m và các b n trong đ i đang ng i trên thành b xi măng gi a sân lao. Lư m k chuy n cái đêm cùng v i anh Tư d t đi r i truy n đơn, ph i h p v i các anh l n đánh đ n H Thành.

Nghe Lư m k chuy n nhưng m t đ a nào cũng ngơm ng p nhìn v phía c a ba-ti-măng hai, nơi t i băng Lép-s o đang t t p. Chúng bi t th nào b n Lép-s o cũng kéo đ n gây s , b t chúng ph i d n c u tiêu thay cho chúng, như m i b n. “Không bi t anh Lư m có dám đ ng ra đ i đ ch v i t i h n không?”. Nhi u đ a nghĩ v y. Tuy chúng đ u công nh n Lư m gan li u, c ng c , nhưng chúng v n c m th y t i băng Lép-s o đông hơn, m nh hơn, li u m ng hơn, đ c bi t trong ngư i đ a nào cũng có d t dao. C m giác lo s , ph p ph ng trong lòng chúng m i lúc m t tăng. Hôm qua đ a nào nói cũng hăng. Nhưng lúc này s p s a vào tr n, nhi u đ a run s , mu n tháo lui:

“Không khéo t i h n đâm ch t mình m t”. Có đ a nghĩ v y, và t nhiên tái m t.

Lư m cũng bi t v y, nên nó c tìm cách làm cho c đ i v ng tâm b ng cách k chuy n và làm b như không coi t i Lép-s o ra mùi m gì. Nó nghi n răng t nh : “Dù có b t i h n xúm l i đâm g c, cũng ph i đương đ u, ch ng c đ n cùng. Mình mà t ra ho ng s , đ i s tàn ngay. Và n u mu n s ng, mình cũng ph i đ n nư c đi đ m bóp, gãi gh cho t i ba de móc túi đó ng ”.

- T , t . T i h n kéo đ n t !

220

Nhi u ti ng thì thào ho ng s , c t ngang câu chuy n c a Lư m. Lư m ngo nh l i, nhìn m y đ a v a thì thào, th y m t chúng đ u tái nh t. C p m t nó lóe ánh gi n d , nói rít qua k răng :

- T i h n là c p hay beo mà ngó b các c u mu n đái ra qu n r a?

T c a ba-ti-măng hai, c băng Lép-s o, mư i hai đ a, đang rùng rùng kéo đ n. Léo-s o đi trư c, t i đàn em bám sát gót h n. C b n, v m t th ng nào cũng hùng hùng h h , rõ rang cái băng tr m c p này kéo đ n v i ý đ nh đánh nhau. Trư c lúc kéo đ n, Lép-s o nói v i b n đàn em :

- B a ni mà anh em mình không đ p ch t t i h n, thì anh em mình s đ n nư c ph i đi làm đ y t cho t i h n! Trư c nh t, t t c ph i nhào vô làm th t th ng “móc c t”. H n là tên t thù c a anh em mình đó!

“Chao, m t mũi đ a mô coi cũng g m ghi c ch ng khác chi m y cái nùi rác mình móc lên dư i h c u tiêu!” - Lư m nheo m t nhìn chúng nghĩ v y, và

quay l i nói v i các b n :

- Khi nào nghe tao hô m t ti ng là xông h t vô nghe!

Lép-s o cũng gi ng như hôm Lư m đ p l n v i h n: Áo p c-ti-dăng lem lu c, r ng thùng thình, phanh ng c, khoe cái đ u lâu và hài xương chéo xăm trên ng c, qu n đúi x n đ n b n, thì ra trên c p qu n, chéo ngang r n, cái cán dao găm. Cái mi ng h n r ng ngoác, c p môi dày ng m l t l o đi u thu c qu n b ng gi y báo. Khuôn m t h n v n chưa tan h t d u v t tr n đòn hôm trư c, hai má và môi trên b d p, thâm tím, hai ba c c u đ b m trên trán, nên trông càng thêm v du côn anh ch . B n đàn em, đ a nào m t tay cũng đút vào bên trong b ng áo. Lanh đ ng đ ng sau Lư m, nói gi ng run run :

- Anh chú ý! Tay đ a mô cũng n m cán dao gi u trong áo. Nghe v y, c h t s c mà Lư m v n th y l nh d c xương s ng :

- Tao ch p! - Lư m g n gi ng tr l i Lanh, không quay m t l i và t nhiên nó

th y t c t i v i chính n i s hãi c a mình.

Thúi níu nh v t áo c a Lư m, nói g n như thì th m :

- Hay anh đ tui la ti p c u cho b n lính ng c ch y vô?

- Không c n! - Lư m l c đ u. - T i h n tư ng anh em mình s , l i càng làm già.

M t cơn gió l c th i xoáy làm tung b i cát trên sân lao mù m t. T i băng Léps o d ng l i, nhi u đ a đưa tay lên d i m t. M t ý nghĩ lóe sáng trong óc Lư m. Nó nói :

- M i đ a v c hai tay hai n m cát! H t i h n rút dao là ném cát vô m t luôn. Xông vô, gi t l y dao r i đ p cho t i h n không k p tr tay!

Ng nh nhét cái đinh hai mươi phân đã đư c mài nh n ho t vào bàn tay Lư m, nói :

- Anh c m cái đinh ni đ tui r nh tay n m cát...

- Không c n! Tay không tao ch p t i h n! - V m t và gi ng nói c ng c i c a Lư m t nhiên làm các b n tr l i v ng tâm. Nh ng ngày chi n đ u m t tr n Hu đã d y cho nó m t đi u quan tr ng: Trong giây phút hi m nguy c a tr n đánh, m t ti ng cư i ng o c a ngư i ch huy nhi u lúc làm cho đơn v đ

s c chuy n b i thành th ng.

Khi ch còn cách b n Lư m ch ng mư i bư c. Lép-s o b ng đ ng l i. Lư m r các b n bư c lên trư c h t hàm h i c b n :

- T i bay mu n chi?

Lép-s o tránh không nhìn Lư m, nói v i b n tr đ ng sau lưng Lư m, gi ng 221

hách d ch, ra l nh :

- T i bay đi vô ba-ti-măng hai d n c t ngay! Sáng ni ph i d n c t, t i bay không nh à!

a mô b vi c thì ch có trách đ i ca Léo-s o! M đ p hơi n ng tay – H n gi gi ng các m , r i gi gi ng Tây sai khi n tù làm c -vê - A lê ê! Mao lên! Vi t min mao lên!

B n đàn em h n cư i hi hi, khiêu khích. Lư m nghiêm m t, nói :

- T i bay vô mà d n l y! Sai ai? Ph n c a t i tao bên ba-ti-măng m t, t i tau d n r i. Bên n là ph n c a t i bây!

Lép-s o chít mi ng, nh cái tàn thu c, hai m t v t đ kè, g m m t h i :

- Mi là cha t i h n à?

- Là anh em cùng m t đ i!

-

i chi?

-

i thi u niên chi n đ u lao Th a Ph . - Lư m tr l i li n m t cái tên v t thoáng qua óc nó. Và t nhiên chính nó cũng c m th y v ng tâm hơn cái tên i đ t ra m t cách b t ng đó.

Lư m nói ti p, gi ng đàng hoàng, rành r t :

- T gi tr đi, b n bay c n gì c nói th ng v i tau! T i bay mu n chơi dao, chúng tao chơi dao! Chơi tay không, chúng tao chơi tay không! Mu n hòa thu n, chúng tao hòa thu n. V Qu c oàn v i du kích chúng tau, t i Tây, m t thám, B o V Quân, anh ninh, sung đ n đ y mình t i tao còn không ngán, ngán chi ba con dao rét c a t i bây!

-

i ca còn ch chi n a!

p ch t cha h n đi! - T i đàn em Lép-s o hung h

thét lác.

Lư m tr ng m t :

- Tao thách đó! Th ng mô mu n ch t thì c vô đây! T i bay đã th y tao đ p l n như răng r i đó!

C băng Lép-s o g m ghè rút dao, các b n c a Lư m cũng s n sàng ném cát. M y năm sau, khi Tr n Lư m đã thành m t ti u đ i trư ng trinh sát n i danh gan d c a trung đoàn, m i l n vui chuy n, anh k v i các b n trong ti u đ i, chuy n nh ng ngày trong lao Th a Ph , đ n đo n này, gi ng anh v n còn ngh n l i vì h i h p. Anh nói :

- “N u hôm đó x y ra đánh nhau gi a hai toán, thì đ máu là cái ch c. Và

mình có th b đâm ch t v i m y con dao rét c a t i ăn c p, móc túi. Con nít đ u chưa s ch c t trâu mà t i nó d t n như beo!”

Nhưng đúng lúc đó, ti ng anh tù điên b ng la to phía cu i dãy ca-sô âm ph :

“Ông M t i u! Ông M t í u!

Th ng mô y u, ch y cho mau!

Th ng mô đau, c đ ng l i... i... i!”

C hai toán con nít đ u rùng mình, quay h t nhìn ra phía c ng lao. Lép-s o nhanh tay khép v i hai tà áo l i gi u cái đ u lâu xương chéo xăm trên ng c và con dao d t trư c b ng.

Thư ng l , c vài ba bu i sáng. M t i u l i đi vào lao, rào m t vòng quanh các ba-ti-măng, các dãy ca-sô, xà lim xem xét, ki m tra. M t i u đã hi n ra đ u sân lao. H n di n b “soóc” kaki vàng quen thu c, c u vai áo l p lánh cái v ch lon quan m t, đ u đ i mũ ca-lô, mi ng ng m cái ng đi u t b b c khói, tay ngúc ngo c roi c c bò như con r n đen, bên hông đeo x kh u sung l c. C ng tay, c ng chân h n dài như tay chân vư n, 222

tua t a lông lá.

Ch nhìn th y bóng dáng tên chúa ng c có máu điên này, tù lao Th a Ph , k c ngư i gan lì nh t cũng ph i n i da gà. i u đáng s và nguy hi m nh t c a h n là h n đánh tù, b n tù, m t cách h t s c b t ng ; v m t h n c l nh băng như m t n nên không sao bi t đư c mà đ phòng. M t i u đi vào ba-ti-măng hai. M y phút sau h n đi ra đ ng trên b c th m, m t tay ch ng lên bao súng l c, tay c m roi da ngo c ngo c hai toán tù con nít đang g m ghè s a so n đánh nhau.

- Viên i xì! L i đây! L i đây!

M t i u không bi t ti ng Vi t, h n ch tr tr đư c vài ba ti ng nhưng h n không c n thông ngôn.

i v i tù, nh ng ti ng h n không bi t, h n thay

b ng roi c c bò và đôi khi b ng đ n kh u súng l c đeo x bên hông. Nhìn cây roi M t i u ngúc ngo c như con r n đen t xa, t t c b n tr đ u run r y, c đ ng như chôn chân xu ng đ t. M t chúng c t không còn gi t máu.

- Bé con! Viên i xì! L i đây! - Gi ng M t i u g n l i, g t hơn. Nhìn b n m t cô h n c a tên chúa ng c, nh đ n tr n roi c c bò hôm đ u tiên dư i hiên mưa, Lư m trong b ng cũng run không khác gì các b n. Nó l i đang trong tình th m c k t gi a hai đ i th đ u ráng s . M t i u và t i băng Lép-s o. N u ch n ch , nó ph i nh n đòn c hai. Kinh nghi m chi n sĩ

và b n ch t c ng c đã d n d t nó hành đ ng, đ i phó: Ph i li u m ng, xông th ng t i, đ i m t v i hi m nguy r i tuỳ cơ tìm cách t c u mình. Bây gi mà

b ch y là ch t!

Lư m nói to v i các b n, c t đ cho c t i băng Lép-s o nghe :

- H n đã g i thì ph i đ n. Không đ n ho c b ch y, h n n i điên thì r i đ i đó

nghe! Các c u c theo t , có vi c chi t ch u trư c!

Lư m ch y trư c, các b n líu ríu ch y theo sát sau lưng. B n Lép-s o th y v y, hoang mang, cũng h p t p ch y theo, cách b n Lư m m t quãng.

Lư m đ ng l i trư c m t M t i u, ư c tính kho ng cách kh i t m roi. Nó nói v i tên chúa ng c b ng ti ng Pháp, c đ gi ng kh i run :

- Thưa ông quan hai (nó tăng thêm cho h n m t lon đ l y lòng), chúng tôi có m t!

Ánh m t vàng như m t r n c a M t i u thoáng v ng c nhiên :

- Mày bi t ti ng Pháp?

- Thưa ông quan hai, tôi nói chưa đư c đúng m o l m.

- Mày là Vi t min?

- Tôi là h c sinh trư ng lít-xê...

- Còn b n kia? - M t i u khoát cây roi ch các b n đ ng sát sau lưng Lư m

- Thưa ông quan hai, toàn tr con, con nhà nghèo. Chúng không đư c đi h c. Chúng ph i đi chăn trâu, bán báo, đánh giày đ t nuôi s ng...

- T i sao chúng b b t?

- T i chúng đi qua các tr m ki m soát mà không có gi y thông hành - Lư m tr l i b a.

B n băng Lép-s o đ ng cách đó ch ng mư i bư c. Chúng kinh ng c, khi p đ m nhìn Lư m đ i đáp v i M t i u b ng ti ng Tây làu làu. “Ch t cha r i”. Chúng s mu n đ n t t th , nghĩ b ng: “Th ng móc c t n bi t ti ng Tây, ch c h n đang xui M t i u đ p ch t t i mình”.

223

M t i u đưa cây roi qua vai, ch vào ba-ti-măng :

- T i sao chúng mày không d n s ch các c u tiêu? - H n v a h i v a bư c xu ng các b c tam c p. - Lũ lư i bi ng! - H n b t th n quát to và vung cây roi lên.

Bi t h n s p đánh, nhưng Lư m c h t s c không r t c , né ngư i tránh đòn. Nó li u lĩnh nhìn th ng vào m t tên chúa ng c nói rành r t th ti ng Pháp khá đúng m o :

- Thưa ông quan hai, chúng tôi không ph i là nh ng đ a tr lư i bi ng. Chúng tôi bi t rõ b n ph n c a chúng tôi, - Lư m đưa tay ch các b n, - có

nhi m v d n v sinh ba-ti-măng m t. Chúng tôi đã làm xong, m i ông sang ki m tra. D n v sinh ba-ti-măng hai là nhi m v c a b n kia. - Lư m ch vào c băng Lép-s o.

Thái đ ch ng ch c và câu tr l i b ng ti ng Pháp đúng m o c a Lư m làm cho M t i u t nhiên h cây roi xu ng. H n ch roi vào m t t i Lép-s o, h i

:

- Nh ng tên nhơ b n kia t i sao chúng b b t? B n chúng là Vi t min?

- Thưa ông quan hai, không ph i! Chúng b b t vì t i tr m c p.

- B n tr m c p! - M t i u chi u c p m t sâu ho m vàng như m t r n vào t i Lép-s o, ngo c ngo c đ u roi, g i. - L i đây! L i đây! - Và m t tay h n m bao súng l c.

B n Lép-s o rú lên khi p đ m. Nhi u đ a òa khóc ch p hai tay vái l y vái đ

M t i u :

- Con l y ông! Con l y ông!

M t s đ a nh p nh m đ nh b ch y. Lép-s o cũng đ nh b ch y. Nhìn v s hãi đ n cùng c c c a b n tr rách rư i, kh n kh , n i gi n d trong lòng Lư m b ng tiêu tan. Nó c m th y thương h i chúng. Nó nói v i c b n gi ng như ra l nh :

-

ng ch y! Ch y h n b n ch t cha bay ngay! Bư c l i g n đây r i tao xin h n cho!

Nó quay sang nói v i M t i u :

- Thưa ông quan hai, xin ông tha t i cho chúng l n này. Tôi s b o v i chúng d n s ch c u tiêu trong vòng n a gi .

- N a gi sau n u b n b n th u y không d n s ch, mày hãy báo cho tao bi t! - M t i u nói v i Lư m và đút súng vào bao. H n ngúc ngo c cây roi đi sang ki m tra ba-ti-măng m t.

Lư m bư c đ n đ ng trư c m t Lép-s o, nói gi ng nghiêm kh c :

- Tau đã xin h n cho t i bay r i đó! Kéo nhau vô mà d n ngay c u tiêu đi!

Trong n a gi ph i d n s ch. V t h t dao đi!

ngu! Tao mà nói v i h n

trong ngư i t i bay đ a nào cũng d t dao đ rình gi t h n, thì t t c t i bay đã ăn đ n su t lư t!...

B Lư m m ng nhi c nhưng c b n không đ a nào dám hó hé. Chúng cúi m t xu ng đ t. Riêng Lép-s o trân trân nhìn Lư m v i ánh m t căm h n. T ngày vào tù đ n nay, chưa m t ai, k c , ngư i l n dám m ng nhi c h n như

Lư m; mà m ng nhi c ngay trư c m t b n đàn em c a h n! “Ch thì t i đàn em còn coi “

i ca Lép-s o” này ra cái c t chi n a!”. H n nghĩ v y, v a cay đ ng, v a nh c nhã. Nhưng bây gi thì h n l i không dám làm gì Lư m. H n nghĩ: “Th ng móc c t n bi t ti ng Tây. H n ch c n xì lô xì l v i M t i u vài ti ng là mình đã ph i ăn đ n r i! T cha h n!” - Lép-s o g m lên trong 224

b ng. M t ý đ nh li u lĩnh thoáng v t qua trong óc h n: “Mình ph i đâm cho h n m t dao vô gi a ng c, r i t đâm ch t mình luôn! S ng mà ph i ch u nh c như ri thì s ng làm chi!”.

- M t i u ra! M t i u ra! - Ti ng m t đ a trong b n h n run r y kêu lên. Lép-s o ngo nh l i th y tên chúa ng c t trong c a ba-ti-măng m t bư c ra, và đang nhìn v phía t i h n. Lư m nói :

- Kéo nhau vô mà d n c t ngay không ch t c t i bây gi !

-

tui ra l y cái thúng đ ng c t hí! - M t th ng cu ng quýt nói.

-

t i tui d n cho.

i ca không c n ph i d n. - M t th ng gi ng xun xoe.

Bóng dáng lông lá c a tên hung th n chúa ng c v i kh u súng bên hông, cây roi c c bò ngúc ngo c trong tay, l p t c làm cho ý đ nh li u lĩnh c a Lép-s o tiêu tan.

- T cha bay! - Lép-s o b t th n trút cơn gi n d lên đ u b n đàn em. H n nghi n răng qu u m t ch i - i vô d n c t h t. Th ng mô cũng ph i d n!

Và chính h n ch y vô ba-ti-măng trư c. T i đàn em líu ríu ch y theo. Lép-s o đ ng s ng l i trư c dãy c u tiêu ng p ng a phân dòi mà t trư c đ n nay h n ch đ ng t xa đ sai khi n t i ngoài kia h t d n, như m t viên cai tù sai khi n tù “và bây gi t nhiên xu t hi n m t th ng “chó ch t” đâu, nh con, m y u thua xa h n, dám đ p l i h n, dám m ng nhi c h n “đ

ngu”, l i b t bu c h n t tay ph i h t c t!”... H n nghĩ v y, và cái mi ng r ng ngoác đ y quy n uy, quen sai khi n c a h n, t nhiên méo x ch như

m u. M t gi t nư c m t đ c quánh, như d u lăn trên gò má lem lu c c a h n. Có th g i tên gi t nư c m t trên má tên anh ch v thành niên này: Thù

h n, nh c nhã.

[1] C c a chính quy n ng y ngày đó.

225

Ph n th sáu

1

R nh tay đư c m t chút v i t i băng Lép-s o, Lư m nghĩ ngay đ n vi c tìm xem Ch huy trư ng m t tr n khu C hi n đang b giam xà lim s m y, đ có

th giúp đ ông.

M t hai ngày mày mò đi u tra, Lư m và các b n trong đ i m i phát hi n ra ông đã b b n chúng chuy n lúc ban đêm, sang dãy ca-sô âm ph , giam casô s sáu. M i ca-sô, g n sát m t có m t khuôn c a r ng ch ng sáu t c vuông, c m ch n song s t to b ng chét tay. Nh ng ngư i tù b giam trong ca-sô c chi u chi u l i trèo lên, th qua khuôn c a s đó ra bên ngoài cái ng bơ có bu c dây như ki u th g u xu ng gi ng. H th xu ng như v y đ ch nh ng ngư i tù bên ngoài đi làm c -vê v thương tình rót cho h m t ít nư c trong, ho c cho m t m u bánh, m t chút th c ăn. Nhưng mư i ng bơ thòng xu ng cũng ch vài ba ng bơ kéo lên có nư c, có bánh ho c th c ăn. T t c tù đ u trong tình tr ng đói khát ghê g m, nên b t ra đư c chút nư c, chút bánh đ

cho là chuy n hãn h u.

Vì khuôn c a chi u ngang quá h p nên ngư i bên trong không th y đư c ngư i bên ngoài cho gì vào ng bơ. Th y ng bơ n ng n ng là h kéo lên. Lâu nay, b n con nít trong băng Lép-s o v n bày trò tinh ngh ch: Chúng b g ch v , đ t, cát vào ng bơ đ đánh l a nh ng ngư i trong ca-sô. T hơn, chúng còn đánh xoáy nư c, bánh trong các ng bơ trư c khi h k p kéo lên. Nghe th ng Lanh k chuy n, Lư m n i điên.

ng gi a sân lao, Lư m nói to

v i các b n, cho c m y đ a trong băng Lép-s o đang đ ng g n đó nghe ti ng :

-

chó! T gi tr đi, h các c u th y b t k th ng mô làm như r a là xông vô đ p ch t luôn.

p ch t! Nghe chưa?

T i băng Lép-s o b o nhau: “M y ngư i b giam trong n toàn Vi t Minh h ng n ng. Vi t Minh, Vê-cu-đê v i du kích là h bênh nhau g m l m. T i mình x r ch c vô, t i h n s xúm l i đ p ch t thi t, ch không ph i t i h n nói d a mô”. M t th ng bư ng b nh, gân c nói: “Tau c chơi! Coi t i h n có làm chi đư c c... tau không?”. Và chi u đó th ng này đã lén b m t v c cát vào ng bơ, nhưng các b n c a Lư m không nhìn th y. Th ng này đ c chí vênh váo k l i v i “đ i ca” Lép-s o đ khoe gan. H n tư ng “đ i ca” s cư i tán thư ng và khuy n khích h n: “C làm t i n a đi”. Không ng Lép-s o quay m t, d ng luôn cho h n m t đ p ngã s p và ch i :

-

ngu!

Trư c thái đ gi n d b t ng c a Lép-s o, b n đàn em đ u s ng s t. Chúng nh n r ng đ i ca chưa l n nào tham d vào cái trò tinh ngh ch c a chúng, nhưng đ i ca n i khùng nhi c chúng là đ ngu như l n này là l n đ u. M t ý

nghĩ ng v c thoáng qua óc chúng: “Hay đ i ca cũng b t đ u s th ng móc c t đó?”

* * * * *

B n dãy ca-sô ch có ba b n khuôn c a s là không có ng bơ thòng xu ng. Trong s này có khuôn c a ca-sô s sáu, nơi giam Ch huy trư ng. Lư m bi t r ng Ch huy trư ng m i vào tù, ông ki m đâu ra đư c ng bơ v i 226

dây. Và đi u quan tr ng hơn là nó không bao gi tư ng tư ng n i m t ngư i như Ch huy trư ng l i th ng bơ xin nư c, xin bánh, như nh ng ngư i bình thư ng khác. Ông là ph i mang súng săn voi c a B o

i, đi l ng l ng trong

chi n hào v i đôi ng l m bùn và giương súng b n xe b c thép c a gi c. ó

là hình nh đ c nh t v Ch huy trư ng mãi mãi g n ch t vào trí tư ng tư ng c a nó. N u bi t ông cũng hành đ ng như nh ng ngư i bình thư ng khác, ch c nó s vô cùng đau kh . ó là n i đau kh l n lao c a nh ng tâm h n ngây thơ, cu ng nhi t khi th y th n tư ng b s p đ . Nhưng v i kinh nghi m tù đ y m i h c đư c, Lư m bi t lúc này ông đang ph i n m tr n tr i trên n n xi măng l láy, hôi hám, đang đói run ngư i và

khát cháy c . “Ôi chao, Ch huy trư ng làm răng mà nu t n i v t cơm tù v a s ng v a nhão v i m y c c mu i m m n chát!”. Nó nghĩ v y mà a nư c m t.

Nó đào óc nghĩ cách tìm ra nư c trong, bánh mì đ chuy n vào cho ông. Nư c trong thì có th ki m đư c, nhưng bánh đào đâu ra?

Th ng Lanh thông th o đ m i chuy n trong tù, nói v i Lư m :

- Các anh tù đi làm S Anh-tăng-dăng, h thư ng ăn c p đư c nh ng bánh mì r t to. H c t ra bán cho nh ng ngư i có ti n. Nhưng anh em mình làm chi có ti n.

Thúi reo lên :

- Tui có ti n đây! Ti n bán k o d o n v n còn y nguyên mà, anh Lư m. Nó l n c áo, lôi ra m y t b c cu n tròn đưa cho Lư m.

- M t lát bánh kha khá mà ngon ư c đ m y đ ng?

- Hai đ ng ch m y.

Lư m đ m ti n đưa cho Lanh hai đ ng, nói: “Mi nói các anh bán r vô nghe”. R i đưa tr s ti n còn l i cho Thúi :

- Mi c t đi, l khi có vi c c n.

Lư m và các b n chia nhau đi ki m dây, ng bơ, xin nư c trong các toán tù

đi làm c -vê v .

Vi c chuy n nư c và bánh vào ca-sô qua khuôn c a tò vò không khó l m. B n đ a đ ng ch m l i, tay bá vai nhau k t thành b , công kênh Lư m đ ng lên vai. Lư m v i hai tay níu ch n song s t, đu ngư i lên. Răng nó c n đ u s i dây đi n tho i, m t đ u dây có bu c ng bơ đ y nư c và mi ng bánh Lanh v a mua đư c. Nó áp m t và gi a hai ch n song nhìn vào bên trong. Bên trong ca-sô t i mò, xông lên mùi hôi ng t ng t.

Lư m nói :

- Ch huy trư ng! Ch huy trư ng!

- Ai g i gì đ y? - T bên dư i v ng lên ti ng h i, gi ng khàn khàn, y u t, nhưng nó v n nh n ra đúng gi ng Ch huy trư ng. Ôi, làm sao nó có th không nh n ra cái gi ng nghiêm tr m, đã nói v i

i nh ng l i th ng thi t v

nghĩa v l n lao c a ngư i chi n sĩ, v chi n đ u cho s s ng còn c a T

Qu c, trên sân chùa T àm m i ngày nào...

Lư m g n như chét đ u vào gi a hai ch n song s t nhưng không sao có th nhìn th y Ch huy trư ng đang n m ho c ng i, bên dư i.

- D , em là Lư m

i Thi u niên trinh sát. Em chi n đ u m t tr n khu C. Em b b t sau tr n H Thành. đây có nhi u b n cùng tu i em là liên l c c a du kích, b đ i đ a phương. Chúng em h p l i thành đ i đ bênh v c, giúp đ

nhau.

227

- Các em làm như th là r t t t! - Ti ng Ch huy trư ng v ng lên.

- Chúng em ki m đư c ít nư c trong và bánh g i vô anh... - Gi ng Lư m ngh n l i. Nó kh khàng th n tr ng kéo ng bơ và lát bánh mà Thúi bên dư i bưng hai tay đưa cao quá đ u, lên đ n sát khuôn c a. Nó đút hai th qua ch n song r i thòng xu ng cho đ n lúc nghe ti ng đáy lon nư c ch m kh n n xi măng.

Trong lúc đó, Lép-s o và b n đàn em h n đ ng góc sân đ ng kia, chăm chăm nhìn l i. Lép-s o áo phanh ng c, đi u thu c ng m l ch bên mép, m t nheo nheo nhìn Lư m đu ngư i như con vư n vào ch n song. H n g m g :

- T i ni li u m ng th t! T i h n coi M t i u v i các cha lính canh b ng n a con m t!

Th ng đàn em có ve m t thì th m v i Lép-s o :

-

tui ch y ra mách m y ông lính gác, các ông vô n n t i h n m t tr n báng súng cho bõ ghét nghe? T i h n đang d n d n nhau r a, ch y không k p mô!

Th ng này co giò đ nh ch y ra c ng, Lép-s o b t th n túm ch t c áo th ng này lôi gi t l i. H n nh ph t cái tàn thu c đang ng m, vung tay tát th ng này m t tát tai ngã dúi xu ng đ t, r i ch i :

-

ngu!

Lư m nghe ti ng huýt gió c a Ng nh làm nhi m v c nh gi i, báo tin t i lính gác s p s a đi vào. Nó h n h n h i g p :

- Ch huy trư ng có bi t b n V liên l c hi n nay đâu không?

- Em V cùng b b t v i tôi. Có l chúng đưa em v giam lao Tòa Khâm. Lư m mu n h i thêm có ph i ông b b t vì có đ a ph n b i ch đi m không?

Nhưng xa xa ti ng huýt gió c a Ng nh càng vang to, thúc bách hơn. Nó v i vàng nh y đ ng xu ng vai các b n, t t nhanh xu ng đ t. Khi M -Lai-tàn-t t cùng v i hai tên lính tay dùi cui, tay súng đi vào đ n sân lao thì Lư m và các b n đang chơi trò nh y c u.

Trưa hôm sau, Lư m và các b n trong đ i l i s a so n nư c trong và bánh mì

đ ti p t cho Ch huy trư ng. Nhưng khi nó trèo bám lên khuôn c a, g i to nhi u l n, nó m i bi t xà lim tr ng không.

Lư m và các b n không ng lon nư c và lát bánh hôm qua là b a ăn cu i cùng c a Ch huy trư ng m t tr n khu C Phùng ông.

Mư i hai gi đêm hôm qua, b n m t thám Pháp đã bí m t đ n xích tay ông cùng v i năm ngư i tù khác b lên xe b t bùng, ch th ng vào à N ng. Không d hàng khu t ph c n i, chúng đã hèn h b n ông và năm ngư i tù đó

trên bãi bi n bán đ o Sơn Trà, r i ném xác xu ng bi n.

2

Vi c Ch huy trư ng b đưa đi m t tích trong đêm và tin V -to-đ u b b t cùng v i Ch huy trư ng, có th hi n nay đang b giam lao Tòa Khâm, làm Lư m bàng hoàng, choáng váng. Hai đêm li n nó n m mơ th y ông... Nó th y mình cùng v i c

i đang t p h p trư c sân chùa T àm. Ch huy trư ng xu ng ng a bư c nhanh lên các b c Tam quan, v i đôi ng l m bùn đ t chi n hào. Kh u súng săn voi đeo bên vai. Cái mũ c i Ti p Phòng Quân màu c úa, quai mũ ôm vòng hai bên má và cái c m râu m i c o xanh bi c. C p m t sâu và

r t sáng, nghiêm ngh lư t nhìn c

i, như ông đang cân nh c, ư c lư ng

228

s c vóc và lòng can đ m c a m i đ i viên đ giao nhi m v ... Lư m choàng t nh th y hai má mình ư t đ m nư c m t.

“... R t có th không ph i m t tháng, hai tháng mà ph i m t nhi u tháng nhi u năm n a, chúng ta m i đánh đu i đư c h t b n cư p nư c bán nư c gi i phóng đư c T Qu c, gi i phóng thành ph thân yêu c a chúng ta... N u th h chúng tôi chưa làm xong đư c s m nh l n lao này, thì th h các em ph i n i ti p x c t i, hoàn thành cho b ng đư c...”. L i khuyên d n hôm nào c a ông trư c gi ra tr n lúc này l i vang v ng trong trí nh Lư m, v i m t ý nghĩa m i m khác thư ng; giúp nó bình tâm tr l i nâng đ nó trong cu c chi n đ u không đ ng đ i, không ngư i hư ng d n, ch huy.

Nó gi c giã thôi thúc Lư m g ng g i làm t t nh ng vi c mà chính nó t đ ra. Vi c quan tr ng nh t là hàng ngày nó cùng v i các b n trong đ i, ki m nư c trong đ vào các ng bơ c a các anh b giam trong hai dãy “ca-sô âm ph ”

thòng xu ng. Xe nư c v a v là b n tr đã có m t quanh h nư c đ giành múc nư c trong nhưng vì tranh giành quá h n lo n nên dù nư c múc đư c trư c cũng đ c ng u, khăng kh ng mùi bùn, mùi rác. Dù chính hàng ngày đ u ph i u ng th nư c đó, có khi còn đ c b n hơn, nhưng ph i rót cho các anh, Lư m và các b n đ u th y kh tâm.

Mu n ki m đư c nư c trong, nh t thi t ph i đi làm c -vê. Lư m bàn v i các b n, ch n ra b n đ a cùng v i Lư m n a là năm, s c vóc hơn c , tìm cách chen b a vào các toán tù đang s p hàng trên sân lao, đ i xe các công s đ n ch đi. Nhưng l n nào Lư m và các b n cũng b g t l i. Các công s không ch u nh n tù con nít đi làm c -vê.

* * * * *

M t bu i sáng tù đi làm c -vê đã vãn h t, trong sân lao ch còn l i tù con nít, m y ngư i già y u, vài anh tù m i vào hôm qua, chưa có công s nào l y đi làm.

Không có vi c gì, tù con nít, ngư i già y u kéo ra đ ng chen chúc sau khuôn c a s t đóng ch t c a l p tư ng trong, nhìn ra c ng chính. Trên nóc c ng chính có cây c t c ng n, ngã ch ch ra đư ng.

Bu i sáng, m t ti u đ i lính ng c do Viên đ i ho c tên cai đi u khi n, súng vác vai, hô c ê đi qua hai cánh c ng chính m r ng t p h p thành hàng ngang trên đư ng, làm l kéo c . Nh ng ngư i tù không đư c đi làm c -vê, thư ng đ ng ch c đây ch b n lính m c ng ra kéo c , s nhìn khúc đư ng ph lác đác có ngư i qua l i, dù ch mươi phút. B n tù con nít b giam gi lâu ngày gi a hai l p tư ng cao vòi v i nhìn ra đư ng ph v i ánh m t háo h c, thèm khát trông th t t i nghi p!

Sáng nào có M t i u đ ng trong sân nhìn ra Viên đ i, tên cai đi u khi n lính làm l kéo c r t hùng dũng, oai v . Ti ng hô “Gác-đ -bu p -rê-dăng-tê! !”

nghe r t dõng d c, đ ng t n sân lao bên trong cũng nghe ti ng. Nhưng sáng nào v ng m t M t i u, b n lính ng c đ u làm qu y quá cho xong chuy n. Chúng kéo ra ch b n năm đ a như đi d o mát, súng vác ng nghiêng. Chúng kéo phăng c lên, không hô hi c gì h t, r i đi sang bên kia l đư ng hút thu c, ăn quà. Sáng hôm đó, M -Lai-tàn-t t đi u khi n vi c kéo c . M -Laitàn-t t giao cho m t tên kéo c , còn h n và nh ng tên kia xúm l i quanh m y gánh hàng quà, bánh canh, xôi b p, bún bò... nói cư i toe toét. Lá c tam tài v a kéo lên lưng ch ng c t, anh tù điên đ ng sát bên Lư m, hai 229

tay n m ch n song s t c a lay lay, r i b t ng kêu toáng lên :

- Ông M t i u ơi là ông M t i u ơi! Ông ra mà coi quân lính c a ông kéo c i Pháp mà như kéo tù vô xà lim! Không p -rê-dăng-tê, không , không ó

c t chi h t a!

T i lính ng c ho ng h n, đang nhai xôi ph i nh xôi, d i thu c, v t tô bún đang ăn d , ch y v i sang đư ng t p h p, và kéo c th t nhanh lên ng n. M -Lai-tàn-t t v a s v a cáu.

- T cha th ng điên! - H n ch i và cúi nh t n a viên g ch, th ng tay nh m đ u anh tù điên mà ném.

Viên g ch va vào ch n song kêu “coong!” và d i b t tr ra. V a lúc đó M t i u t trong nhà đi ra, h i :

- Cái gì? Cái gì?

Anh tù điên ôm đ u m u máo, lu loa nói v i M t i u b ng th ti ng Tây b i h l n quen thu c c a anh :

- Mông d ch n ng! L y - Anh ch vào M -Lai - kéo lơ đ -ra-pô phăng-xe - Anh làm đi u b kéo c - con l y kéo p -ri-son-ni-ê vô xà lim. Nông gác-đ bu, nông p -rê-dăng-tê, nông ! - Anh ch p tay Lư m làm đi u b kéo tù - Moa ráp-po mông d ch n ng - L y lăng-xê moa viên g ch - Anh ch viên g ch

- moa cát-xê la-t t - Anh ôm đ u nhăn nhó khóc hu hu như b viên g ch ném trúng đ u.

M t i u nh n ra Lư m, li n h i :

- Bé con, đúng như v y không?

- Thưa ông quan hai, đúng như v y!

M t i u quay l i nhìn M -Lai đang đ ng ch t đi ng, m t c t không còn gi t máu.

-

con l n!

M t i u g m lên. H n bư c l i gi t ph t cái lon cai trên ng tay áo M -Laitàn-t t, vung roi qu t t i t p lên vai, lên lưng. V a qu t v a ch i :

-

súc v t nhơ b n!

súc v t nhơ b n!

M -Lai-tàn-t t c ph i đ ng gác-đ -bu mà ch u đòn, mi ng l p b p van l y :

- Mông d ch n ng! P c-đon-nê moa!...

N u lúc đó không có m t chi c xe Jeep phanh rít đ x ch trư c c ng lao, thì

ch c viên cai ng c này s b đánh cho đ n kỳ ngã g c. Chi c xe do m t tên lính da đen lái. Hai tên Pháp xu ng xe, bư c qua c ng lao, tên lính đeo ti u liên “mát” và viên đ i đeo súng l c. Chúng chào M t i u và đưa gi y t gì

đó, Lư m tò mò l ng nghe viên đ i Tây báo cáo v i M t i u. Nó đư c bi t chúng m t công s có tên là Poste Militaire (bưu đi n quân s ), c n xin ba ngư i làm c -vê.

Viên qu n ngư i Vi t, phó đ lao, m cánh c a s t bư c vào, ch n ba ngư i tù l n tu i, d n ra ngoài cho viên đ i Tây. Viên đ i h i :

- Trong ba ngư i, có ngư i nào bi t ti ng Pháp không?

Viên qu n h i l i, c ba l c đ u.

Lư m liên thò cánh tay qua c ng s t, nói to :

- Thưa ông đ i, tôi bi t ti ng Pháp!

- Mày nói ti ng Pháp khá không? - Viên đ i bư c đ n g n Lư m h i.

- Tôi nói không đư c đúng m o l m.

Viên đ i nhún vai :

- Th là mày hơn tao. Tao không bi t m t ti ng Vi t nào. 230

Cánh c a s t m ra. Viên đ i g t l i m t trong ba ngư i và kéo Lư m thay vào đó. Y quay l i h i viên qu n phó đ lao :

- Ông đ ng ý ch ?

-

ng ý - Viên qu n cư i, b t tay viên đ i.

- Chúng ta đi thôi! - Viên đ i h t đ u r t đi u v i Lư m và ch ra xe. S may m n quá b t ng làm cho Lư m vui m ng đ n ngh n th . Nó ch k p quay l i ngo c ngo c tay v i các b n đ ng chen chúc đ ng sau cánh c a s t và đi g n như ch y ra ch chi c xe Jeep đang đ . Nó th y tim mình đ p thình th ch trong l ng ng c. Nó lo s viên đ i tây, th ng M t i u và c t i lính ng c n a s đ i ý, gi nó l i vì chúng ch t nh ra: th ng tù con nít này đã

t ng hai l n li u lĩnh vư t tù...

3

S Poste Militaire (g i t t là s P t) đóng dãy nhà m t t ng còn sót l i trong khu v c Trung b ph cũ. H u h t nh ng ngôi nhà kiên c trong khu v c đã b quân ta đánh s p thành nh ng đ ng g ch v n, trư c khi rút kh i Hu .

ng sau s P t, cách m t khu vư n r ng m c lút c d i, là ngôi nhà hai t ng r ng thênh thang c a m t công s khác cũng c a b n nhà binh Pháp, có tên là Coopérative Militaire (c a hàng nhu y u ph m quân đ i). S này cũng có

m t toán tù lao Th a Ph hàng ngày đ n làm c -vê. Toán tù g i t t công s này là s “C p”.

s P t ch có thư t , gi y má, nh ng gói bưu ph m l n nh x p thành dãy trên các giá g kê d c sát tư ng. Trong khi đó bên s C p, các gian bu ng ch t cao đ n tr n nhà nh ng hòm đ h p, bánh k o, rư u, thu c lá và nhi u hàng hóa v t d ng khác trông đ n ng t c m t. Xe ô tô l n nh ra vào r m r p su t ngày, mua hàng, ch hàng đ n nh p kho... Công vi c chính c a toán tù làm c -vê s C p là x p hàng hóa lên xe, chuy n hàng hóa trên xe x p vào các kho.

Làm c -vê s C p h t s c n ng nh c và thư ng x y ra tai n n. Vì các hòm hàng hóa n ng hàng t , hàng n a t , ch c n sơ ý m t chút là hòm rơi, lăn đè

nát tay, nát chân. Nhưng đó chưa ph i là đi u kh s nh t c a anh em tù. Hôm đ u tiên bư c vào s làm c toán tù hoa m t vì c a ngon v t l x p như

núi quanh mình. Anh nào cũng hí h ng, chuy n này ch c v b . H hy v ng s l y c p đư c đ h p, bánh k o. Nhưng ch sau m t ngày h đã bi t mình l m. B n Tây làm s “C p” đ u là t i ác ôn, cô h n, đánh đ p tù tàn b o không thua gì nh ng t i chuyên ngh tra t n các S m t thám An ninh. Hung d nh t là m t tên đ i Tây, anh em tù g i là

i-lùn.

i-lùn ngư i

th p nhưng r t to ngang nên ngó g n như vuông. M t h n tròn to như cái đĩa tây, bóng loáng, râu ria c o nh n thín, c p m t c a loài thú d ăn th t ngư i. H n có s c kho kh ng khi p c a tên đô v t ho c c t h ng n ng. M t l n h n b t g p m t ngư i tù ăn m y mi ng bánh bích quy rơi ra t cái hòm v . H n l ng l ng túm hai c chân anh ta, nh c b ng lên như nh c con gà, d ng đ u anh vào cái hòm g , máu m m, máu mũi anh c ra như x i, m y mi ng bánh v a nu t trào ra mi ng cùng v i máu.

M i bu i chi u, trư c khi lên ô tô v lao, h n b t tù x p hàng ngang, c i h t qu n áo đ ki m soát. Ch c n tìm th y m t mi ng bánh, m t cái k o, h n 231

cũng đánh cho máu ch y tràn m t.

i làm c tháng tr i mà chưa ngư i tù nào ăn c p n i cái k o. Chân gi m xéo lên đ h p, bánh, k o, trong lúc th t ru t th t gan vì đói, qu là m t c c hình.

i-lùn có con chó béc-giê to b ng con bê nh , lông xám như lông chó sói và

cũng th p lùn như h n. H n g i con chó là R ch. Con R ch không r i h n m t bư c và là m t tên tay sai vô cùng đ c l c trong vi c hành h , đôn đ c, ki m soát tù nhân.

ng t xa,

i-lùn nhìn th y m t anh tù nào đó tr n vi c, làm

vi c u o i, ho c l y c p m t th gì đó, h n ch c n ch tay huýt lên m t ti ng là con R ch lao vút, xô ngã anh ta xu ng đ t và c n xé t tơi. Có anh tù

khi p đ m con chó đ n phát điên.

S P t cũng như s C p, quan và lính làm vi c đ u là b n Pháp, không có tên lính ng y nào. Nhưng b n s P t, tuy là lính tráng nhưng đ u có dáng công ch c b di n t t , l ch s . Chúng không ch i m ng, đánh đ p tù ngay c tên lính gác cũng v y, m c dù tên này có b n m t c a tên găng-tơ gi i ngh . H n nói v i Lư m :

- Tao không thích đ i x v i mày như b n kia - H n h t hàm tr sang b n s C p - Làm xong công vi c t i mày có th đư c ngh ngơi. Ch yêu c u t i mày không đư c tìm cách ch y tr n. N u chúng mày ch y tr n, tao bu c cái này ph i lên ti ng - H n v v bàn tay lông lá vào báng kh u ti u liên “mát” nhún vai nói thêm -

ng làm cho nó ph i n i gi n!

Lư m phiên d ch l i cho hai ngư i l n tu i cùng đi làm v i nó. Tên đ i đ n l y tù đi làm tên là Buy-va, ph trách văn thư c a s . H n giao vi c hàng ngày cho ba ngư i tù. Hai ngư i l n gánh nư c ngoài b n sông Hương đ đ y hai cái b xi măng phía sau khu nhà b p. Lư m quét tư c làm v sinh khu nhà , nhà làm vi c và thông ngôn.

Giám đ c s tên là I-tai, đóng lon quan hai.

Quan hai I-tai đã đ ng tu i, ngư i cao, g y, lưng gù gù, đ u hói, đeo kính c n. I-tai có dáng d p ông giáo trư ng làng hơn là sĩ quan quân đ i vi n chinh. Y có v ngư i Vi t, m t m me Tây béo ph c ph ch. Hai v ch ng m t gian phòng l n cu i dãy nhà làm vi c.

Hôm đ u tiên đ n s , quan hai I-tai h i Lư m :

- T i sao em b b t?

- Ngư i ta tình nghi tôi là liên l c c a Vi t Minh... Nhưng không ph i. I-tai nhún vai :

- N u đúng là liên l c c a Vi t Minh cũng không sao. Pháp, trong tr n đ i chi n v a qua, cũng có nhi u thi u niên l a tu i em là liên l c c a quân du kích.

Bu i trưa, y cho ba ngư i tù m t mì l n. Và cũng trong ngày hôm đó, ba ngư i tìm đư c trong đ ng rác sau khu nhà b p, ba cái thùng v đ h p, đ ng nư c sông Hương mang v nhà lao.

4

Hai ngư i tù cùng đi làm c -vê v i Lư m, m t ngư i tên T ng, m t ngư i tên B n. T ng tr c ngoài năm mươi tu i, B n m i x p x ba mươi. Anh B n là ngư

dân, sinh ra và l n lên trên m t nư c đ m Chu n - m t đ m nư c m n l n n i li n v i phá Tam Giang. Ngư i ta g i anh là dân thu đi n. Anh có gương 232

m t th t thà ch t phác, hi n lành. N a ngư i trên c a anh B n v m v không chút cân x ng v i n a ngư i dư i, nhìn gi ng như hai m nh thân th c a hai ngư i ch p vào nhau. Riêng hai bàn tay anh to l n m t cách kỳ d , đen đúa, n t n , s n sùi nh ng l p chai dày c p, các đ u ngón tay mòn v t như b mài. Anh cho bi t, m i b y tám tu i, ngày nào anh cũng ph i ngâm mình dư i nư c dùng mư i ngón tay moi cát, rong thành rãnh dài, đ b t tôm r n, tôm sú.

Tho t nhìn cũng đoán bi t anh c đ i ch quen s ng trên thuy n, trên m t nư c. Anh đi trên m t đ t v ng v , l ch b ch như con v t. C con ngư i anh lúc nào cũng b c lên mùi tanh tanh, mùi tôm cá, mùi lư i ư t, mùi lòng thuy n...

- Anh có ph i du kích không? - Lư m h i.

- Không. Tui ch ch thuy n cho các eng b đ i đ a phương huy n qua phá

Tam Giang. Trong vùng có đ a ch đi m, báo cho Tây. R a là lính Tây đi canô lùng vây b t tui đang làm ngh gi a phá. T i h n quăng l u đ n vô đò tui, r a là c đò, c lư i, c đ ngh làm ăn chìm h t!... Ch h có th tui v thì

cũng ch t đói thôi chú . Còn đ ngh mô n a mà làm ăn... - Anh nói, m t bu n thiu nư c m t rơm r m...

Nhìn anh, Lư m th y thương cũng mu n khóc theo. Nó nói :

- C n cóc chi anh! T i h n mà th anh v , anh tr n luôn lên núi đi V Qu c oàn, đánh ch t cha t i h n đi! Chưa ch ng anh em mình l i g p nhau trên đó cũng nên.

- E r i cũng ph i đ n nư c đó thôi chú em - Anh nói mà m t v n r u r u. Lư m n y ra ý mu n đư c giúp đ , bênh v c, che ch anh, như v i t i th ng Thúi, Ng nh, Lanh... Nó th y anh ta tuy l n tu i, to xác, mà còn kh kh o hơn c m y đ a đò, thân tù đi làm c -vê mà anh siêng năng như làm vi c nhà.

t đòn gánh lên vai là anh chúi m t, chúi mũi, gánh h t chuy n nư c này ti p chuy n nư c khác. Gánh nào hai thùng nư c cũng đ y m p. Gánh su t bu i sáng, anh không ngh l y m t l n. Trong lúc đó lão T ng ch gánh hai thùng lưng l o; và anh gánh đư c ba chuy n, lão T ng m i gánh đư c m t chuy n. Nhưng anh không h chút so bì. Th y v y, Lư m n i cáu :

- Răng anh d i r a? Vi c chi mà anh ph i nai lưng ra làm l y m t mình?

tui nói v i th ng đ i Tây, chia đ u công vi c, m i ngư i gánh m t b .

- Thôi chú , ngư i ta y u, mình m nh đ đ n nhau.

- Y u! - Lư m d n gi ng, bĩu môi.

V i lão T ng, không hi u sao, ngay hôm đ u tiên Lư m đã th y ghét cay ghét đ ng. Tuy ngoài năm mươi tu i lão T ng còn khá l c lư ng, nhưng lão c gi v gi v t như m y u l m.

Khuôn m t lão cho t, hai tai như tai chu t, vành tai m ng lét g n sát vào da đ u, c p m t hùm h p hay l m lét nhìn tr m. Toàn b con ngư i lão t v m t gi ng nói, đi u b , dáng đi, toát ra m t v gì v a ti ti n, v a x o quy t. Sau m t ngày cùng đi làm v i lão, Lư m th y ghét lão hơn. H c nhìn m t lão là Lư m th y n i khùng, mu n gây l n, đ p l n. Nhưng nó bi t n u đ p l n, nó s b cho nh đòn. Vì đ ng sau cái v l kh c a lão là m t s c kho đáng s . Có hôm, nó b t g p ch v i hai tay và đ u g i, lão đã u n m t thanh s t to b ng ngón chân cái.

M i l n t i Tây g i lão đ n đ sai lão vi c gì, lão d m t ti ng th t to, ba chân b n c ng ch y l i trư c tiên, ch p tay, cúi đ u, hai đ u g i hơi khu xu ng, 233

mi ng chúm chím cư i ru i... “Ch c n ch p thêm vô ch xương c t c a lão ta m t cái đuôi, ngúc ngo c, ngúc ngo c, là thành con chó ch u trư c m t ch !”. Lư m v a thông ngôn, v a t c t i nhìn dáng b lão và nghĩ v y. H t i Tây v t m t m u bánh, m t cái tàn thu c lá, lão nhào t i v ch p v i như s Lư m và anh B n tranh m t. Ch p đư c, lão th i th i qua, đưa lên mi ng.

Lư m n i điên, quát :

- Ông làm cái chi r a? Có đói ch t cũng ph i gi th di n không Tây h khinh cho ch ?

Lão vênh m t lên, m t gư m gư m nhìn Lư m :

- Ngư i mô lanh tay thì ngư i n đư c! ... m nó ch ! - Lão v a tóp tép nhai v a ch i đ ng - ã mang cái thân th ng tù còn nói phét nói lác! Th v i ch ng di n!

Lư m gi n run ngư i. Nó ch mu n qu t cái gi lau nhà đang c m trong tay vào m t lão. Ph i c h t s c nó m i ghìm l i đư c. Nó nh m t bãi nư c mi ng xu ng đ t, l y chân chà đi chà l i, r i quay m t đi. Trưa hôm đó Lư m h i anh B n :

- Anh có bi t th ng cha đó làm chi mà b b t không?

- Nghe mô làm Vi t Minh xã...

-

i mô Vi t Minh l i có th ngư i như h n! - Lư m kêu lên, gi n d như có

ai ném rác vào m t - Nh t đ nh tui ph i h i cho ra th ng cha n làm chi?

Bu i trưa t i Tây trong s xu ng ăn trưa gian nhà l n n m trong dãy nhà

ngang. T i h n ăn xong Lư m ph i quét nhà, d n bát đĩa đem xu ng nhà

b p, lau s ch bàn gh .

Dù đói m m ngư i, c m y tháng li n không ng i th y mùi th t, nhưng lúc d n bàn Lư m đã trút t t c th c ăn th a, th t, cá và nh ng m u bánh v n vào cái xô r i xách đ h t xu ng c ng ngay trư c m t t i Tây. Chúng nhìn Lư m và không kh i ng c nhiên.

Hôm đó, chúng ăn xong, Lư m còn m i b n lau sàn nhà tòa nhà chính, lão T ng li n ch y vào, trút t t c th c ăn th a vào cái thùng v đ h p c a lão. Lão còn dùng ngón tay vét các đĩa th c ăn, r i đưa ngón tay lên mút. Lão hí

h ng xách lon th c ăn th a đi ra g c cây gi a sân, s a so n ng i đánh chén. B n Tây ng i u ng cà phê, hút thu c trư c hiên nhà, ch tr lão T ng cư i hô

h . Lư m đ ng trên b c tam c p dãy nhà chính, nhìn ra, gi n tím m t. Nó

l ng l ng xách cái xô nư c rác lau nhà, đi ra g c cây lão T ng đang ng i. B t ng nó trút c xô nư c đen ngòm vào cái lon th c ăn th a, làm lão T ng không k p tr tay.

- Ui chao! - Lão T ng kêu thét lên, c p m t tr n ngư c như b t thình lình b bóp c . Lão tr ng tr ng nhìn cái lon l n th c ăn th a, đen ngòm nư c rác, khuôn m t cho t rúm ró, nghi n răng kèn k t. Lão nh y ch m vào Lư m, đ nh đè ng a mà bóp c .

Lư m ph n ng r t nhanh, qu t luôn cái bao t i lau nhà vào trúng gi a m t lão. Cái kh t i ư t sũng nư c, v n tròn quanh m t lão. Lư m nh y lùi ra xa, nh t m t hòn g ch v , đ ng th th .

Lão T ng gi t cái kh t i ư t ra kh i m t. Nư c b n ch y ròng ròng trên tóc, trên hai má, trên mi ng, trên c m lão. Lão v a d i m t, v a kh c nh , mi ng sùi b t mép g m g điên d i.

- T cha mi! Tau mà không gi t mi, tau không k làm ngư i!

234

Không c n n nang gì n a, Lư m ch i l i :

- Mi là đ chó ch t! Mi có mu n v tan óc chó mi ra thì c đ n đây! Tau còn nh nhưng lo i ngư i như mi tau đã đ p b óc kh i th ng!

Lão T ng cúi ch p m t thanh s t r n m lăn lóc g n đó. N u th ng lính gác không k p th i ch y đ n thì ch c đã x y ra đ máu.

- Chuy n gì th ? - Th ng lính gác h i, trán cau l i, h t nhìn Lư m l i nhìn lão T ng.

Lư m ch vào lão T ng, tr l i :

- L i d ng lúc tôi v ng m t, h n đã l n vào phòng ăn, làm b n đ đ c v i nh ng ngón tay dơ b n c a h n. H n còn đ nh gi t tôi v i thanh s t c m trong tay kia.

Lão T ng quỳ s p xu ng, vái l y vái đ th ng Tây. Lão ch vào Lư m, gào lên

:

- B m quan l n, th ng n là Vi t Minh đ u s . H n ch rình đ gi t các quan l n. Xin quan l n gi t ch t h n đi mà tr h u h a... Nhìn dáng đi u c a lão lúc này, Lư m tin ch c r ng n u th ng lính gác chĩa kh u ti u liên vào ng c mình mà nh ng c băng đ n, lão s nh y d ng lên vì

vui thích h hê. Nhưng lão quên ph t là th ng Tây không bi t ti ng Vi t. H n ch vào lão đang quỳ m p, h i Lư m :

- H n nói cái gì?

- H n t cáo v i anh tôi là Vi t Minh. Tôi không ph i Vi t Minh, ông quan hai giám đ c nói r ng, n u là Vi t Minh cũng không sao, vì trong đ i chi n v a qua có r t nhi u thi u niên Pháp đã làm liên l c cho quân đ i kháng chi n. Còn h n, h n t nh n h n ch là m t th ng điên b n th u. Th ng lính Tây quay sang h i lão T ng :

- Tu es un sale fou? - Mày là m t th ng điên nhơ b n?

Lão T ng nghe ti ng phu, tư ng là phu phen, li n g t l y g t đ :

- D b m quan l n tôi là phu, tôi là phu, còn th ng n m i đúng là Vi t Minh!

Th ng lính gác vung cây roi c c bò qu t lên lưng lão m t roi r m máu, nhún vai nói :

- V i b n điên thì ph i tr l i b ng roi!

5

Ch sau hai tu n l đi làm c -vê, Lư m đã gây đư c tín nhi m v i h u h t b n Tây s P t, t tên giám đ c s cho đ n tên lính gác. Nó quét và lau nhà

th t s ch, c a kính c a ch p đư c lau chùi sáng choang. Có hai khuôn kính phòng làm vi c b v , nó đ ngh v i viên đ i văn phòng, l y hai t m kính m t cánh c a h ng d ng trong kho, thay vào, viên đ i nói :

- Ph i ch thuê th l p kính.

- Tôi có th làm đư c.

Lư m khéo léo dùng mũi dao c y l p ma-tít, l y ra hai t m kính nguyên. Nó

đem l p vào hai khuôn kính v , dùng nh ng chi c đinh nh đóng gi t m kính và trát ma-tít. Viên đ i trư ng nhìn Lư m thay kính, g t đ u khen :

- T t! R t t t!

Trưa hôm đó, h n cho Lư m m t mì l n. Nó không ăn mà gói mì l i, c t vào b cói.

- Sao mày không ăn?

235

- Tôi mang v cho các b n tôi trong tù. trong đó, chúng nó đói l m. Viên đ i bư c đ n, nâng c m Lư m lên, nhìn sâu vào m t nó, nhún vai, r i im l ng b đi. Thái đ khó hi u c a viên đ i làm nó b n ch n, lo l ng. H n tin mình hơn hay h n b t đ u chú ý nghi ng ? Nhưng r i nó quy t đ nh: M c dù

th nào cũng không đ t i h n khinh mình. Ch c t i h n bi t th a mình là V

Qu c oàn.

M t trong nh ng công vi c hàng ngày c a viên đ i là đóng d u bưu đi n vào các phong thư. Lư m b t g p nhi u l n h n nhìn nh ng đ ng thư đ đ y trên bàn, nhún vai chán n n. Lư m lân la, ch đ ng thư nói :

- Ông hư ng d n tôi cách làm, tôi có th giúp đ ông. Viên đ i b ng lòng. Vài bu i đ u nó đóng d u còn lóng ngóng và ch m. Nhưng đ n hôm th ba, nó đã đóng thành th o và nhanh không thua gì tên đ i.

Trên các ngăn giá g ch y d c theo tư ng, x p đ y hàng nghìn gói bưu ph m l n nh , bao bì b ng v i thô các-tông. M i bu i sáng vào quét d n, Lư m t n m n đ c đ a ch ghi trên bưu ph m: Paris, Nixơ, Boóc-đô, Mác-xây, Tunisie, Mar c, Ôrăng... g n như đ m t các đ a danh quen thu c mà trư c đây Lư m đã h c v đ a lý nư c Pháp và các nư c thu c đ a Pháp. Nhi u gói bưu ph m đ quá lâu không có ngư i nh n (nh ng tên lính vi n chinh này ch c đã ch t tr n). V b c b rách, đ v t bên trong rơi ra. Có nhi u th r t h p d n: cá

h p, th t h p, s a h p, bích quy, socola, k o, thu c viên, thu c tiêm v.v... Lư m ch thoáng nhìn, nư c b t đã a đ y mi ng, nh c nh i các chân răng. Ki m gi đư c không l y c p là c m t th thách l n. Và l y c p cũng không ph i là chuy n khó l m. Lư m đã nhi u l n nghĩ đ n. Ch c n b n Tây ngó lơ

đi m t chút, nó s chu i m t vài th vào cái kh t i lau nhà, r i đàng hoàng xách ra ngoài, đi qua ngay trư c m t b n chúng. Nhưng nghĩ l i th t k , cái kh năng b chúng phát hi n không ph i không có. Và như v y th t nh c nhã

ê ch . i u quan tr ng hơn n a m i d tính v k ho ch s p t i s h ng bét...

M i ngày đi ra sông gi t kh t i lau nhà, xách nư c (v i th ng lính gác xách súng kèm theo sau lưng) Lư m nhìn sang bên kia b là ch ông Ba, nhìn xu ng phía dư i là

p á, nhìn l i phía sau là con đư ng Ch C ng,

t M i,

ăn thông ra cánh đ ng ư ng Ngang, An C u... K ho ch y c l n d n mãi lên trong đ u nó. Nh đ n hai l n vư t tù th t b i trư c đây, không lúc nào nó không t nh : “L n này ph i chu n b th t ch c ch n, không th li u m ng như hai l n trư c. L n này mà th t b i, vào n m “ca-sô âm ph ” là cái ch c!”

T ngày đư c đi làm c -vê s P t, Lư m r t ít ng . N m trên n n xi-măng l nh, ôm lưng các b n, nhi u đêm nó tr n tr c, thao th c đ n t n khuya, r t khuya... Nó nghi n ng m t ng bư c k ho ch mà nó phác đi, phác l i nhi u l n trong đ u. Bư c th nh t nó cho là bư c khó nh t là gây đư c lòng tin v i b n Pháp s , đ chúng lơi l ng d n vi c ki m soát, canh gác. Nh ng công vi c chúng giao hàng ngày, Lư m làm r t chu đáo, vư t c m c yêu c u c a chúng.

đ c rơi ra t các gói bưu ph m, lúc quét d n, dù có

m t chúng hay không có nó đ u nh t đ lên giá, v i thái đ h t s c d ng dưng. Có l n nó nh t đư c t gi y b c m t trăm dư i g m bàn. Nó đưa cho viên đ i :

- Tôi đoán ti n c a ông đánh rơi.

236

N u không có m t tên lính gác, Lư m không bao gi bư c chân ra g n c ng. C n ra b n sông gánh nư c, gi t kh t i lau nhà, nó đ u nói v i tên lính gác :

- Anh đưa tôi ra b sông.

- Mày c đi đi.

- Tôi là tù. Tôi không mu n đi đâu m t mình không có ngư i canh gác. H có

th nghi ng tôi, và chính anh cũng s b ông giám đ c qu ph t.

- Tao tư ng mày thích đi m t mình hơn. Như v y mày có th d dàng ch y tr n - Tên lính gác tr l i gi ng l p l ng.

- Ch y tr n? Tôi có là điên! Ch nay mai, tôi s đư c th ra, tr v nhà tôi l i đi h c. Hơn n a, tôi bi t anh là m t thi n x , tôi không mu n ăn đ n c a anh.

Th ng lính gác g t gù :

- Mày là m t th ng bé h t s c khôn ngoan.

- úng hơn, tôi là m t đ a tr nhút nhát.

T t c nh ng vi c làm c a Lư m đ u không l t qua m t viên đ i Buy-va. H n báo cáo thư ng xuyên v i viên quan hai giám đ c s . Lư m bi t v y vì thái đ c a viên quan hai I-tai đ i v i toán tù t nhiên đ i khác. Bu ng làm vi c c a h n g n cu i dãy nhà, trong hai tu n đ u h n ra l nh cho toán tù không đư c bén m ng đ n g n. Vi c quét d n bu ng này do m t tên lính da đen m t tr i lính g n đó, vài ngày m t l n đ n quét d n r i v . M t bu i sáng, h n g i Lư m vào phòng, và b o :

- B t đ u t hôm nay, em có nhi m v quét d n làm v sinh phòng làm vi c c a tôi. H t gi làm vi c, em vào đóng các c a s , c a chính. T t c nh ng đ đ c trong phòng tuy t đ i em không đư c đ ng đ n. Em hãy g ng làm cho t t, bao gi ra tù, tôi s tuy n d ng em vào làm lon-ton cho s .

- Cám ơn ông trung úy, tôi h a s h t s c c g ng đ ông vui lòng - Lư m l phép tr l i.

Lư m đưa m t nhìn bao quát gian phòng đ ư c tính công vi c h ng ngày ph i làm. Gian phòng có b n c a s , hai đ ng trư c, hai đ ng sau. M t c a chính và m t c a ngách đóng ch t. Lư m đoán c a này ăn thông sang bu ng c a v ch ng h n. Hai c a s m ra vư n sau, luôn luôn đóng ch t. Gian phòng khá r ng nhưng đ đ c không nhi u. M t bàn gi y l n, m y cái gh t a, hai giá g x p đ y tài li u. Cách bàn m y bư c là m t t g lim l n, kê

g n sát tư ng, chùm chìa khóa treo l ng l ng khóa. M t Lư m b ng ch m ph i m t v t treo vào cái móc s t đóng trên tư ng, gi a bàn làm vi c và cái t . C nó t nhiên ngh n l i m t cách th t khó hi u. ó là m t cái th t lưng M có nh ng hàng l b c đ ng, đeo trĩu xu ng m t kh u súng l c và b n băng đ n đ ng trong bao da. Thoáng nhìn Lư m đã bi t đó là kh u “côn mư i hai”, b n cùng c đ n ti u liên tôm-xông. T t c , t cái th t lưng, bao da, nh ng băng đ n, kh u súng, đ u m i tinh. Chuôi báng súng và khúc nòng súng thò ra ngoài bao, nư c thép xanh bi c. Ch tay c m b ng nh a c ng màu nâu khía hình qu trám cũng sáng lên l p lánh như m i m c nó: “Hãy c m l y!” Như nhìn ph i m t v t làm mình chói m t, Lư m lư t v i m t sang ch khác. Nó nói nhanh c t đ che gi u n i h i h p c a mình :

- Thưa ông quan hai. M i ngày ch c n m t gi là tôi có th làm xong h t công vi c ông giao.

- R t t t!

Viên quan hai I-tai g t đ u. C p m t màu đ ng thau c a h n nhìn Lư m v i 237

v khá hi n t . Không hi u sao lúc này Lư m càng tin ch c h n là m t ông giáo trư ng làng m t vùng mi n núi nư c Pháp, chuyên d y môn đ a lý

ho c l ch s gì đó, vào th ng quân đ i và đóng luôn lon quan hai. Vi c súng đ n ch c h n chưa tinh tư ng. Có th h n chưa b n phát súng nào cũng nên.

“Không hi u kh u súng l c này t trư c đ n gi v n treo nguyên đó, hay ch treo trong gi làm vi c? H t gi làm vi c h n đeo vào ngư i hay b vào t khóa l i?”

N i th c m c này c c m lên như hòn s i trong đ u Lư m, su t c ngày hôm đó. L y tr i h n v n c treo nguyên đó t trư c đ n nay! Nó l m b m kh n th m.

Sáng hôm sau, Lư m vào quét d n phòng làm vi c c a viên quan hai. Ngay lúc h n v a m c a phòng, Lư m li c nhanh lên tư ng. Kh u súng v n treo nguyên đó. M t n i vui m ng vô c p đ n, tràn ng p c lòng nó. Không nén n i, nó v a lau sàn nhà v a khe kh hát: “ oàn V Qu c quân m t l n ra đi...” Nó không hát thành l i mà ch ngân nga âm đi u. Viên quan hai bư c vào phòng, h i :

- Bé con! Có đi u gì vui thích mà em hát h ng th ?

Lư m gi t mình lúng túng đáp :

- Chi u qua, tôi đư c tin là trong m t hai tu n n a tôi s đư c ra tù. Tôi s đư c g p m tôi. Và có th đư c ông tuy n d ng vào làm vi c s như ông đã h a.

Lau xong c a kính và c a ch p đ ng trư c, Lư m làm như vô tình m hai c a s trông ra vư n đ lau chùi. óng ch t lâu ngày, các qu bàng c a và ch t s t đ u han r , nó ph i nghi n răng, ráng h t s c đ v n. Viên quan hai đang ng i c m cúi vi t trư c bàn ng ng lên nói :

- Thôi! Thôi! Hai c a s y không c n m .

- Nhưng thưa ông, b i bám đ y c c a ch p l n c a kính. N u không m ra, không th lau s ch đư c.

- Th thì lau xong em ph i đóng ngay l i, và v n ch t th t c n th n - H n đưa tay ra hi u v n ch t c a.

- Vâng, thưa ông trung úy.

Lau d n xong trong phòng, Lư m xách xô nư c và gi lau ra lau hành lang. Nó li c nhìn vào, th y viên quan hai đ n ki m tra l i các ch t c a và th v n cho th t ch t hơn. Lư m bi t hai c a s này m ra khu vư n sau um tùm cây c i và hoang v ng. Chúng lo s Vi t Minh đ t nh p vào phòng qua c a s . Năm bu i sáng li n, sau khi Lư m làm v sinh xong, đi ra kh i phòng, viên quan hai giám đ c s đ u đi đ n ki m tra l i các ch t c a. Vi c này làm Lư m r t đ i lo ng i. Nó v t hi u ra, đ ng sau cái v hi n lành “ông giáo làng” c a h n là b n lĩnh m t tên gi c cáo già, luôn luôn c nh giác, đa nghi, không th d dàng b đánh l a. Nó t nh : “

i v i h n, mình ph i h t s c th n tr ng,

khôn khéo m i đư c”.

M i bu i sáng vào quét d n, làm v sinh, dù có m t h n hay không, Lư m đ u gi b hoàn toàn t p trung vào công vi c, không nhìn ngó vào b t c m t đ v t gì bày bi n trong phòng. Riêng kh u súng “côn mư i hai” treo trên tư ng là v t h p d n nh t đ i v i nó, nhưng nó v n h t s c tránh không nhìn qua l y m t l n, coi như không có nó! Tuy v y, ch c n bư c chân đ n c a phòng là Lư m có ngay c m giác nó v n còn treo nguyên đó. M t s i tơ

nh n kéo t cái th t lưng, ch g n bao da, lên đ n nóc t . M t con nh n nh 238

đi đi l i l i trên s i tơ. Nó là v t đánh d u, báo cho Lư m bi t kh u súng không h di chuy n. Nó nhìn con nh n v i ánh m t th t trìu m n. Nó th m g i đùa con nh n là “Chú lính gác kho vũ khí đ n c a ta”.

6

Bu i chi u, đúng b n gi rư i, viên đ i văn phòng, tên lính gác và tên lính lái xe da đen l i ch ba ngư i tù tr v lao Th a Ph .

Ba ngư i tù và tên lính ng i băng sau. M i ngư i tù đ u ôm trong lòng m t cái v đ h p l n đ ng đ y nư c sông Hương, trong leo l o. Ngư i nào cũng c h t s c gi cho nư c sóng r t ít ra ngoài. M i l n xe xóc, nư c sóng ch y tong t ng xu ng sàn xe, Lư m xuýt xoa như b đ t tay ch y máu. Lư m ch có thùng nư c, nhưng anh B n và lão T ng có thêm vài cái v đ

h p đ ng th c ăn th a, bánh mì v n. Chính Lư m đã trút th c ăn này cho hai ngư i. Riêng nó không bao gi đ ng đ n m c d u nó cũng thèm r u nư c mi ng. Do anh B n mà Lư m thay đ i ý ki n, không đ th c ăn xu ng c ng như trư c, mà gom l i trút cho hai ngư i. M i l n Lư m xách xô th c ăn th a đi đ , anh B n nhìn theo, im l ng, không nói gì, nhưng ánh m t anh l v thèm khát ghê g m. Lư m th y thương anh quá. T hôm đó, Lư m thôi không d n rác b n đ l n vào xô. Nó đem trút th c ăn th a vào m y cái lon v đ h p c a anh, nói :

- Anh chia cho lão T ng m t ít.

Anh B n và lão T ng m ng r , ăn dè, đ dành ph n cho b a cơm chi u. Sau cái hôm đ ng đ , Lư m và lão T ng h u như không nhìn m t nhau, không nói v i nhau m t ti ng. Khi c n thông ngôn l i, Lư m ch nói tr ng không :

- H b o hôm nay ch t h cái cây đ u nhà. H d n c n th n không đư c làm h ng mái ngói.

- H d n d n s ch c trư c sân và l i đi vào nhà chính, v.v... Tuy không nhìn m t, nhưng Lư m bi t c p m t hùm h p x o quy t c a lão T ng v n không thôi g m ghè nhìn tr m Lư m.

Không m t vi c làm, c ch nào c a Lư m l t kh i m t lão. Nó tin r ng, lão ch ch cơ h i đ t giác mình v i t i Tây. Lư m lo l ng và u t c nghĩ b ng:

“Không khéo mình không ch t vì t i Tây mà ch t vì tay cái th ng m t ki p này!”

T mình và nh các b n trong đ i đi u tra, Lư m đư c bi t trư c kia lão T ng làm cán b kinh tài trong U ban hành chính kháng chi n xã. Tây càn đ n xã, lão ra đ u thú. Lão l p công v i Tây b ng cách ch h m bí m t chôn gi u vũ

khí, ti n b c, tài li u c a du kích và U ban xã. Nhưng t t c nh ng th này đã đư c chuy n đi trư c đó m t hôm mà lão không bi t. Th là b n Tây b t luôn lão, t ng lao Th a Ph .

Bi t đư c lai l ch lão T ng, Lư m càng lo ng i hơn. Nó nghĩ cách thay m t ngư i tù khác. Nhưng viên đ i văn phòng không đ ng ý. H n không mu n thay ngư i mà h n không bi t rõ. Và hình như h n khoái cái vi c đ ng đ

gi a hai tên tù già, tù con nít. “Chúng đánh nhau, thù h n nhau, t chúng s dò xét t giác l n nhau” - tên th c dân cáo già này nghĩ như v y. Riêng lão T ng, v i giác quan tr i phú c a gi ng chó săn, lão đánh hơi th y Lư m r t rõ. Lão bi t, tuy là con nít, nhưng th ng n - ch Lư m - là lo i Vi t Minh có s n có s i không đ u! Có th nó đang mưu mô làm m t vi c chi nguy 239

hi m, như tr n tù, ném l u đ n, ăn c p súng đ n, tài li u c a Tây, ch ng h n. “N u mình g ng công theo dõi” - lão nghĩ b ng - “phát hi n đư c, báo k p th i cho Tây, thì có th l y l i đư c lòng tin c a cơ S m t thám Pháp. H

s th mình ra và chưa ch ng đư c tr ng d ng cũng nên”. Ý nghĩ đó đã thôi thúc lão không phút nào lơi m t rình r p Lư m.

7

M i bu i chi u đi làm v , bư c qua c ng lao, Lư m đã nhìn th y các b n đ ng chen chúc nhau sau cánh c a sát l p tư ng trong, hong hóng nhìn ra. T t c đ u reo lên :

- Anh Lư m v !

Lư m cư i v i các b n và th y mũi mình cay cay. “T i h n mong mình hơn c mong m v ch ”, nó nghĩ v y.

Nhìn nh ng khuôn m t xanh xao, cáu ghét, l m lem, nh ng c ng tay, c ng chân kh ng khiu l láy, nh ng b qu n áo rách như t đ a xông mùi th i kh m c a các b n, Lư m c m th y b t r t, x u h . Vì trong lúc đó mình đư c t m táp tho thê, áo qu n đư c gi t s ch (gi t xong m c luôn vô ngư i), tr v lao, tóc tai áo qu n còn ư t rư t, thoáng mùi nư c sông... Nó c có c m giác mình ăn tranh h t ph n c a các b n, trong lúc các b n đói khát m m ngư i!...

Th ng Thúi, th ng Ng nh c y mình thân thi t hơn đ ng chen sát bên Lư m. Chúng s tóc, s áo qu n Lư m, xuýt xoa :

- Anh đư c t m sư ng chưa nì! Tóc v i áo qu n anh còn ư t ri, mát rư i rư i nì!...

Nghe chúng nói, Lư m rơm r m nư c m t, nghĩ b ng :

“N u b t mình ph i ch u m t tr n roi da như tr n c a M t i u b a m i vô

lao, mà t i h n đư c ra sông t m m t tr n tho thê, thì nh t đ nh mình s nghi n răng, đưa lưng ra mà ch u...”.

Lư m ng i quây qu n v i các b n dư i g c cây cơm ngu i xác xơ gi a sân lao. Nó k cho các b n nghe quang c nh ph xá, nh ng công vi c hàng ngày s P t... Và nghe các b n k chuy n x y ra trong ngày lao.

- “ca-sô âm ph ” đêm qua t i h n mang đi m t năm ngư i.

- Băng Lép-s o s p tan đ n nơi r i, t i h n đ p l n nhau... Th ng Thúi r t rè h i :

- Anh Lư m nì... s anh làm có cái chi ăn đư c không?

- Toàn thơ t gi y má... g i là s “Bưu đi n quân s ” mà l i.

- R a răng chi u mô cũng th y anh B n v i ông T ng xách v hai ba lon đ

ăn?

-

ăn dư c a t i Tây tau trút cho đó. Tau chuyên môn d n bàn, r a bát đĩa... H ăn thì đư c, nhưng mình là V Qu c oàn ăn r a, Tây h n khinh cho.

- Ph i đó anh - Ng nh nói chen vào - ói ch t thì thôi ch ăn đ dư c a Tây nh c nhã ê ch l m.

- s tau làm thì không có chi, nhưng sát ngay đ ng sau là s “C p”, c a hàng cung c p đ ăn cho t i sĩ quan Tây.

h p, k o, bánh, rư u các lo i,

ch t t ng kho, cao như núi... Các anh làm bên đó đ p lên đ ăn mà đành ch u, không l y c p n i cái k o.

240

- T i răng r a?

- Th ng Tây Lùn coi kho d hơn c p. H n mà b t đư c ăn c p, ch cái k o thôi, cũng ch t v i h n ngay. H n tóm hai c chân xách ngư c lên như xách con gà, r i d đ u xu ng đ t cho đ n lúc trào máu v i đ ăn l y c p ra mi ng m i thôi. Các anh bên đó nhi u l n bàn v i tau, các anh l y c p gi u ra vư n, còn tau mang v lao.

l y đư c chia hai. Nhưng tau c nghĩ làm như r a

mình hóa ra th ng ăn c p, nên tau t ch i.

Th ng Lanh nói :

- Ăn c p c a Tây đ nuôi Vi t Minh thì có chi là x u? Các anh l n ch ng d y t i mình l y súng gi c gi t gi c là chi?

- , mi nói có lý. R a tau s tìm cách l y m t b a bánh bích quy v cho t i bay ăn đã đ i. Sáng ni tau nhìn qua bên đó th y hai th ng Tây bưng ra c m t thùng bánh bích quy v n, đ dư i th m c a ra vào cho con chó béc-giê

c a t i h n ăn. Nhưng con chó ch ng i qua r i b đi. Anh em tù đi qua đi v ngó thùng bánh mà nu t nư c mi ng ng c. Nhưng đ ng vô là ch t v i t i h n ngay. Trưa mai, ch t i h n đóng c a vô nhà ng h t, tau s mò qua xúc tr m m t xô v đãi t i bay.

Thúi nhìn Lư m, ánh m t hi n v lo s . Nó h i :

- Li u có nguy hi m l m không anh? Hay thôi, đ ng n a anh . L t i h n b t đư c, d đ u anh xu ng đ t thì làm răng?

- Th ng Tây lùn d nhưng tau không ng i l m. Trưa mô h n cũng say rư u, ng như ch t. Tau ch g m nh t là con chó, nhưng đ tau li u coi...

* * * * *

Hai hôm tr l i đây, t i Tây s P t l y gian nhà kho m i hôm v n nh t Lư m, anh B n và lão T ng vào bu i trưa, đ ch a m y xe bưu ph m v a t Pháp g i sang. Ba ngư i tù chúng cho ra ngh trưa trong khu vư n r ng m nh mông trư c s . m i ngư i tù chi m bóng m t g c cây. Tên lính gác đã có v tin h không b tr n, nên vi c canh gác có ph n lơi l ng d n. Khi Lư m, anh B n, lão T ng đã n m yên v dư i bóng mát g c cây, nh m m t ng , tên lính gác mò sang bên kia đư ng tán t nh m y o bán rư u, thu c lá, cà phê. Nh ng cái quán này cũng m i đư c m cách đây tu n l . M y o bán quán son ph n loè lo t, ăn m c h hang. H v a bán quán v a làm đi m. Bu i trưa. Th ng lính gác b đi ch ng mươi phút, Lư m đã m m t, ng i nh m d y. Nó nhìn sang hai g c cây g nđó, lão T ng và anh B n đang há

mi ng ngáy như s m. Nó đ ng lên, xách cái xô tôn v n đ ng nư c lau nhà đã

đư c chùi s ch rón ren đi v phía khu vư n ăn thông sang s “C p”. S “C p”

gi này các c a đ u đóng kín mít. Khi còn cách ngôi l u ch ng dăm ch c thư c, nó d ng l i, nép mình sau g c mù u, quan sát khu nhà. Toán tù làm c -vê s “C p” gi này b nh t vào dãy nhà kho tít cu i vư n. Xung quanh hoàn toàn yên tĩnh, không m t bóng ngư i. Con chó béc-giê cũng không th y bóng. Ti ng ve kêu ran ran trên các tán cây. Thùng đ ng bánh bích quy v n b ng các-tông v n n m nguyên dư i b c th m trư c c a ra vào. Nén h i h p, Lư m xách cái xô ch y băng qua kho ng tr ng. Nó v c mi ng xô vào thùng bánh v v n còn khá đ y, m t tay lùa d n bánh vào xô. D ng cái xô đ ng lên, th y còn lưng, nó dùng hai tay v c l y v c đ , b thêm vào xô. G n đ y mi ng xô, nó xách ch y vút qua khu vư n nhanh như tên b n. V đ n g c cây, nó quỳ xu ng c , th d c như v a ch y đ n ch c cây s . Nó b ng th y hai m t m đi, cay xè. ưa tay lên d i m t, nó m i nh n ra c gương m t 241

mình như t m m hôi. Vén v t áo lên lau m hôi, nó b c b i nghĩ: “Ch m i l y c p ít bánh v n đ tênh h ch trư c th m nhà, mình còn ho ng s đ n nư c ni! Không bi t đ n lúc ph i trèo qua c a s l t vô phòng th ng quan hai I-Tai, mình có đ gan không?”. Bánh bích quy tuy b v v n nhưng v n còn thơm ph c. Nhưng Lư m g n như không ng i th y mùi thơm. Nó trút c xô

bánh vào cái bao v i b t đ ng thư b chu t c n th ng mà nó xin đư c c a viên đ i văn phòng. Nó đem gi u cái bao xu ng dư i đ ng lá r ng c nh g c cây bàng gi a khu vư n.

Nó nhìn sang th y anh B n và lão T ng v n há mi ng ngáy vang. Th ng lính gác v n còn m i nh u nh t bên dãy quán. Nó l p t c quy t đ nh ph i ch y sang xúc thêm m t xô n a. Nó mu n th thách mình xem có đ gan đ làm cái vi c th t s m o hi m s p đ n.

Nhưng m i bư c đư c m y bư c, nó đ ng ch ng l i, đ n đo, do d . B n tính li u lĩnh nhưng nó không kh i ch t d khi nghĩ đ n con chó béc-giê hung d lông xám như lông chó sói. Con qu này, Lư m v n ng nó đang quanh qu n đâu đó, nh y ch m ra lúc nào không bi t. Nó b m môi gi n d v i chính s do d , nhát gan c a mình. “Bây gi mà mình tháo lui, đ n hôm đó mình cũng s tháo lui là cái ch c!”. Nó nghĩ v y r i ch y đ n ch p cái bao t i ư t lau nhà

tr i phơi trên c . Nó v t nh trong tr n mi u

i Càng, các anh đ i quy t

t m i ngư i mang theo cái bao b t m d u xăng đ ch ng đàn chó béc-giê

đông đ n hàng ch c con v trí này.

Tay xách cái xô, tay c m cái bao t i ư t, Lư m c m đ u ch y v t qua khu vư n, th ng đ n ch đ thùng bánh v n, v i quy t tâm c a ngư i lính lao lên v trí xung phong.

Lư m v a v c mi ng xô vào thùng bánh, m t ti ng s a choát tai! Con bécgiê lông sói chân lùn, to như con bê, t phía sau b n hoa, lao vút t i. Nó xách cái xô v t ch y. Con béc-giê ch m t i s a r ng đu i theo sát gót chân Lư m. Lư m chưa k p ngoái đ u l i thì đã nghe: “B p!” Nó đ ng kh ng như b lôi gi t l i. B p chân trái rát b ng như l a cháy. Cái mi ng r ng r t dãi con sói xám ngo m ngang b p chân, g m g lôi Lư m tr l i. Nó mu n vùng v y thoát ra nhưng không thoát n i. Nh ng cái răng nh n ho t c m sâu vào th t, nó mu n vùng thoát ra, ph i xé tư c đôi b p th t. Trong cơn ho ng s đ n tuy t v ng, nó b ng s c nh đ n cái bao t i ư t đang c m trong tay. Nó trùm cái t i lên đ u con chó, r i giáng cao cái xô qu t “Chát! Chát!” v i t t c n i gi n d điên khùng. Gi ng chó d r t s b trùm che m t. Lúc này Lư m m i v t hi u t i sao các anh Quy t t quân đánh mi u

i Càng mang báo b

t m xăng đ ch ng chó béc-giê. Con chó ho ng s nh b p chân nó ra, l c đ u, xoay tròn như đèn cù đ h t bao t i ra kh i m t. Thoát đư c hàm răng chó, Lư m v t ch y v đ n ch n m dư i g c cây thì

ngã khu u xu ng c . Nó nhìn xu ng b p chân, máu ch y như t m. B p chân lúc này càng nh c nh i rát b ng. Nó c i qu n, dùng c lau s ch máu. Nó nhai đ i m t n m ng n c , đ p trám sâu cái l răng chó sâu ho m trên b p chân đ c m máu. Xé m t m nh gi , nó bu c th t ch t v t thương. Nó n m v t xu ng c , nư c m t b t tròa ra ư t hai gò má. Nó nghi n răng, rên r : “Tau ph i gi t ch t mi! Không gi t ch t mi tau không k làm ngư i!” Nh l i cái v hung d c a con chó lúc ngo m vào b p chân, đ nh lôi kéo mình tr l i ch thùng bánh cho ch h n ra đ p ch t, Lư m gi n run ngư i, quên ph t c đau. Nó vùng ng i ngay d y, đưa ng tay áo lau khô nư c m t. Nó v n g c cây 242

đ ng lên, đi cà nh c v phía cu i vư n. đây, nó bi t có m t cây bòng sai trĩu qu . Qu bòng l n b ng trái banh tê-nít, nư c qu có v chua g t rúng r ng. Ngư i ta không ăn bòng mà ch dùng đ g i đ u, ho c gi t t y qu n áo. Nó nhìn lên ng n cây, qu dày như sao. Bi t mình lúc này không đ s c trèo lên hái, Lư m nh t m y hòn g ch v ném ngư c lên ng n cây: “B p! b p!”

b n năm qu bòng da xanh bóng r ng xu ng c . Nó nh t l y ba qu . Nó nh t m t đo n dây thép, xâu ba qu bòng thành m t xâu, gác ngang lên hai hòn đá. Nó vun lá khô r ng, gi y v n, nhen l a nư ng ba qu bòng. Ru t ba qu bòng kêu xèo xèo. Th nư c chua g t, rúng r ng trong ru t bòng đang sôi. Da ba qu bòng cháy sém màu than. Nó ch m ngón tay vào, ph i r t ngay l i. Nóng b ng! Nó trút c ba qu bòng vào cái xô, và b c m i qu b ng m t cái lá bàng r ng đ lúc c m b t nóng. Xách cái xô đó ch y băng qua khu vư n m c cho b p chân đau nhói. Con béc-giê lông sói đang n m c nh thùng bánh v n, thè lư i ra th . Cách kho ng b n ch c thư c, Lư m ch p m t qu bòng nư ng còn nóng d y trong xô, t n s c ném v phía con chó. Qu bòng rơi b ch trên n n xi-măng, trư c m t con chó. Con chó ch m ph t d y. Nhìn th y Lư m, nó s a lên m t ti ng rung c a kính, nhe răng, c m đ u lao đ n. Lư m ném liên ti p hai qu bòng còn l i, m t qu trúng b p vào gi a đ u con chó. B ném trúng đ u, con chó n i điên, c n luôn vào qu bòng v a r t xu ng trư c m t. Nó rú lên m t ti ng nghe mu n d ng tóc gáy. Qu bòng d t ch t vào gi a hai hàm răng nh n ho t, như cái nút đen ngòm, nút m m nó

l i.

Lư m đã ch y v đ n g c cây ngh trưa, qu ng cái xô xu ng g c cây. Nó nhót đ n ch anh B n đang ngáy như s m, nh nhàng n m xu ng sát bên anh, úp m t vào lưng anh nh m m t c t ti ng ngáy khò khò như mu n hòa nh p v i ti ng ngáy c a anh. Ch m y phút sau, phía bên s “C p” d y lên ti ng n ào huyên náo tư ng như có ngư i ch t, nhà s p. Ti ng chân ch y, ti ng b n Tây la hét, ti ng chó l ng l n, g m rít, rên xi t. B n Tây s P t đang ng trưa trong các gian phòng, cũng ph i t nh d y xô c a ch y ra sân nh n nhác h i nhau :

- Cái gì th ? Cái gì th ?

Tên lính gác đang nh u ngoài quán rư u, xách súng h c t c ch y vào. Nó

m ng r khi th y ba ngư i tù c a nó v n n m ng dư i g c cây. Tho t nghe ti ng n ào r m rĩ trong khu vư n, nó tái m t tư ng t i tù b tr n. Lát sau, th ng

i-lùn xách kh u súng các-bin đi sang s P t. Nét m t h n h m h m d t n.

i-lùn h m hè nói v i viên đ i văn phòng s P t :

- Con chó quý c a tôi v a b m t k nào đó ám h i. Tôi ch c là b n tù c a ông!

Tên lính gác li n đ ng nghiêm, nói :

- Có l ông đ i nh m. Ba ngư i tù c a tôi n m kia. Và chưa m t phút nào tôi r i m t canh gác chúng.

Viên đ i văn phòng h i v n l i :

- T i sao l i không ph i b n tù c a ông?

- B n chúng đ u b nh t ch t trong nhà kho có khóa.

- Th thì có tr i bi t đư c - Tên lính gác nhún vai nói. Anh B n, lão T ng, Lư m lúc này đã ng i h t c d y. Anh B n th y th ng i-lùn ch tr v phía mình nói xì x v i viên quan hai I-tai, m t ph ng ph ng t c t i; anh s quá, run c m c p :

243

- Chú nghe coi h n đang nói chi anh em mình mà coi b d d n r a?

- Bên s C p có chuy n m t mát chi đó. H n nghi là m y ngư i mình có dính dáng vô. H n có t i h i chi ta c l c đ u thôi nghe!

Th ng

i-lùn cùng v i viên đ i văn phòng, tên lính gác, đi th ng đ n ch ba ngư i. C ba li n líu ríu đ ng lên.

Viên đ i văn phòng h i Lư m :

- Ông đ i bên s “Coopérative-militaire” ng các anh làm h i con béc-giê quý

c a ông y. Trong ba ngư i trưa nay có ai sang bên đó không?

Lư m d i d i m t làm như v n còn ngái ng tr l i :

- Chúng tôi làm sao sang bên đó đư c? Anh lính gác đâu có cho chúng tôi r i kh i g c cây này m t bư c.

Tên lính gác nháy m t v i Lư m. Nó h p háy m t nhìn l i, gi ng như hôm nào hai ngư i nói v i nhau: “Mày là m t đ a bé h t s c khôn ngoan! - Tôi là

m t đ a tr nhút nhát thì đúng hơn”.

Tên

i-lùn tr n c p m t xanh màu r n l c nhìn ba ngư i tù như mu n nhai s ng, nu t tươi h . H n g m ghè nói :

- Chúng mày li u h n! Gi ng Anamít b n th u. Tao mà tìm ra đ a nào, tao s b n ngay!

Lư m bi t t i Tây s P t không ưa t i s C p. Bên đó, t i y ăn u ng phè

ph n, làm t i bên này ghen t c. B n s P t có v khoái chí khi bi t con chó

d như hùm c a

i-lùn b ám h i.

i-lùn xách súng h m h c tr v .

Sau đó m y hôm, Lư m đư c nghe m y anh tù s C p k l i: Ti ng kêu rú

c a con chó làm náo đ ng c s . Lúc h ra kh i phòng nh t thì th y con chó, mi ng ngo m m t c c gì đen đen, rú rít, ch y quáng quàng quanh khu nhà

như đã hóa d i.

i-lùn và b n Tây s C p ph i toát m hôi m i b t gi đư c con chó. Mi ng con chó v n b trái bòng nư ng khóa ch t. i-lùn ôm ch t

đ u con chó, đ nh bóp nát qu bòng đ lôi ra kh i hàm răng chó, nhưng h n b ng kêu thét r y r y tay như c m ph i than đ . Bòng nư ng gi s c nóng r t lâu. H n ph i dùng kìm m k p qu bòng m i lôi ra đư c. Con chó đau đ n đ n phát điên, gi y gi a, vùng v y ghê đ n n i

i-lùn ph i ngã xiêu ngã

s p. L i con chó b th nư c chua g t nóng b ng c a qu bòng nung chín. Ba hôm sau, nó r ng h t hai hàm răng c a và c b n cái răng nanh. Con chó d b nh m t răng, m i l n há mi ng g m g , trông ch th y toàn l i, nhìn r t t c cư i. “Th ng nào chơi cú thi t đ c!” H bình ph m như v y. Lư m v n gi u kín không cho các anh tù s C p và c anh B n, lão T ng bi t mình đã chơi cú “đ c” đó.

Không còn s hàm răng chó n a, anh em tù làm c -vê s C p, h v ng m t i-lùn là h l y c p bánh k o, đ h p, ăn tho i mái. Con chó trông th y, g m g nh y ch m đ n c n, h l p t c đ m, đ p, xô đ u nó ra như xô cái c chu i dính vào chân.

8

Lư m đi làm c -vê s P t đã đư c hơn m t tháng. Trong th i gian đó nó âm th m nhưng ráo ri t chu n b cho cu c vư t tù l n th ba. Hai tháng trư c đó, cái bu i chi u Hu mưa t m tã, khi hai cánh c ng g lim ni ng s t lao Th a Ph đóng s p l i sau lưng, m i hy v ng vư t tù hoàn toàn t t ng m trong lòng ngư i V Qu c Quân v a bư c sang tu i mư i lăm này. 244

Nhưng ch t đ n cái bu i sáng h t s c tình c mà Lư m b ng đư c ng i lên xe Jeep phóng vùn v t trên đư ng ph , th y l i nhà c a, bóng cây, núi xanh trùng đi p xa xa, m t nư c sông Hương b i h i sóng... thì hy v ng vư t tù l i b ng lên trong lòng Lư m, mãnh li t đ n n i, nó th y c mình ngh n l i, tim đ p thình thình. Nó tư ng ch ng có th nh y v t ra kh i xe, lao v phía b sông, nh y ào xu ng nư c... Cái c m giác li u lĩnh, m o hi m đó c l p đi l p l i trong nó r t nhi u bu i sáng v sau. D n d n Lư m m i tr n tĩnh l i đư c. hai l vư t tù m o hi m trư c đây và nh ng ngày s ng xà lim lao Th a Ph đã nh c Lư m: “L n này mà th t b i thì mình s vào n m “ca-sô âm ph ”. Và

m t đêm nào đó, b n gi c s quăng mình lên xe b t bùng, ch đ n bãi x b n, gi ng như Ch huy trư ng m t tr n khu C, như anh th máy đã săn sóc mình Ty An ninh...”.

M i tháng trư c cso m t anh tù đi làm c -vê li u m ng v t ra kh i xe ch y tr n. K t cu c anh b b n g c khúc qu o d c Nam Giao. Trong hơn tháng đó, bao nhiêu vi c v a khó khăn, v a nguy hi m, liên ti p ch ng ch t lên đôi vai g y gò niên thi u c a Lư m.

Ban ngày đi làm c -vê Lư m ph i chu n b t ng li, t ng tí cho vi c vư t tù, ph i thư ng xuyên đ i phó v i nh ng b t tr c x y ra liên ti p. Như bu i chi u xúc tr m bánh bích quy v n và v n răng con béc-giê, ch m t tí t o là Lư m sa vào b y không cách gì thoát n i. Chi u hôm đó, lúc ba ngư i s p leo lên xe v lao, tên

i-lùn cùng đi v i viên qu n s p Tây lai đen,

phó s C p, sang g p quan hai I-Tai.

Chúng yêu c u đư c soát đ đ c c a ba ngư i tù s P t, vì chúng cho bi t b m t m t s lư ng khá l n bánh bích quy v n chúng đ phía ngoài c a hàng. Và chúng kh ng đ nh tên ăn tr m bánh chính là tên đã làm h i con chó. Viên quan hai I-Tai bu c ph i đ cho chúng khám. H n ra l nh cho viên đ i văn phòng cho tù v ch m mư i lăm phút, đ ng x p hàng trư c sân và đ đ đ c ra trư c m t.

i-lùn h m h m nói :

- Ch c n tìm th y m t m u bánh trong ngư i tên tù nào, là tôi s b n ngay!

Tôi s gi t h n như gi t m t con v t nhơ b n!

Nghe nói mà Lư m n l nh kh p ngư i. Cách đó n a gi nó đã xúc m t ít bánh gói l i đút vào đáy cái b cói mà nó thư ng đ nh ng đ v t linh tinh nh t nh nh đư c, mang v lao cho các b n: v chai, v đ h p, nh ng m nh v i rách, nh ng đo n dây thép... Nhưng v i b n tính th n tr ng c a ngư i lính trinh sát, trư c khi làm m t vi c gì c n ph i tính đ n trư ng h p x u nh t có th x y ra! ó là bài h c, Lư m h c đư c ngày còn i. Và nó đã

b l i gói bánh, vùi xu ng đ ng lá r ng.

i-lùn soát r t k đ đ c c a ba

ngư i. Soát không th y gì,

i-lùn càng n i điên hơn. H n c l c đ u nh c đi,

nh c l i :

- Vô lý! H t s c vô lý!

R i c b n đành cúi g m m t băng qua khu vư n tr v s C p trư c nh ng n cư i ch gi u c a b n tây s P t.

Ng i trên xe v đ n c ng nhà lao, nghĩ đ n s vi c v a x y ra, ngư i Lư m v n còn n l nh. “N u mình h p t p mang túi bánh v thì b a ni khó lòng tránh kh i ăn đ n!”. Nh đ n v m t h m h m g m ghi c c a th ng i-lùn,

Lư m tin là nó s b n th t, n u h n l c th y gói bánh v n. i đ n ba hôm sau Lư m m i mang t t c s bánh v chia cho các b n. M i chi u đi làm v , v a bư c chân qua kh i cánh c a s p l p tư ng th hai 245

là Lư m ph i đ i m t v i t i băng Lép-s o. Cái băng tr tr m c p này v n t v kình đ ch v i Lư m ra m t. Lư m ph i c ng c , đi u khi n các b n trong đ i “Thi u niên chi n đ u lao Th a Ph ” ch ng ch i v i b n chúng. Và đ ng th i t ch c cho đ i giúp đ các anh b giam các dãy xà lim, ca-sô. Nh ng ngày ch nh t không đi làm, nó m l p d y ch cho nh ng đ a chưa bi t ch , như đã h a. Không có gi y bút, Lư m ph i d y đ c, d y vi t b ng que, b ng g ch v n, vi t lên đ t sân lao, n n ba-ti-măng. Các b n h c r t chăm. Th m tho t đã có đ a ch p ch ng bi t đ c, bi t vi t. S c vóc nh y u l i ph i s ng lâu ngày trong đói khát, dơ dáy, nhi u đ a trong đ i ngã b nh.

a s t nóng, đ a a ch y, đ a m n nh t l loét kh p

ngư i.

a nào cũng ch y r n như sung, áo qu n b c mùi tanh l n m a. Nhìn c nh tư ng này Lư m khóc d m u d . Nó mu n ngã qu luôn. Nhi u đêm nó

n m gi a các b n úp m t vào cánh tay l ng l khóc th m. Nó c m th y mình tr nên y u đu i, b t l c đ n phát s ! Nó ch mu n mau mau tr n thoát ra kh i nơi đây... Nhưng sáng ra, nhìn nh ng gương m t xanh xao, võ vàng t i nghi p, nh ng ánh m t trông ch , tin c y c a các b n đ t h t vào mình, nó

l i th y can đ m tr l i. Nó l p t c nh n ra mình không còn cách nào khác là

ph i đ ng th ng lên đ đương đ u.

i làm, Lư m c g ng mang v nhi u nư c s ch hơn. Ki m đư c chút th c ăn gì, nó không đ ng đ n, mang v cho nh ng đ a b nh n ng không ăn cơm tù

đư c. Nó l n lư t b t các b n c i h t áo qu n b vào b , mang đ n s làm. Nó

b áo qu n chúng vào cái thùng s t tây, đ đ y nư c, đun lu c r n. R n b lu c chính, n i lên đ ng thành m t l p váng tr ng đ c trên m t thùng. Nhìn l p váng r n nó rùng mình. Nó đem đ ng áo qu n ra sông gi t giũ, phơi ra ch n ng. Chi u áo qu n khô, nó l i b b mang v cho chúng. V n là nh ng b áo qu n cũ nhưng đư c gi t h t r n và gi t s ch, chúng m c vào súng sính, m ng r như đư c di n áo qu n m i. Chúng cư i r ng r , nhìn Lư m v i đôi m t ng m ng p bi t ơn.

Sau m t th i gian đi làm, Lư m phát hi n ra trong nhi u gói bưu ph m có các th thu c u ng, thu c tiêm ch a các b nh thông thư ng. Cũng có m t s gói bưu ph m, gia đình c a b n lính vi n chinh g i cho chúng các lo i thu c quý. Lư m ph i tính đ n chuy n l y c p thu c mang v ch a b nh cho các b n. ó là vi c h t s c nguy hi m, b n Tây có th phát hi n, lão T ng có th t giác. Nhưng n u không có thu c, nhi u đ a b nh n ng có th ch t. Lư m đành ph i li u m ng. M i lo s nh t c a nó không ph i là b chúng đánh đ p, mà chúng s đu i không cho đi làm. Và như v y k ho ch vư t tù s tiêu ma. Lư m ch còn bi t trông c y vào s th n tr ng khôn khéo c a mình và s may r i c a s ph n. Vi c l y c p không đ n n i khó l m, nhưng mang thu c v lao m i th t đang s . T i Tây có th b t th n soát đ đ c. Lư m tính đ n chuy n làm nh ng cái v đ h p đ ng nư c, đ ng th c ăn, có hai đáy, như

cách c a nh ng chi n sĩ liên l c, tình báo ho t đ ng n i thành dùng đ

chuy n tài li u, súng đ n. Nó làm th nhưng không thành công. Mu n làm đư c nh ng cái thùng như v y mà che đư c m t gi c, m t lão T ng, thì ph i là th gò hàn chính hi u. Nó đào óc nghĩ cách, cu i cùng nó quy t đ nh gi u vào bên trong mũ r i đ i lên đ u. Th i gian ng n ng i ho t đ ng tình báo Hu v a qua, Lư m cũng đã có chút ít kinh nghi m. Nhi u lúc cách c t gi u tư ng như l li u, sơ h , l i b o đ m an toàn. Nó nh t đư c cái mũ ph t cũ

nát trong đ ng rác, đem gi t sach, dùng m t m nh v i b t khâu thành cái bo 246

mũ, c t đ ri t ch t vành mũ cho th t v a sát v i đ u. Nh ng lúc xe b t th n xóc m nh, tim nó gi t thót vì lo cái mũ có th văng kh i đ u.

B ng cách đó nó đã l y c p mang v lao đ các lo i thu c: c m s t, a ch y, thu c m bôi m n nh t, viên xuyn-pha-mít, 2 l treptômixin, hai tuýp thu c ng gác-đi-nan và m y tuýp keo dán g mà lúc l y v i nó c tư ng là thu c m . Nh có s thu c l y c p này Lư m đã ch a cho m y đ a trong đ i lành b nh; trong s này có hai đ a m c b nh c m s t r t n ng, và m t đ a v t l chân đã nhi m trùng có dòi...

S thu c chưa dùng đ n, Lư m giao cho th ng Thúi c t gi .

9

M t bu i chi u, Lư m đi làm v v a bư c qua kh i c ng lao thì Thúi, Ng nh, Lanh và các b n đã xúm l i h i h p, m ng r báo tin :

- Th ng Lép-s o s p ch t!

Lư m ng c nhiên :

- S p ch t à? Có chuy n chi r a?

- H n b đau ki t a ch y m i hai hôm ni thôi.

- H n đi a ra c mũi, c máu! - Ng nh k l i gi ng h hê - áng đ i h n!

H n đang n m b p trong ba-ti-măng hai. Trưa nay t i lính ng c đ nh lôi h n v t lên xe bò ch đ n nhà thương nhưng không có tù ngư i l n đ y xe nên còn đ l i đó. Ch c sáng mai h mang đi thôi.

Lư m trao lon nư c cho th ng Lanh, nói :

- Mi chia cho anh em.

tau vô coi h n đau như răng.

Lanh, Thúi, Ng nh và các b n đ u nghĩ ch c anh Lư m s vô đ p ch t Léps o đ tr thù hai cái răng g y d o n . H n đang đau, n m b p như hòn bùn, đ p ch t d t.

C đ i đ u mong Lư m đ p ch t Lép-s o m i h vì ch ng sót đ a nào trư c đây không b h n đánh đ p, hành h . Mà đ p ch t ngay lúc này là hay nh t, vì tù ngư i l n đi làm c -vê các s chưa v .

Chúng chưa chia nhau nư c v i mà xách luôn lon nư c đi theo Lư m vào bati-măng hai. Chúng trù tính h anh Lư m xong t i đ p ch t Lép-s o là chúng nhào vô đ p theo t i đàn em c a h n sư ng tay thì thôi! Lép-s o ch t, t i đàn em h n khác chi r n m t đ u. S c m y chúng dám đ p l i. Trư c th m ba-ti-măng hai, m y đ a trong băng Lép-s o đang ng i c i áo b t r n. Th y c đ i Lư m rùng rùng kéo đ n, chúng ôm áo b ch y tán lo n, v a ch y v a la :

- Uơ bay! Uơ bay! T i h n vô đ p ch t t i mình đó uơ bay!

B n đang trong ba-ti-măng nghe t i ngoài la g i như cháy lao, ho ng s , cu ng quýt, nhào ra phía c a. Ra đ n c a, chúng v p ph i b n Lư m đang kéo vào. Chúng nhào tr l i, đ ng nép sát vào tư ng, run r y. Trong ba-timăng còn có m y ngư i tù b nh và m y ông già. H cũng quơ v i áo qu n, lon nư c, lon cơm... ch y cách xa ch Lép-s o đang n m. H đoán cái băng th ng “răng s t” l i d ng tình th th ng đ u đ ng “léo đ u” đau s p ch t, kéo vô đ thanh toán h n. Ch c c hai băng s đánh nhau to, tránh xa t i con ranh con l n ni là hơn c .

Lư m đi th ng vô ba-ti-măng, ch ng thèm đưa m t ngó m y đ a trong băng 247

Lép-s o đang run r y đ ng nép xó tư ng. M t hai th ng gan góc trong b n n m ch t cán dao th th .

úng là Lép-s o đang n m b p dí trên n n xi-măng, cũng chi c qu n đùi hai ng v n thư ng vo tròn đ n b n m t cách ngang tàng, lúc này l y nh y m t đ ng phân mũi l n v i máu, b c mùi tanh tư i đ n l n m a. H n không còn đ s c đ ng d y mà n m a luôn ra qu n. M i đau có hai ngày mà thân hình c a h n s p h n đi, hai má hóp l i, c p môi tái nh t, các đ u ngón tay, ngón chân th t móp, răn rúm như ngâm nư c quá lâu.

Lư m đ ng s ng cách Lép-s o vài bư c, cau trán nhìn h n. Lép-s o cũng v a m b ng m t, nhìn ngư c lên Lư m. M c d u đã quá y u, nhưng m t tay h n v n c đ ng khá nhanh, ch p cán con dao găm gi u dư i lưng. M t h n li n gân lên, môi nh ch ra đ nh cư i g n, nhưng vì ki t s c nên không thành ti ng.

C con ngư i tên anh ch u v thành niên này, t nét m t, ánh nhìn, cái mi ng méo x ch c nh ch ra m t ti ng cư i g n không thành ti ng, bàn tay run run n m ch t cán dao găm, đ n c qu tim xuyên ngang con dao găm xăm trên l ng ng c phanh tr n... đ u toát lên v li u lĩnh, gan góc, b t c n đ i, s n sàng đánh tr dù tuy t v ng. Lư m và Lép-s o c nhìn nhau như th có đ n m t phút. C p m t gà ch i c a Lép-s o như mu n nói v i đ ch th : “Mi c vi c gi t tau đi! Tau không s mô.

ng nào tau cũng ch t!”

Th ng Thúi đ ng nép sau lưng Lư m, cũng chăm chăm nhìn Lép-s o. Không hi u sao ngư i nó run lên. Nó n m khu u tay Lư m, lay lay, nói thì thào như

b h t hơi :

- Anh, anh! H n đau n ng l m. Anh đ ng đ p h n n a... Nh p tay... T nhiên Lư m n i cáu, quay l i g t :

- Mi nói chi mà ngu r a? Cái ve thu c b t có n p nhôm tau giao mi c t b a tê, mô r i?

- ây, tui c t đây - Thúi đưa tay s lên ng c áo.

Thúi m c cái áo nhìn r t t c cư i. Cái áo trư c đây c a nó rách tan, ch còn l i m y mi ng gi treo l ng l ng quanh cái c áo. Nó l y dây bu c túm m nh n v i m nh kia, nhưng ch đư c vài b a l i bung ra. K ra nó có th v t quách và c i tr n như m y đ a khác. Hi m m t n i nó còn ít ti n bán k o, và

nh ng th thu c Lư m l y c p v giao cho nó gi , không có áo bi t c t gi u vào đâu. Lư m th y v y li n mang v cho nó cái bao đ ng thư b ng v i b t b chu t c n th ng, nhưng còn m i. “Mi mư n kim ch c a m y c , may t m cái áo mà m c”. Th ng Thúi sư ng rơn. Và nó bi n cái bao t i thành cái áo th t đơn gi n mà l i l i đ đư ng. áy bao, nó khoét m t cái l tròn chính gi a đ chui đ u, hai bên nó khoét m t cái l nh hơn đ x tay. Cái bao khá

dài, n u đ nguyên thì ph i trùm đ n kheo chân. Nó c t ng n, ch ph quá

mông đít. M nh bao th a, nó c t ra, mư n kim ch may thành m t dãy túi phía bên trong, tha h đ ng các th c n c t gi u. Cái áo bao t i c a nó công d ng không thua m y cái t đ ng đ .

- ưa chai thu c đó cho tau - Lư m sai Ng nh l y cái ng bơ r a s ch và múc m t lưng bơ nư c trong.

Nhìn th y nh ng đ u ngón tay ngón chân Lép-s o b móp như ngâm nư c quá lâu, và đ ng phân l y nh y mũi máu dư i đũng qu n h n, Lư m nh ngay đ n m t anh đ i đ i liên pháo x th súng mư i hai ly b y, h i còn m t tr n Hu . Anh này cũng b b nh đi a ch y ra c mũi máu như h n. Anh y 248

sĩ tr m quân y m t tr n khu C xu ng khám và g i tên b nh là “l tr c trùng c p tính”. B nh này n u không có thu c ch a và ch a không k p th i, ch vài ba hôm là ch t. Anh y sĩ vi t tên thu c vào m t m nh gi y, sai Lư m l y ng a phi lên tr m quân y trung đoàn lĩnh thu c v . Lư m đ c tên thu c

“T réptômixin”. Nó lĩnh hai chai thu c có n p nhôm, bên trong đ ng ch ng m t ph n ba l b t tr ng. Anh y sĩ c y l p n p nhôm, r i m nút cao su d c b t thu c c hai ve vào ca nư c, hòa tan, c y răng đ cho ngư i b nh u ng. Anh x th súng mư i hai ly b y đ n chi u c m đi a và ba hôm sau thì kh i b nh.

Cách đây m y hôm, trong lúc quét d n s P t, Lư m th y m t gói bưu ph m b chu t c n th ng nhi u l . Nhìn qua l th ng, nó th y m y chai thu c có n p nhôm gi ng h t hai chai thu c đã lĩnh tr m quân y trung đoàn d o trư c. Nó nhìn trư c nhìn sau, r i thò hai ngón tay qua l th ng, c p luôn m t l . Nhìn nhãn hi u, đúng là l Treptômyxin. Nó gi u chai thu c vào mũ

mang v đưa cho th ng Thúi và d n: “Thu c ni quý l m, mi gi c n th n k o b ”.

Thúi s ve thu c v , l y gi b c l i, bu c ch t và c t vào cái túi trư c ng c. Su t m y ngày v a r i, c th nh tho ng nó l i s lên ng c coi ve thu c còn n m nguyên đó không.

Thúi móc túi l y ve thu c, m dây bu c, tháo gi cu n, đưa cho Lư m. Lư m lùa tay vào lưng qu n th ng Ng nh, rút cái đinh hai mươi phân, mũi đư c mài sáng gi i. Ng nh b c m t, l p b p h i :

- Anh đâm à?

Lư m b t cư i :

- âm ai? âm mi à?

Lư m dùng cái đ u đinh nh n c y n p nhôm ve thu c, r i tr cái đinh cho Ng nh nói gi n :

- Mi mài nh n đã g m! úng là mũi đinh chi n đ u ph c thù c a du kích. Lư m m nút cao su, rót nư c trong lon cho đ y ve, đ y nút cao su l i xóc xóc. B t thu c hòa tan thành màu tr ng s a.

Lép-s o n m im, m t không ch p theo dõi t ng c đ ng c a đ ch th , nét m t căng th ng, h i h p. Nó bi t r ng mình hoàn toàn th t th . Và nó ch c s p ph i lao vào m t tr n đ u, mà ph n ch t đã c m s n trong tay. Cái v hung d , điên khùng c a Lư m lúc túm tóc nó d ng đ u côm c p xu ng n n xi măng v n còn nh c nh i trong trí nh h n như m t v t b ng không sao lành đư c.

n khi th y Lư m c m ve thu c đ đ y nư c xóc xóc,

c p môi tái nh t như môi ngư i ch t c a Lép-s o b ng run run như s p òa khóc. Nó v t hi u: th ng V Qu c oàn nh ni không đ nh gi t mình mà

mu n c u mình. Không bi t đó là thu c gì, nhưng Lép-s o đoán là lo i thu c r t quý có th ch a cho mình lành b nh ch t. Lép-s o v n bi t Lư m đi làm c -vê m t s Tây có r t nhi u th thu c. Và v n thư ng l y c p mang v ch a b nh cho t i đ i nó. Cái ve thu tinh trong su t đ ng th b t tr ng mu t, có nhãn hi u r t đ p dán ngoài, r i hai l p n p nhôm, nút cao su đ y kín đã gây m t n tư ng th t m nh trong óc Lép-s o v giá tr quý báu c a lo i thu c.

Lư m bư c đ n g n Lép-s o, cúi xu ng đưa ve thu c ra trư c m t nó, nói v i gi ng c c c n :

- B tay dao ra! V Qu c oàn chúng tau đ i v i c t i Tây, t i Vê-giê, lúc 249

th t th , chúng tau cũng không thèm gi t n a là t i bay. B nh mi là b nh ch t đó. Mi u ng h t ve thu c ni, may ra lành b nh.

Lép-s o b tay n m cán dao, c m l y ve thu c. Nó há to mi ng, d c c n ve thu c, nu t c. Lư m đ thêm nư c vào ve tráng thêm l n n a, đưa cho Léps o u ng ti p. Lư m nói, không nhìn m t Lép-s o :

- Mi gi cái ve thu c không n mà làm k ni m.

Lư m quay l i nói v i t i đàn em Lép-s o lúc này đang đ ng túm t m g n cánh c a s t, th p thò, l m lét nhìn vô :

- T i bay là đ không ra chi!

cho “đ i ca” t i bay n m trên đ ng c t v i

máu r a mà ch ng thèm ngó ngàng đ n! Còn đ ng trương m t ch ra nhìn cái chi? i vô d n c t v i thay qu n áo cho “đ i ca” t i bay đi ch ?

10

Trưa hôm sau, hai tên lính ng c xách súng d n ba ngư i tù đi vào ba-ti-măng hai khiêng Lép-s o ra xe ba gác. N u Lép-s o ch t thì xe đi chôn, n u chưa ch t, xe th ng đ n nhà thương, khu dành riêng cho tù nhân. Chúng r t ng c nhiên th y Lép-s o mi ng ng m l ch đi u thu c lá qu n b ng gi y báo, đang nhúc nh c đi l i trong ba-ti-măng. M t h n tuy còn h c hác, xanh xao, chân bư c còn run r y, nhưng rõ ràng h n đã lành b nh. M t tên lính tr n m t h i :

- C n i th ng ăn cư p! Mi chưa ch t à?

- D , ch thèm thu c thôi. Bác mô có thu c C m L ngon cho cháu xin đi u hút chơi. - Lép-s o tr l i gi ng l phép nhưng x c xư c

- C n i mi! Nói năng cho t t ch không thì ăn báng súng đó?

Hai tên lính d n ba ngư i tù đi ra. M t chúng h m h m. Chúng có v t c t i vì th ng du côn không ch t.

Ph i công nh n r ng Lép-s o mau chóng h i ph c s c kh e. Ch ba hôm sau h n đã g n như lành h n b nh.

Có m t đi u b n đàn em Lép-s o đ u nh n th y là sau tr n m d y, tâm tính c a “đ i ca” chúng b ng nhiên thay đ i, r t khó hi u. Tư ng ch ng như

nh ng tính n t quen thu c c a “đ i ca” trư c đây trong m t ngày v a qua, đã

theo th nư c phân màu nh nh như nư c r a th t, trút h t ra ngoài. Chúng đ u nh n th y “đ i ca” Lép-s o đ i x v i chúng ngày m t l t l o, có

ph n như mu n tránh xa chúng. i u làm chúng bu n nh t là “đ i ca” không còn bày đ t và ch huy chúng nh ng trò gây g , qu y đ o nhà lao như trư c. Cái dáng b ngang tàng, ng o ngư c, mà chúng r t hãnh di n v ngư i th lĩnh c a chúng b ng bi n m t. Cái mi ng r ng ngoác c a “đ i ca” không còn th y cư i c t, nói bông lơn v i chúng mà thư ng mím ch t l i, nhìn th t d . M t thì qu u c mà lơ đãng, ng i v i b n chúng mà m i nghĩ đâu đâu. Riêng cung cách c a “đ i ca” đ i v i t i băng th ng Lư m-s t, cũng thay đ i. Trư c đây “đ i ca” luôn luôn tìm cách xáp m t t i h n đ chòng gh o gây s và s n sàng đ p l n. Nhưng bây gi như có ý né tránh chúng. “T i răng r a hè?”. B n đàn em Lép-s o b t đ u xì x m bàn tán, h i nhau. Chúng thư ng nhìn tr m “đ i ca” dò h i, xét đoán, nhưng không sao hi u n i. Còn Lép-s o l i như c tình làm ngơ trư c ti ng xì xào nghi ho c c a b n đàn em. Có đ a t c mình, dám h i th ng Lép-s o: “Răng đ i ca l i đâm ra như r a?” Lép-s o không tr l i. Nó móc trong túi áo pac-ti-dăng, l y ra cái ve không thu c t 250

réptômixin, đ mi ng ve k môi, và th i lên m t ti ng còi chói tai. Nói chung nh ng k s ng cu c s ng m o hi m, phi pháp, b p bênh, r t s ph i đơn đ c. ư c c k t l i thành băng, thành nhóm, dư i quy n đi u hành c a m t th lĩnh mà h th n ph c, đó là t t c ch d a tinh th n c a h . Lép-s o là linh h n, là s c m nh ch y u, đã t p h p g n bó cái đám tr con cù bơ cù b t s ng b ng ngh tr m c p, móc túi, b vô tù này l i th ng băng. S thay đ i b t ng trong tính cách đã làm nên s c m nh c a Lép-s o, làm cho băng có nguy cơ tan rã. B i v y, b n đàn em h n r t hoang mang, lo s . Chúng tìm đ m i cách đ l y lòng chi u chu ng “đ i ca”, hy v ng “đ i ca”

tính n t tr l i như xưa...

Cái th ng có c c th t th a đuôi m t trái là đ a ranh mãnh, táo t n, li u lĩnh nh t trong băng. Nó có bi t hi u là Ch n-hôi. Ch n-hôi là tay b t tr m gà

khét ti ng c vùng ông Ba, Gia H i. Nh ng hôm tr i mưa, Ch n-hôi đ i nón, mang cái tơi lá r ng, dài ch m gót, bên mình đeo cái b , đi ro n các ng đư ng. Gà tr ng gà mái, gà m gà con, g p ph i ch n, cáo còn hòng thoát ch g p ph i Ch n-hôi là coi như đã vô n m trong b . D ng c b t gà c a Ch n-hôi là m t hòn chì b ng ngón chân cái, v n là hòn dây d i, bu c vào đ u m t s i dây gai xe dài ch ng ba mét. u dây kia bu c

vào c tay nó. S i dây đư c qu n quanh hòn chì, và nó n m g n trong lòng bàn tay. G p gà, nó ch hơi cúi ngư i xu ng nh m chân gà, vung tay tung hòn chì ra. S i dây ch m chân gà, s c n ng c a hòn chì xoáy tròn thít ch t chân gà l i. Nh ng con gà to, b i ăn g n nhà, Ch n-hôi nh m vào gi a c , tung hòn chì thít c không cho kêu. Mư i con nó b t không tr t m t. Tài ngh b t gà c a Ch n-hôi r t gi ng tài ngh tung giây thòng l ng b t bò, ng a c a nh ng tay đ o t c Nam M .

M t b a, Ch n-hôi cư i n nh h i Lép-s o :

-

i ca có ưng th i [3] th t gà béo không?

- Mi làm như đang ngoài ông Ba, Gia H i không b ng!

- ông Ba, Gia H i thì nói làm chi! ngay gi a lao Th a Ph ni mà th i th t gà m m lút m m i khoái t ch đ i ca!

- C n i mi!

ng ch c thèm tao n a!

- Thì đ i ca c nói “M ưng th i” cho th ng em Ch n-hôi coi m ! - Ch n-hôi vu t c c th t th a đuôi m t cư i kh c kh c vì th y m t đ i ca Lép-s o đã

tươi lên.

- , thì m ưng đó! Nhưng khi mô thì m đư c th i r a? - Lép-s o gi gi ng các m tr l i, và như v y ch ng t trong b ng “đ i ca” đã vui lên.

- Ngay t p l đ i ca ơi!

i ca có mu n ngó qua cái m t con gà m trư c khi

th ng em h sát dâng lên đ i ca th i không?

- M ưng cái b ng đó!

Ch n-hôi d t Lép-s o ra v t c r m g n sát l p tư ng trong, phía sau dãy casô âm ph . Nó ngó ngư c ngó xuôi xem có t i lính ng c đi ro n trên nóc tư ng không.

Nó kéo tay Lép-s o ng i th p xu ng, r i nh nhàng nâng m t t ng c úa kéo lên. M t cái h khá sâu hi n ra. Dư i đáy n m t con gà mái hoa mơ n ng ư c đ n hai kilô, b trói ch t c chân, c cánh, c m . Con gà run r y giương c p m t tròn đen nhìn hai đ a. Ch n-hôi đ y nhanh mi ng h l i v i t ng c úa héo, ngó Lép-s o, cư i kh c kh c đ c chí. Nó cũng b t chư c gi ng các m h i :

251

- M đã ưng cái b ng chưa?

- Ch mi b p đư c c a ai r a? - Lép-s o nu t nư c mi ng h i. Nó nghĩ b ng ch c Ch n-hôi l y c p đư c c a m t anh tù nào đó đư c ngư i nhà ti p t .

- Kh c kh c kh c!... Sáng ni th ng em ra đ ng x r g n ch c a s t, thì ngó

th y m gà m hoa mơ n t phía sân ngoài đi qua c a s t đi vô. M đ nh vô

m m t h t cơm đ h nư c. M vô phư c quá l i g p ph i đúng đ i b m Ch n-hôi! R a là th ng em rút ngay đ ngh ra. - Ch n-hôi lôi hòn chì có

qu n dây gai xe trong c p qu n chìa ra trư c m t Lép-s o. - nghè b t ly

thân mà đ i ca! Kh c kh c kh c!... Th ng em đ ng cách m mái mơ ba bư c, vung nh tay ngh , r a là hai chân m ta đã b trói ch t kh !

- C t mi! Con gà n là c a con v th ng M t i u đó. H i mi chưa vô đây, có m t tay tù ham ăn, dám ch p đ i m t con gà tr ng choai b ng n m c tay l t vô lao, đã b M t i u b n nát xương bánh chè, r i h n cho lính v t lên xe bò ch đ n nhà thương. Khôn h n thì mi th ra ngay!

M t i u có m v me Tây to béo như con trâu chương. M ta nuôi m t đàn gà có đ n vài ch c con. Sau cái v anh tù b t tr m gà b m xui M t i u b n nát xương bánh chè, c nhà lao đ u khi p đ m, x n r n. Sau đó m i l n ngó th y gà c a m l t vào lao là h v i vàng xua ra. “Không ph i gà mô, qu s hi n hình đó!” H b o nhau như v y.

B i v y, Lép-s o th y Ch n-hôi b t tr m con gà mái n ng trên hai ký, h i không s làm sao đư c! Nhưng Ch n-hôi v n cư i kh c kh c, nói :

- Ch c th ng cha đó là lo i tr m gà h ng bét, b t gà mà đ cho gà kêu m i ph i ăn đ n. Ch lo i b t gà tài danh như th ng em Ch n-hôi ni thì s chi, đ i ca!

- Nhưng đ n lúc cái m me Tây n th y thi u gà m i ch t c t mi!

- Làm răng m ta bi t ai b t tr m? Vô l m xui M t i u b t nát xương bánh chè t t c tù trong nhà ni à? Mi n là anh em ta gi m m th t kín là đư c đ i ca à.

Trư c lý l c ng c i c a Ch n-hôi, Lép-s o xem ch ng cũng xuôi xuôi. H n ng m nghĩ m t chút r i nói :

- Thôi đư c. Tao không ăn mô, nhưng tao c n con gà n có vi c. Mi c m m th t cho tao.

-

i ca ưng nư ng hay ưng lu c?

- Tùy mi. Nhưng làm răng khi chín r i, gà v n còn nguyên c con. Mi có ăn thì ăn b lòng thôi nghe.

- Xin tuân l nh đ i ca.

11

Lư m cùng v i các b n trong đ i ng i quây qu n xung quanh m t t báo đ t lên th m xi măng sát dãy b nư c h ng. Trên t báo có ch c v t cơm tù, m t cái lon đ ng mu i m . Và cái v đ h p vuông đ ng lưng mi ng bánh bích quy v n. Cái thùng nư c s ch Lư m mang v đ sát thành b , mi ng thùng đ y m y ng n lá bàng loáng nư c. Lon bích quy v n là sáng ki n c a Thúi. Túi bánh v n Lư m mang v đư c chia làm hai ph n, m t ph n ti p t cho các anh xà lim và ca-sô âm ph . Ph n còn l i, c đ i đòi ăn h t m t b a đã

nư, nhưng Thúi gàn :

- T i mình con nhà nghèo ăn u ng ph i tùng ti m. M i b a ăn m t ít thôi.

252

dành l có đ a mô đau, cơm cháo không nu t đư c, còn có mi ng bánh c m hơi...

Lư m giao túi bánh cho Thúi gi , cư i nói v i nó :

- Mi mà vô V Qu c oàn răng cũng đư c c p ch huy l a làm qu n lý. Mi mà

làm qu n lý, t i tau hoàn toàn tin tư ng, ch vô tay đ a khác, h n ch t c l m m t lúc là h t b c bánh.

Thúi qu n lý túi bánh r t ch t. Lúc nào nó cũng đeo kè kè bên lưng. i qua nó, đ a nào cũng ph i đ ng l i hít hít, vì mùi bánh bích quy bơ thơm đi c mũi.

a nào cũng n n nì :

- Cho tau m t mi ng nh b ng ngón tay út thôi!

Thúi h m t ti ng :

- M i đ a c x b t m t mi ng b ng ngón tay, mư i đ a g p l i cũng h t lưng túi bánh còn chi!

Thèm đành nu t nư c mi ng nhưng không đ a nào dám chê bai Thúi. Vì chưa m t l n chúng b t g p Thúi mi ng tóp tép nhai bánh. Nó nói :

- Ăn chùng ăn v ng bánh lúc ni cũng b ng ăn c t c a anh em!

C đ i đ u ch u ph c nó sát đ t: “ ói th t ru t mà su t ngày l i c ph i ng i mùi bánh thơm nh c mũi, mà h n nh n đư c, không t c l m thì tài thi t”. n b a ăn, Thúi ng i dang chân, đ túi bánh vô gi a, m ra, xúc m t lon r i bu c ngay l i.

a nào lân la đ n g n, nó hát m t ngay! Nó không ăn trư c m t mi ng dù nh b ng cái móng tay. Có chăng là nó ch mút ngón ray dính chút b t bính, mút đi mút l i m y l n. Lon bánh đư c đ t chính gi a t báo ch ăn cơm xong, chia nhau tráng mi ng.

- Ta ăn cơm thôi anh em hè! - Lư m nói.

- Ng t , có hai đ a trong băng Lép-s o đang xách cái b chi n ng đi v phía ta. - Ng nh nói, ch tay v phía th m ba-ti-măng hai. Ch n-hôi và m t th ng n a đi đ n ch anh em Lư m đang ng i. Ch n-hôi đ t cái b xu ng, nói :

- Anh Lép-s o sai hai đ a tui đ n...

Nó m cái b , lôi ra m t con gà lu c to tư ng da vàng hươm, đ c đ u, c chân, đ t ch ng lên nh ng v t cơm. Nó nói v i v tr nh tr ng khác thư ng :

- Anh Lép-s o t i tui nói đem k nh anh Lư m con gà, đ n ơn anh cho thu c c u m ng.

Có th nói n u m t kỳ quan th gi i xu t hi n gi a sân lao Th a Ph cũng không làm b n tr s ng s t b ng khi nhìn th y con gà lu c n m đè lên nh ng v t cơm tù v a s ng, v a nhão, v a khê. T t c g n như nín th , m t m tròn xoe, dán ch t vào con gà lu c. Chúng có c m giác c đ i chúng chưa bao gi đư c nhìn th y m t con gà lu c to đ n như th , béo đ n như th , vàng hươm đ n như th ! Nư c m trên cái lưng tròn căng, bóng loáng r n ra ch y thành dòng, lăn xu ng m y v t cơm bên dư i, và th m luôn vào v t cơm. V t cơm tù l p t c ánh lên màu vàng béo ng y.

T t c b n tr đ u nu t nư c mi ng ng c. Không còn đ s c nh n n i, c ch c ngón tay đen đúa, cáu ghét, cùng m t lúc đưa ra s vào cái lưng tròn mum múp r n nư c m c a con gà mái lu c. Lư m-s t cau m t. Nh ng ngón tay thèm khát v i r t ngay l i và đ l i trên làn da gà vàng hươm nh ng v t đen như v t lăn tay, đi m ch .

Con gà lu c c a m t tay anh ch đưa đi k nh bi u cũng có khác. Hai cái chân gà ngòn khum khum bu n chéo vào c gà b ng m t m u dây thép, sát ngay 253

bên dư i cái đ u, đúng đi u đ u lâu xương chéo trên lá c c a quân cư p bi n.

Th ng Lanh cúi sát xu ng c p giò gà, xem xét cái gì đó r t k . Nó ng ng lên nói v i Lư m :

- Con gà ni là con gà mái mơ c a m v M t i u.

- Răng mi bi t?

- Ngó c p chân là tui bi t ngay! Các món chân gà đ u b m ch t c t ch c là

đ nó kh i bươi phá b n hoa trư c m t nhà M t i u. Con gà ni r t hay chui qua c a s t vô lao ki m ăn. Cách đây lâu lâu tui đã ch p đư c nó, cũng đ nh v t lông nư ng đãi anh chơ b a chơi. Nhưng tui nh t i cái chân b M t i u b n nát xương bánh chè c a anh tù ăn tr m gà, tui ph i th ra ngay. Nh r a tui m i bi t các móng chân b c t đó ch !

Trong vài ngày g n đây, Lư m đang ph i có chuy n lo nghĩ ghê g m. Chính nh s ph i m i lo nghĩ đó mà đ u óc Lư m tr nên sáng su t, nh y bén. N u không ch c nó cũng g t đ u nh n v i t t c v hãnh di n c a ngư i đư c đích thân đ ch th g i đ kính bi u. Hơn n a, con gà cũng làm nó r u nư c mi ng vì thèm gi ng như các b n. C ng thêm câu nói khôn ngoan c a th ng Lanh: “Nhưng nh đ n cái chân anh tù ăn tr m gà b M t i u b n nát xương bánh chè, tui ph i th ra ngay...” làm Lư m nh n ra tai h a khôn lư ng đang rình r p núp sau lưng con gà lu c.

Lư m bưng con gà đ t tr vô b c a hai đ a đư c phái đi kính bi u, và nói v i chúng :

- Hai đ a bay v nói v i Lép-s o là Lư m-s t xin nh n t m lòng c a Lép-s o, nhưng con gà thì xin tr l i nghe...

Nghe nói v y nhi u đ a trong đ i x u m t vì th t v ng. Chúng nhìn con gà v i b m t đưa ma. Lư m nói ti p gi ng khá gay g t :

- Hai đ a bay nh nói v i Lép-s o: Lư m-s t không ng m t tay anh ch khôn ngoan như h n mà l i làm m t vi c ngu d i đ n như r a! Hay là h n mu n bóp dái M t i u h i ai b t tr m gà, thì ph i nh n l y ch đ ng đ b y đ b cho t i tao nghe! T i tao là V Qu c oàn, là du kích, không thích mang ti ng v i Tây là quân ăn tr m gà! Thôi xách đi! Lư m nhét cái quai b vô tay Ch nhôi, khoát khoát tay ra hi u h n xách ngay đi cho khu t m t.

12

Cách đây hai hôm, bu i sáng Lư m đang lúi húi lau sàn nhà phòng làm vi c c a quân hai I-tai thì th y viên đ i văn phòng đi vào. Sau khi chào h i, hai th ng nói chuy n v i nhau. Lư m v a lau nhà, v a c h t s c l ng nghe câu chuy n gi a hai th ng Tây, vì b t th n l t vào tai nó ti ng: prisonnier (tù) Viên đ i văn phòng báo cáo v i tên Giám đ c s là v a nh n đư c công văn c a c p trên, báo cho bi t m y hôm n a s có hai ngư i lính da đen xu ng s đ làm công vi c lao công, thay cho toán tù. Vì đây là m t công s quan tr ng c a quân đ i, không nên đ b n tù Vi t Minh đ n làm c vê... Câu chuy n b t ng nghe l m đư c làm Lư m choáng váng. Nó xách xô nư c b n và cái gi lau đi ra kh i phòng. Nó m ng th m là đã may m n nghe l m đư c cái tin đáng s này. N u không, công phu chu n b g n hai tháng tr i thành công c c. Chưa k p tr n tù thì m t bu i sáng không th y xe s P t đ n đón tù

đi làm n a. Hy v ng tiêu tan. Hai l p tư ng cao vòi v i c a nhà ng c Th a 254

Ph l i vĩnh vi n khép kín, vây ch t.

Ph i tr n g p, n u không s không bi t còn ph i tù đ n bao gi ! Và cũng có

th ch t g c trong tù vì đói khát, b nh t t. Ý nghĩ đó nóng rát trong đ u Lư m như than đ . Suýt n a làm nó m t bình tĩnh, đ nh li u lĩnh ch y tr n ngay trưa hôm dó. Nhưng kinh nghi m đau đ n c a hai l n tr n tù th t b i trư c đó đã làm nó tĩnh trí l i. Lư m quy t đ nh ph i dò xem ngày nào chúng g i lính da đen đ n thay th tù làm c -vê.

* * * * *

Lư m r a tay s ch s , lau khô, bư c vào phòng làm vi c c a viên đ i văn phòng v i v m t th t tươi t nh. Lúc đó kho ng mư i gi sáng. Ngoài tr i gió

th i l ng, lá r ng t i t p.

Lư m li c nhìn th y viên đ i ng i trư c bàn kê sát tư ng, hý hoáy đ c và ghi vào s công văn. Trên m t cái bàn vuông c nh đó đ ch ng ch t nh ng đ ng thư. ó là nh ng thư ch đóng d u bưu đi n c a s .

Lư m l phép nói :

- Thưa ông đ i, tôi đã làm xong công vi c d n v sinh. Ông có th cho tôi t p đóng d u bưu đi n?

Viên đ i ng ng lên nhìn Lư m v i c p m t xanh lưo như có ý dò h i: Sao th ng nh này l i không thích ngh ngôi, mà c thích luôn tay làm vi c? Lư m bư c đ n c nh bàn, nói ti p làm như vô tình :

- Ông quan hai có h a sau khi ra tù, ông có th nh n tôi vào làm tùy phái s . Tôi mu n đư c t p làm m t s công vi c cho quen tay.

- Mày đóng d u đi! - Viên đ i ch đ ng thư r i cúi xu ng đ c và vi t ti p. Lư m x p thư thành t ng ch ng, c m con d u có cán như cái búa, m t nhát vào h p m c d u, m t nhát vào góc phong bì, nh p nhàng đ u đ n. Póc p ch!

Póc p ch! Viên đ i quay l i nhìn, g t đ u khen :

- T t l m!

- Cám ơn ông đ i! - Lư m l phép đáp không ng ng đ u lên, tay không ng ng póc, p ch! Nó nghĩ b ng: “Mi c cho tau bi t ngày mô mi thôi cho tau đi làm, tau còn cám ơn mi hơn!”. Lư m li c nhìn nh ng t gi y đánh máy có

d u đ , viên đ i đ c vào s xong, đ thành m t t p dày bên c nh. Có th cái công văn nói rõ ngày tháng thay tù n m trong t p đó, nhưng bi t làm cách nào xem đư c bây gi ?

Ngoài vư n gió th i ào ào. Nhìn qua c a kính, Lư m bi t gió đang th i th c vào phía phòng. Ph i làm li u thôi! Nó l p t c quy t đ nh. V i tay qua bàn, nó

v n ch t c a s , đ y hai cánh c a m r ng. Gió th i th c vào phòng mang theo c nh ng chi c lá khô vàng. Ch ng gi y đánh máy bay tung kh p phòng. Viên đ i gi t mình kêu lên: Ô lá la! Méc đ !

Lư m gi b s hãi, cu ng quýt đóng p ngay c a s l i!

- Xin l i ông đ i. Tôi th y phòng hơi t i, mu n m c a cho ông nhìn đ c và

vi t đư c d hơn. Tôi s lư m x p l i như cũ...

Lư m h i h ch y đi thu nh t gi y b bay. T nào c m lên nó cũng rũ rũ như

có b i dính b n. Và lúc rũ t gi y, nó li c r t nhanh. Không ph i! Không ph i!

Không ph i! Tr i ơi không ph i!... ây r i! T gi y n m v n m ng c a nó bay tíy t n góc phòng. Lư m m ng đ n mu n trào nư c m t. Ngày hai mươi tháng sau, hai ngư i tù da đen s đ n s nh n vi c.

Lư m đ t t p gi y đã x p ngay ng n lên bàn, b i r i nói :

- Mong ông đ i tha l i cho s vô ý c a tôi!

255

- Không sao!... H n l i cúi xu ng c m cúi vi t.

Lư m đ n bàn, đóng d u ti p các ch ng thư. Con d u bưu đi n in rõ ngày hôm nay mư i b n tháng sáu.

Póc p ch! Póc p ch! Póc p ch! Mư i b n tháng sáu. Mư i b n tháng sáu. Mư i b n tháng sáu! Con d u bưu đi n in m vào h p m c in, m xu ng góc phong bì, lúc này vang lên bên tai Lư m đi p khúc đó.

13

Hai mươi tháng sáu là ngày th hai. Lư m quy t đ nh vư t tù vào trưa ngày mư i tám, th b y! Trư c m t Lư m ch còn hai ngày n a đ chu n b nh ng khâu quan tr ng cuôí cùng. đi u làm Lư m ph i nát óc lo nghĩ là trong cu c vư t tù l n này ph i đưa đư c th ng Thúi cùng tr n. ã t lâu, Lư m coi Thúi như đ a em ru t, như chính Tư-dát v y. Chưa m t lúc nào Lư m có ý nghĩ

vư t tù l y m t mình, đ Thúi l i chơ vơ trong nhà lao. “Cũng m t ph n do mình mà t nhiên nó b vào tù. Và n u không có nó la ti p c u, săn sóc mình lúc đau, thì ch c mình đã ngo o lâu r i”. Lư m luôn nghĩ như v y. Lư m đã nói riêng v i Thúi t lâu d đ nh vư t tù và d n nó ph i h t s c gi kín. K ho ch tr n tù c a hai đ a, Lư m phác qua cho nó nghe: n ngày đó,

Lư m s tìm cách đưa nó đi làm c -vê. Nó s đóng vai th ng bán k o g ng

“đúng ngh nghi p chuyên môn c a mi”, đi trư c dò đư ng, Lư m s đi sau nó ch ng trăm bư c, đóng vai th ng đi ch v . Tay Lư m s xách cái b , trên b đ m y m rau, hành dư i b là “kh u côn mư i hai” c a th ng quan hai I-tai (kh u súng này không m t phút nào n m ngoài tính toán c a Lư m). D c đư ng t u thoát h th y đ ng đ ng như g p tr m ki m soát, t i An ninh, B o V Quân đi tu n ti u là Thúi ph i rao k o g ng nóng m i ra lò th t to, đ

phía sau Lư m li u đư ng đ i phó...

Lư m nói v i Thúi :

- Công vi c đi trư c dò đư ng r t khó, trong b đ i g i là đi xích h u. i xích h u ph i khôn ngoan, chăm chú, lanh trí, n u không, ngư i đi sau d dàng ăn đ n. Th ng Tư-dát đi xích h u cho tau, ch lơ là m t chút mà tau b tóm, r i mi cũng b tù lây luôn. Li u mi có làm đư c không?

- Làm đư c.

- Mi không s à?

- Ch c lúc đó tui cũng run... Nhưng tui bi t sau lưng tui có anh thì răng tui cũng làm đư c... - Thúi ng m nghĩ m t chút, r i nói thêm, m t nó tr nên già

câng. - mà có chuy n chi thì hai anh em mình cùng ch t. Anh đi mô tui xin đi theo n y. Tui mà không có anh thì e tui cũng nh y xu ng sông, xu ng hói mà

ch t cho r i đ i!

Lư m l y s ti n Thúi c t gi b y lâu, đem đi s m cái m ng, cái m t bán k o g ng, và m t túi nh k o g ng, đ hôm đó bày lên m t. Th ng Thúi c xuýt xoa ti c mãi cái thúng, cái m t cũ c a nó.

- Tau mua cho mi b đ ngh m i cũng t t l m.

-

ngh m i quá, h d nghi? M ng m t cũ, s i dây đeo đen láng m hôi m i ra th ng bán k o g ng thành th o... R a đ ngh anh mua s m, ch gi u mô?

- Trên cái máng x i sau dãy nhà kho. Tau đã bu c s n c dây đeo vô r m ng.

256

Vi c đưa Thúi đi làm c -vê không đ n n i khó l m. Lư m đã ư m th v i anh B n: “Th ng em tui t ngày b b t đ n ch chưa đư c t m, gh l đ y ngư i. B a mô anh gi đò đau, ngh m t b a, cho em tui th chân anh đi làm c -vê

đ h n đư c t m sông. Có đư c không anh?”. Anh B n đ ng ý ngay: “Khi mô

c u em thích đi, chú c nói v i tui. i thay m t b a ch hai ba b a cũng đư c”.

Nhưng còn lão T ng, bi t làm cách nào đ lão l i nhà lao đúng cái hôm vư t tù? Lão ta v n không ng t đ m t dò la Lư m. C p m t hùm h p gi o quy t c a lão v n thư ng li c nhìn tr m Lư m, và đáy m t loé ánh thù h n. B t g p tia nhìn c a lão, Lư m v a t c gi n, v a lo s . Nó có c m giác c p m t trơn nh t, ghê ghê như m t r n đ c c a lão bám ch t kh p ngư i mình, c lúc đ ng, lúc đi, lúc ăn, lúc ng ... Lư m bi t, ch c n l ra m t chút gì đó, lão s báo ngay v i t i Tây. Lão đã làm cho Lư m ph i lo nghĩ b n ch n, th p th m, m t ăn m t ng . Làm cách nào đây đ lo i lão T ng ra trong cái ngày s ng ch t quy t li t đó? Lư m nghĩ đ n nát óc.

Bu i chi u th sáu - trưa th b y là ngày cu i cùng đ vư t tù - ng i trên xe sát bên c nh lão, tr v nhà lao, Lư m n y ra quy t đ nh: “Ph i nh tay Léps o!”. V đ n lao, Lư m nói ngay v i th ng Thúi :

- Mi ch y đi tìm Lép-s o, nói riêng v i h n ra ch g c cây cơm ngu i c nh dãy “ca-sô âm ph ”, cho Lư m-s t g p, có chuy n mu n nói. Nó v i h n đi m t mình thôi nghe!

Thúi h c t c ch y đi. Lư m đ ng g c cây cơm ngu i ch Lép-s o trong n i th p th m khôn cùng.

Ch ng mư i phút sau, Lư m th y Lép-s o t ba-ti-măng hai đi ra cùng v i Thúi. Có m y th ng đàn em đi theo, nhưng Lép-s o quay l i, khoát tay đu i lui. Khi đ n cách Lư m còn m y bư c, Lép-s o đưa tay cài l i khuy áo p c-tidăng m phanh ng c, như có ý x u h v i cái hình xăm trên ng c. Lư m h i h p l m v i quy t đ nh li u lĩnh c a mình. Nó c l y dáng b th t t nhiên, ni m n bư c đ n bên Lép-s o.

- Răng, đã lành h n chưa?

ng gi n mình chuy n con gà kính bi u hôm n

hí. Mình nói đó là tình thi t.

Lư m đưa tay ra. Lép-s o cũng v i đưa tay ra v i v ngư ng ngh u. Nó nói, m t hơi cúi xu ng :

- Tui cũng th y làm r a là ngu...

Hai bàn tay n m ch t nhau. Hai c p m t v n thù đ ch cùng nhìn nhau, im l ng đ n m t phút. Lư m bóp bóp bàn tay Lép-s o nói, gi ng thán ph c.

- C ng như s t ngu i! úng là bàn tay c a làng dao búa!

- G p tui có vi c chi r a?...

- Mình có vi c vô cùng h tr ng, vi c ch t ngư i! N u b n h a h t s c gi kín thì mình m i nói.

- Không gi kín tui s h c máu ch t tươi!

- Mình hoàn toàn tin l i h a danh d c a b n. Mình v i b n bi t nhau rõ l m nên ch ng c n nói quanh co thêm m t. Mình h i th t ri: “B n có mu n tr n tù không?”.

- Tr n tù? - Lép-s o h i l i như chưa tin vào tai mình l m.

- . Vư t kh i cái nhà lao chó ch t ni.

- N u đ t đư c c lao cho cháy r i h t c Tây, c ta, thì mình đ t li n ch ng 257

g m tay! - Gi ng Lép-s o c c c n, thù h n.

- R a là b n cũng mu n tr n kh i đây.

- Nhưng tr n răng đư c! - Lép-s o l c đ u. - Tư ng ni không vư t n i mô.

- Có điên m i vư t tư ng! Mình s đưa b n đi làm c -vê s P t. Và c ba đ a mình cùng tr n. Mình và th ng em mình đây, - Lư m đ t tay lên vai Thúi

- tr n lên núi, tr l i Vê-cu-đê. Còn b n thì mu n đi mô tùy b n... Gi ng Lép-s o đ t ng t run lên, h i l i g n như thì th m :

- Khi mô tr n?

- Trưa mai.

Lép-s o l i đưa tay ra n m ch t tay Lư m, nói nư c m t rơm r m :

- B n c u mình s ng ch l i giúp mình vư t tù... ơn nghĩa to r a bi t l y chi đ n?

- Ơn nghĩa chi mà... Cũng ph i d a nhau c thôi. Có vi c ni n u b n làm đư c thì mình m i giúp n i b n l t ra kh i lao. B n có bi t lão T ng không?

- Cái th ng cha m t cho t như m t kh v n đi làm cùng s v i b n à? H n ng cùng ba-ti-măng v i mình...

- úng đó. Th ng cha đó là đ li m đít Tây. Trư c tê h n cũng là Vi t Minh như mình. Tây đ n, h n ph n Vi t Minh, đưa Tây đi gi t Vi t Minh...

- C n i h n! - Lép-s o nh nư c b t, ch i.

- H n căm mình l m, ch rình r p coi mình có làm chi đ báo v i t i Tây. Sáng mai, th ng em mình đây s thay chân anh B n, anh đ ng ý r i. Còn b n ph i tìm cách thay chân lão đó.

Lép-s o b m môi suy nghĩ.

- Làm cách răng đư c hè?... - Lư m nói - Theo mình, b n ph i trùm chăn đ p cho lão m t tr n, làm cho lão ng c ngư, không l t đư c. Mình s nói v i t i Tây đ n nh n tù đ b n thay chân lão.

- Không thèm trùm chăm đ p làm chi cho m t! Mình c t gân chân lão.

- C t gân? - Lư m h i l i và th y l nh gáy.

- Ch chi n a! Trong làng dao búa ai ph n b i đ u b x t i c t gân chân. H n ph n Vi t Minh c t gân là đáng l m. C t gân chân thì s ng cũng b ng th a. Không đi đư c, ch có l t thôi.

K ng báo gi tù ph i vào ba-ti-măng. Lư m nói :

- Làm cách chi tùy b n. Nhưng ph i làm n i trong đêm nay. N u không làm đư c là coi như h ng h t m i vi c.

- B n c tin mình. Th ng Lép-s o ni coi l i nói là đ i máu. N a đêm hôm đó c khu v c nhà lao đang chìm trong yên tĩnh, b ng ba-timăng hai n i lên m t ti ng rú ghê r n. Ti p đó là ti ng n ào như v ch . Ti ng k ng đánh báo đ ng. Ti ng b n lính ng c quát tháo m ĩ. Ti ng súng n i r m r m. Ph i hàng ti ng đ ng h sau, ti ng n ào m i l ng xu ng. Sáng hôm sau, c a ba-ti-măng v a m , tin đ n đã lan ra kh p lao. Có m t anh tù già tên là T ng, đ p vào m t anh tù nào đó mò đi a. Anh tù này n i điên, túm l y chân ngư i đ p, c t m t lát đ t lìa gân khoeo chân. Ông T ng đang đ p chi u n m trong đó ch đưa lên xe bò ch đ n nhà thương. Lư m và Lép-s o g p nhau gi a sân lao, Lư m đi l i g n, thì thào h i :

- Có ai bi t không?

- Tr i bi t! T i như đêm ba mươi! - Lép-s o tr l i m t l nh băng.

- Con dao?

- C t xong là li ng luôn vô c u tiêu, chìm ngh m trong c t. 258

14

Xe c a s P t bao gi cũng đ n ch tù đi làm mu n nh t. Tù đi làm các s đã vãn h t. Trên sân trư c ìao ch còn l i Lư m, Thúi, Léps o và b n tù con nít. Lư m ngong ngóng nhìn ra c ng lao, lòng b n ch n khôn t . Lép-s o và Thúi cũng v y hai đ a ch c ch c l i đưa m t nhìn Lư m như mu n h i: “Li u có trót l t đư c không?”. Lư m l ng l ng g t đ u. T

chi u qua, th ng Thúi nghe theo Lư m đã đ i cái áo ba l bao t i cho Ch nhôi l y cái áo c c tay rách. Ch n-hôi r t khoái vi c đ i chác l i l c này. S

thu c u ng, thu c bôi, đ ng trong các túi Thúi giao l i cho Ng nh.

- Mi c t giúp, s đi làm c -vê r t m t.

Lư m ch gi l i m t tuýp thu c đ ng hai ch c viên thu c nh - thu c ng gác-đi-nan d t vào c p qu n mang theo. Còn Lép-s o, Lư m b t ph i l y nư c d p lên tóc ch i ép xu ng v i m u lư c g y, và m t mũi ph i r a ráy t t . Lư m nói :

- C u ph i làm b hi n khô, đ t i Tây tin tư ng mà nh n c u đi làm. T i đàn em ng m đ i ca Lép-s o, cư i rúc rích.

- B a ni ngó “đ i ca” đ p như chú r đi h i v .

Sáng nào Lư m đi làm, các b n trong đ i cũng kéo ra t n c a s t ngó theo cho đ n khi trèo lên xe jeep ch y khu t. Và l n nào, bư c ra kh i c ng lao, Lư m cũng quay l i ngo c ngo c tay nói v i chúng: “ nhà vui nghe? Chi u tau v ”.

Nhưng sáng nay Lư m không đ gan nhìn các b n. M t nó c tránh nhìn đi ch khác. S b t g p cái nhìn trông đ i, thương m n c a các b n, nó s khóc m t. Nó bi t ch c, công vi c hôm nay dù trót l t hay không, mình cũng s không bao gi còn g p l i các b n n a. M t là thoát, hai là ch t. Lư m mu n nói v i các b n m t l i d n dò, an i, nhưng c m mi ng là c t c l i, mũi cay xè. Các b n cũng nh n th y cái v khác l , không bình thư ng c a Lư m. Chúng nhìn Lư m ngơ ngác, dò h i. Nhìn bóng n ng trên sân lao. Lư m bi t s p đ n gi xe c a s P t đ n ch tù đi làm.

V a đúng lúc đó, x y ra m t s vi c h t s c b t ng , làm Lư m mu n đ ng tim. C a s t m r ng, M t i u t sân ngoài bư c vào. Mi ng h n không ng m t u. Chính đi u b t thư ng này tên chúa ng c đ p vào m t Lư m đ u tiên, và như d báo tai h a ghê g m s p giáng xu ng chính đ u nó. Qu nhiên, M t i u v a nhìn th y b n tù con nít, b m t cô h n c a h n qu u ngay l i, d d n hơn c m i ngày. H n vung cây roi ra như con r n đen, v y b n tr .

- L i đây? T t c l i đây! - M t tay h n đ t lên bao súng. Có m y đ a khi p đ m đ nh co giò b ch y. Lư m quát to :

- Không đư c ch y! T i bay mu n ch t à?

Không còn cách nào khác Lư m li u m ng bư c đ n g n, c nói gi ng không run :

- Thưa ông quan hai. Chúng tôi có m t. Ông c n gì tôi xin thông ngôn v i chúng. - Lư m đưa tay ch các b n đang đ ng nép h t phía sau.

- Trong b n chúng mày, đ a nào đã gi t tr m con gà mái đ p c a v tao?

Vi c mà Lư m lo s trư c đã x y ra. Sáng s m nay lúc cho đàn gà ăn, m v M t i u phát hi n con gà mái hoa mơ đang nh y b m t. M tru tréo: 259

“Th ng mô, con mô ăn tr m con gà c a tao?”. M -Lai-tàn-t t ch y đ n, đưa ra m t n m lông gà, xun xoe nói: “B m bà l n, t i tù đã gi t tr m con gà c a bà. Chi u qua lúc đi ro n quanh lao, tôi th y m t đám lông gà n m l p trong c phía sân sau. Tôi bi t ngay gà c a bà”. Th là m n i cơn tam bành, ch y vào bu ng lôi c M t i u d y, dí túm lông gà vào sát m t lão, bù lu bù loa, b t lão ph i vào ngay tra kh o cho ra đ a mô gi t tr m gà. M t i u còn ngái ng , đi vào lao không k p ng m ng đi u.

- Thưa ông quan hai, tôi không bi t. - Lư m tr l i m t xanh tái.

- Không bi t? - M t i u g n gi ng h i l i và vung roi qu t như xé th t xu ng vai Lư m.

Lư m không dám né tránh, g ng mình ch u đòn. Vì nó th a bi t tránh đòn h n càng n i điên, qu t ti p và có th ăn đ n, vì tay h n đã m bao súng. Lư m trào nư c m t giàn gi a trên hai má.

- Thưa ông quan hai, tôi ph i đi làm c -vê s Poste Militaire su t ngày, tôi không th gi t tr m con gà c a ông.

- Mày ph i h i chúng nó xem đ a nào gi t tr m gà? N u không đ a nào nh n, t t c s b b n ch t! - M t i u rút súng ra kh i bao, Lư m quay l i thông ngôn câu h i c a h n v i b n tr . Nó b t g p tia nhìn ho ng s c a Lép-s o. Th ng Ch n-hôi đ ng sau lưng Lép-s o, run r y, m t c t không ra gi t máu. Nó đưa m t nhìn Lư m như c u kh n “Xin anh tha cho em”. Nó l i nhìn kh u súng l c trong bàn tay lông lá c a M t i u. N i s hãi c a nó đã

lên t i cùng c c. C p m t nó sao mà gi ng h t c p m t con chó s p b ngư i ta dìm ch t gi t th t. Các b n trong đ i c a Lư m m t cũng đ u tái xanh tái t . M t chúng đ u đ v phía Lép-s o và Ch n-hôi, có v như s p ch m t hai đ a. Lư m hi u ý li n tr ng m t ra hi u.

Th ng Lanh hi u ý Lư m trư c tiên. Nó nói :

- Nh anh nói l i v i ông n là anh em tui không ai dám săn tr m gà c a ông...

T t c cùng b t chư c Lanh nói theo. Lư m thông ngôn l i v i M t i u. M t i u khoát cây roi, ch vào m t t t c , g n gi ng h i :

- T t c không ăn c p? T t c không bi t?

- Vâng ? Vâng ?

M t i u g i ba tên lính ng c vào, h l nh :

- Xích tay t t c chúng nó l i, t ng vào ca-sô! Bao gi có đ a nh n m i đư c th ra.

B n lính ng c r p d to và ch y ra nhà kho còng tay. Lư m không ng cơ s đ n nông n i này? Lư m ph i c h t s c m i kh i b t khóc thành ti ng. Ch vì

m t con gà mái chó đ , mà nó ph i ch u th t b i phút cu i cùng. N u sáng hôm nay không đi làm c -vê, ph i còng tay chui vào ca-sô, thì chưa bi t đ n ngày nào m i thoát ra kh i c nh tù đày. Và có th b xác l i đây vì đói khát, b nh t t hành h .

Lép-s o kh g i :

- Lư m?

Lư m g t nư c m t, ng ng lên. Hai c p m t ch m nhau. Lép-s o đưa m t nhìn sang phía Ch n-hôi, l p b p nói :

- Hay là...

Lư m qu c m t, m t ti ng kêu ngh t gi a hai hàm răng.

- Không đư c!

260

Nó b ng gi n run, gi n m c m t. Nó ch mu n nhào t i bóp c Lép-s o mà

g m thét: “Mi là đ chó! Mi gây ra m i chuy n. R i ch mi đ nh đ t i lên đ u đàn em mi đ thoát thân!”. Nhưng nó k p ghìm l i đư c. Ba tên lính ng c xách m i đ a m t xâu còng tay đi vào, hô :

- Hai tay ch p l i đưa ra trư c m t? T cha t i con ranh con l n? Chuy n ni thì bay m c xương trong đó?

M t i u đút súng vào bao, đ ng ch ng n nh m t l m l m ch ki m tra b n lính ng c Còng tay t i tù gi t tr m gà.

- c ê! Ăc ê! c ê! Anh tù điên b ng t phía sau, v a hô v a gi m chân đi đ u, cư i nhăn nh bư c th ng đ n trư c m t M t i u. Anh giơ tay xòe c năm ngón đưa lên vành mũ các-tông hình nón, chào và nói th ti ng Tây h l n quen thu c c a anh :

- Bông-dua mông d ch-n ng - chào ông quan hai - Xe-moa vô lê la-pun - Chính tôi ăn tr m con gà mái. Moa đói cái b ng - Moa v la-pun - Anh làm đ ng tác v gà - Moa rô-ti moa đ p - Pác-đông me-x . Xin l i ông!

- Chính mày ăn tr m con gà?

- Còn ai vô đó n a? Uỳ me-x !

M t i u vung roi qu t t i t p lên ngư i anh điên. Anh nh y như con choi choi, mi ng la bai b i :

- Pác-đông me-x ! Pác-đông me-x ?

Anh b t th n ngã lăn ra đ t, r i lăn tròn như con quay, la hét chuy n c nhà

lao :

- Ôi làng nư c ơi c u tôi v i! C u tôi v i! C u tôi v i! M t i u tuy-ê moa?

M t i u gi t tôi!

H t la hét anh l i cư i s ng s c, điên không ch u đư c!

Tình hu ng quá b t ng làm Lư m ch còn bi t đ ng há h c m m mà nhìn. Ngoài c ng lao có ti ng xe phanh rít. Tiéng viên qu n phó đ lao g i chõ vào r t to.

- P t Mi-li-te mô? Ra!

Lư m đáp như trong mơ :

- Có ? Nó ch p v i l y tay Lép-s o và Thúi ch y ra c ng lao. Lư m m ng đ n suýt đái ra qu n khi th y trên xe jeep không có viên đ i văn phòng. N u có viên đ i, vi c thay hai tù m i chưa ch c h n đã b ng lòng ngay. Nó bi t h n r t c n th n và khó tính, không thích ai làm trái ý h n. Còn đ i v i th ng lính gác thì s d dàng hơn. V i h n tù nào ch ng là tù. Tên lính h i Lư m :

- Hai tên tù kia đâu?

- m n ng ph i đi nhà thương.

- Hai th ng này có t t không? - H n ch Lép-s o và Thúi.

- T t, r t t t?

- Mày b o đ m ch ?

- Tôi xin l y đ u tôi đ b o đ m!

H n nhún vai :

- Tao cóc c n. A-lê, lên xe!

Khi chi c xe qu t sang ph i, ch y d c theo đ i l xanh r n bóng cây, gió m ư t t m t sông th i t t vào m t, Lư m m i d n d n tĩnh trí l i. Nhưng đ u óc nó v n còn choáng váng, bàng hoàng như v a b ng t nh m t cơn ác m ng.

261

Lép-s o ng i sát vào Lư m, m t tay nó đ t lên đùi Lư m nói gi ng run run :

- B a ni không có anh tù điên thì không bi t s ra răng hè?

- Ch t c b n ch còn răng n a?...

Thúi cũng thì thào nh c l i đi u v n ám nh đ u óc nó t lâu :

- Anh tù điên ni l l m. Tui nghi là anh n không điên.

15

i u Lư m lo l ng không ph i không có căn c . Ba đ a v a bư c xu ng xe, đi vào đ n sân, viên đ i văn phòng đã bư c ra, cau m t l i h i :

- Hai th ng tù kia đâu?

- Thưa ông đ i, h b m n ng, m c ph i b nh truy n nhi m.

- Sao không thay b ng hai tên tù l n ? - H n h i tên lính gác, gi ng g n như

g t.

Tên lính gác lu ng cu ng nhìn Lư m. Lư m nói ngay :

- Thưa ông đ i, nhà lao, không còn m t ngư i tù l n tu i nào. Hôm nay có

nhi u s m i đ n l y tù đi làm c -vê. H ph i l y c tù con nít. Hai đ a này tuy nh , nhưng làm vi c siêng năng và hi n lành. Tôi bi t rõ chúng. Viên đ i nhún vai, đi vào phòng làm vi c.

Lư m l p t c lên gi ng khá hách d ch sai b o Lép-s o và Thúi :

- Ê, th ng này vào l y đôi thùng ra sông gánh nư c, đ đ y vào hai b . Còn th ng này, - Lư m ch Thúi - l y ch i quét sân. Ph i làm vi c cho chăm ch vào. Các quan l n đây là r t ghét b n lư i bi ng!

Lép-s o răm r p s s t nghe theo Lư m đi u khi n. Thúi chăm chú quét sân, nh t t ng chi c lá r ng; Lép-s o đ t đòn gánh lên vai là ch y huỳnh hu ch. Viên đ i văn phòng đ ng trư c hành lang, quan sát chúng làm vi c. Lư m li c m t, th y h n có v hài lòng. Nó m ng th m: “ n r i”. Lư m quét d n, lau sàn nhà còn k hơn c m i ngày. Xong phòng làm vi c c a viên đ i, nó xách m t xô nư c s ch, gi lau, sang phòng c a quai hai giám đ c s , gõ c a xin phép đư c vào làm v sinh. Quan hai I-tai ng i trư c bàn, ng ng b m t ông giáo làng lên nhìn Lư m, g t đ u, r i cúi xu ng vi t ti p cái gì đó.

Con nh n vàng “canh kho vũ khí” v n có m t v trí, bò đi bò l i tu n ti u m t cách chuyên c n trên s i tơ ánh b c găng t chuôi kh u súng l c đ n nóc t . Tim Lư m đ p r n lên, nhưng nó ph i c h t s c đ không nhìn con nh n lâu hơn n a. Nó th m nói: “Tao c m ơn mi l m đó nh n ơi!”. Và h t s c b t ng Lư m b t nh m t câu h c thu c lòng trong sách Qu c-văn giáo khoa thư l p ba: “Bu n trông con nh n giăng tơ. Nh n ơi, nh n h i, nh n ch m i ai...?”. V a c m cúi lau sàn nhà, nó v a thì thào: “Nh n ch m i tui”. Nó

rùng mình khi tư ng tư ng đ n lúc cái nòng thép l nh c ng kia áp sát vào da b ng mình.

Lau xong sàn nhà, nó m r ng các cánh c a kính, c a ch p, nó trèo đ ng lên b u c a lau chùi hai khuôn c a m ra vư n. V a lau, nó v a đưa m t ư c lư ng chi u cao t b u c a đ n đ t vư n. Lúc đóng l i nh ng cánh c a c a khuôn c a s g n bàn làm vi c c a viên quan hai, nó v n qu bàng s t khá

m nh đ đóng ch t s t kêu ph p vào l ch t c a, c t cho I-tai đang ng i làm vi c cũng nghe ti ng. Hai cánh c a ch p khuôn c a cu i gian phòng, lúc đóng, nó cũng v n qu bàng s t khá m nh nhưng không cho ch t s t chui 262

vào l ch t.

ng ngoài vư n, có th y nh cũng m ra đư c. óng đ n hai cánh c a kính nó cũng đ nh làm như v y, nhưng kinh nghi m chi n sĩ trinh sát mách b o: “Không nên!”. Và Lư m đã v n cho hai gióng s t chui vào l ch t. Nó ph i đ phòng sau khi nó ra kh i phòng, tên quan hai cáo già v i tính th n tr ng c h u, có th đ n ki m tra l i. Nhưng có đi u khác v i nh ng bu i làm v sinh trư c, nó c ý đ quên l i t m gi lau sàn nhà dư i chân b u c a s . Lư m n m ch c quy lu t: C kho ng mư i gi sáng, tên Itai có thói quen tr v bu ng , u ng m t tách cà phê s a mà m v h n pha s n. Gian phòng thư ng đ tr ng kho ng mư i l m phút. Kho ng chín gi rư i, tên lính gác cho ba đ a ngh gi i lao. Chúng ng i t m đ u dư i bóng mát cây vông đ ng c th trư c sân. Tên lính gác ng i dư i g c cây phư ng cách ba đ a ch ng ch c bư c chân. Kh u ti u liên “mát” gác ngang trên đùi, h n châm đi u thu c Gô-loa, rít khói, m t mơ màng nhìn ra c ng, nhìn dãy quán rư u bên kia đư ng.

Thúi lào thào h i :

- Anh s a so n xong c chưa?

- Cũng tàm t m... - Lư m g t m hôi trán tr l i.

Lép-s o tr ng ng c đ p thình th ch h i :

- M y gi thì b t đ u?

- Mư i m t gi rư i! S tan gi làm vi c. B n chúng đ u ng trưa. M t gi rư i chúng m c a.

- Th ng n thì làm răng ? - Lép-s o h t đ u v phía tên gác.

- Có trưa h n d a g c cây ng gà ng g t; Có trưa h n mò qua dãy quán bên tê đư ng nh u nh t.

- L t qua h n có d không?

- Cũng không d .. T t nh t là ph i làm cho h n ng th t say.

- Làm cách răng?

- Ph i cho h n m t li u thu c ng . Thu c ng có s n đây r i. - Lư m v lưng qu n. - Nhưng ph i hòa vào nư c ho c rư u đ m i h n. Có rư u thì t t nh t. S nư c h n không u ng. H n là con sâu rư u mà... Này, Lép-s o, c u có th đánh xoáy m t chai rư u bày trên bàn m y cái quán ngoài kia không? Nghe c u là b c tài danh trong ngh này...

- D t! - Lép-s o hăm h đáp. Nó nheo m t nhìn ra dãy quán, trong óc phát nhanh k ho ch đánh c p chai rư u. Nó nói :

- N u có m t hai đ ng b c thì ch c ăn trăm ph n trăm. Lúc gánh nư c qua đó

mình s xin th ng gác cho ghé vô quán mua đi u thu c hút. PH i có c đ

đ n g n bàn đ rư u.

- Thúi, mi đưa cho Lép-s o hai đ ng b c còn l i.

Thúi móc túi đưa cho Lép-s o t gi y b c hai đ ng, và nhìn t b c v i c p m t ti c r . Lép s o kh b p tai Thúi, cư i :

- Ngó con m t mi mà tau r u thúi ru t. Có ngày s đ n l i cho mi hai lư ng vàng...

Lép-s o vo tròn t gi y b c nhét vào l tai.

- Anh đ r a l r t m t thì làm răng? - Thúi nhìn Lép-s o, lo l ng h i.

- Mi c y cũng không ra mô! Có l n tao nhét vô đó đôi bông tai vàng đánh c p đư c c a m t m ch ông Ba, nh y xu ng sông đào t u. Bơi qua sông, mà đôi bông tai v n còn nguyên.

- R a thì anh tài b ng M t i u! Th ng cha đó ch i, nói, tha h mà cái ng 263

đi u v n không r t kh i mi ng. Tài thi t! - Thúi t m t c khen. H t gi gi i lao. Th ng lính gác xách súng d n Lép-s o và Thúi ra b n sông gánh nư c. Lư m chu n b vào bày bàn ăn cho t i Tây ăn trưa. Viên quan hai I-tai đi ra kh i phòng làm vi c khép c a l i đ ng sau lưng. H n v bu ng u ng c c cà phê s a thư ng l . Lư m xách xô nư c đi ngay đ n bu ng h n. Nó đ t cái xô trư c c a, m nh cánh c a đi vào phòng. Th t nh nhàng, nó

xoay qu bàng s t, m ch t c a kính cu i gian phòng, r i nh t cái gi lau đi ra kh i phòng. Nó đã tính k , n u b t ng ch m trán viên quan hai, ho c m t tên Tây khác, h i: “Mày vào phòng làm gì?”, nó s đưa cái gi lau nhà ra nói:

“Tui vào l y cái gi lau nhà l b quên”.

Lép-s o và Thúi đã gánh đư c gánh nư c th hai. Lư m xách cái xô ra b v múc m t xô nư c gi t gi lau, đ đón Lép-s o.

- ư c chưa? - Lư m b n ch n h i, m t ch m ch m nhìn vào b ng áo Léps o, vì đoán r ng nó d t chai rư u l y c p vào c p qu n trư c b ng. Nhưng hai v t áo Lép-s o v n sát vào b ng, không th y có d u hi u gì. Lư m hơi tái m t, h i nh :

- L y đư c chưa? Không th y gi u trong b ng áo?

- D t?... Gi u vô b ng áo?

ngu? - Lép-s o b t chư c dùng gi ng Lư m

t ng m ng nó.

Nó đ t hai thùng nư c xu ng kh i vai, nói như ra l nh :

-

cái xô sát thùng nư c tê. - Nó ch thùng nư c trư c m t. Trên m t thùng, có th m y ng n lá bàng cho nư c kh i chao. Nó cúi th c tay xu ng đáy thùng lôi lên m t chai rư u màu xanh có nút vàng chóe b nhanh vào cái xô c a Lư m. Lư m ném luôn cái gi lau, ph lên chai rư u. Lép-s o làm b v t m y ng n lá bàng v t đi, r i bưng thùng nư c đ vào b . Lư m đ ng l ng m t giây nhìn Lép-s o, và lúc y nó th y gương m t v n x c xư c, ngang tàng, anh ch c a Lép-s o, sao tr nên d thương vô cùng. Và

b ng nó tràn đ y khâm ph c. “Chao? H n nghĩ ra cái cách gi u chai rư u vào đáy thùng nư c, trên m t đ m y ng n lá bàng ngu trang thì thi t thông minh vô cùng? úng là trí l c c a m t tay tr m c p tài danh?”. Lư m b t cư i :

- Ch u tài “đ i ca”?

- M mà gánh nư c ch ng m t tháng thì m đó s p ti m cái r m. Lư m và Thúi ph i ch u là Lép-s o gi gi ng các m không chê đư c?

16

Bu i trưa tháng sáu năm đó, thành ph Hu , con sông Hương, ng p chìm trong ánh n ng chói g t, màu hoa phư ng đ và ti ng ve s u. Lư m, Thúi, Lép-s o bày b a ăn trưa c a chúng dư i g c cây vông đ ng c th . M t b a ăn khá th nh so n đ i v i ba tên tù: Theo l nh c a tên quan hai giám đ c s b n nhà b p cho ba đ a hai bánh mì, n a lon th t bò h p, m t h p cá x c-đin. T t c đư c bày lên m nh v i b t đ t trên c . Nhìn b a ăn, Lư m rùng mình. Nó nói v i hai b n :

- T i h n cho ba th ng mình ăn b a ăn cu i cùng đây.

- Các b c đ i ca dao búa c a t thư ng k : M y ngư i tù t hình, trư c khi đưa đi b n, Tây thư ng cho ăn m t b a thi t ngon. E cũng như ri đây.

- Nhưng trư ng h p ba th ng tù mình b a ni thì chưa bi t ai b n ai?... - 264

Lư m b m t mi ng bánh mì nhai đ nén h i h p. - Trư c m t ba anh em mình, còn m t ti ng đ ng h ni đây?

Trư c đó hai mươi phút, Lư m g p th ng lính gác.

- Anh Rôbe . Trưa nay, ba chúng tôi có mòn quà bi u anh. Lư m lôi trong xô

có ph cái t i ư t, cái chai rư u Lép-s o v a đánh xoáy đưa cho h n.

- vang tr ng? - Th ng lính gác nhìn nhãn hi u reo lên. - Làm sao chúng mày l i có?

- Nh ng ngư i tù làm bên s Coopérative Militaire cho chúng tôi. Chúng tôi tư ng nư c ng t m ra đ nh u ng. - Lư m gi i thích vi c cái nút chai đã m đ hòa vào hai mươi viên thu c ng đư c tán nh . - Nhưng té ra rư u. Th nư c này ch c anh thích. Chúng em thì xin hàng. - Nó đưa cao hai tay làm b đi u đ u hàng và nháy m t cư i.

Tên lính gác c m chai rư u ng m nghía, cư i kh c kh c. H n xoa đ u c ba đ a.

- Bé con t t l m! Bé con ng c l m! Rư u vang h o h ng mà không bi t u ng!... Kh c kh c kh c!

H n m nút chai, ng a c tu m t hơi g n h t n a chai. H n khà m t ti ng khoái trá, tr s ng tay chùi mi ng, đ u l c lư, l c lư. H n đút chai rư u vào túi qu n b t gà, l i xoa đ u ba đ a cư i nói :

- Cám ơn! R t cám ơn?

Và lúc này h n đang ng i d a lưng vào g c cây, kh u súng gác ngang đùi, tu n t hơn n a chai rư u còn l i. Ba đ a mi ng tuy nhai bánh, nhưng m t đ u nhìn h t v phía tên lính gác, ch đ i phép màu s p x y ra. Lư m v t nh đ n m t c nh trong truy n Th y H mà nó đ c ngày còn đi h c: M t du khách vào m t h c đi m bên đư ng, g i rư u th t. Ch h c đi m là m t m đàn bà có nhan s c toe toét cư i, rót rư u ra bát l n m i khách. Sau đó m lui vào sau rèm, nhìn ra theo dõi khách ăn, u ng. Khách n c c n đ n bát rư u th ba m ta li n v tay hô: Ngã này! Ngã này! Qu nhiên khách ăn ngã lăn ra đ t, vì rư u có hòa thu c mê.

Lư m lúc này cũng mu n v tay kêu: Ngã này! Ngã này!

Nhưng th ng lính gác không ngã mà ch d a lưng vào g c cây, mi ng há ra, m t lơ mơ n a nh m n a m và b t đ u ngáy. Thúi và Lép-s o đ ng b t d y, nhưng Lư m níu tay chúng ng i xu ng. - Ch thêm mư i phút n a cho th t ăn ch c, - Lư m nói gi ng tr nên bình tĩnh khác thư ng - Lép-s o lúc đó

tùy c u, mu n đi đâu thì đi. Còn Thúi, mi đ ng ch tau đây. R và m ng k o g ng tau đã đem ra gi u dư i đ ng lá r ng c nh g c cây me tê. H ngó

th y tau ló ra góc sau nhà tê, thì mi đ n l y r m ng đeo vô, và đàng hoàng đi ra phía cõng trư c.

n ch góc đư ng cu i dãy quán, mi đ ng l i

gi đi đái, ch tau. Nh đi theo đư ng ch C ng, qua xít-tát, r ra đư ng àng Ngang, đ ng ch nhà Nông kh Ngân hàng cũ. Mi nh chưa?

Thúi g t đ u, nhìn Lư m chăm chăm.

- Thôi đi đư c r i! - Lư m đ ng d y và Lép-s o cũng đ ng b t d y theo. Léps o tái m t h i :

- C u còn đi mô n a?

- T còn ph i trèo vô bu ng th ng quan hai l y kh u súng và b n băng đ n.

- Có gay l m không?

- Gay!

- Thôi b đi anh? - Thúi nói g n như khóc.

265

- T có th giúp đư c c u không? - Lép-s o h i.

Lư m l c đ u :

- Hai đ a càng d l . C m ơn c u! C u đi đi!

Lép-s o v n đ ng t n ng n :

- Hay thôi, c u b quách cho r i...

- Ch t cũng không b đư c. C u chưa hi u h t giá c a m t kh u súng đ i v i V Qu c oàn mô.

Lư m n m tay Lép-s o, nói gi ng rưng rưng :

- C u đi may m n nghe? Bi t mô có lúc mình l i g p c u. R i có lúc, c u nh l i t t c nh ng chuy n ni, và c u s hi u mình...

Lép-s o nói, mi ng g n như m u :

-

p nhau b đ u b óc m i hi u nhau. T c cư i đã g m!

C khu công s Post Militaire lúc này chìm sâu trong yên ng. C a l n, c a s các gian phòng đ u đóng kín như l m trong màu n ng trưa chói g t. Ti ng ve kêu inh i c khu vư n hoang m c lút c d i. Ti ng ngáy c a tên lính gác v ng l i m i lúc m t to như mu n thi gi ng cùng ti ng ve. Lư m hai tay ôm qu n đi như ch y băng qua khu vư n, vòng ra phía sau nhà, có l i r đ n dãy nhà xí. Nó đã suy tính h t, n u b t ng ch m trán v i th ng Tây nào đó, h n h i, nó s ch dãy nhà xí tr l i: “Cabinê!”. Lép-s o đ ng s ng nhìn theo Lư m cho đ n lúc bóng nó m t hút sau g tư ng đ u h i dãy nhà. T nhiên nó mu n ch y theo, mu n đư c li u m ng đ giúp đ , đ chia s hi m nguy, và n u c n đư c cùng ch t v i cái th ng m i cách chưa lâu đã đ p l n nhau v i mình b đ u b óc. M t ni m c m ph c l n lao b ng t đâu không bi t, dâng lên làm choáng ng p trái tim và đ u óc thô thi n c a tay anh ch v thành niên; mà ni m mơ

ư c đ c nh t là tr nên l y l ng trong làng dao búa. ôi môi x c xư c, kiêu b c c a Lép-s o b ng run run, b t lên ti ng kêu :

- Ui chao! V Qu c oàn là r a đó!

17

Cái gì đã thúc đ y Lư m - ngư i V Qu c oàn mư i lăm tu i - lao vào m t vi c làm táo b o, li u lĩnh đ n như v y? M t vi c làm có th m t m ng s ng như chơi và hoàn toàn thôi đư c phút chót?

Nhưng Lư m v n c bươn t i, lao th ng đ n đích, b t ch p. Nói chung, vũ khí

có m t s c mê ho c đ c bi t đ i v i l a tu i thi u niên. M y ai trong tu i thơ

c a mình, l i đã không t ng ư c mơ c m trong tay m t kh u súng, không ph i đ chơi, mà b n đư c. Riêng th h tu i thơ c a Lư m là m t th h tu i thơ d d i. M i l n lên k p có chút ít trí khôn, m i b t đ u hi u đư c chút ít đi u này đi u n , th h tu i thơ c a Lư m đã đư c nghe l i kêu g i kỳ vĩ

nh t trong l ch s đ u tranh c a T Qu c: “Thà ch t không quay l i th i nô

l !”, “Hãy quy t t đ T qu c quy t sinh!”.

Và c th h tu i thơ đó, trong hoàn c nh quy t li t c a T qu c đã ph i d n mình vào cu c đ ng đ c a vũ khí. Và b ng kinh nghi m máu c a mình và

c a đ ng đ i, Lư m đã th u hi u cái giá l n lao c a vũ khí trong cu c đ ng đ v i k thù. Có bi t bao nhiêu đ ng đ i cùng th h v i mình và th h cha anh, th a tài s c, gan d , nhưng ph i ch u g c ngã cay đ ng trư c k thù, ch vì trong tay không có vũ khí.

266

“Cơi chi lúc đó trong tay tui có m t kh u súng, m t trái l u đ n thì mô đ n n i!”. H i m t tr n Hu , Lư m đã đư c nghe không ít các anh l n đ ng đ i đau đ n kêu lên như v y lúc hy sinh.

Có l t t c nh ng cái d n t l i trong trí nh Lư m và bi n thành ti m th c chi n sĩ. Và hôm nay đã cu n hút Lư m lao vào m o hi m v i m t s c m nh không tài nào cư ng n i.

“Như có ai túm tóc mình mà lôi t i đó”. V sau này Lư m đã k l i c m giác c a mình lúc đó như v y.

ã bao nhiêu l n đ ng trên b u c a s lau chùi cánh c a, Lư m nhìn xu ng đ t đ ư c lư ng chi u cao t vư n lên đ n b u c a s . Nhưng lúc này, đ ng lút chân trong c vư n, Lư m v i tay lên m i th y nó cao hơn mình tư ng. Ph i đ ng lên g tư ng m i có th m đư c c a mà trèo vào. Nhưng g tư ng đ y rêu, l i không có ch bíu, nên nó trèo lên l i t t xu ng. N u v i tay quá đà đ m , hai cánh ctta b t ra có th gây thành ti ng đ ng. Và hai cánh c a này l i g n sát bu ng c a hai v ch ng tên quan hai. Lư m vu t m hôi m t nhìn quanh. ây r i? M t t ng đá cách đó ch ng ba mét. Lư m v t ngay t i, lay t ng đá r i kh i đ t. Chao ôi là n ng? Lúc thư ng s c nó có l ch u hàng. Nhưng nó đã cúi xu ng v n t ng đá v i s c m nh c a k b t thình lình b rơi xu ng bi n, n u không bơi thì ch t. Và nó đã v n nó

đ n đư c áp sát tư ng, đ làm b c đ ng lên, m c a s . ng lên t ng đá,

hai tay r t v a t m. Nó móc b n ngón tay vào ch p c a, kéo nh . Cánh c a t t m ra. Nó thò tay qua b c a đ y hai cánh c a kính, mi ng l m b m như trong mơ: “L y tr i, h n không ch t l i?”. Hai cánh c a kính m r ng, gi ng h t như trong câu chuy n c tích: “V ng ơi! M c a ra!”. Lư m đu ngư i n m v t ngang lên b u c a, r i c h t s c kh khàng, chu i ngư i vào bên trong. Hai bàn chân n t n , đ y b i c a nó đã đ t lên n n đá hoa s ch bóng mà sáng nay chính tay nó v a lau chùi. Cái mát l nh c a đá hoa chuy n qua hai gan bàn chân làm r n c ngư i nó. Lư m b ng th y hai m t mình m đi, đ đ c trong gian phòng tranh t i tranh sáng, tr nên nhòe nho t. Lư m đâm ho ng: “Răng ri hè?”, và đưa bàn tay qu t hai m t. Té ra c gương m t Lư m lút m hôi, ch y xu ng ph m c hai m t. Lư m kéo v t áo lau m hôi, khép hai cánh c a ch p l i. Gian phòng sáng m . Nó bư c th ng đ n phía kho ng tư ng, gi a cái t và bàn gi y c a tên quan hai, có treo kh u súng l c.

Lư m m n p bao súng. Cái c u tơ nh n ánh b c b c t chuôi súng lên nóc t , đ t. Con nh n vàng - “Chú lính gác kho vũ khí” - Rơi xu ng trư c m t. Nhưng nó không ch u r t xu ng n n nhà, mà bíu vào s i tơ leo ngư c lên nóc t , nhanh không th tư ng tư ng đư c.

Lư m đưa tay đ nh rút kh u súng ra kh i bao, nhưng tay nó b ng kh ng l i. Nó nghe có ti ng m c a phía bu ng c a viên quan hai. Và ti p đó ti ng dép kéo l t x t đi ra hành lang. úng là ti ng dép c a h n? Thính giác c a nó

trong nh ng giây phút quy t li t này tr nên nh y bén l lùng. Và ngay lúc đó không hi u sao nó v t có c m giác là h n đang đi đ n phòng này. ó là

m t tình hu ng kh ng khi p mà Lư m không h lư ng t i trong k ho ch đo t súng. Nó g n như ch t l ng m t giây. Ti ng dép m i lúc nghe m t g n hơn. S th t b i coi như hi n nhiên, không còn cách gì tránh kh i - vì thoát ra kh i phòng không còn k p n a r i. Nhưng r i nó v t t nh trí l i. M t ch p lóe r i sáng đ u óc: Cái khe h gi a b c tư ng và thành sau cái t . Nó đóng 267

bao súng l i. Nhón gót chân, ch y đ n đóng hai cánh c a kính l i, v n ch t. Ti ng chân viên quan hai đã d ng l i trư c c a phòng. Nó c thót b ng, ép ng c, chét mình vào gi a cái khe h t và tư ng. Cái khe h quá h p. Lúc bình thư ng có l nó khó lòng mà chét mình vào đó Nhưng lúc này như có

m t s c m nh vô hình t bên ngoài đ y nó chét vào gi a khe h như đóng m t cái nêm.

Ti ng chìa khóa tra vào khóa v n lách cách. Hai cánh c a m r ng. Gian phòng v t b ng sáng.

ng gi a khe h , Lư m có c m giác c gian phòng b

đem phơi tr n ra gi a n ng.

Viên quan hai đi đ n bàn gi y, ch cách Lư m có m y bư c chân. H n m ngăn kéo, l c tìm cái gì trong đó ch ng năm phút. Trong năm phút đó Lư m th y như mình đang đ ng trên giàn l a. N n đá hoa cháy rát dư i hai bàn chân. Ti ng ngăn kéo đóng l i. Ti ng dép kéo l t x t đi ra phía c a. Ti ng hai cánh c a đóng l i. Gian phòng v t tr l i m t i. Ch đ n lúc ti ng dép xa h n, Lư m trư n ra kh i khe h . Toàn thân nó ư t sũng m hôi. Không k p g t m hôi lút m t, nó rút kh u súng ra kh i bao. Kh u súng rung rung trong tay. Nó b t ch t an toàn, kéo quy lát. M t viên đ n vàng chóe nh y ra kh i nòng, rơi xu ng n n đá hoa, nghe vang như m t ti ng n . Nó khóa ch t an toàn, gi t kh u súng vào lưng qu n, trư c b ng. D i rút qu n là s i dây gai xe r t ch c và khá to, bu c ch t nút (chi ti t này cũng đư c Lư m chu n b t trư c, đ dây lưng qu n không tu t, không đ t, không trĩu xu ng vì s c n ng c a kh u súng). Lư m rút ti p b n băng đ n trong b n cái bao da dài như

nh ng phong bánh kh o, gi t ra phía sau lưng qu n.

Lư m cúi nh t viên đ n lăn lóc trên đá hoa, b vào túi. Nó nh nhàng m c a kính, c a ch p, r i t trên b u c a, nó v t th ng xu ng vư n. Trèo lên hòn đá, nó khép hai cánh c a ch p l i đ phòng l tên gi c nào b t ch t đi ngang qua phát hi n: T i sao gi a trưa c a s phòng làm vi c c a giám đ c trông ra vư n l i m ? Và s lùng b t k p th i l p t c s ti p theo... Lư m ch y nép theo b tư ng, thò đ u ra đ u h i nhà. Nó th y Thúi v n đ ng dư i g c cây, chăm chăm nhìn phía mình.

Nó khoát tay ra hi u. Thúi v t ch y đ n đ ng lá r ng c nh g c cây me, lôi ra b đ ngh bán k o g ng. Nó đeo quai m ng vào c , x túi k o lên m t, m t l m lét nhìn v phía tên lính gác đang d a g c cây, ngáy như s m. Nó đi ra c ng chính hai chân run run, c t gi ng rao th . Nhưng gi ng nó c ngh n l i c .

Lư m băng qua kho ng vư n tr ng, vòng ra phía sau dãy nhà ngang. Cu i dãy nhà ngang có m t h rác l n, nó v n thư ng mang rác ra đây đ . Nó moi m t góc đ ng rác lôi lên m t cái gói b c v i sơn. Nó m gói, bên trong là m t cái áo sơ mi cũ nhưng còn lành l n, cái qu n soóc xanh đã b c màu, vá đít, và cái mũ ph t ph nhem nhu c. B áo qu n và cái mũ này nó nh m y ch bán hàng trư c c ng s đ i giúp b ng hai cái bao b đ ng thư l y c p đư c, và c t gi u đây đã mư i hôm nay. Không k p thay, Lư m m c b áo qu n trùm ra ngoài b áo qu n tù rách rư i, r i ch p cái mũ ph lên đ u. Lư m nh t l i bó rau mu ng, m y m hành, m y c cà r t mà sáng nó l y c p c a t i nhà b p, b vào cái xô đem ra gi u dư i m t đ ng lá r ng cách h rác ch ng mư i bư c. Nó x p t t c vào cái b cói cũng gi u cùng v i rau hành... Nó đ nh lôi kh u súng l c và b n sác-giơ đ n gi t l ch quanh ngư i gi u xu ng đáy b ph rau, hành lên trên như d tính t trư c. Nhưng m t thoáng 268

nghĩ ng i, nó thay đ i quy t đ nh. Nó lư m hòn g ch v đ xu ng đáy b đ

xách đi đư ng có v n ng. Nó v t nh th ng T ng d y mình cách xách sáu đòn bánh tét “truy n đơn”, “báo Gi t gi c”...

- “Gi u súng và đ n vào đáy b có cái l i” - Lư m nghĩ, l b t ng đ ng ph i tr m soát d c đư ng có th nhanh chóng v t ho c gi u b vào đâu đó, làm m t tang v t. Nhưng n u g p hoàn c nh b t tr c, c n b n nhau, thì s không k p rút súng.

Lư m băng qua m t kho nh vư n đ y rác rư i, m nh chai, v đ h p han r , nh ng vòng thép gai chìm l p trong c d i... Nó trèo qua b c tư ng đ v t ra đư ng s a sang l i trang ph c, Lư m xách b đi đ n ch đư ng r v ch C ng. Nó th y th ng Thúi đeo m ng k o, đ u đ i cái nón rách ch c là m i nh t đư c - Lư m m m cư i: “H n cũng là tay b m xoay x ” - đ ng ch sau m t g c cây, quay lưng l i phía mình.

- Ê! Th ng k o g ng! - Lư m g i.

Thúi gi t mình quay l i. Gương m t nh thó đ m đìa m hôi c a nó v t tươi r ng lên dư i bóng râm chi c nón rách. Lư m g t đ u cư i khoát tay ra hi u. Thúi xăng xái đi lên trư c. C t gi ng rao, nhưng nghe còn ngư ng và l t th ch. Gi ng như m t ca sĩ v ng c v n n i ti ng có gi ng ca r t mùi nhưng vì b ca đã lâu ngày, b t ng ph i bư c lên sân kh u. Nhưng ch đi ch ng vài trăm bư c, nó đã tìm l i đư c “gi ng ca mùi” s trư ng b quên. - Ai... i ai... k o g ng ng ng... ng t như đư ng cát, mát như đư ng phèn... eèn...

18

Cây đ ng bóng, con đư ng n ng chói lòa. Ngư i đi l i trên đư ng thưa th t. Ch c ch c m t vài chi c ô tô nhà binh G.M.C,

t m m ch y qua, cu n

tung b i. Con đư ng ng m ng p n ng như o n xu ng dư i s c n ng d d n c a nh ng chi c xe ch đ y lính hàng hóa.

Thúi đi sát bên l đư ng, rá k o tòng teng trư c b ng, cái nón mê gãy vành sùm s p che g n kín khuôn m t, c p chân tr n đen đũi nh như hai ng quy n loang l b i đư ng và m hôi, m t tay gi quai đeo, m t tay vung v y đánh xa... Ch c ch c nó l i l nh lót c t ti ng rao “Ai k o g ng nóng...” đ

báo cho Lư m đi đ ng sau nó trăm bư c chân, phía trư c không có gì đáng ng i.

Lư m đi đ ng sau, mũ ph đ i lút trán, tay xách b rau ôi, hành, cà r t và

g ch; chăm chú, th n tr ng bư c lên, c gi đúng kho ng cách gi a hai đ a như đã quy đ nh. M c d u kh u “côn mư i hai” n ng trĩu k nh k ch trư c b ng cái nòng súng c ch c liên ti p vào b ng dư i đau đi ng, nhưng ch c ch c nó v n lu n tay vào dư i hai l p áo dâm d p n hôi, s n n cái báng súng, như ch s nó r t m t.

Nó nhìn con đư ng hun hút trư c m t b n ch n nôn nóng, nh p nh m ch mu n ch y th t nhanh, đ ra mau đ n ư ng Ngang, nhào xu ng ru ng lúa bên đư ng... Nó ph i g ng h t s c m i ki m chân đư c, gi đúng c ly. Nguy cơ b n Tây s P t phát hi n ba tên tù b tr n, và tên lính gác b táng thu c ng , s m hơn th i gian nó d tính, đang bám sát sau lưng nó. Chúng s l p t c huy đ ng lính, xe, súng, chó béc-giê... lùng đu i như cái l n vư t tù

trư c. Tr ng ng c Lư m đ p thình th ch, c khô đ ng, ch c ch c nó l i ngoái đ u nhìn phía sau. M i lúc nó càng có c m giác th ng Thúi đi ch m quá. Thúi 269

có v nh n nha đi như đi bán k o th t không b ng! Lư m ch mu n quát to:

“ i mau lên ch mi? Hay mi tư ng mi đang đi bán k o g ng l y l i cho m ch mi Bao Vinh đó!”. Nó đ t nhiên gi n run ngư i. Nó ch t nh đ n Tưdát. “M t th ng thì mê b n chim làm mình ph i n p m ng cho t i An ninh, còn th ng ni thì mê bán k o g ng, không khéo nó l i n p m ng mình cho t i Tây s Post Militaire”. Lư m cay đ ng nghĩ v y.

Nhưng cơn gi n ch thoáng qua. Bình tĩnh l i Lư m ph i ch u th ng Thúi đi xích h u r t khá, “như đã đư c t p dư t t khi mô r i ?”. Nó v a đi v a chăm chú, th n tr ng quan sát không b sót m t hi n tư ng kh nghi nào trên đư ng. Ti ng rao l nh lót c a nó c t lên r t vang, r t đ u đ n. Nó đóng vai th ng bán k o g ng h t chê! Vì c hai đ a, m t th ng bán k o, m t th ng đi ch v , không th ch y l ng trên đư ng ph như ng a t . B t ng t i làm vi c cho Tây ngó th y, chúng nh t đ nh s sinh nghi. Và tai h a s b t đ u t đó...

Hai đ a đã bư c ra đ n ư ng Ngang, ch y qua cánh đ ng An C u - con đư ng thân thu c ch y th ng lên c u Tràng Ti n, ch y v Ngo o - dàng - xây, hai bên tr ng cây mù u, me, vông đ ng thân chi chít gai... Bên trái đư ng là cánh đ ng lúa t t b i b i, chín s p g t. G o de An C u là g o c a cánh đ ng ni đây?

Sinh ra và l n lên làng quê, nhưng chưa bao gi nhìn m t cánh đ ng lúa s p chín, Lư m l i có c m giác vui m ng đ n ng t th như trưa nay. Lúa t t b i b i! Ch m y trăm bư c chân n a thôi, mình s l i vô cái r ng lúa b i b chói chang n ng trưa kia, như con chim cu c. Ch c n cúi th p mà ch y là lúa kh a l p kín ngư i, ngư i đi trên đư ng không sao nhìn th y đư c!

Lư m b ng th y hai m t mình m đi, m hôi lút m t mà không hay. Nó đ ng l i dư i bóng mát m t cây vông đ ng, l t cái mũ ph , dùng mũ làm khăn lau, lau khuôn m t đ m m hôi...

V a đ i cái mũ lên đ u, m t còn h p háy vì lóa năng, Lư m b ng th y m t ngư i đàn ông tay c m ghi đông xe đ p cu c, đ ng g n sát trư c m t mình. Ngư i đàn ông này t ngã tư con đư ng đ i di n, phóng xe ra đ nh ngo t lên phía c u Tràng Ti n. Nhưng hình như b t ch t nh n ra Lư m là ai, nên vòng xe l i, nh y xu ng xe đúng cái lúc nó còn m i lau m hôi m t. Ngư i đàn ông cao l n, m c áo sơ mi ng n tay tr ng, quân soóc ka-ki, đ i mũ bê-rê, chân đi giày b t tin tr ng, đeo kính râm, khuôn m t đ y tr ng cá, nhi u ch tím b m vì n n nhi u.

Con đư ng trư c m t v ng tanh, xa xa ch có m t ch bán đ u h gánh không tr v , c m cúi bư c.

Th ng Thúi đi phía trư c, quay đ u l i đ nh h i Lư m: “ ã đ n ch r xuông ru ng lúa chưa?”. úng lúc ngư i đàn ông nh y xu ng xe đ p. Nó li n ng m mi ng căng m t nhìn, t h i: “Ai r a hè mà ngó b như mu n ch n đư ng anh Lư m?”. Nó c i cái rá k o đ t xu ng l đư ng, im l ng s i chân bư c t i phía sau lưng ngư i đàn ông...

Có th nói n u thay vào ngư i đàn ông này là m t con c p ho c m t con beo, cũng không làm Lư m s ng s t kinh ng c b ng. Nó lùi l i m t bư c và b t kêu lên :

- Nguy n Trì?

- Ph i. Nguy n Trì đây? Mi đi đâu?

- Tui đi ch mua đ ăn. - Lư m tr l i như máy. - Tui đư c tha tù, ch v 270

v i m . M tui sai đi ch C ng...

- Mi mà đư c tha tù? - Nguy n Trì nh ch mép cư i g n.

- Tui đư c tha thi t. ây m tui sai đi mua đ ăn cho b a chi u. - Lư m đưa cái b đ ng rau hành ra trư c m t như đ ch ng minh. Nguy n Trì th chi c xe đ p b nghiêng xu ng đư ng gi t ph t cái b trong tay Lư m. H n ném hai m rau xu ng đư ng, nhìn vào đáy b ... úng ngay lúc đó, Lư m lu n tay vào b ng áo, rút ph t kh u “côn mư i hai”, b t ch t an toàn, và chĩa súng vào ng c h n.

Th y nòng súng đen ngòm b t th n chĩa th ng vào ng c, ch cách ba bư c chân, Nguy n Trì đ ng ch t l ng, c p m t l c tinh, mi ng há ra đ nh kêu nhưng không kêu đư c, như b ai bóp c . C khuôn m t h n hi n lên m t n i kinh khi p khôn t c a ngư i c m ch c cái ch t.

Lư m bóp cò. C c! Viên đ n không n !

Nghe ti ng kim h a đ p vào hát h viên đ n lép, Nguy n Tri v t t nh trí l i. H n ph n ng nhanh như m t ánh ch p.

H n nhào t i, tung chân đá vào c tay Lư m. Kh u súng trong tay Lư m văng ra cách đó b n năm thư c. Lư m chưa k p nhúc nhích, Nguy n Trì đã quài tay ra sau lưng, gi t ph t kh u súng l c gi t sau lưng qu n. Cũng m t kh u “côn mư i hai” chĩa súng vào m t Lư m. H n cư i g n d t n, h hê :

- Giơ tay lên? Mi gi t tau răng n i!

Lư m chưa k p giơ tay, b t thình lình t phía sau lưng Nguy n Trì, hai cánh tay con nít kh ng khiu như ng s y ch m ra, túm ch t l y cánh tay h n chĩa súng, kéo r xu ng. Th ng Thúi co hai chân lên, đu h n vào cánh tay Nguy n Trì đ kéo xu ng v i s c n ng toàn thân. B t n công b t thình lình, Nguy n Trì ho ng lo n. Ngư i t n công h n b cái nón mê che khu t nên h n không nhìn th y m t, nhưng h n bi t cũng là m t th ng con nít. H n g m lên như

thú d b m c b y, cánh tay còn l i c nhè dư i cái nón mê đ m th c ngư c lên v i t t c hung d , điên cu ng c a thú d vùng v y đ thoát kh i b y. Cánh tay c m súng b đeo ch t, h n c v ng th t m nh đ l ng cái thân hình m nhom c a th ng Thúi ra xa. Nhưng h n b ng kêu thét. Kh u súng r t xu ng đ t? V i hai hàm hăng nh và nh n như răng chu t, Thúi ngo m vào c tay h n, c n m nh đ n n i răng ng p lút vào th t. Trong khi đó Lư m nhào t i ch p l y kh u súng c a mình, gi t m nh cơ b m cho viên đ n th i văng ra kh i nòng. Nó chĩa súng lên tr i b n m t phát th súng. oàng? Nó nh y đ n b n li n ba phát vào gi a ng c Nguy n Trì. Thân hình l c lư ng c a h n đ nhào xu ng n m v t ngang lên chi c xe đ p. Thúi l t cái nón mê v t xu ng đư ng. Mi ng nó nhoe nhoét máu. V i t t c căm gi n d n nén b y lâu, Lư m g n như dí sát nòng súng vào m t tên ph n b i, b n liên ti p h t c băng đ n. Cái m t đ y m n tr ng cá c a Nguy n Trì v toác, l y nh y máu và não.

Lư m kêu :

- Ch y thôi mi! - R i v t xu ng ru ng.

Thúi ch p l y kh u súng c a Nguy n Trì r t c nh chân, v t theo Lư m. Nh ng bông lúa trên đ u chúng lay đ ng. V t lay đ ng m i lúc m t xa d n... Hai đ a l n sâu vào r ng lúa vàng h c n ng trưa.

19

271

Lư m và Thúi ti p t c cúi lom khom, c l i th t nhanh gi a cánh đ ng lúa chín. Lư m l i trư c, Thúi bám gót theo sau. Hai đ a trong tay lăm lăm hai kh u súng “côn mư i hai”.

Hai đ a lúc ch y trên b ru ng, lúc l i băng ngang gi a ru ng bùn s c đ n b p chân. Ch c ch c, Lư m đ ng l i, thò đ u lên kh i nh ng bông lúa, nhìn quanh đ đ nh hư ng, r i l i ti p. Hai đ a l i ào qua nh ng con hói l n nh , có con nư c đ n đ u g i, có con nư c ng p đ n b ng. L i kho ng m t ti ng đ ng h Lư m và Thúi g p m t con hói l n hơn t t c nh ng con hói v a l i qua, nư c đ c tr ng như nư c chan cơm h n. Bên kia con hói cách ch ng h t d t ru ng là m t lũy tre dài. ó là lũy tre d c con đư ng ven b sông, quãng lên trên c ng Phát Lác. Lư m ch lu tre, nói v i Thúi :

- Cánh đ ng bên kia sông thu c đ a ph n làng tau r i. Ch ta ng i ngh m t chút r i bơi qua sông. Mi có bi t bơi không?

- Bi t hơi hơi thôi. Tui s bơi qua không th u.

- Có chi tau dìu mi.

Thúi đưa kh u súng cho Lư m, nói :

- Anh c m đ tui xu ng hói súc cái mi ng, máu th ng đó tanh quá.

- Máu Vi t gian mà mi!

Sau lưng hai đ a b ng n i lên m t ti ng còi chói tai. “Còi t i c nh sát?”. Ý

nghĩ đó lóe lên trong đ u Lư m như m t ánh ch p. Nó lên đ n kh u súng c a Nguy n Trì, quay ph t l i. Thúi n m r p phía sau lưng Lư m.

- Uơ tr i? Th ng Lép-s o? - C hai đ a cùng b t kêu to. Lép-s o đ ng gi a đám ru ng lúa n p, c i tr n trùng tr c, trên ng c ch xăm hình con dao găm xuyên qua trái tim là m t m ng bùn che kín. M t tay h n c m cái ve không t réptômixin k mi ng ve vào môi th i còi, m t tay h n c m cái chi như khúc tre dài ch ng n a s i tay, b c kín trong cái áo pác-tidăng lem lu c c a h n. H n đưa cái “khúc tre” đó lên đ u, hoa lia l a chào Lư m và Thúi. Cái mi ng r ng ngoác c a h n hoác ra, cư i r t tươi. H n bươn b a qua m y th a ru ng, nh y lên b hói, ng i ph ch xu ng c nh chân Lư m và Thúi, Lép-s o th d c, nói :

- Hai đ a bay làm tau l i đu i theo g n đ t hơi! M y l n tau đ nh g i ch v i, nhưng s có ai gi a đ ng h nghe ti ng l i thôi.

T sáng đ n gi Lư m đã đ ng đ u liên ti p nh ng chuy n b t ng mu n đ ng tim. Nhưng vi c g p l i Lép-s o có l là b t ng nh t. Nó c đ ng ngây ngư i trên b hói nhìn Lép-s o, tư ng như đang n m mơ. Lép-s o li n tho ng k :

- Lúc chia tay c u đó, t băng qua khu vư n, trèo qua tư ng, v t xu ng đư ng. T c m đ u c m c đi lên phía c u Tràng Ti n. G n đ n chân c u, t đ ng l i nghĩ: “Ch mình bi t đi mô hè?. Mình không cha, không m , không c a, không nhà, ch mình bi t đi mô? Răng lúc đó mình không bi t xin đi theo th ng Lư m, nh h n d t mình vô V Qu c oàn hè? úng mình là

th ng đ i ngu? Th ng Thúi nh như cái tăm r a còn vô V Qu c oàn đư c, hu ng chi mình?”. R a là tau ch y l n l i, v t vô vư n coi hai đ a bay còn đó

không? Vô đ n nơi, nhìn quanh nhìn qu t, hai đ a bay đã l n m t tăm. Tau ch t nh khi h i nghe c u d n th ng Thúi đi theo đư ng ch C ng, băng qua xít-tát, ra cánh đ ng ư ng Ngang. Tau li n ch y đu i theo hai đ a bay. Lúc ngang qua th ng lính gác, tau th y h n v n há h c mi ng, ngáy pho pho, kh u súng gác ngang trên đùi. R a là tau b t chư c mi, li u m ng lò dò đ n, 272

nh c kh u súng ra kh i đùi h n, r i lư m m t khúc cây gác lên đùi h n, th vô - lúc đó mà h n t nh d y h ng b t t , cũng m t! Cũng may h n trúng ph i li u thu c mê quá n ng, h n ng say m i g m ch ! Tau c i luôn cái áo b c kh u súng l i, l n ra đư ng. Phi n nh t là qu tim v i con dao găm trên ng c, bi t l y chi che đ y. Qua cái rãnh bùn thúi như c t, tau b c đ i m t n m b t lên...

Lép-s o c i cái áo b c, lôi kh u ti u liên “mát” nư c thép xanh bi c đưa cho Lư m, nói :

- Kh u ni coi b cũng xài đư c c u hè?

Lư m đ kh u súng, m ng đ n ng t th :

- C trung đoàn Tr n Cao Vân chưa có kh u mô gi ng như kh u ni? - Lư m v a nói v a l t đi l t l i kh u súng ng m nghía. - Ui chao! C u dám k p nách kh u súng to tư ng ri mà đi l ng l ng gi a ph à?

- Không k p vô nách thì bi t gi u vô ch mô? H n có nh như kh u c a c u mà bi u gi t vô lưng qu n? Thôi thì c li u! L g p t i h n d c đư ng ch n h i, thì mình c tr l i đ i “M th y ai làm r t gi a đư ng, ngó khéo khéo, m lư m m chơi!”... Nói r a ch nghĩ cùng n! Nh t là ngang qua quãng ph đông g n xit-tát. May quá, tau nhìn th y bên l đư ng, dư i g c cây mù

u, có m t bó c i cành khô nh nh , v i cái khoèo c i, d a vô thân cây. Ch c c a th ng con nít mô đi quèo c i, đ t m đó vô nhà bên đư ng xin nư c u ng. R a là tau k p luôn bó c i ra bên ngoài cây g y s t ni - Lép-s o ch kh u súng - r i b p luôn c cái khoèo vác vai. C i tr n mà gi vai th ng đi quèo c i dư i n ng trưa thì nh t h ng? Nhưng tau ph i s i chân, v a đi v a ch y. S th ng có khoèo, có c i, đu i theo đòi l i thì lôi thôi to, ch y ra đ n đ u đư ng ngang, th y xa xa hai đ a bay đang b n đòm đòm r i v t xu ng ru ng. R a là ta v t khoèo v t c i v t xu ng l i theo. Tau nghĩ b ng: “Khôn h n không l i cho mau, t i h n tóm đư c, tư ng mình b n th ng cha n b m t, b mày thì cũng m t”. K không v i thì tau cũng b p chi c xe máy na đi. Th ng cha đó ch t r i, xe máy đ ai đi? Rét r m t thi t u ng!

Lư m và Thúi nghe gi ng k tưng t ng c a Lép-s o, ph i bò lăn ra b hói mà

cư i.

- Mi m n tau cư i đ t ru t! Có th ng Tư-dát đây cho h n cư i m t b a đã

đ i?

- Tui là Tư-dát đây r i còn chi? - Thúi v a cư i làm b nó d i.

- ! Tau quên... Lê Văn Tư, bi t danh Tư-dát, trư ng ban ám sát Vi t Minh. Ch thì mi đúng là trư ng ban ám sát thi t r i, t i h n có b t, oan không!

Lư m đ t kh u ti u liên “mát” lên đùi Lép-s o dang r ng hai tay, ôm Thúi kéo vào lòng, r i cúi xu ng hôn lia l a lên hai má nó.

- B a ni mà không có mi thì tau r i đ i! - Lư m rưng rưng nói - Lúc đó tau ho ng quá m t m đi không ngó th y mi đi đ n sau lưng h n. Tau c tư ng mi đã b ch y t đ i tám hoánh!...

Thúi ôm ch t c Lư m r r nói :

- Tui b ch y, đ h n b n ch t anh thì l y ai d t tui vô V Qu c oàn?... Lép-s o ng i ngây ngư i ngó hai th ng con nít, bùn l m t chân đ n đ u, súng đ n đ y mình ng i ôm nhau v a hôn v a khóc trên b hói, dư i n ng trưa chang chang, xung quanh là cánh đ ng lúa t , lúa n p chín vàng hương thơm n c, h n hoác mi ng đ nh cư i. Nhưng mi ng b ng méo x o thành m u. Và hai m t h n t nhiên cũng nhòe ư t h n nói : 273

- Ch tính răng đây? Hay bay đ nh c ng i đây mà hôn nhau cho đ n t i?

Lư m r i tay ôm th ng Thúi. Nó bày qua cho Thúi và Lép-s o cách s d ng súng l c và ti u liên, lên đ n, ng m b n, bóp cò khóa ch t an toàn... R i nói

:

- Hai đ a bay ng i núp đây. Tau l i hói, lên b sông, ngó không th y ai, tau ra d u cho t i bay. T i bay lên th t mau r i ta bơi luôn sang bên tê sông. Qua bên đó là thu c đ a ph n làng tau r i. Qua h t cánh đ ng là đ n làng. Qua làng, đ n đư ng qu c l , dương này, r i đ n đ i tr c ch y mãi cho đ n t n núi xanh. Chi n khu còn trên n .

- Anh có bi t đư ng lên chi n khu không?

Không. ây là chi n khu huy n. Tau chưa lên đó khi mô. Chi n khu đ i Thi u niên trinh sát là chi n khu t nh, ngoài phía B c tê. Nhưng tau tính c r i. Sang bên tê sông t i mình s l i vô n m gi a ru ng lúa, ch cho đ n t i r i s đi vô làng. Chú B n tau là Vi t Minh h ng n ng, ch c ch ông đang chi n khu. Chú

, chú ru t th hai c a tau là Vi t Minh p. Ba đ a mình s vô nhà chú

, nhà li n v i cánh đ ng, ch cách m t con hói, cơm nư c cái đã. Vi c đưa t i mình lên chi n khu giao cho chú lo li u. Lép-s o ng c nhiên h i :

- Mi đông chú r a mà chú mô cũng là Vi t Minh c à?

- Tau có b y chú, hai o. C nhà tau Vi t Minh m t m ch. Ông n i tau là Vi t Minh ph lão. Cha tau là Vi t Minh t khi tau chưa đ . Tau đư c hai tu i thì

cha tau b Tây b n ch t. Ch đ n phiên tau... Nhưng Vi t Minh đ i tau sư ng hơn nhi u...

i cha, Vi t Minh tay không, không súng không đ n. Tây b n mình ch ch u ch t.

i con, h n b n mình, mình b n l i!

Lư m đ ng lên đ nh l i hói. Thúi níu tay Lư m, gi l i.

-

ng, anh đ tui lên dò đư ng trư c cho. Tui nh l có xáp t i h n, t i h n cũng ch ng nghi. “Nh như cái tăm r a thì Vi t minh Vi t mi c chi!”. Thúi c i áo, c i luôn c qu n. Lư m và Lép-s o nhìn nó. úng là nh như cái tăm thi t! Toàn xương v i da, c p ăn không đ dính răng. Con chim h n ch b ng qu t ch thiên.

Thúi ngó xu ng, nói gi ng phân tr n :

- Tui l s n ri, có g p t i h n, t i h n cho là con nít đi v y nư c. Lép-s o lư m hòn bùn, vê tròn, nh m chim nó, ném trúng cái ph p, hoác mi ng cư i :

- To đ u mà d i, nh dái mà khôn! úng thi t?

Thúi l i hói, nư c đ n c . Nó l i qua m y đám ru ng, chui qua b i tre. Nó

bư c lên con đư ng ven sông, ngó ngư c ngó xuôi r i thò đ u ra ngo c Lư m và Lép-s o.

Hai đ a tr i r ng cái áo p c-ti-dăng, cho t t c súng đ n vào đó b c l i đ lúc l i sông kh i ư t. Lư m v y b qu n áo hôi khét mùi tù, nh m y cây lúa làm l t bó l i, li ng xu ng sông, nói to :

- Vĩnh bi t đ i tù!

[1] C u tôi! C u tôi!

[2] B n tôi m t cú (ti ng Tây b i).

[3] Xơi

274

Ph n th b y

1

Nh ng năm đ u c a cu c kháng chi n ch ng Pháp, đ ng bào Th a Thiên truy n t ng t làng này qua làng khác, chuy n m t ngư i đàn bà d t nh d điên đi lang thang kh p t nh đ tìm con. Ch ta tên chi, quê quán đâu, ít ai bi t th t rõ. Ch bi t ch ta làm ngh bán bún rong, khi bún th t, khi bún cá, khi bún cua... tùy theo s n v t hi n có vùng ch đ n bán. Ngoài gánh bún bên vai ch còn đeo toòng teng cái b đ m đ ng áo qu n và vài đ v t linh tinh khác - ch c là toàn b gia s n c a ch .

Ch bán làng này ít lâu, l i lân la qua làng khác. Ch c d c theo cái d i đ ng b ng dài mà h p, v i nh ng thôn xóm gi c thư ng xuyên càn quét, b n gi t, đ t phá...; v i nh ng tr ng cát miên man ngút t m m t; nh ng đ m, nh ng phá, nh ng hói, nh ng sông...

M i đ u du kích các làng ng ch là Vi t gian, gián đi p. H cho là “con m ni gi điên gi d i, l y c đi tìm con nhưng c t đ dò la kháng chi n, ch đi m cho Tây”. Nhi u l n h b t ch , đ nh lôi ch ra rú, ra tr ng cát ch t đ u. M i l n du kích b t, tư ng ch ph i s l m, nhưng ch l i m ng r như ngư i b t đư c c a. Ch xo n xít, đon đ m i chào: “M i các anh ăn bún! Bún tui là

ngon có ti ng đó các anh n ... C ch Bao Vinh ai còn l chi bún bò giò heo m Ni m?”.

Ch cư i đó r i khóc đó. Ch kéo v t áo n i đà ch m nư c m t, s t sùi k l :

“Các anh là Vi t Minh, ch c các anh bi t ch th ng con tui mô... Các anh ch giùm cho tui v i. Cháu tên là M ng. Cháu m i có mư i ba tu i, nư c da đen ngăm ngăm gi ng in như tui ri. Ngư i cháu rom rom là lanh l l m. Tui ch có m t m m t con... Ngày Hu mình m i n súng, b a đó tui đi ch v thì không th y cháu nó nhà. Tui nghĩ là cháu ch y chơi mô đó. Tui ch đ n t i, đ n n a đêm, đ n sáng hôm sau, cũng không th y cháu v ... tui e cháu ra sông t m ngh ch, ma rà [1] nh n nư c m t r i. C tháng tr i, tui b buôn b bán, đi d c hai b t sông tìm xác cháu, c m cơm c m tr ng hú h n hú vía cháu, mà ch ng th y tăm d ng cháu mô... Tui đ dành đ d m may cho cháu đư c b áo qu n, cái qu n so c v i cái áo thơ-mit. Ch l c cái b lác, lôi ra m t b áo qu n con nít g p vuông v n bu c l i b ng s i l t. Ch gi t ng cái m t đưa ra trư c m t các anh du kích. Cháu h n c n n n đòi m c, tui không cho. Tui nói đ đ n T t m c, mình con nhà nghèo ăn, m c ph i tùng ti m... R a mà ch áo qu n còn đây, mà con thì đi mô m t? M có ng mô chuy n ni con ơi? Con mà không còn thì áo qu n con m bi t đ m n chi... R i m t b a, n a đêm n a hôm, có m t chú V Qu c oàn nh nh cũng tr c l a tu i con tui, đi vô nhà nói: “B n M ng con thím đang V Qu c oàn, đánh Tây trên m t tr n Hu . Ch b n y đang m c công vi c m t tr n, b n y nh cháu v nh n v i thím, khi mô vi c m t tr n thư thư, s xin phép c p ch huy v thăm m ...”. Tui nghe mà bán tín bán nghi... Hay h l m M ng con cái nhà ai? Ch th ng M ng con tui đôi khi còn l ch y rong kh p xóm, còn nhai chéo áo, thì đã bi t cái chi mà dám vô V Qu c oàn! R a r i m y b a sau, l i có m t anh V Qu c oàn tui quen, trư c tê anh làm cu-li khiêng vác b n Bao Vinh, thư ng ăn ch u bún bò c a tui, v tìm g p tui, đưa cho tui bó

là t m g i ni - ch lôi ra trong b bó lá t m g i b c b ng v i b t áo súng, bu c 275

b ng dây đi n - nói là th ng M ng con ch g i v cho ch đ ch s c u ng cho lành b nh suy n kinh niên... H n đang m c vi c đánh gi c nên m i ph i nh tui g i giúp cho ch . Lá t m g i ni h n ph i trèo lên cây chót vót m t tr n, r i ph i phơi ba sương năm n ng, u ng vô ch c ch lành b nh cái r p! Ui chao, lúc đó tui m i tin là cháu nó vô V Qu c oàn thi t, các anh ơi! úng là tui m c b nh suy n kinh niên, c c kh không nói đư c các anh n ... Các anh là

Vi t Minh, ch c các anh bi t th ng con tui ch đang mô, ch giùm cho tôi v i...”

Ch k , nư c m t gi t ng n gi t dài. Ngư i ch run r y như tàu lá chu i trư c gió. Gi ng ch k , nh ng hàng nư c m t, đ n b áo qu n con nít, bó lá t m g i... chân th t, th ng thi t đ n n i làm các anh du kích đang đ nh lôi ch ra tr ng cát ch t đ u, quay l i tìm l i an i ch : “Ch c th ng con ch ch đang trên Xê-ca” - đ ng bào Th a Thiên ngày đó g i chi n khu là Xê-ca. C p m t đ m l c a ch v t sáng lên m ng r :

- Ch Xê-ca mô r a các anh?

Phú L c, h nói v i ch :

- Xê-ca Tru i, B ch Mã.

Phú Vang, Hương Thu , h nói v i ch :

- Xê ca

n B , Xê-ca Khe Tre, Nam ông, Xê-ca Dương Hòa, Lương Miêu. Phong i n, Qu ng i n, h nói v i ch :

- Xê-ca Trò, Trái, Xê-ca C u Nhi, Xê-ca Hòa M ...

- Nhưng làm răng tôi bi t đư ng sá mà lên th u đó các anh ơi!

Ch m u máo kêu lên nghe thương đ t ru t: “Các anh có vi c chi lên trên m y Xê-ca đó cho tui lên theo v i. Các anh c n sai bi u chi tôi cũng xin làm h t, mi n răng lên đư c trên đó may ra tìm th y th ng con m t c a tui...!”

- ư c r i, khi mô đi ti p t Xê-ca t i tui s kêu ch đi - Các anh du kích làng nào, huy n nào cũng h a v i ch như v y.

R i đ ng bào các làng ch đi qua, không còn ai nh tên ch , ch nh câu chuy n ch k v i nư c m t gi t ng n gi t dài. R i ngư i ta g i gánh bún c a ch là Gánh-bún-ch -tìm-con.

2

Ngư i ta thư ng ví t nh Th a Thiên như cái đòn gánh, cái đòn gánh, dài g n trăm cây s . M t bên là bi n, m t bên là núi, gi a là d i đ ng b ng h p. Nhi u quãng h p đ n n i tư ng ch ng ngư i đ ng trên núi g i th t to, ngư i đ ng dư i b bi n cũng nghe ti ng.

Hàng m y ch c con sông l n nh t trên núi đ xu ng như nh ng lư i dao xanh, x t khúc d i đ ng b ng h p ra nh ng khúc ng n dài, xiên x o, như

ngư i n i tr v ng x t khúc con cá h . Sau ngày Hu v m t tl n, l c lư ng kháng chi n c a m i huy n đ ngang lên vùng r ng núi thu c huy n mình, thành l p chi n khu. C t nh Th a Thiên cũ có sáu huy n mà có đ n b y tám chi n khu. Do đó Ch -tìm-con đ n làng nào cũng than th v i khách ăn bún:

“Chi n khu b t lo n [2], không bi t đi tìm cho h t ph i m t m y tháng, m y năm”.

Trong b y tám chi n khu đó, chi n khu Hòa M là chi n khu l n nh t và cũng là chi n khu đ u tiên. Xê-ca Hòa M là đ u não kháng chi n c a t nh. Các cơ

quan t nh đ u đóng đây B n gi c bi t rõ như v y. Chúng d c s c, tìm đ

276

trăm phương nghìn k đ tiêu di t chi n khu Hòa M . Vi c trư c tiên là chúng đ quân lên làng

t

, m t làng ch cách Hòa M b n cây s , xây v trí và

ch t đó m t trung đ i âu Phi.

Trung đ i gi c này l ng danh thi n chi n, r t gi i đánh vùng r ng núi, m i đưa t Pháp sang, đư c g i là

i tu n ti u núi An-pơ (Chasseur Alpin). Phía

nam Hòa M , chúng đóng v trí Sơn Qu . V trí

t

khác nào mũi lê dí vào

trán chi n khu và v trí Sơn Qu như lư i dao găm k m n sư n chi n khu. M t khác, chúng tung gián đi p, bi t kích lên chi n khu do thám, ch đi m, chu n b cho k ho ch t n công tiêu di t chi n khu... Xê ca Hòa M đư c chia thành b y Xê-ca nh , theo t ng l p chi u sâu c a núi: T Xê-ca M t đ n Xê-ca B y.

B đ i Th a Thiên ngày đó ưa nói ti ng Tây cho vui, h không g i Xê-ca M t, Xê-ca Hai... g i là Xê-ca “Oon”, Xê-ca “ ơ” Xê ca “T -roa”, Xê-ca “Cát”, Xêca “Xanh”, Xê-ca “Xít”, Xê ca “X t”. Riêng làng Hòa M đư c g i là “Ti n chi n khu”.

Ch sau m y tháng, chi n khu Hòa M đã có nh ng thay đ i th t l n lao. Xêca bây gi đã có g n đ y đ các b ph n c a “gu ng máy kháng chi n t nh”. Nhà c a, lán tr i c a b đ i cơ quan, m c lên ngày m t nhi u, t Ti n chi n khu đ n Xê-ca “X t”, có khu nhà T nh y, y ban hành chính kháng chi n t nh, Trung đoàn b , T nh đ i, b nh vi n, xư ng quân gi i xư ng bào ch dư c li u, kho quân khí, quân lương, quân nhu... Vùng Ti n chi n khu, hàng quán c a đ ng bào m c lên ngày m t đông. Ti n chi n khu cũng là nơi đóng quân c a m t s đơn v như trinh sát, bi t đ ng, đ i đ i liên pháo... Gi a trung tâm Hòa M có c nhà văn hóa đ i chúng - nhà b ng tranh tre n a, nhưng cao r ng thênh thang, d ng theo ki u h i trư ng. Hàng tu n, ngày ch nh t, nhà văn hóa đ i chúng thư ng t ch c sinh ho t văn hoá, bi u di n văn ngh ; các ti t m c văn ngh đ u do các đơn v , các cơ quan t biên t di n.

Ch riêng s thi u th n, gian kh thì Xê-ca Hòa M ngày đó còn gay g t, quy t li t hơn c nh ng ngày đ u tiên. Có th nói cu c s ng gian kh thi u th n ngày đó đã tr thành nh ng huy n tho i: huy n tho i đói, huy n tho i rét, huy n tho i rách rư i, huy n tho i gh , huy n tho i r n, huy n tho i b nh t t và cao đ p hơn h t là nh ng huy n tho i “b n gan ch u đ ng” c a nh ng ngư i kháng chi n c u nư c.

3

i thi u niên trinh sát là m t trong nh ng đơn v đóng quân Ti n chi n khu. Lán c a đ i n m ch ch v phía nam Xê-ca, trên b sông Ô Lâu. Trư c m t lán là m t vuông sân đ t. Qua sân vuông là lau lách m c r m như r ng đ d c xu ng sát t n mép sông.

ng sân không nhìn th y sông vì lau lách

che khu t, nhưng nghe rõ m n m t ti ng nư c rì rào và ti ng nh ng co ng nư c quay k o k t su t ngay đêm...

Ngôi lán dài kho ng ch c mét, c t kèo b ng thân cây nguyên v , phên li p tre l ô, mái tranh ph đ y lá tre r ng.

Trong lán hai bên hai dãy s p n a dài, l i đi chính gi a, n n đ t cháy đen vì

đ t l a su t v rét, và nh ng ngày mưa gió.

C đ i n m tr n trên s p, nên m t s p loang l nh ng m nh xám x t vì m 277

hôi và ghét b n. Phía đ u n m, sát phên li p, x p m t hàng nh ng cái bao t i đ ng g o, g p làm tư, làm tám. Cái bao t i nào cũng đen xì, mép rách tuơ, lông d ng l m x m như lông chó gh . Trên m t bao, nh ng chú r n gày xác, đen như ch y, l i nhanh như b chét, bò d o thung thăng. Tư-dát m t hôm đ ng ch ng n nh ng m chúng, có l i bình lu n :

“R n c a lính trinh sát khác xa r n c a bên dân s ! R n dân s tr ng tr o, béo núc ních, b ng no k nh, bò ch m ch p l đ như cha c t p quân s ; ghè móng tay gi t kêu b p! R n t i mình gi t kêu tét, nghe t c như pháo x t!”.

Nh ng cái bao t i này đư c ban Quân nhu trung đoàn c p phát theo tiêu chu n quân trang đông xuân. Mà cũng ch nh ng đơn v đ c bi t như trinh sát, bi t đ ng, các t canh gác các tr m gác ti n tiêu... m i đư c ưu tiên c p phát.

Các đ i viên thi u niên trinh sát r t l y làm hãnh di n v vi c đư c c p phát bao t i. “Như r a là đ i mình đư c trung đoàn x p vô hàng nh ng đơn v đ c bi t”.

Bao t i đư c b n tr s d ng tùy theo s thích, và sáng ki n c a m i đ a. Có

đ a tháo ra thành m t t m dài đ đ p như chăn; có đ a c đ nguyên xi, lúc đi ng chui vào bao, co đ u r t chân l i cho v a ngư i - vì tuy bé nhưng đ a nào ngư i cũng dài hơn bao t i. “ em tháo ra thi t d i! C đ nguyên làm thành trên chăn dư i đ m, ng v a m v a êm”.

Nh ng đ a s d ng nguyên bao khích bác nh ng đ a tháo thành t m dài.

“Nhưng ngư i ta đư c n m th ng chân th ng c ng sư ng như ông hoàng! m lưng hơn m t chút mà ph i n m co ro cút rút, sung sư ng cái n i chi?”. Cu c tranh cãi tranh khôn y ngày nào cũng di n ra gi a b n tr và b t phân th ng b i. Tư-dát là đ a thu c nhi u “chuy n ki m hi p ba xu” [3] cư i h h nói :

- Các c u d i tu t, th ng tháo cũng d i, th ng đ nguyên cũng d i! - Nó giũ

tung cái bao t i c a mình ra làm b i mù - Cái m n ni c a t là m n vóc đ i h ng kiêm áo h c u. Lúc làm m n, lúc làm áo, bi n hóa khôn lư ng? - Nó

bi u di n luôn cách bi n hóa khôn lư ng: l y s dây mây xâu ngang qua cái bao t i g p đôi, khoác lên ngư i và bu c dây trư c c . Nó nói, m t vênh vênh t đ c :

- ã th y tuy t chưa? Giêng hai rét mư t mà khoác cái áo c u thiên kim (áo c u nghìn vàng) ni v đ ng b ng bám v trí gi c thì còn chi m hơn!

C đ i đ u ch u sáng ki n c a Tư-dát. T đó, nh ng đ a đư c phân công v đ ng b ng bám đ ch đ u xúng xính “áo c u thiên kim bao b ”. Nhưng ch kho ng tháng sau, chúng phát hi n ra như c đi m đáng s c a lo i “m n vóc đ i h ng”, và “áo c u thiên kim bao b ” này là r n - Tư-dát g i đó là “Xê-ca c a r n”. Vì r n qu n áo còn d lùng b t nhưng r n chui rúc trong bao b thì vô phương tiêu di t - cũng là ý ki n c a Tư-dát. B n tr gi n d tr i bao t i lên m t t ng đá, c m m t hòn đá mà ghè. Chúng không ch t! Dìm bao t i xu ng sông Ô Lâu, l y đá d n lên, tiêu di t b ng k “th y công” cũng không ăn thua!

Ngư i ta thư ng hình dung n i gian kh c a nh ng ngư i kháng chi n chi n khu là đói và rét. Nhưng r n, gh , s t rét, m i th t là kinh khi p. Lán c a đ i Thi u niên trinh sát thư ng ngày r t v ng v . Nh ng đ a tương đ i kh e đ u đư c c v đ ng b ng bám v trí gi c, bám đư ng qu c l , theo 278

dõi quy lu t hành quân, càn quét c a gi c... làm tai m t cho chi n khu. l i lán ch còn nh ng đ a gh l k nh càng ho c lên cơn s t rét n ng, vào lán trong nh ng ngày này, nh ng ai r n lòng nh t cũng không kh i xúc đ ng, m i lòng. Lán như b hoang đã lâu ngày. S p n a ch c n v ng hơi ngư i dăm hôm đã n i m c xanh m c tr ng. B i m t n a, tre, tranh t trên mái r ng xu ng l t r c m t l p b i vàng m c lên m t s p. góc lán, m t vài đ a đang lên cơn s t rét rên h h , rung rung c s p. Chúng đ p lên ngư i c m t đ ng bao t i rách t tơi, r n bò lúc nhúc. Bên c nh đ u n m, đ m t bát cháo g o l nh loãng chưa k p ăn. Cháo n u b ng th g o chôn gi u dư i đ t, t đ ng b ng ti p t lên, r i ra t ng h t, và có

mùi thum th m.

Nh ng đ a b gh trông m i càng t i. Gh ăn kín ngư i, t g i đ n c , da bì

lên t ng đám tím đen như cơm cháy.

n con chim nh xíu cũng b gh đào

rãnh, đào hang, đ h n, sưng ph ng. Lúc lên cơn ng a, b n tr c i tr n tru ng gãi l y gãi đ . Gãi đã cơn ng a l i đ n cơn xót, nư c m t a ra, xuýt xoa, m u máo. Hai bàn tay, ngón nào móng tay cũng b lên m t l p ghét máu m gh . B qu n áo rách rư i máu m loang l như b n đ , đ ng xa ch c bư c cũng ng i th y mùi tanh. Hòa-đen không bi t đư c anh nào cho cái áo may ô b ng v i màn tuyn.

Nó m c ít lâu các l th ng b trám kín hóa thành v i b t. Gh ru i đã kh , gh cái l i càng kh hơn. Lòng bàn tay dày kín nh ng m n gh to như h t b p, cương m xanh lè, bàn tay không sao n m l i đư c c khum khum như

đ nh h ng m t v t gì. M i bu i sáng, chúng ph i l y gai nh n chích các m n gh . Ch c n chích nh là m ph u ra, đ c l n, tr ng đ c. Chích h t m , bàn tay m i n m l i đư c. Con gh đào hào đào rãnh theo các đư ng ch tay. Chúng l y mũi gai kh u b t con gh . Con gh nh như h t b i màu tr ng m , bò khá nhanh.

Chúng đ con gh lên móng ngón tay cái, xem nó bò, r i đưa móng tay kia ghè nát, mi ng méo x ch vì căm t c.

M y đ a d t cơn s t, chui ra kh i đ ng bao t i, lò dò ra sân ng i sư i n ng. Chúng c i áo, tr i lên đ u g i ng i b t r n.

Bên c nh đ hòn đá, b t đư c r n, đ lên hòn đá dùng móng tay ghè nát. Gi t nhi u quá, ghê tay, chúng ném r n xu ng đ t dùng gót chân mà dí. Th nhưng m i tháng vài ba l n, c chi n khu Hòa M không đâu l i nhi u ti ng cư i, ti ng reo, l i n ào náo đ ng như ngôi lán này. ó là lúc c đ i h p m t đông đ . Các em bám đ ch đ ng b ng đư c đ i trư ng tri u t p v chi n khu, báo cáo tình hình, nh n nhi m v m i, ho c h c t p nghi p v , chính tr ... M nh sân trư c lán đã bi n thành sân trư ng ti u h c trong gi ra chơi.

4

Hai hôm sau ngày anh

ng-râu b b n gi c b n ch t Vĩ D và Lư m b b t

Bao Vinh. Tư-dát đã l n mò v đư c đ n S a. Chính th ng T ng d n đư ng cho Tư-dát v S a.

Hôm đó, Tư-dát v a đ n cây c u ván đã nhìn th y T ng ng i câu đó r i. T ng nh c c n câu, đ ng lên cư i cư i đón b n :

- i tay không à? Răng mà m t mũi coi b h t h i như ngư i b ma đu i r a?

279

Tư-dát bư c đ n sát T ng, thì thào :

- C u Lư m b b t r i. Anh

ng-râu b b n ch t...

T ng tái m t, qu ng c n câu xu ng ván c u.

- B b t à? - T ng h i như b t thành ti ng rên. - Ch b khi mô?

- Ngay cái b a chi u hôm đó. Và đ n Bao Vinh thì b ... V i c sáu đòn bánh tét!

- Thôi ch t cha r i?... - C ngư i T ng b ng run lên.

- T i h n b n ch t anh

ng-râu, kéo xác ra phơi chân

p á, r i kéo

th ng v Bao Vinh, rình ch p hai đ a t . C th ng Kim-đi u ch c cũng b cùng v i anh

ng-râu.

T ng b ng n i gi n ph ng ph ng, n t Tư-dát :

- Mi đi xích h u cho h n mà l i đ cho h n b ch p? R a m t mũi mi đ đi mô?... Ch c còn mãi ng p lên ng n cây tìm chim ch chi?

Trông đi u b T ng, Tư-dát tư ng như nó s p nhào vô đ p mình, Tư-dát s hãi bư c lùi l i, p úng ch i :

- Tau có tìm chim mô... Tau cũng có ngó đư ng... Nhưng t i h n núp kín quá

nên không ngó th y...

- Mi đ ng có ch i? - T ng bư c x n t i. - Tau còn l chi cái m t mi. Ngó đi u b mi v a la v a gi t con cá rô b a trư c, tau bi t ngay mi là đ a ham chơi quên vi c?

Tư-dát v a x u h v a h i h n. Nó mu n chu n nhanh qua kh i c u đ khu t c p m t xoi mói, gi n d c a T ng.

- Thôi, ch đ cho tau đi không thì tr m t...

T ng li n đ ng ch n ngay trư c m t Tư-dát, gi ng v n không thôi n t n :

- Ch mi đ nh đi mô?

- V dư i S a báo cho m y đ a t liên l c...

- Chưa đi đư c? - T ng nói như ra l nh. - i v nhà tau đã, tau n u cơm cho ăn. Ngó cái m t, tau bi t th a là mi đang đói x u m u. Ăn xong tau s đưa đư ng cho mi v th u S a. Mi đ nh đi m t mình, không có ai dò đư ng, đ cho t i h n theo mi v th u đó, th p luôn c m y th ng tê à?

T ng lư m cái c n câu vác lên vai, m t v n h m h m :

- i theo tau?

T ng đi trư c, Tư-dát cun cút đi theo như b d t mũi. Nhà T ng cách cây c u ch ng năm trăm thư c. C nhà nó đi v ng h t. Nó vào bu ng l y n i, g o bưng xu ng b p. Nó ch cái chõng tre kê c nh cái bàn g p p, trên bàn có

đ l m c, cây bút s t và cu n v h c trò nhem nhu c, b n mép quăn queo, nói v i Tư-dát :

- Mi ng i đó. Trong lúc đ i cơm chín, mi vi t cho tau cái thơ

i cách m ng.

T ng nhen l a, đ t n i lên b p. Nó nói qua khe li p b p :

- Mi mà vi t ngoáy, tau không đ c đư c, tau b giò đó nghe!

Tư-dát n n nót chép xong bài thơ “

i cách m ng...”. T ng cũng v a n u

cơm chín. Nó bưng đ t lên chõng m t n i cơm d y kênh vung, cái mâm g v i chén đũa, hai qu tr ng v t lu c d m nư c m m t, m t đĩa cá di c kho xơ mít cũng đ lòm nh ng t.

- Mi ăn đi, - T ng x i cơm, gi c b n - Tau ăn r i. Mi ph i ăn h t n i cơm, hai cái tr ng n . Không ăn h t tau b giò đ ng có kêu!

Trong lúc Tư-dát ăn cơm, T ng c m cu n v chép thơ, ra ng i b u c a, v a đánh v n v a đ c oang oang :

280

i cách m ng t khi tôi đã hi u

D n thân vô là ph i ch u tù đày...

Là gươm k t n c , súng k tai...

T ng b ng l ng ph c như nghĩ ng i đi u gì, quay l i nhìn Tư-dát đang và

cơm, ch vào nh ng câu thơ v a đ c, nói gi ng rưng rưng :

- Cái thơ ni in như nói chuy n th ng Lư m v i anh

ng-râu mi hè?

Gi ng T ng b ng như ngh t. Nó ngo nh v i ra sân, m t ch p ch p đ loe. Tư-dát v a và cơm v a ng m nghĩ: H n v a đánh v n v a đ c mà hi u h t thơ... L th t!

Tư-dát ăn cơm xong. T ng rút c ng tranh trư c mái hiên, b m t đo n dài c gang tay, đưa cho b n làm tăm x a răng.

Nó nh y ra đ ng im gi a sân, coi bóng n ng, nói :

- G n hai gi r i. Ta đi không tr m t.

Nó rút cây dao r a, ch y ra vư n, ch t ba cây mía, bó thành m t bó. Vác bó

mía lên vai, T ng nói :

- Tau đi trư c, mi đi sau. Th y tau đ i vai vác mía, là mi ph i tìm đư ng l i cho mau: trư c m t có đ ch! Mi không chú ý, l i không k p đ t i h n b t đư c thì m c k mi, tau không bi t. T i h n h i, tau nói: “M tui sai tui v S a thăm M ngo i”.

T ng vác bó mía, m i mi t đi, chăm chú dò đư ng, đưa Tư-dát v th u S a. n ch ngã ba r vào xóm, nó đ ng l i, đưa vác mía cho Tư-dát, nh ch mi ng cư i không thành ti ng :

- R a là coi như tau hoàn thành nhi m v nghe? M y cây mía cho m y đ a t mi. Ch tau ph i v không t i m t, m tau l i tư ng tau b nhà đi chơ , ch i cho m t tr n t tung lung tàng.

Tư-dát đưa tay ôm choàng qua vai T ng, khóc th t s . Tư-dát v n tính su t ngày li n láu, tìm đ m i cách ch c cho m i ngư i cư i, bây gi cái m t khóc nhìn r t t c cư i. Nó s t s t nói :

- Không bi t đ n khi mô tau m i đư c g p l i mi?...

- Mi mu n g p tau thì khó, - T ng nói. - Tau mu n g p mi, d t... Tau l y cái

i cách m ng ra tau đ c...

Ngay đêm hôm đó, Tư-dát cùng v i t liên l c rút v chi n khu. Tư-dát báo v i đ i trư ng toàn b s vi c đã x y ra. Báo cáo đ n đo n nó đi xích h u cho Lư m t S a v Bao Vinh, gi ng b ng ng c ng . Nó ph i vơ cái ca nhôm c a đ i trư ng đ trên bàn, v c vào n i nư c u ng n u b ng lá ngái r ng, u ng li n hai ca, làm như đang khát nư c. Nư c lá ngái r ng đ ng nghét. Nó mu n gi u quách cái chuy n vì m i ng p m t lên ng n cây, b n con cu xanh, quên chuy n quan sát đư ng, đ đ n n i hai th ng An ninh đ ng ngay trư c m t mà không bi t. Nhưng nó v t nh v m t ph ng ph ng gi n d c a T ng như

s p nhào vô đ p mình, nó đã nu t đư c ý đ nh gian d l cùng v i nh ng ng m nư c đ ng nghét xu ng c . Gi ng nó li n tr nên d t khoát, sáng s a, báo cáo đ y đ nh ng sơ xu t ch t ngư i c a mình. “Lư m b b t là l i t i em”. Tư-dát cúi g m m t xu ng bàn, nói - “Ch anh có thi hành k lu t chi em cũng xin ch u”.

B ng-da-r n v n r t nghiêm kh c, r t ghét nh ng trò con nít đem chen vào trong lúc làm nhi m v đánh gi c. Nó thư ng b c t c nói: “Mu n ngh ch, mu n chơi thì nhà mà ngh ch mà chơi! ã vô V Qu c oàn thì dù con nít lên ba cũng ph i làm vi c đ ng đ n, cho ra ngư i V Qu c oàn!”. 281

Không hi u sao hôm đó B ng l i lên ti ng đ u tiên xin đ i trư ng tha l i cho Tư-dát, “B n y m i l d i l n đ u, mong anh tha l i...”. Sau đó, B ng còn nói riêng v i đ i trư ng, gi ng c a ngư i t ng tr i, bao dung - m c d u nó

cũng ch b ng tu i Tư-dát. “Th ng n ba láp r a nhưng b ng d t t, mà d thương anh . H n l i có tài...”.

* * * * *

Cùng s ng v i nhau lâu, các b n trong đ i càng phát hi n ra Tư-dát có l m tài. Tài li n láu ch c c đ i cư i đ t ru t, tài nh thơ, đ c thơ, k chuy n, tài sáng tác các v k ch cương trong nh ng bu i sinh ho t văn ngh c a đ i... M i đây Tư-dát l i sáng tác m t bài thơ khá dài, dán bích báo mà c đ i đ u thu c. M y câu m đ u bài thơ thư ng đư c các b n ngâm nga :

“Xê-ca vui l m b n ơi

Ni m vui đ c l p, cu c đ i đ u tranh

đây cùng v i các anh

ánh cho gi c Pháp tan tành th t xương...”.

D o này Tư-dát l i có thêm m t cái tài m i, đư c các b n hoan nghênh đ c bi t: tài c t tóc.

C chi n khu Hòa M ngày đó ch có m t quán c t tóc. Ch quán là anh m,

v n là th chuyên c t tóc cho Tây khách s n Mô-ranh. Cách m ng lên, anh m b ngh c t tóc xung phong vào đ i T v quy t t . Hu n súng kháng chi n, anh cùng v i đ i T v quy t t mang rơm t, chai xăng, xông đ t các khách hàng cũ c a anh đóng trong khách s n. Tình c anh l c vào cái gian hàng “Coiffeur de luxe” mà trư c đây anh làm vi c.

l c t tóc, c o râu

sáng gi i, v n còn nguyên trên các bàn c t tóc. Anh vơ đ i m t m đ l c i áo b c l i, đem v gi u kín m t nơi. M t tr n Hu v . Anh theo b đ i rút lên chi n khu, mang theo cái b đ l c t tóc. Lúc đó anh đã g n năm mươi tu i. Anh nói v i anh em b đ i: “Tui s c y u không xông pha tr n m c đư c như

anh em thì làm cái vi c s a sang tóc tai, râu ria cho anh em mình đi xông pha tr n m c. Theo thi n ý c a tui, đã là chi n sĩ c u nư c, s ng hay ch t đ u ph i ch nh t , ph i đ p”. Lên đ n chi n khu hôm trư c, hôm sau anh đã

đôn đáo đi b t tranh, xin tre l , d ng m t cái quán nh c nh l i đi chính xuyên qua làng Hòa M . Anh hý húi đóng cái bàn b ng tre và cái gh t a b ng cành cây. Anh bày lên bàn t t c nh ng d ng c c t tóc mang theo. Trong s này có nhi u th bày cho oai ch ch ng m y khi anh dùng đ n, như

cái bơm nư c hoa, cái bàn i da m t ch y đi n, cái tông đơ đi n... Trư c quán, anh chưng cái bi n b ng cót, vi t ch ph n: “Hi u c t tóc c u chi n sĩ

t v quy t t Lê Bá

m - Coiffeur de luxe Xê-ca Hòa M ”.

Hi u c t tóc c a anh v a khai trương, khách hàng kéo đ n chen chúc. Ba tháng sau, anh ngã b nh, m c ch ng gh l r t n ng. Hai c ng chân lông lá

c a anh m n nh t, gh l loét su t t b n đ n gót. Anh không đ ng đư c vì

hai chân t máu càng đau nh c, và ru i, con bu m t, xúm vào t n công các m n nh t. Cu i cùng anh ph i ng i, hai chân th c vào cái bao t ì đ ch ng ru i, bu m t. T đó trong cái hi u “Coiffeur de luxe” c a anh đã x y ra chuy n ngư c đ i: Khách c t tóc ph i đ ng mà th c t tóc l i ng i. Và khách ph i xoay tròn theo s đi u khi n c a anh.

Tư-dát thư ng khoái nh ng chuy n vui tr trêu, ngư c đ i. Nó r t mê cái ki u c t tóc c a anh

m. Theo ý nó đây là hi u c t tóc đ c đáo nh t th gi i!

H có d p lên chi n khu là Tư-dát ch y ngay ra thăm vi ng hi u c t tóc anh 282

m. Nó nói v i các b n: “Tau ngó anh Trân

i đ i trư ng bi t đ ng đánh

Tây khét ti ng mà ph i đ ng nghiêm xoay tròn như chong chóng đ cho ông m ng i đàng hoàng trên gh xa lông cành cây, x o tóc, tau cư i mu n đ t lòng bóng mà ch t thôi bay ơi!”.

Trư c m t hi u c t tóc anh

m là quán m Tào. Quê m Phò Tr ch, b Tây

càn đ t h t nhà c a. M ch y lên chi n khu d ng quán bán quà bánh.

khoe v i anh em b đ i, m là ngư i có l p trư ng kháng chi n và có ch nghĩa, m làm đôi câu đ i dán trư c c a quán :

“Bán cháo bán chè không bán nư c

Buôn ngày buôn tháng ch ng buôn dân”

Anh em b đ i thích thú tán thư ng câu đ i c a m làm anh m t c anh

ách: “ àn bà đái không qua ng n c ” - Anh

m thư ng nói v m v i gi ng

khinh khi: “M ta thì ch nghĩa đư c m y h t mà dám qua m t cái th ng m ni, nói ti ng Tây làu làu như cháo ch y?”. Anh mu n làm m t đôi câu đ i dán trư c hi u c a mình đ thi tài v i câu đ i c a m Tào, nhưng nghĩ

mãi không ra.

Tư-dát do đi l i thăm vi ng nhi u nên đã thân thân v i anh. Nó lân la tán anh, xin m t vài th d ng c mà anh không c n dùng, đ nh đem v c t tóc cho các b n trong đ i.

Anh nói :

- Nghe chú em thơ t ch nghĩa khá l m. Chú em c làm cho anh m t đôi câu đ i thi t hay - Anh h t hàm tr sang quán m Tào - Cho m n ph i tr ng m t ra, thì xin chi anh cũng cho.

Tư-dát v nghĩ m t đêm, r i ra vi t luôn đôi câu đ i lên hai cái c t tre trư c hi u c t tóc :

“C t tóc c t râu, không c t c

C o mày, c o m t, ch ng c o lòng”.

Anh

m thú quá, v đùi đen đét. Anh t ng Tư-dát cái kéo b gãy m t mũi và

con dao c o m . Tư-dát chưa ch u, n n nèo anh cho thêm cái “bơm nư c hoa”: “Câu đ i em đ i nhau chan chát r a mà anh cho có con dao, cái kéo lo i hai ri, thi t cho em quá!”.

Nh ng hôm đ i v t p trung đông đ , Tư-dát dem đ ngh ra m hi u c t tóc cho đ i. Nó ch n t ng đá góc sân làm bàn c t tóc, và v n m t khúc cây làm gh ng i. Nó bày đ ngh lên m t t ng đá, vai khoác cái bao t i làm áo choàng. Nó h i: “C u mô mu n c t tóc, t c t cho. Mà thích c t ki u chi cũng đư c?”.

Các b n nghi ng nhìn Tư-dát: “C u c t tóc đư c thi t à?”

“Các c u không tin thì ch y ra h i ông

m? ông đã khen t là tài c t tóc c a

chú mi vô lo i nh t nhì ông Dương”.

Các b n v n bán tín bán nghi nhưng thèm c t tóc quá nên cũng c li u m ng m t l n xem sao. Tư-dát b t khách hàng ng i th t ngay ng n lên khúc g , hai tay đưa ra trư c n t đ nó khoác áo choàng, nghĩa là qu n cái bao t i đ y b i và r n vào quanh ngư i. Nó tr nh tr ng h i: “Quý khách thích c t ki u chi? Ca-rê cua? ơ-mi cua? Móng l a? hay Phi-lô-d p?” [4] “C u th y ki u chi đ p mà h p thì c t giúp?”.Tư-dát nâng c m khách hàng, ng m nghía cái đ u, tay nh p nh p khéo đi u b tài ba hơn c th c t tóc chính hi u. Và

b t c khách hàng nào nó cũng dõng d c tuyên b . “

u c a c u c t ki u

Phi-lô-d p là h p nh t!”.

283

K t qu là Tư-dát - th c t tóc lo i nh t nhì ông Dương - đã úp lên đ u c đ i m i đ a m t cái trách đ t. Và đ a ít nh t cũng b s t vài mi ng da đ u, da gáy. C t tóc xong, Tư-dát còn x t nư c hoa nghĩa là nư c sông Ô Lâu. X t vô tóc thì ít mà x t vô m t thì nhi u. Các b n kêu ca phàn nàn, Tư-dát cư i h h nói :

“Các c u coi, c t tóc hi u ông

m v a ph i đ ng nghiêm, l i v a ph i m t

ti n mà làm chi đư c x t nư c hoa h o h ng như hi u c a t ?”.

5

M ng và Quỳnh-sơn-ca là hai đ i viên m y u nh t đ i. Hai em chưa m t l n nào đư c đ i trư ng cho v đ ng b ng công tác. M c cho hai em nhi u l n m u máo khóc lóc, nhưng đ i trư ng v n cương quy t: “Em nào cũng đòi v đ ng b ng thì l y ai công tác chi n khu?”. Anh giao cho hai em nhi m v ch y liên l c trong chi n khu, t Ti n chi n khu đ n Xê-ca “X t”. Tuy g i là

giao cho c hai nhưng vi c ch y liên l c g n như ch m t mình M ng đ m đương. Chân Quỳnh v n còn đau, em đi l i r t khó khăn. Quỳnh rút kh i Hu cùng v i Tr m Quân y M t tr n khu C. Em không đi đư c, các anh ch ph i thay nhau cáng em b ng võng. Vì ph i cáng em, cu c rút lui c a tr m quân y tr nên vô cùng v t v và nguy hi m. Ti ng súng gi c đu i rát sau lưng. Các anh ch y tá, h lý đ nh đ em l i, c ngư i đưa em tr v v i gia đình. Nhưng em khóc n c n , nói. “Em không v mô. Các anh ch không cho em đi theo thì em c n lư i em ch t!”. Các anh, ch tr m quân y đã

bi t cái gan c a Quỳnh lúc n m trên bàn m , nên h tin r ng không ph i em nói d a.

“Th ng con nít ni dám c n lư i mà ch t l m à?”. H trao đ i v i nhau như v y và xúm l i d dành em: “Ch mà em v nhà s ng v i cha m thì còn sư ng hơn tiên. Ch lên chi n khu lúc ni c c kh l m, s c em ch u chi th u. Mà chân em l i đang đau, lên trên đó không có thu c men, v t thương nhi m trùng tr l i thì nguy hi m l m...”. Quỳnh l c đ u, b t tai: “Các anh, các ch đ ng nói chuy n sư ng kh n a, em không nghe mô”.

Em n m l ng trên cán, ngh n ngào gi n d i. Nư c m t a ra, giàn gi a trên hai má tr ng xanh như c m th ch. Môi em m p máy như mu n nói m t đi u gì nhưng không tìm ra l i đ nói.

Em b ng ng i nh m d y. Và h t s c b t ng , em c t gi ng hát. Gi ng em trong v t, cao vút, rung lên m t âm hư ng bi thi t đ n n i các anh ch tr m quân y đ ng b t d y, gai l nh ngư i nhìn em, tư ng như em hi n ra t m t cu c đ i không có th c.

“Bao chi n sĩ anh hùng. L nh lùng vung gươm ra sa trư ng. Quân xung phong, nư c non đang ch , mong tay ngư i h n sông núi khí thiêng ghi muôn đ i. Ng a phi nơi xa kia nghe súng vang bên tr i đi u kèn r n ràng. Là trang nam nhi, quy t chi n nơi sa trư ng, sông thác coi thư ng. Mong xác trong da ng a b c thân th trai...”.

Hát đ n đó, em b ng d ng l i đ t ng t như lúc hát. Và em òa khóc n c n . Em nói qua nư c m t: “Hay các anh các ch đ cho em đi cũng đư c... ng

khiêng em n a mà n ng. Không đi đư c thì em l t. Có ch t em cũng lên th u chi n khu em m i ch t. Không có da ng a b c xác em mà chôn thì các anh các ch l y m y cái lá chi to như cái qu t tê - em ch m y ng n lá nón xòe 284

như cái qu t m c r p hai bên d c núi - b c xác em mà chôn cũng đư c...”. M i ngư i đ u r m nư c m t. Và không m t ai còn có ý nghĩ d dành em l i T Trò lên Hòa M ph i vư t qua nhi u núi cao, su i sâu, đư ng r t cheo leo khó đi. H ph i b cáng thay nhau cõng em.

Vì ph i cõng em đi theo mà tr m Quân y M t tr n khu e rút lên chi n khu ch m m t m t tu n, và hai l n suýt b gi c vây tóm g n. Quỳnh ph i n m b nh vi n chi n khu m t n a tháng. M c d u chân còn đau, đi ph i cà nh c mà ch đi đư c g n thôi, nhưng nh t đ nh em xin v đ i. M t anh y tá ch t cành cây, đ o g t, đóng cho em cái n ng ch ng. V i cái n ng cành cây đó, ngày nào em cũng ch ng đi thăm thú vùng Ti n chi n khu. G p chú bé chi n sĩ có gương m t đ p và d thương như trong tranh minh h a các chuy n c tích, ch ng n ng đi cà nh c, không ai không m m cư i v i em và đ ng l i ng m hút theo bóng em. Em m c b áo qu n b đ i màu tím than, ng qu n c t ng n cho v a chân nhưng đũng qu n th ng xu ng quá đ u g i, cái áo tr n th dài ph mông đít, đ i cái mũ ca lô d màu c t ng a - chính cái mũ

calô c a anh V Qu c oàn b đ n th ng b ng đư c nghe em d o đàn dương c m trư c khi t t th Tr m quân y M t tr n khu C. Trong b trang ph c lu m thu m này em càng bé b ng, d thương đ n phát khóc lên đư c. Nh ng bu i chi u đ p tr i, Quỳnh-sơn-ca thư ng ch ng n ng đi tha th i m t mình d c b sông Ô Lâu, lút mình trong nh ng nương s n và nh ng bãi lau s y, x c xào... M i chân, em l i d ng n ng, ng i b t xu ng b đ t d c m ư t, hai bàn tay đan ngón vào nhau, bó g i ng m dòng sông lư n u n nao nao trong ánh chi u tà. C ngư i em như m t pho tư ng nh ngư i ta thư ng đ t bên b nư c trong công viên, b t đ ng đ m mình trong ti ng rì rào b t tuy t c a dòng sông, ti ng k o két nh ng co ng nư c quay, ti ng nư c t trên cao b n tung tóe rơi lách chách xu ng m t sông, ti ng lau lách đung đưa thì th m... Trong m t lùm cây b ng l nh lót ngân lên ti n hót m t con chim gì đó mà em không nhìn th y, v i nh ng giai đi u mê h n. C p m t tr thơ

c a em t nhiên nhòe ư t: “...Tr i ơi, hay quá đi?”. Em thì thào như trong gi c mơ. Ch m c p môi đ tươi l i em c b t chư c gi ng chim. Em l c l c đ u v a cư i v a khóc: “Không! Không ph i như th !”. Em thì th m nói m t mình: “Tr i , gi ng nó cao hơn gi ng mình đ n m t c-ta!”. Nh ng ngón tay em b ng tr nên nhanh nh n khác thư ng - nh ng ngón tay c a m t ngh sĩ

bi u di n dương c m b m sinh, dài, tr ng xanh như nh ng qu chu i non còn n m úp trong b bu ng chu i - m nút túi áo, rút ra m t m u bút chì và m t t gi y g p làm tư. Em đ t t gi y lên đùi, th m th m đ u bút chì vào c p môi chúm l i, k nh ng dòng nh c. Em hí hoáy ghi các n t nh c. Em khe kh xư ng âm. Nh ng ngón tay dài m nh, tr ng xanh, gõ gõ lên cái n ng cành cây đánh nh p.

* * * * *

M ng d o này đang ra s c h c ch .

i trư ng d y cho em t p đánh v n trên

t báo Gi t gi c. M t hôm, M ng nhìn th y Quỳnh n m chùm hum trên s p n a, s a l i nh ng câu nh c vi t ngoài b sông. M ng tò mò, đ ng lom khom, chăm chú nhìn nh ng cái ch m đen, tr ng, có râu, ban vi t đ c sít trên t gi y, nhăn nhăn trán, h i :

- C u vi t ch ki u chi mà l r a? Mình đánh v n mãi không ra?

- Ch nh c y mà, - Quỳnh đáp không ng ng đ u lên.

- Ch nh c thì đánh v n cách răng? Cũng đánh v n là a ch ách, ê ch ch à?

285

Quỳnh ngư c m t nhìn b n, cư i t m t m :

- Không ph i. Ch nh c đ c lên không thành ti ng như báo Gi t gi c, mà

thành ti ng chim hót, ti ng nư c sông Ô Lâu ch y, ti ng co ng nư c quay, ti ng gió th i trong lau lách, trên ng n tre l ô... ti ng chi n khu mình b n gan đánh gi c...

- R a thì c u gi i thi t... - M ng tr m tr thán ph c. - Bi t khi mô mình cũng đ c đư c ch nh c như c u hè?...

- C u g ng h c ch cho th o r i mình s d y cho c u ch nh c, khó chi mà... Sau ch ng ch c bu i chi u tha th n trên b sông Ô Lâu, Quỳnh-sơn-ca đã

sáng tác đư c bài hát “Sông Ô Lâu b n gan đánh gi c”. Thính gi đ u tiên c a Quỳnh là M ng.

Quỳnh d t b n ra b sông, cùng ng i trên t ng đá khu t sau m t đám lau s y sát bên b nư c hát cho b n nghe. Nghe xong b n hát hai l n, M ng tr n tròn m t nhìn b n, kinh ng c h i :

- C u làm ra bài hát n thi t à?

Quỳnh phì cư i :

- T không làm thì còn ai làm n a?

- Răng mà c u tài d r a? C u làm mà nghe hay như bài “V Qu c Quân m t l n ra đi...”.

- C u ch khen huyên thuyên!... Làm răng mà hay đư c như bài hát đó!

- T nói thi t mà? Nghe bài hát c a c u t ch mu n chi n khu mãi... cho đ n lúc thành ngư i l n như Chính y...

* * * * *

Như t t c nh ng ngh sĩ th c th , sáng tác ch vì m t lý do đ c nh t là s thúc bách c a tình c m “không vi t ra không ch u n i”. Quỳnh say mê mi t mài sáng tác, b cu n hút trong cơn l c c m h ng. Nhưng khi sáng tác xong, cơn l c c m h ng l ng d u, em nhìn l i bài hát c a mình v i c p m t bình tĩnh và nghiêm kh c. Em c m th y th t v ng. Em t đánh giá bài hát c a mình không đ t đư c m t ph n nh nh ng gì em c m xúc mơ ư c. Con “Sông Ô

Lâu kháng chi n” ch y trong bài hát c a em sao mà t m thư ng, khác xa dòng sông hùng vĩ ch y trong m ng tư ng c a em. Em bu n r u, th t v ng, và quy t đ nh ph i làm l i bài khác. Trong cơn chán n n, em vò bài hát đ nh ném luôn vào b p l a mà M ng đang cúi lom khom th i, n u cháo cho Hòađen, h t h i ch p tay Quỳnh, kêu lên s ng s t :

- C u điên điên chi r a? Làm m t bao nhiêu công trình c u l i đem v t vô

l a?

Quỳnh r u rĩ đáp :

- Nhưng nó d òm... Mình s làm l i bài khác.

- C u chê thì cho t .

- Nhưng c u l y làm chi?

-

khi mô t đư c c u d y cho ch nh c, t t p đánh v n. M ng c n th n vu t t gi y có ch nh c th t ph ng phiu, r i k p vào gi a t báo Gi t gi c - cu n sách h c v lòng c a nó. M ng còn c n th n ch ng ba cái bao t i lên đ t gi y th ng h t các n p nhăn.

M t hôm, M ng ch y liên l c vào cơ quan T nh đ i dân quân đóng Xê-ca B n. Nó nhìn th y anh Hinh t nh đ i phó dân quân ng i trư c bàn, nhăn nhó

như ngư i đau răng, vi t vi t, xóa xóa nh ng ch nh c gi ng h t Quỳnh. Nó

tò mò đ ng xem, và khoe :

286

- đ i em có b n Quỳnh cũng bi t vi t ch nh c như anh r a. Mà vi t đ c s t c m t trang gi y to như ri nì. R i b n n ngó vô đó hát lên m t bài hát hay ghê l m. Hay không thua chi bài V Qu c Quân m t l n ra đi... Anh Nguy n Hinh, trư c Cách m ng tháng Tám là giáo viên d y nh c trư ng Qu c h c. Anh là m t trong m y ngư i ch trương và lãnh đ o nhà

văn hóa đ i chúng c a chi n khu.

Trong hoàn c nh gian kh thi u th n kinh ngư i mà anh v n l p đư c m t đ i đ ng ca làm nòng c t cho nhà Văn hóa đ i chúng. Anh v a là ngư i t p h p, tuy n ch n, hu n luy n và ch huy đ i đ ng ca.

ã t lâu anh ôm p ý đ sáng tác m t bài hát v chi n khu Hòa M . Tranh th nh ng phút r nh r i hi m hoi trong công tác lãnh đ o dân quân du kích t nh, anh vi t bài hát. Nguy n Hinh t bi t mình không có năng khi u v sáng tác, nhưng anh quy t đ nh l y phương châm “c n cù bù tài năng”, trong quá

trình th c hi n ni m mong ư c c a mình. Anh vi t đi vi t l i nhi u l n, càng vi t anh càng th t v ng. Anh t d n v t, ray r t, đau kh âm th m. B i v y, M ng b t g p anh đang sáng tác bài hát mà m t mũi nhăn nhó như ngư i b đau răng... Trong tâm tr ng đó nên khi nghe chú nhóc liên l c đ c chưa thông, vi t chưa th o này khoe là b n mình cũng vi t bài hát, anh Hinh không bu n ng ng lên. Anh ch h i l i m t cách nh t nh o: “Th à”; và anh l i ti p t c c m cúi vi t vi t xóa xoá, coi như không bi t M ng đang đ ng đó.

Gi ng h i th ơ và thái đ coi thư ng c a anh T nh đ i phó v i l i khoe b n c a mình, làm M ng n i t ái “Ch c trong b ng anh n coi cái bài hát c a c u Quỳnh là không ra chi, là cái trò ngh ch ng m c a con nít... Ngư i l n là h hay khinh con nít l m!” - M ng m c nghĩ v y. Nó l ng l ng đi ra kh i lán, ch y th ng m t m ch t Xê-ca B n v đ i, mà con đư ng đâu ph i g n! Ph i vư t qua ba d c núi và l i qua năm con su i M ng l y t nh c c a Quỳnh, cu n tròn l i, c n th n b vào trong b ng áo, c m đ u ch y m t m ch t Ti n chi n khu tr l i Xê-ca B n. Anh T nh đ i phó v n còn ng i vi t ch nh c trư c cái bàn m t n a. M ng rút t nh c trong b ng áo ra, c m hai tay, đ t xu ng trư c m t anh, và nói :

- T ch nh c c a b n em đây anh nì...

Anh Hinh hơi cau m t như h u h t ngư i l n đang m i b n vi c b con nít qu y r y. N u M ng không ph i là chi n sĩ mà ch thu n là m t chú bé, ch c anh đã nói: “Em đi chơi ch khác đ anh làm vi c”.

Vì n t m tình c a chú bé chi n sĩ đ i v i b n, anh c m b n nh c lên, đ nh b ng ch li c m t qua. M t anh b ng h p háy như b t ng ch m ph i m t tia n ng. Anh đ c ti p câu th hai, r i câu th ba... Và đ n câu cu i cùng, anh b t kêu lên s ng s t :

- Ái chà, l quá hè? - Nhìn anh lúc này gi ng h t m t ngư i nh t lên m t v t đinh ninh là m t đ ng xèng, b t ng lóe lên trong tay mình ánh kim lo i quý. Anh đ c to b n nh c l n th hai. Và l n th ba anh hát. Gi ng nam tr m r t vang, r t kh e và n i xúc đ ng đ t ng t c a anh làm cho di n m o bài hát khác l h n đi, hùng tráng hơn, bi thi t hơn. B n nh c có

tám câu: âm hình ch đ o là ti ng rì rào b t tuy t b n b c a dòng sông Ô

Lâu ch y qua cu c kháng chi n trư ng kỳ.

M ng đ ng há mi ng, ng c nhiên nhìn anh T nh đ i phó dân quân mi ng hát, tay vung lên vung xu ng, hai m t và chót mũi đ lên như b khói xông. “T i 287

răng r a hè?”. Em t h i. Nhưng chính m t và mũi em cũng đang đ lên như

anh.

Anh Hinh g p t nh c b vào túi áo, đeo túi d t, đ i mũ lá, x v i đôi dép cao su, phăm phăm đi m t m ch th ng đ n Xê-ca M t.

M ng không hi u chuy n gì đã x y ra, v a x c qu n v a lúp xúp ch y theo anh. Nó ch y theo c t là đ l a lúc đòi l i cái t ch nh c mà mình có công c u ra kh i b p l a: “E anh l y m t c a mình có”. Nó lo l ng, h i h p nghĩ

v y. Anh Hinh bư c vào lán làm vi c c a Trung đoàn trư ng. Trung đoàn trư ng đang v a ăn m t khúc s n nư ng, v a chăm chú xem xét cái gì đó trên t m b n đ chi n khu t l 1/25.000. Anh Hinh đ t luôn b n nh c lên t m b n đ , nói như reo :

- M t chú nhóc liên l c c a anh v a sáng tác đư c bài hát v chi n khu tuy t quá anh ơi!

R i không k p đ cho Trung đoàn trư ng h i l i anh Hinh nh p nh p tay xu ng t m b n đ , c t gi ng hát rung c mái lán... Anh hát đi hát l i b n l n. Sông Ô Lâu đôi b tr ng tóc lau

Hát l i th kháng chi n đ n b c đ u...

L n nào hát đ n câu này m t anh cũng tái h n đi và c p m t anh như s p cháy bùng thành l a ng n.

Các anh bên lán ban Tham mưu c nh đó nghe anh Hinh hát cũng b h t công vi c ch y sang nghe. Bài hát d t mà ngư i nghe v n còn đ ng l ng r t lâu, như ngư i ta lúc b t ng ch ng ki n v đ p mà không th nói lên l i. Trung đoàn trư ng h i :

- Chú bé nh c sĩ này tên là chi?

- D tên Quỳnh... - M ng t phía sau lưng anh Hinh bư c ra, đ ng nghiêm trư c m t Trung đoàn trư ng đáp, - đ i chúng em g i b n y là Quỳnh-sơnca. H i Hu , b n y thư ng b t nh p cho c đ i hát...

- Em có bi t Quỳnh làm bài hát này t khi mô không?

- D bi t ch ... B n y đi lui đi t i hoài trên b sông, nghe ti ng nư c ch y r i b n y làm... Làm xong, b n y kéo em ra ng i khu t sau b i cây, hát cho em nghe. Em khen nghe hay như cái bài đoàn “V Qu c Quân m t l n ra đi”, nhưng b n y kêu là d òm. R i b n y vo viên l i đ nh quăng vô b p. Em lanh tay gi l i không thì cháy r i... - Gi ng không gi u đư c v hãnh di n v cái công c a mình đã c u đư c bài hát kh i l a.

Trung đoàn trư ng nhìn M ng và b t ch t nh đ n cái đêm mưa t m tã M t tr n Hu . Ông ch em, nói v i anh Hinh b ng ti ng Pháp :

- ây cũng là m t Ga-vơ-r t c a kháng chi n đ y!

R i ông k cho anh và các anh trong ban Tham mưu chuy n M ng v thăm m và g p ông trên đư ng tu n tra m t tr n...

Anh Hinh đáp l i Trung đoàn trư ng cũng b ng ti ng Pháp :

- Nh ng Ga-vơ-r t ch t trên các chi n lu cách m ng thì tôi có th hi u đư c. Nhưng m t em bé mư i ba tu i mà l i vi t n i nh ng câu hát như th này, - Anh gõ gõ ngón tay vào b n nh c - thì tôi c th y l . Trung đoàn trư ng nh p nh p ngón tay lên t m b n đ , tr m ngâm nói :

- Tôi nh h i chi n trư ng vùng c c Nam Trung b , tôi đư c g p m t nghĩa quân già t th i Trương nh. Cũng trong m t bu i chuy n trò như th này ông c nói: “Trong nh ng gi phút th thách nghiêm tr ng c a l ch s , Nhân Dân và

t Nư c thư ng mư n l i c a con tr đ nói lên cái tráng chí c a 288

mình”. Vi c em Quỳnh sáng tác nên bài hát này có l đúng như l i ông c nói.

Ông quay sang nói v i M ng :

- Em ch y ra g i Quỳnh vào đây cho anh g p.

- D chân b n y còn đau, đi ph i ch ng n ng em s b n y không trèo qua đư c d c...

- Th thì thôi, đ các anh ra g p chú ta cũng đư c.

Trung đoàn trư ng và anh Hinh cùng đi ra Ti n chi n khu. M ng hý h ng đi theo sau. Hai ngư i bư c vào sân lán th y chú bé nh c sĩ và

Hòa-đen đang ng i trư c e a lán c i áo, b t r n. Hai em b t r t chăm chú

nên không th y hai ngư i vào.

Hai ngư i đ ng l ng h i lâu, ng m hai t m lưng tr n con nít m ng m nh, gày gò, dày đ c nh ng n t gh ru i ưm đ . M t n i thương xót đ t ru t trào lên ngh n c . N u h đ ng nhìn thêm n a, ch c h s khóc. Trung đoàn trư ng và T nh đ i phó dân quân cùng ng i x m trư c m t hai em. H h i chuy n Quỳnh v gia đình, chuy n em đư c h c nh c t bao gi , hoàn c nh em gia nh p V Qu c oàn... Qua l i k c a em, hai ngư i đư c bi t thêm m t đi u lý thú: Có ngư i tr thành chi n sĩ c u nư c ch y u vì

nh ng bài hát cách m ng. Trung đoàn trư ng và T nh đ i phó dân quân h i Quỳnh v nh ng suy nghĩ c a em khi vi t bài hát “Sông Ô Lâu b n gan kháng chi n”, và nh ng mơ ư c c a em hi n nay v sáng tác. Gương m t d thương c a em hi n v b i r i ngư ng ngh u c a ngư i ngh sĩ

khi đư c khen ng i quá v i đi u mình mong đ i. Em nói, m t hơi đ lên : Em b âm nh c lâu quá r i mà lúc vi t l i không có đàn, nên câu nh c c ch ch cho c ra răng y... Em đ nh b đi, vi t l i bài khác... Em thèm vi t m t v nh c k ch đ tài “B n M ng đi tìm thu c cho m ”. - Quỳnh ve v y bàn tay đánh nh p và ngân nga khe kh m y nét nh c âm hình ch đ o cho v nh c k ch tương lai... Anh Hinh chăm chú l ng nghe, b t lên nói b ng ti ng Pháp :

- Tuy t di u!

Trung đoàn trư ng cũng là ngư i sành và mê nh c. Hai ngư i vui m ng đ n a nư c m t. C hai đ u nghĩ r ng chú bé chi n sĩ mình đ y gh ru i và m c cái áo tr n th đ y r n đang ng i b t trên đ t kia, là m t th n đ ng âm nh c. S đ n m t ngày nào đó, chính chú ta ch không ai khác, làm r ng danh trung đoàn, r ng danh chi n khu. Ông h i em :

-

sáng tác đư c v nh c k ch y, em c n đàn gì?

- ư c pi-a-nô thì nh t! Nhưng làm chi có đư c anh... Ch em ch ư c có cái đàn măng-đô-lin.

- Anh s g i t quân báo Hu mua t ng em cái đàn măng-đô-lin. Và trung đoàn trư ng đã g i thư cho anh

ng-râu d n mua cái đàn măngđô-lin mà Châu-sém nh ra là đ n măng tre, măng l ô... Hai tu n sau, bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n” đư c đ i đ ng ca c a chi n khu do anh Hinh ch huy trình di n t i nhà Văn hóa đ i chúng. Bài hát đư c khán gi v tay vang d i, yêu c u hát l i nhi u l n. R t ti c Quỳnh không có

m t hôm đó.

Hai hôm trư c, các b n trong đ i ph i thay nhau khiêng em vào b nh vi n. Em lên cơn s t trên b n mươi đ , và bàn chân đau, v t thương tái phát sưng t y lên.

C Xê-ca Hòa M ngày đó không ai không thu c bài hát “Sông Ô Lâu kháng 289

chi n”. Chính y trung đoàn Tr n Quý Hai, t trư c đ n nay, cán b và chi n sĩ trung đoàn b chưa th y ông hát hò bao gi , ngoài bài “Qu c t ca” ông hát trong bu i l khai m c cu c h p

ng b toàn trung đoàn. D o này anh

em r t ng c nhiên th y ông th nh tho ng lúc đang ng i làm vi c cũng khe kh ngân nga vài câu trong bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n”. Và cũng t dó, Quỳnh tr thành m t nhân v t n i ti ng c a chi n khu Hòa M .

6

Lên chi n khu đư c ít lâu, M ng đư c các b n đ t cho cái bi t hi u m i: B xương-cách-trí. Các b n g i em như v y vì em g y giơ h t xương s ng, xương sư n, g n gi ng như b xương ngư i v trong sách “Cách trí giáo khoa thư”. ói ăn, gh , r n, s t rét, làm cho các em trong đ i Thi u niên trinh sát đ u g y sút. Riêng M ng g y sút hơn t t c . Tư ng như trong ngư i em có

sinh s ng m t con v t gì đó, ngày ngày c r t r a th t em mà ăn. Kh p ngư i em gh l ăn không sót ch nào. C con chim nh xíu như qu t ch thiên, gh cũng đào hang đào rãnh.

ng cách xa em vài bư c đã ng i th y mùi

tanh m máu gh cái, gh ru i, dính b t vào b áo qu n đ c nh t lúc nhúc nh ng r n. Tư-dát b a đ th chuy n v gh và r n c a M ng.

“M t b a, th ng M ng ch y liên l c vô Rú Quao đưa công văn cho t tr m gác ti n tiêu phía Nam chi n khu. khúc rú này có con c p th t ăn th t ngư i đã thành tinh. C p th t ng i rình trong b i bên đư ng đã ba ngày mà chưa ch p đư c anh Vê-cu-đê mô l ng đ qua. H n ta đói m c m t, ng i ng gà

ng g t. V a đúng cái lúc đó M ng ta đi liên l c ngang qua ngay trư c mũi c p. C p th t chưa k p v t ra v thì đã h t xì hơi liên ti p ch c cú li n: Tanh quá! Tanh quá! C p ta nh y lùi l i phía sau r i cong đuôi b ch y, v a ch y v a h t xì hơi r m r m, chuy n rú”.

“M t hôm, M ng ta xu ng sông Ô Lâu gi t qu n áo. Hai tay gh l k nh càng nên nó ph i đ n ch nư c ch y xi t c m áo qu n nhúng xu ng nư c đ nh nư c gi t giúp. B t ng nó tu t tay, b áo qu n b nư c cu n, trôi phăng phăng xu ng cái v c bên dư i. Nó đ ng ngó theo b áo qu n mà khóc hu hu, chuy n ni ch c ph i l tru ng mà ch y liên l c. B t ng b áo qu n n i lên m t nư c, r i trôi ngư c tr l i phía nó. Té ra t i r n s ch t chìm nên hè

nhau tha b áo qu n bơi ngư c nư c như đò ngư c sông. B a đó mà không có t i r n thì M ng ta m t tr ng tay”.

M ng b s t rét nhi u nh t nên nư c da em ng d n sang màu ký ninh. Ngày m i lên chi n khu, M ng chưa bi t s t rét là gì. Em còn nh quá nên trong các th b nh ch m i bi t b nh đau đ u và đau b ng. L n đ u tiên em th y Hòa-đen lên cơn s t rét thì l y làm l l m. Em đ ng s ng, há h c mi ng nhìn, b ng th c m c: “Tr i n ng n đ u, mình ph i c i tr n mà h n run chi run d hè? Hay h n gi đò run r a đ d a mình? Nhưng ai ta thèm s cái run?”. n

lúc em đã đ p cho Hòa-đen mư i cái bao t i, nó v n c run; l i còn l p b p g i nh em n m đè lên ngư i cho đ run, thì em không còn hi u ra sao n a. S b n đau, M ng ch đè rón rén nhưng Hòa-đen v a run v a van v :

- è è è m nh vôôô cho tau v i i i...

Ch cho Hòa-đen d t cơn s t, chui ra kh i đóng bao t i, M ng đ n g n ng i c nh, tò mò nhìn b n và h i :

- Răng khi h i c u run d r a?

290

Hòa-đen nhăn nhó tr l i :

- S t rét ch còn răng n a mi?

- Nhưng mình đã đ p cho c u mư i cái bao t i r i tê mà?

- Mư i cái mà th m chi? Rét trong b ng rét ra ch có ph i r t ngoài da rét vô

mô!

- L quá hè?... M ng ch c lư i nói. - Ư c chi t cũng đư c s t rét như c u đ

coi rét tr ng b ng rét ra là răng cho bi t...

Hòa-đen nghe v y, g t um :

- Ư c chi không ư c l i đi ư c s t rét. Mi ngu chi mà ngu d r a?

C u đư c ư c th y. Ch m t tu n sau, không ph i c u ư c. M ng đã đư c bi t rét trong b ng rét ra là như th nào. S t rét d t cơn, M ng chui ra kh i đ ng bao t i, ngư i m t l , mi ng đ ng nghét, đ u nh c như búa b . Em nhàn nhó, rên r nói v i Hòa-đen :

- Ui chao! Cái b nh rét trong ru t rét ra ni còn c c hơn c b nh đau đ u nhi u c u ...

- R a ch mi có còn ư c đư c rét trong b ng rét ra n a không?

- T s r i... Ch ai cho c c vàng t cũng l y c tơi c nón. Nhưng bây gi thì có l y cũng không xong. B nh s t rét đã tr thành cơm b a c a M ng. Ch ng vài ba ngày em l i lên cơn s t rét m t l n, s t nóng có, s t rét có. Có hôm em lên cơn s t nóng, phát cu ng, trèo lên c mái nhà mà

ch y, làm đ i trư ng s h t h n. Anh ph i b c thang b em xu ng.

* * * * *

K l i th t khó tin: B nh t t, m đau liên miên như v y, nhưng M ng l i là

chú đ i viên ch y liên l c trèo núi, leo d c, l i su i c đ i không đ a nào b ng. Ngay c các anh l n cũng ph i t m t c khen ph c. Có l n M ng d n đư ng cho các anh du kích huy n đ i Phong i n vô Xê-ca B n lĩnh mìn và l u đ n. ư ng vô Xê-ca B n toàn d c cao d ng đ ng. Em đi trư c, các anh theo sau.

Anh nào cũng ph i mư t m hôi trán m i theo k p em. Các anh ph i ng c nhiên kêu lê: “Chao cái th ng! Hai c ng chân h n nh như hai que tăm r a mà h n trèo núi gi i cách chi?”.

Mà có ph i em ch trèo núi thôi đâu. V a trèo d c em v a nh t đá ném t i sóc chuy n cành, v a ngó ng a tìm qu ươi bay, v a xóc qu n, v a qu t mũi v a gãi gh .

Có l nh ng năm tháng ph i ch y rông kh p thành ph Hu , trèo tu t lên nh ng ng n cây cao đ tìm thu c cho m đã chu n b gân s c cho em bây gi trèo núi leo d c, ch y liên l c chi n khu.

R t nhi u các anh l n, trong nh ng năm chi n khu Hòa M , chưa m t l n đi kh p c b y Xê-ca. Vì không có vi c gì c n ph i đi h t, và đi cho h t cũng t n s c l m. T Xê-ca này qua Xê-ca khác, ít nh t cũng ph i băng qua b y d c núi, l i qua dăm b y con su i c n, su i sâu. Riêng M ng, do công tác liên l c nên không có Xê-ca nào em không ph i đ n. Không nh ng đ n, em còn thư ng t t ngang, t t d c. N u ph i ch y liên l c vào Xê-ca Năm th nào em cũng t t vào Xê-ca Sáu, nơi có xư ng bào ch dư c li u đóng. Em t t vào đây c t lân la xin các ch bào ch m t vài thìa thu c ho, u ng t i ch . Trong các th thu c u ng, em mê nh t là thu c ho, vì thu c ho ng t. chi n khu thèm đư ng ghê g m. Có khi m y tháng li n em không đư c bi t v đư ng. Nhi u đêm, em n m mơ th y mi ng ng m c c đư ng đen. Không có đư ng M ng 291

nghĩ cách bù vào b ng thu c ho. ư c húp m t thìa thu c ho mà ph i l n l i trèo qua b n cái d c cao vòi v i, và l i qua hai con su i ch y xi t k cũng công trình bi t m y?

N u có vi c ph i vô Xê-ca B n, th nào M ng cũng t t qua Xê-ca B y - nơi b nh vi n chi n khu đóng - thăm Quỳnh-sơn-ca. Quà thăm b n m là m y qu ươi bay, lư m đư c lúc trèo qua d c núi. Qu ươi bay g n gi ng qu trám khô. Mu n ăn, đem ngâm nư c m t lúc, qu s n bung, ăn có v mát mát như th ch. N u có đư ng vào m t hai mu ng, tr n lên thì không còn ph i nói!

N u ph i ch y liên l c vô Xê-ca Ba, M ng thư ng t t vô Xê-ca M t chơi v i Phan Nghi ch c lát. Sau cái đêm ng i chung v i nhau trên lưng con ng a c a vua B o

i, phi v làng Phò thăm m , Nghi và M ng tr thành đôi b n chí

thân. Nghi cơ quan Trung đoàn b , cùng ăn cơm v i Trung đoàn trư ng, Chính y, tham mưu trư ng trung đoàn, nên th nh tho ng cũng đư c bi t mùi v đư ng, m , cá m m khô. M i l n xu ng thăm thú nhà b p, th y xu t hi n các th c a ngon v t l đó, đ n b a ăn Nghi thư ng nghĩ m o đi đâu đ y đ

ch c p dư ng ph i đ ph n cho em. Và em s b t m t ít g i ra Ti n chi n khu cho M ng. M t l n Nghi đư c đ ph n m t bát cơm chiên v i tóp m . Em l y chi c phong bì, s vô đó n a bát, ch n g p t t c tóp m b h t vào phong bì. Em dán phong bì th t kín, r i l y bút n n nót đ : “Công văn thư ng kh n. T i m t (g ch đít) Phan Nghi, ban tham mưu Trung đoàn 101 - Kính g i: B -xương-cách-trí, đ i Thi u niên trinh sát - Ti n chi n khu Hòa M ”. Nghi g i b c công văn “thư ng kh n”, “t i m t” này cho đ i trư ng Th ng vào làm vi c v i Trung đoàn trư ng, nh chuy n giúp cho M ng. Do công tác liên l c mà M ng thu c làu làu t t c đư ng đi l i l i trong chi n khu Hòa M . Không nh ng thu c nh ng đư ng chính mà em còn tìm ra nh ng l i t t, đi có v t v hơn, nhi u d c, nhi u núi, nhi u sên v t, nhưng g n hơn, có khi g n hơn đ n n a đư ng.

i trư ng Th ng r t hãnh di n v

cái tài thu c đư ng c a chú đ i viên nh c a mình. Anh g i M ng là “t m b n đ s ng c a chi n khu”. R i đ n Trung đoàn trư ng cũng ph i ng c nhiên trư c s c nh và thu c đ a hình r ng núi c a M ng.

Hôm đó, M ng t t vô Xê-ca M t chơi v i Nghi. Em g p đ i trư ng đang ng i v i Trung đoàn trư ng. Trư c m t hai ngư i tr i r ng t m b n đ chi n khu. C hai đang chăm chú nhìn vào b n đ và th o lu n cái gì đó. Nghi ngo c M ng xu ng b p và dúi cho b n m t c c đư ng đen to b ng ngón chân cái đã

ch y nư c. M ng v a mút đư ng v a lân la đ n g n đ i trư ng nhìn t m b n đ qua vai anh: M ng có m t thích thú đ c bi t là xem b n đ . Em có th đ ng ng m m t t m b n đ hàng gi li n mà không chán m t, và m t ng n ra đ y kinh ng c, thán ph c. Em không th nào hi u n i làm cách nào mà

ngư i ta có th v vào m t t gi y, t t c núi non, sông su i, đư ng đi l i l i c m t vùng r ng núi mà mu n đi cho h t ph i m t bao nhiêu ngày? Em t m t c: “Tài thi t? Tài thi t? Như là phép tiên r a?”. M i l n ch y liên l c vào ban tham mưu, th nào M ng cũng ghé vô lán c a t H a đ coi anh Tùng, anh Danh, anh Du ng i h a đ . Ng i ng m b n đ nhi u em tr nên thành th o. Khi th y các anh v nh ng đư ng vòng méo mó, vòng trong nh hơn vòng ngoài, cho đ n lúc ch còn nh b ng cái mũi đinh và đ lên đó m t con s , em bi t đó là nh ng ng n núi; núi ít vòng là núi th p, núi nhi u vòng là

núi cao và con s ch chi u cao c a ng n núi. Sông su i thì các anh v b ng 292

m c xanh đ m, đư ng đi v b ng màu nâu, làng m c là nh ng m nh v n màu lá m ... Em l m nh m đánh v n nh ng ch đ trên các ng n núi, d c các con sông, con su i, em nh n ra có nh ng ng n núi, nh ng con su i em đã t ng trèo qua, l i qua hàng ch c, hàng trăm l n. R i em quen đ n đ

không c n đ c tên đ , ch nhìn qua hình d ng, em cũng đoán đư c đó là ng n núi nào, con su i nào, trong dãy núi trùng đi p c a chi n khu. Và bây gi m i l n nhìn vào b n đ , em th y hi n ra trư c m t nh ng núi, nh ng su i nh , su i to, v i t t c kích thư c th t c a nó, v i t t c xanh tươi, s ng đ ng, r m r t, ch y xi t... Em th y nh ng cây cao ba b n ngư i ôm không xu , nh ng mây song, tre giang, bò ngang bò d c trên m t đ t như đàn trăn, đàn r n, sóc chuy n cành, ti ng vư n hú ti ng chim phi-h -phi-làng, cá l i tung tăng, đá cu i tròn nh n l p loáng dư i đáy nư c ch y xi t, nh ng t ng đá l n nh ph rêu trơn tu t vô ý gi m lên là v ch như chơi... Em th y nh ng lán tr i, kho tàng, công binh xư ng, cơ quan, b nh vi n, xư ng bào ch ... nép mình dư i nh ng lán cây um tùm lưng d c núi hay sát bên b su i. Em th y khói lan bò trên các mái lán, trong ánh chi u tà. Em nghe ti ng cư i nói, ti ng rên lên cơn s t rét, ti ng búa, ti ng c i xay lúa ù ù, ti ng chày giã

g o... T t c nh ng nơi này em đ u có th ghé vào u ng m t ng m nư c lá

r ng, ăn m t c s n nư ng hay xin m t thìa thu c ho... T m b n đ đang tr i r ng trư c m t Trung đoàn trư ng và đ i trư ng, có

nh ng khuyên tròn, nh ng vòng cung v b ng bút chì đ . V a thoáng nhìn, M ng đã bi t ngay đó là t m b n đ “B phòng chi n khu” - m t t m b n đ

t i m t.

i trư ng Th ng cũng có m t t m b n đ như th nhưng nh hơn, g p làm tám, b trong cái xà c t da, mà đi đâu anh cũng mang theo. Trung đoàn trư ng đang c m cây bút chì xanh đ ch vào m t đi m trên b n đ , nói v i đ i trư ng :

- C n ph i b trí thêm đài quan sát đây. Không bi t trên đ nh d c núi này có cây cao nào không, đ đ t đài quan sát, và đ a hình có b che khu t? Ngày hôm nay đ ng chí ph i đ n nghiên c u th c đ a và v báo cáo cho tôi bi t đ

quy t đ nh.

Thoáng nhìn M ng bi t ngay ch d c núi mà Trung đoàn trư ng ch trên b n đ là d c núi g n Xê-ca B y. Em li n bu t mi ng nói :

- Thưa anh ch d c núi đó không có cây chi to h t, toàn cây mây v i cây giang thôi, mà r m r t ghê l m.

Trung đoàn trư ng ng ng nhìn M ng. Em s hãi nu t c c c đư ng đang mút d , và đ ng nghiêm l i.

- Chú mày có bi t d c núi này đâu không mà dám nói như v y?

- D em bi t... Xê-ca B y, g n d c b nh vi n... - M ng bư c đ n c nh bàn nhìn t m b n đ r i đưa ngón tay tr đen thui, ch vào m t đi m c nh đi m Trung đoàn trư ng v a khuyên b ng ch đ , h i h p thưa. - D thưa anh, ch ni d c núi thoáng hơn mà có cây cao to l m. Trèo đ ng lên ch c ba cây đó th y h t c Ti n chi n khu, ngó đư c th u qua đ i ng Nhên bên kia

sông Ô Lâu... - Em p úng m t tí r i nói thêm. - Trên ng n cây đó có t ong vò v to như cái n i b y.

M ng r t ngón tay l i. Trên màu xanh nh t t m b n đ in m t v t đen xì - v t máu gh khô và nư c đư ng dính đ u ngón tay em. M ng s hãi đ nh tr mu bàn tay chùi v t đen mình làm nh p b n đ . Trung đoàn trư ng đưa tay ngăn l i :

293

- Chú làm đen h t c t m b n đ c a anh bây gi ?

i trư ng c a chú s đi

ki m tra th c đ a. N u đúng như chú mi nói, anh s thư ng. Nhưng n u chú

mi nói tam to ng anh s đ p chú mi ch c roi v cái t i xem tr m b n đ m t. Trưa hôm đó, Trung đoàn trư ng cùng đi v i đ i trư ng Th ng đ n d c núi Xê-ca B y, đi u tra v trí đ t đài quan sát.

Ông ph i s ng s t khi nhìn vào b n đ đúng cái ch đen sì v t móng tay c a chú liên l c, có m t cây quao đ i th , cao vòi v i, d ng th ng t p gi a lưng ch ng núi. Ông h i đ i trư ng :

- Chú bé liên l c này có đư c h c hành gì không?

- D em vô b đ i còn chưa bi t ch . Hi n tôi đang d y cho em h c. Không có v , bút, tôi ph i l y t báo Gi t gi c làm sách v lòng, d y em t p đánh v n. Bây gi em cũng đã đánh v n đ c đư c kha khá r i.

- Th thì l th t! Chú ta đ c b n đ sành s i không thua gì m t sĩ quan tham mưu. - Trung đoàn trư ng móc trong túi áo quân ph c m y t gi y, cây bút chì còn m i và t b c mư i đ ng, đưa cho đ i trư ng trinh sát, nói ti p :

- Anh đưa cho chú ta, nói là Trung đoàn trư ng thư ng cho chú như đã h a. Và Trung đoàn trư ng quy t đ nh đ t đài quan sát m i c a chi n khu t i cây quao đ i th này.

7

B ng-da-r n, Châu-sém và Hi n sau ngày S a rút lên chi n khu, đư c đ i trư ng phân công thành m t t trinh sát chuyên vi c bám v trí đ ch, theo dõi đi u tra tình hình đ ch.

Ba em đư c giao nhi m v bám v trí

t

. Các em trà tr n trong dân các

xóm quanh đ n, n m sát bên nách đ n, bám ri t gi c su t ngày đêm. Nhi u l n B ng và Châu còn l t h n vào bên trong đ n b ng cách đi theo nh ng toán ngư i b b n gi c lùa t các làng, đưa v làm phu đào hào, đ p lu , xây công s ... i u tra đư c gì, hai em v k l i v i Hi n. Hi n ghi ra gi y, v thành b n đ , đưa lên chi n khu n p cho đ i trư ng.

N a tháng tr i lăn lóc b n nách gi c, gi a lòng gi c, ba em đã tr l i khá đ y đ nh ng yêu c u v trinh sát v trí

t

mà Ban tham mưu trung đoàn đ

ra.

Hoàn thành nhi m v , đ i trư ng ra l nh cho t trinh sát rút v chi n khu. M t đêm tháng tư năm 1947, tr n đánh v trí

t

c a trung đoàn 101 đã

di n ra vô cùng gay go và ác li t. Mãi đ n ba gi sáng v trí m i b quân ta tiêu di t hoàn toàn. L a đ t đ n sáng r ng c m t vùng đ i núi Hòa M và

khúc sông Ô Lâu lư n qua g n đó.

i quân gi c thi n chi n “Tu n ti u núi

An-pơ” đã b xóa s vĩnh vi n t i m t làng bán sơn đ a g n k chân núi Trư ng Sơn. ó là tr n chi n th ng đ u tiên và vang d i nh t c a trung đoàn 101 (trư c kia là trung đoàn Tr n Cao Vân) k t ngày m t tr n Hu v . Tr n th ng đã m đ u cho phong trào qu t kh i c a chi n trư ng Bình Tri Thiên, đư c B T ng tư l nh ghi vào S Vàng kháng chi n toàn qu c. T Thi u niên trinh sát B ng-da-r n, Châu-sém và Hi n cũng đư c trung đoàn cho tham gia tr n đánh, làm nhi m v d n đư ng và liên l c. Chi n l i ph m mà B ng-da-r n đ c bi t quan tâm trong tr n tiêu di t v trí

t

là lá c tam tài m i tinh, r ng g n b ng chi c chi u, mà c sáng sáng b n gi c l i kéo lên đ nh c t c trư c sân đ n, trong ti ng kèn t tí te. M i l n 294

có d p l n vào v trí, B ng đ u nhìn lên c t c , ư c lư ng chi u dài và chi u r ng c a m i kh v i xanh, tr ng, đ , may thành lá c . Em lân la tìm đ n ông th may trong xóm, h i ông: hai m nh v i tr ng và

xanh v i ch ng y chi u dài, ch ng y chi u ngang, có may đ m t áo sơ mi và m t qu n soóc không? Ông th may nh m tính toán m t h i và tr l i có

th may đ n u bi t c t khéo như ông. T hôm đó, lúc th c cũng như lúc ng , B ng-da-r n không ng t mơ đ n b qu n áo m i may b ng v i c c a gi c.

Trong đ i, B ng là m t trong m y đ a áo qu n rách rư i t tơi nh t. Nh t là

cái qu n đùi, rách h trư c, h sau... Nh ng l n ph i v đ ng b ng công tác, ph i đi qua nh ng xóm làng có dân , tr i n ng cũng như tr i mưa, B ng đ u ph i mang cái áo tơi lá xù xù như th ng b t tr m gà đ che cái qu n rách. Có l n B ng đi v xã Phong Diêu g p đúng lúc đ i Thi u n Ti n phong xã t ch c liên hoan văn ngh . Bi t B ng là chi n sĩ chi n khu v , các b n gái nh t đ nh m i b n trai V Qu c oàn lên k chuy n chi n khu. K chuy n thì

B ng không s . B ng có tài k chuy n mà ngay c Tư-dát cũng ph i ph c. Tư-dát m i l n nghe B ng k chuy n nh ng chuy n đi trinh sát, đ u ph i t c lư i nói: “Mi mà vi t đư c ra gi y nh ng chuy n mi v a k , thì có th g i v Hu in bán ch y không thua chi chuy n ki m hi p c a ông Lý Ng c Hưng”.

[5]

Hi m m t n i cái qu n đùi rách quá mà B ng không thi th đư c tài k chuy n v i các b n gái. Không l mang tơi lá xù xù đ ng trên sân kh u mà

k chuy n? Gi n cái qu n đùi rách. B ng gi n lây sang các b n gái, đ i Thi u n Ti n phong.

B ng sa s m nét m t, nói v i m y b n gái trong ban ch p hành i Thi u n

đ n m i B ng mang tơi trong lúc nói v i gi ng khá c c c n :

- Tui không bi t k chuy n? Tui còn m c vi c chi n khu!

R i B ng vùng b ch y trư c nh ng c p m t ngơ ngác c a các b n gái. Em ch y th c m ng ra gi a cánh đ ng, chui vào m t ngôi mi u c đ nát. Em v t cái tơi lá xu ng n n mi u, ng i d a lưng vào tư ng mi u đ nát, nhìn l i cái qu n đùi rách h trư c h sau, khóc t m t c dư i b u tr i chi u giăng giăng mưa b i. Trong giây phút đ ng cay kh n kh đó, B ng s n sàng đ i m t cánh tay đ l y m t cái qu n lành l n.

B i v y, trong su t th i gian bám v trí

t

, B ng không phút nào r i m t

lá c tam tài trên c t c trư c đ n gi c, v i n i đ i ch kh c kho i m t b áo qu n lành l n, đ có th thi th tài k chuy n trư c m t các b n gái. Hai gi sáng hôm đó, lúc cùng v i các anh l n xung phong vào đ n gi c, gi a c nh súng đ n n r m tr i, B ng đã trèo ph t lên đ nh c t c đo t l y lá c xanh tr ng đ . Em g p lá c l i, qu n tròn quanh b ng, l y dây đi n tho i bu c ch t và ph cái áo rách ra ngoài.

Th là b áo qu n bao lâu mơ ư c đã c m ch c trong tay? B ng vui sư ng h hê. Tuy nh nhưng B ng là m t chi n sĩ t ng tr i, khôn ngoan. Em bi t vi c này n u đ l ra, lá c s b Trung đoàn thu h i vì đó là chi n l i ph m - k lu t chi n l i ph m ngày đó vô cùng nghiêm ng t.

Di t xong đ n, thu xong ch n l l ph m, thì đã g n b n gi sáng. B đ i đánh đ n đư c l nh c p t c rút v chi n khu, đ phòng gi c ph n kích. B ng và

Châu-sém lúp xúp ch y sau cùng hàng quân. Quá m i sư ng vì lá c tam tài v a đo t đư c nên rút v g n đ n chi n khu, B ng m i s c nh ra đi u quan 295

tr ng, h i Châu-sém :

- L y đư c m y kh u Moóc-chê sáu mươi?

- Ba

ang ch y, B ng đ ng s ng ngay t i gi a đư ng như hai chân b con đư ng mút ch t. Em tr n tròn m t, h i Châu-sém g n như quát :

- Răng l i có ba kh u? Mi có ch c không?

- Tau đư c phân công trong đ i thu chi n l i ph m, răng l i không ch c?

B n kh u ch răng l i ba? L n cu i cùng vô trinh sát đ n, tau cũng đã đ m l i, còn đ nguyên c b n kh u. Thôi ch t cha r i? - B ng th ng th t la to - úng là m y cha thu chi n l i ph m tìm không k , đ sót m t m t kh u! Làm ăn chi l !

B ng-da-r n n i ti ng trong đ i là đ a nóng tính. Khi đã n i nóng em không còn bi t kiêng s ai. C các anh l n em cũng quát n t s ng s , đôi khi còn văng t c b t m ng.

- Ch tau v i mi ph i quay l i tìm cho ra kh u moóc-chê sót i mi! Tau ch c là h n b g ch, đ t l p kín nên các anh không ngó th y... Lúc này các anh rút lui đã b l i hai đ a khá xa. Châu-sém ng p ng ng :

- Bi t có tìm th y không mà l t i h n kéo quân ti p vi n lên thì ch y răng cho k p? Thôi b quách cho r i.

- B ! B ? B ng t c t i càng la to hơn. - Kh u moóc-chê c a ngư i ta mà mi làm như thanh mã t u không b ng? Mi coi c trung đoàn mình đư c m y kh u? - B ng ch p l y tay Châu-sém lôi kéo. – i! i! Mi mà không ch y lui tìm kh u moóc-chê v i tau thì t gi tr đi không có b n bè chi h t!

Hai đ a ch y l n tr l i.

n gi c v n đang nghi ngút cháy. Ch c ch c m t

tràng đ n l p trong đ t đá bén l a n bùng bùng làm than l a tung lên m m t.

Hai đ a gi m lên đá, lên g ch v n lên l a, lên than, lên nh ng vũng máu lép nhép, b i ch này, móc ch kia. Tr i v a t m sáng, hai đ a moi lên đư c kh u moóc-chê sáu mươi ly n m l p dư i đ ng g ch v n và m y thanh xà g nghi ngút khói. Kh u moóc-chê còn nguyên c nòng, c đ , c máy ng m. B ng sư ng quá v a nh y, v a la, v a cư i ha h :

- Tau nói có sai mô! B n kh u là đúng b n kh u! - B ng ôm cái nòng thép vào lòng, l y áo lau lau l p b i, r i rung rung như ki u b ng ru em, v a cư i tít m t v a nói n ng. - Kh thân con chưa t ! Kh thân con chưa t ! Chút n a thì cha b con l i cho Tây, đ Tây h n mang con ra b n l i cha bùm bùm t ...

i u b m ng r nhu điên c a B ng không làm Châu-sém cư i theo mà t nhiên em a nư c m t.

Châu-sém vác cái đ , B ng vác cái nòng, ch y m t m ch v chi n khu, vô

th ng Xê-ca M t n p cho Ban Tham mưu Trung đoàn.

Trung đoàn trư ng sai o Chanh c p dư ng, n u m t n i chè đ u đen đ y m p đ tư ng thư ng cho chi n công xu t s c và b t ng c a hai chú liên l c. Ông ng i nhìn hai em sì so p húp chè, nhìn kh u moóc-chê chi n l i ph m d ng góc lán, nòng và đ súng máy ng m còn l m láp b i đ t như c s n m i nh lên... Lòng ông rưng rưng c m đ ng. Và ý nghĩ hôm nào l i tr l i day d t trong trí nh c a ông: “Trên chi n lu kháng chi n c a chúng ta xu t hi n bao nhiêu Ga-vơ-r t! Nh ng Ga-vơ-r t Vi t Nam ch u thương ch u khó, t n t o, bòn mót vũ khí gi t gi c như con nít nhà nghèo mót lúa bòn khoai”. 296

Húp h t hai tô con chè nóng ph ng lư i B ng-da-r n và Châu-sém ngư i toát m hôi đ m đìa.

Gh và r n đua nhau t n công hai em. Hai em th y kh p ngư i ng a điên. Quên c l phép, hai em c i phăng luôn áo đ sang bên c nh, và ti p t c t n công n i chè v i t c đ ch p nhoáng hơn, vì chè đã b t đ u hơi ngu i. Trung đoàn trư ng ch cu n v i xanh, tr ng, đ B ng cu n quanh b ng và bu c ch t b ng s i dây đi n tho i, h i :

- Chú mày cu n t m v i gì quanh b ng mà ràng r t c n th n th ?

B ng ng ng húp chè, m t ng ra. Chè đ u đen h p d n quá làm em quên m t lá c chi n l i ph m đ nh thu gi u. Em đành b i r i, x u h thú nh n :

- D ... lá c tam tài c a t i h n em l y đư c trên c t c gi a sân đ n... Em đ nh gi u các anh, l y v i may b áo qu n. áo qu n em rách h t...

- Chú mi đ ng có làm t m b y? - Trung đoàn trư ng nói gi ng qu trách, m r ng lá c ra ng m nghía. - ây là m t chi n l i ph m h t s c quan tr ng c a tr n đánh, còn quan tr ng hơn c kh u moóc-chê kia n a? Trung đoàn s g i lá c này ra B T ng tư l nh cùng v i b n báo cáo tr n đánh.

- D , em c nghĩ h n ch ng có gì giá tr chi em m i dám li u gi u các anh. - B ng p úng thanh minh.

Trung đoàn trư ng g p lá c l i đ trên bàn làm vi c. Ông đ n đ u h i ngôi lán, l y ba lô c a mình treo trên con s tre, m n p lôi ra m t b áo qu n ka ki ga-b c-đin màu xanh lá cây còn khá m i. Ông đưa b áo qu n c a mình cho B ng và nói :

- ây anh cho chú mày. Ch c n nh các ch s a ng n l i m t chút là chú mày m c v a.

B ng đang bưng tô chè húp, li n đ t v i xu ng bàn. Em đ ng ph t d y, đưa bàn tay lên, tr s ng bàn tay đen chũi nhanh nư c chè dính quanh mi ng. Em nói v i v m t và gi ng h t s c nghiêm trang :

- Thưa anh, không ph i em chê, nhưng anh cho phép không nh n. Anh là

Trung đoàn trư ng, ph i ăn m c t t . Còn t i em ăn m c rách rư i loàng xoàng răng xong thì thôi. H t ?

B ng l i ng i xu ng ti p t c húp chè. Trung đoàn trư ng đăm đăm nhìn em. Trong kho nh kh c đó ông v t nh n ra r ng trư c m t ông không ph i ch là

m t chú bé mà là m t chi n sĩ; m t đ ng đ i, v i tư cách h t s c đoàng hoàng, bu c nh ng ngư i ti p xúc, đ i tho i ph i kính tr ng. Ông l ng l c t b qu n áo vào ba lô.

B ng-da-r n và Châu-sém đua nhau t n công n i chè đ u đen không m t chút khách khí cho đ n lúc no căng c b ng, không tài nào nu t thêm đư c n a m i ch u b bát đ ng lên.

Châu-sém nhanh nh u thu d n chén đem ra con su i ngay trư c m t lán r a, còn B ng bê n i chè tr xu ng b p.

Hình như còn có chuy n gì mu n nói v i Trung đoàn trư ng nên đáng l ra v , B ng đ ng ng n ng mãi bên cái bàn n a.

Cu i cùng em ngư c m t nhìn Trung đoàn trư ng, nói :

- Thưa anh, em có chuy n ni nói v i anh đã lâu, mà c s anh la.

- Có chuy n gì chú c nói đi?

- D ... cái d o anh giao em nhi m v v Hu quăng l u đ n đ phá cu c mít tinh c a t i Vi t gian sân v n đ ng ch Xép [6]. Lúc rút lên chi n khu em không đi theo đư ng cũ. Em đi con đư ng ngang qua trư c ngõ nhà anh. Em 297

nhìn th y ch . H i trư c em đi bán bánh mỳ, m i l n qua nhà anh, ch thư ng ra mua bánh c a em nên em bi t m t, mà ch cũng nh m t em. Em gi đò

c t c , ngó vô trong nhà. M t lúc em th y ch đi ra, tay xách cái gi mây, ch c là ch đi ch . Nhìn th y em, ch d ng l i h i: “D o ni em không đi bán bánh mỳ n a à?”. Em nói: “D em đ i ngh đi c t c bán cho m y ông ch xe ng a”. Ch h i: “Bán c r a có đ ăn không?”. Em nói: “D , cũng t m t m thôi ch , b a no b a đói”. Ch móc túi l y ra hai đ ng đưa cho em, nói: “Em c m mà mua thêm đ ăn”. Hai đ ng đó em v n còn gi đây. - B ng moi trong túi ng c áo ra cái gói gi y nh , bên trong có t gi y b c hai đ ng ông Dương còn m i, g p làm tám. ưa gói gi y đó cho Trung đoàn trư ng xem, B ng k ti p. - Em nhìn k ch , nư c da ch tr ng xanh mà c p m t ch bu n quá. Em th y thương ch a nư c m t. Lúc đó em ch mu n nói v i ch : “Em không ph i đi c t c ng a mô. Em là lính trinh sát c a anh Lâu đây ch ơi?

M i hôm tê chi n khu, anh Lâu còn giao cho em trái l u đ n r ng v i ti n và d n dò em công vi c ph i làm. Ch có mu n đi lên chi n khu v i anh không, em d t ch lên...”. Nhưng em không dám nói, em s l bí m t. Em đành đ ng ngó mi t theo ch cho đ n lúc ch đi khu t sau cái ngã tư. D c đư ng, em càng nghĩ càng thương ch , r i em đâm gi n lây sang c anh. “T i răng anh Lâu không cho ngư i v đưa ch lên Xê-ca? T i Tây h n bi t là v anh, trư c sau chi r i h n cũng b t ch , tra t n, đánh đ p đ tr thù anh đã

ch huy b đ i đánh t i h n, ch ch u làm răng cho th u?”. Em nghĩ như r a đó m i đâm gi n anh...

Lúc này Trung đoàn trư ng th t s b i r i, không bi t tr l i B ng ra sao

“...Chao, chú đ i viên nh c a anh l i còn bi t lo l ng đ n c cu c s ng riêng tư c a anh, h nh phúc c a gia đình anh, ch ng khác chi m t đ ng chí l n tu i!”. Anh th m kêu lên trong lòng như v y.

Trong lúc đó, Chính y trung đoàn đi vào lán. Ông đ ng c a lán nghe h t đ u đuôi câu chuy n c a B ng v i Trung đoàn trư ng. Ông h i em :

- N u anh giao cho em nhi m v v Hu , đưa ch Lâu lên Xê-ca em có b o đ m đư c không?

B ng đ ng nghiêm l i, r n r i đáp :

- Báo cáo Chính y, nh t đ nh em làm đư c.

- Em th trình bày k ho ch c a em, anh nghe xem có trúng không nào?

D , anh Lâu vi t cho ch m t lá thư. Trong thư anh d n ch gi làm ngư i đi v quê thăm m , xách m t cái gi , bên trong đ ng xôi, cu i, vàng mã, hương đèn sáp... Em s mang thư v đưa cho ch . Hai ch em s h n nhau ngày gi , đ a đi m g p nhau. Em s gi làm đ a gi trâu, c m roi đi tìm trâu l c, đi trư c d n đư ng. Ch đi sau em, cách ch ng dăm ch c bư c.

- G p t i h n có h i thì ch c nói là đi v quê thăm m . Em đưa đư c ch vư t qua kh i đư ng qu c l là coi như êm...

Chính y g t gù :

- ư c, k ho ch c a em đư c đ y! - R i ông nói v i Trung đoàn trư ng - Anh Lâu vi t tư cho ch đi. Vi c này, tôi và các đ ng chí trong trung đoàn y đã nghĩ t i t lâu, không ng hôm nay em B ng l i g i ý. Ông nói v i B ng :

- Bây gi em v báo cáo l i v i anh Th ng, nói v i anh là đúng b y gi sáng mai, Chính y trung đoàn m i c hai anh em vô trung đoàn b , nh n nhi m v .

298

Bư c ra kh i c a lán, B ng ch t nh đi u gì, quay vào nói v i Trung đoàn trư ng :

- D trong thư, anh nh d n ch đ ng đi gu c, mà ph i đi dép có quai sau. Vì

đư ng t S a tr lên núi khó đi l m anh ...

M t tu n sau, B ng đã đưa đư c v c a Trung đoàn trư ng t Hu lên chi n khu Hòa M an toàn. Là m t n sinh Hu , xu t thân nhà đ i gia, ch Lâu đã

s ng qua g n kh p các chi n khu Bình Tr Thiên trong nh ng năm chi n tranh ch ng Pháp và tr thành m t cán b kháng chi n.

Ta quy t phá cu c mít tinh đó.

Sáng hôm đó, m t chi n sĩ bi t đ ng - em B ng - m i mư i lăm tu i áo qu n rách rư i, gánh đôi gi đ n c t c quanh sân v n đ ng. Lúc nhân dân b b t đ n đã đông, B ng li n c m li m đi vào gi v nghe. M t qu l u đ n tung ngay vào trư c m t b n c nh sát ngu đ ng gác. Bà con nhìn th y la lên m m như v ch : “Vi t Minh! Vi t Minh!” r i xô nhau ch y. Qu l u đ n không n vì ta không b thu c súng, đã giúp em B ng hoàn thành nhi m v phá v cu c mít tinh tuyên truyên, l a b p c a đ ch (Trích nh ng ngày khói l a - H i ký c a Trung tư ng Tr n Quý Hai - Nhà xu t b n Thu n Hóa - 1984).

8

T trinh sát Châu-sém, Hi n và B ng-da-r n l i đư c trung đoàn giao nhi m v bám v trí C u Nhi - m t đ n gi c n m k qu c l s M t, cách thành ph ba ch c cây s v phía Tây B c.

Trong ba em, B ng-da-r n ít đư c h c hành nh t, trình đ ch nghĩa cũng ch ngang ngang v i M ng - nghĩa là đ c chưa thông, vi t chưa th o. Nhưng B ng có m t năng khi u đ c bi t là đánh hơi đư c r t nhanh và khá chính xác nh ng ý đ quân s c a c p trên qua nh ng yêu c u v trinh sát mà c p trên đ ra cho t . Nghe đ i trư ng ph bi n xong nhi m v trinh sát mà ban Tham mưu trung đoàn đ ra cho t mình l n này.

B ng nói v i hai b n :

- Trung đoàn mình l i đ nh nu t lô n “anh” đ n C u Nhi đây! Mà l n ni các ông s nu t lô n t i h n b ng m o...

- M o như răng? - Châu-sém h i l i, gi ng nghi ng .

- N u tau bi t m o như răng thì tau đã làm quách Trung đoàn trư ng cho r i, vi c chi ph i làm th ng liên l c trinh sát, ch y như c lông công mà h ng đ n? Có cái ch c là l n ni tau ph i đ p luôn m t b áo qu n, không d i chơi anh c tam tài như cái tr n

t

.

Năng khi u này c a B ng cũng g n gi ng năng khi u âm nh c c a Quỳnhsơn-ca. Em Quỳnh nghe th y âm nh c trong ti ng xào x c c a lau s y, ti ng rì rào c a dòng sông, ti ng k o k t c a nh ng co ng nư c quay đ u đ u... B ng thì ng i th y nh ng ý đ quân s c a c p ch huy qua các yêu c u v trinh sát đ ch.

- Nhưng làm răng c u bi t đư c là l n ni các ông đ nh nu t lô n t i C u Nhi b ng m o? - Hi n nhăn trán c đoán mà không ra, đành ph i h i B ng.

- Hai đ a bay không th y trong yêu c u trinh sát l n ni các ông c nh c đi nh c l i ph i đi u tra n m ch c các đ i quân tu n ti u c a đ ch đi l i ban ngày d c đư ng qu c l , quân s bao nhiêu à? L i c n ph i n m ch c t i tu n 299

ti u là Tây hay B o v quân? Thư ng đi vô nh ng gi mô, sáng hay chi u; sáng thì gi mô, chi u thì gi mô? M o c a các ông ch c là n m ch n . Hi n ph i ng c nhiên và ph c trư c đ u óc phán đoán c a B ng. Em nói riêng v i Tư-dát :

- T nghe nói ngư i thông minh trán ph i cao, trán càng cao, càng thông minh. R a mà c u B ng trán ch th p m t khúc là t i răng c u hè?

Tư-dát cư i, tr l i b a :

- H n là lính trinh sát t trong b ng m . M h n ph i đ h n trán th p r a đ

ngu trang cho t i gi c kh i nh n ra.

M t tháng sau, ban Tham mưu trung đoàn đã nh n đư c đ y đ nh ng câu tr l i c a t trinh sát.

Vào m t bu i trưa tr i n ng chang chang. B ng và Châu-sém n m ôm nhau ng trong cái chòi gi r y che khu t gi a nh ng v ng s n cao lút đ u, c nh đư ng qu c l . Hi n ng i trong b i c y r m cách đư ng ch ng trăm mét, làm nhi m v quan sát và ghi chép nh ng đoàn xe gi c ch y ra ch y vào, và canh gác cho hai b n ng . êm qua hai đ a ph i đi g n su t đêm đ đem báo cáo v chi n khu. T ch Hi n ng i, nhìn v phía nam em có th th y rõ đ n C u Nhi đóng trên m t ng n đ i thoai tho i. Mái tôn nh ng ngôi nhà gi a đ n và

chòi canh l p lóa dư i n ng trưa.

Hi n b ng th y xu t hi n khúc đư ng quanh m t toán lính gi c tu n ti u đang đi v phía đ n. Kho ng ba ch c tên, v a Tây v a B o v quân. Khi toán gi c đ n g n hơn, em nhìn rõ, đi đ u toán tu n ti u là ba th ng Tây đ i mũ

s t, c u vai áo đen lon vàng chóe. Hi n v i r i kh i ch núp, cúi r p ngư i, len lách gi a nh ng v ng s n, ch y v phía chòi, đánh th c hai b n d y.

- T i h n ít khi đi tu n ti u trên đư ng vào gi ni - Hi n nói v băn khoăn. - Hay là t i h n b a ni có chuy n chi g p - i đi! Ta ra coi coi. - B ng v a d i m t v a gi c hai b n.

Ba em l i nhanh v phía b i cây Hi n v a núp. Ba em kh khàng chui vào b i n m ép sát đ t, v ch lá nhìn xu ng đư ng.

B n gi c đã đi đ n đi m g n nh t mà các em có th quan sát, B ng h p háy c p m t híp nhưng tinh như m t mèo r ng, kh kêu gi ng h i h p :

- Th ng Tây đi gi a gi ng h t anh Pun-x c bay ơi! Mà thôi, đúng r i! Th ng đi đ u đeo lon quan hai là anh Kê-men, th ng đi th ba là anh K c. Th ng B o v đi sau anh K c là anh Bùi Ng c Hoàng. Ch t cha t i C u Nhi r i! Chu n b mà xung phong đi thôi bay ơi!

C p m t híp c a B ng đã nhìn r t chính xác. Pun-s c, Kê-men, K c là ba hàng binh g c ngư i

c, trong đ i quân Lê Dương c a Pháp, vác súng ch y

sang hàng ngũ quân ta t đ u năm 1947. Và anh Bùi Ng c Hoàng là ti u đoàn trư ng ti u đoàn mư i sáu - ti u đoàn ch công c a trung đoàn. Sau khi đã n m ch c tình hình đ ch v trí C u Nhi và quy lu t hành quân tu n ti u c a gi c trên đư ng qu c l M t, Ban ch huy trung đoàn 101 đã t ch c m t tr n kỳ t p tài tình, đ y mưu lư c, tiêu di t g n v trí C u Nhi trong vòng n a ti ng d ng h .

Tr n kỳ t p đ n C u Nhi, sau này đã đư c Trung tư ng Tr n Quý Hai k l i trong thiên h i ký c a mình (lúc đó ông là Chính y trung đoàn) :

“... M t bu i chi u, vào kho ng hai gi , có m t toán quân tu n ti u đi đ n đ n C u Nhi. i đ u là tên sĩ quan Pháp mang lon quan hai. T t c đ u mang súng đ n đ y mình, trung liên, tôm xông, súng trư ng c m lư i lê, l u đ n. 300

Chúng đi có v m t m i.

a phì phèo thu c lá, đ a nh m nhoàm nhai bánh

k o, đ a xách m y con gà kêu oang oác đ a vác trên vai bu ng chuôí chín, nh a còn ch y ròng ròng. Rõ ràng chúng v a đi cư p bóc m t xóm nào đó r i m i t i đây T i trư c c ng đ n, tên quan hai hô lính đ ng l i và nói v i tên lính gác c ng v i th tiêng Vi t lơ l . “Tôi mu n g p đ n trư ng. i tu n qua... m t quá, mu n vào đâu ngh ăn trưa”.

Ch ng đ tên lính gác tr l i, h n đ y c ng vô luôn. C toán lính vô theo. Và

nhanh như ch p toán lính chia thành nhi u mũi, lao vào các nhà, các phòng làm vi c, n súng b n vào b n lính đ n. Nh ng tên s ng sót quỳ xu ng l y như t sao. Toán quân tu n ti u đó là ai? ó là nh ng chi n sĩ thu c ti u đoàn mư i sáu do ti u đoàn trư ng Bùi Ng c Hoàng ch huy. Viên quan hai Pháp là ai? Là Kê-mên, m t hàng binh ngư i

c”.

Toán lính gi c đi khu t đư c m t lúc, Hi n, B ng và Châu-sém b ng nghe ti ng súng, ti ng l u đ n n r m r m. Ti ng súng n m i lúc m t rát. Lá c tam tài ph t phơ trên đ nh c t b ng đ nhào như con chim l n màu s c s b b n h . B ng nh y v t ra kh i b i r m, nhìn v phía đ n C u Nhi, hét to :

- ánh r i? Ch t cha th ng C u Nhi r i!

V a lúc đó, ba đ a nhìn th y các cánh quân ph i h p lá ngu trang đ y mình, t các ng n đ i tr c xung quanh ch y như bay v phía đ n. B ng la lên :

- Xung phong thôi bay ơi! Các anh vô đ n h t r i! - R i em ch y như bay ra phía đư ng nh a, Hi n và Châu-sém c m c ch y theo. Ba em c th ng đư ng nh a ch y v phía đ n như ng a t . B ng ch y trư c, v a ch y v a la hét inh đư ng :

- Ch y mau lên bay ơi? Ch y mau lên không áo qu n t t các anh v h t!

Chuy n ni tau ph i ki m đư c m t b th t đ p?

Khi ba em v t qua xác th ng lính gác n m ngang trư c c ng đ n là lúc các anh đang tíu tít thu chi n l i ph m. Ti u đoàn trư ng Bùi Ng c Hoàng v n m c nguyên b áo qu n B o v quân v i cái lon cai trên ng tay áo, đ ng trên nóc h m ng m la hét ch huy các đơn v . Nhìn ba chú liên l c c a trung đoàn xu t hi n b t ng gi a sân đ n, anh li n ngo c g i l i, ra l nh :

- Hai chú này. - Anh ch Hi n và Châu-sém. - Ch y ngay ra b sông nói v i đơn v ngoài đó chu n b g p bè đ vư t sông rút lui. Còn chú. - Anh ch B ng, - chú vào các lô c t h m ng m coi l i súng đ n chi n l i ph m còn sót kh u mô không!

Anh Hoàng v n nh đ n kh u moóc-chê sáu mươi li B ng b i đư c trong tr n t

.

Hi n và Châu-sém x u m t, tư ng chuy n ni ki m chác đư c chút chi n l i ph m, không ng b phân công ch y ra b sông. Nhưng m nh l nh là m nh l nh, hai em không chút ch n ch cùng hô to :

- Báo cáo, rõ!

Trư c khi ch y ra kh i đ n hai em nói nh vào tai B ng :

- Ki m đư c chút chi nh ph n cho anh em v i nghe!

- Yên chí, chia ba. Chia ba cân phân!

B ng v a la to tr l i hai b n v a xông vào ngôi nhà chính gi a đ n. Em nhìn th y cái ba lô cóc to b n m lăn lóc c nh vũng máu và xác th ng lính Lê

Dương. Em nhào tói, bóp bóp cái ba lô và bi t ngay bên tr ng đ ng qu n áo, đ h p. Em ch p l y và đeo luôn lên l ng b ng m ng kh p kh i: “ăn ti n 301

r i!”. Em x c vào gian nhà bên c nh th y m t kh u súng trư ng Anh d ng m t góc t i. B ng ch p kh u súng, đeo vào vai, càu nhàu: “Làm ăn như c t!

Kh u súng s s trư c m t ri mà cũng đ sót!”.

Em chui vào t ng dư i lô c t bên trái đ n. Bên trong t i thui, nhưng em nhìn ra ngay xác m t th ng Tây đen to như con trâu trương m t b l u đ n th ng nát n m đè lên m t kh u súng ga-răng. Ga-răng là lo i súng các-bin c l n, b n li n tám phát - ba kh u ga-răng ch m l i b n l i h i không thua gì m t kh u trung liên. B ng t c t i la lên :

- Tr i ơi! Các cha m t mũi b đi mô mà kh u ga-răng cũng b sót? úng là

làm ăn như c t?

B ng cúi xu ng, hai chân d ng chân chèo, c lôi kh u súng nhưng không lôi n i. Em th h ng h c, c v n xác th ng Tây qua m t bên đ l y kh u súng. Nhưng cái xác n ng quá đá t ng, em đ m t tía tai không sao v n n i. Thêm cái m t th ng be bét v i hàm răng tr ng nh n, nhe ra như mõm chó s p s a trong c nh t i m m làm em rùng mình, n l nh d c xương s ng. Mùi máu ôi xông lên n ng n c làm em mu n m a.

Suýt n a thì em vùng b ch y. Nhưng kh u súng ga-răng đã gi chân em l i. V a lúc đó bên trên đ n ti ng thanh la báo hi u rút lui gióng gi vang lên t ng h i c p bách. Em g i to xem có anh nào trên đó xu ng giúp em m t tay, nhưng t t c đang v i vã rút lui nên không ai nghe ti ng em g i. n C u Nhi

không ph i như đ n

t

, nó n m sát bên đư ng s M t, các đ i ng chi n

ti p vi n c a đ ch có th đ đ n trong ch p nhoáng b ng phương ti n cơ gi i. Cái ba lô cóc to tư ng trên vai làm cho B ng vư ng víu. Em n i xung l ng luôn cái ba lô xu ng đ t, r i dùng kh u súng trư ng Anh làm đòn b y l t xác tên gi c sang m t bên. Cu i cùng em lôi đư c kh u ga-răng ra và khoác lên vai. Kh u ga-răng n ng g p đôi kh u súng trư ng Anh, s c n ng c a hai kh u súng làm em mu n s n vai. Lúc chui qua c a ra ngoài, B ng v p ph i cái th t lưng M đeo tám băng đ n ga-răng.

Em m ng r nh t lên n t luôn vào ngang b ng. Ngoái nhìn cái ba lô v a quăng xu ng đ t, bi t s c không tài nào tha n i, li n x lý b ng cách nh lên đó m t bãi nư c mi ng.

Ban ch huy tr n đánh đư c liên l c báo tin m t đoàn xe thu c binh đoàn cơ

đ ng ng chi n t phía đ n M Chánh ch y v phía đ n C u Nhi. Tin này làm quân ta nháo nhào v t ra kh i đ n cũng nhanh như lúc v t vào đ n. Trên vai anh nào cũng l c lè súng đ n và nh ng hòm l n nh chi n l i ph m. T t c h i h rút v phía sông C u Nhi. B ng rút ch y sau cùng. Nhưng vì

mang đeo n ng quá, nó rơi l i m i lúc m t xa.

Khi em đ n b sông thì các anh đã sang h t bên kia sông và đang ch y lúp xúp trên nh ng ng n đ i tr c xa xa. B ng t t xuơng b sông l d c đ ng và

nhào xu ng nư c.

Sông C u Nhi h p nhưng khá sâu, nư c trong xanh, ch y xi t B ng là tay bơi l n c phách c a đ i. Bình thư ng em vư t qua con sông này d như b n. Nhưng lúc này ph i tha theo hai kh u súng và th t lưng đ n n t quanh ngư i, nên em đu i s c s c n ng c a súng và đ n c mu n dìm em xu ng nư c và

đ y xa v phía dư i. M c d u v y em v n không ch u buông hai kh u súng, và có nguy cơ ch t đu i. Em li n đ i chi n thu t, v a bơi v a l n. Em v t l n quy t li t v i dòng nư c, b ng u ng no căng nư c.

n phút em hoàn toàn

ki t s c tay không còn gi n i hai kh u súng, thì chân em b t ng ch m n n 302

cát và đá s i đáy sông, em vu t nư c trên m t, reo to: “Thoát r i?” Em l i ào vào b , trư n lên b d c vác hai kh u súng trên vai, ch y th c m ng. Ch y đư c m y ch c bư c em v p ph i Pun-x c ngư i hàng binh c. Punx c áo qu n tóc tai ư t sũng nư c, ng i nép sau m t mô đ t ngó ra phía sông mà khóc như con nít. Anh hàng binh ngư i

c này m i hai mươi b n tu i,

cao m t thư c chín mươi b y phân, mái tóc vàng óng như tơ t m và c p m t to xanh bi c. Anh ta đ p trai đ n n i các o bào ch , y tá, m i l n g p anh đi ngang qua đ u ph i quay l i ng ng lên nhìn vào c p m t xanh bi c c a anh mà cư i duyên.

B ng ng c nhiên h i :

- Răng anh l i ng i đây mà khóc r a?

Pun-x c nh n ra chú bé liên l c v n thư ng g p chi n khu. Anh đưa s ng bàn tay quy t nư c m t, nói ti ng Vi t gi ng Hu tr tr :

- Tôi làm m t kh u tôm-xông r i!

- Làm m t à? M t mô? - B ng tái m t h i.

- Tôi bơi qua sông... Kh u súng tu t kh i vai... chìm xu ng nư c.

- Ui tr i? - B ng gi m chân kêu, v a gi n d v a s hãi. Em không th nào tư ng tư ng đư c m t s m t mát ghê g m đ n như th . B ng đã t ng chi n đ u trong m t trung đ i Quy t t quân ch có mác lào và

mã t u, nên em th m thía cái giá c a vũ khí không thua gì các anh V Qu c Quân l n tu i.

Em v n còn nh trong tr n Võ Xá, anh trung đ i trư ng gi kh u tôm-xông này, lúc rút lui làm rơi m t m t băng đ n trong b n băng c a kh u súng. Lúc đó đã quá n a đêm, Chính y trung đoàn b t anh ph i l n tr l i con đư ng cũ tìm cho ra băng đ n.

n t ng sáng hôm sau anh m i tìm ra đư c băng

đ n đem v báo cáo v i Chính y.

Bây gi không ph i m t băng đ n mà m t c kh u súng!

B ng gi n run ngư i. Em nhìn m t Pun-x c nói như quát :

- Ngư i ta nh ri, ngư i ta bơi qua sông còn tha đư c hai kh u súng v i tám băng đ n? Mình to cao như cái c t đình, mang có kh u súng cũng đ r t!

B m t chú bé đ ng ch cao đ n th t lưng mình la l i, quát m ng, Pun-x c v n ch u ng i im thin thít. Chính anh cũng hi u m t kh u súng ti u liên tômxông đ i v i b đ i Vi t Minh lúc này có ý nghĩa như th nào. C đ i đ i bi t đ ng - đ i đ i đư c trang b t t nh t ti u đoàn - ch có ba kh u tôm-xông. Và sáng nay lúc xu t phát, chính tay cô-lô-nen Lâu [7] - anh g i Trung đoàn trư ng như v y - đã trao kh u súng cho anh, căn d n: “Nh gi kh u súng c n th n và b n ti t ki m đ n”. Th mà anh đã đ m t kh u súng. Anh lo s có th b cô-lô nen Lâu đưa ra tòa án binh vì t i làm m t súng. Anh đã t ng chi n đ u trong quân đ i c a Hítle. Anh hình dung k lu t c a quân đ i Vi t Minh cũng nghiêm kh c ghê g m như quân đ i Hítle, nén n i lo s làm cho t m thân cao l n c a anh g n như tê li t, và đ u óc tr nên m m m. Anh ch còn bi t ng i nép mình sau mô đ t nhìn ra quãng sông mình v a đánh m t kh u súng mà khóc như m t đ a con nít. B ng càng ti c kh u súng càng gi n Pun-xác. Em ch mu n xông t i đ p cho anh ta m y đ p. Em làu bàu:

“To xác mà d thúi!”.

B ng ch t nhìn xu ng b ng áo Pun-x c. B ng áo căng ph ng như b ng đàn bà ch a. Em cúi xu ng n n n n b ng áo, l n nh n toàn đ h p! Lúc b đ i thu chi n l i ph m, Pun-x c l t vào khu nhà b p. Anh quơ đ i đ h p đ

303

trong t , t ng h t vào b ng áo.

B ng v vào b ng áo Pun-x c gi n điên ngư i, quát th t s :

- C m hèn chi? Vô đ n không ch u l y súng l y đ n, l i ních đ y m t b ng đ

h p ri, làm chi bơi qua sông mà không chìm, không làm r t m t súng. Ch l i còn ng i đó mà ch y nư c đái?

B ng ném hai kh u súng vác trên vai xu ng đ t, c i n t đ n ném lên hai kh u súng, m t h m h m h i :

- Làm r t ch mô, ra ch cho ngư i ta mò lên!

Pun-x c ch y theo B ng ra b sông. Anh nh t hòn đá ném ra quãng gi a sông, ch anh ta v a đánh rơi kh u súng. B ng m t ngó theo ch hòn đá v a r t xu ng, hai tay t t nhanh b áo qu n rách nhơ xơ mư p, ném xu ng đ t. Em nh y th ng t trên b d c đ ng xu ng nư c. Em s i tay bơi ra ch hòn đá

v a rơi, chúi đ u l n. Cái mông tr n tím ng t nh ng b ng gh ru i và hai c ng chân em ch ng ngư c lên kh i m t nư c trong ch p m t, r i bi n hút trong làn nư c xanh ng t. Pun-x c n a ng i n a quỳ trên b sông, hai tay ch ng đ t, c p m t xanh hau háu nhìn xu ng ch B ng v a l n. Ti ng đ ng cơ c m t đoàn xe c a gi c t phía đư ng qu c l v ng l i rõ d n. Dư i sông, B ng n i đ u lên. Em đưa hai tay lên cao. Hai tay không. Em há

to mi ng h p h p không khí, nhìn lên b , đ u l c l c báo hi u chưa tìm th y kh u súng. Pun-x c h t h i, đưa hai bàn tay lên mi ng làm loa, g i to :

- B ng! B ng! Xe b n gi c đ n g n!

Nhưng dư i sông B ng đã chúc đ u, ch ng mông l n bi n xu ng nư c. T ng đ t vòng sóng, n to mãi, lan vào đ n t n b . L n th hai B ng n i đ u lên, v n hai tay không. Ti ng đoàn ô tô gi c g m rú ngay phía ngoài đư ng qu c l . Ch c chúng đã ch y đ n trư c c ng cái đ n v a b đánh tanh bành và nghi ngút l a cháy. Ti ng phanh rít c a đoàn xe v ng vào đ n t n đây. Dư i sông, B ng xua tay lia l a v phía Pun-x c :

- Ch y đi! Ch y đi! T i h n vô đây ch đó!

Pun-x c v t đ ng lên. Anh ch y đ n ch B ng đ hai kh u ga-răng và chi c n t đ n. Anh nh t kh u ga-răng, gi t m nh cơ b m. “R c!”. M t viên đ n v t ra kh i nòng súng. Băng đ n v n còn nguyên. Anh lư m cái n t đ n, th t vào ngang ngư i và nhào tr l i phía b sông. Anh quỳ xu ng sau m t mô đ t sát mép b sông, chĩa kh u súng sang bên kia b . T c ng đ n vào đ n đây ch kho ng năm trăm mét đư ng chim bay. B n gi c ti p vi n b t đ u b n x i x ra b n phía. Nhi u tràng đ n bay rít ngang qua m t sông. C p m t to xanh bi c c a Pun-x c m tr ng tr ng nhìn sang phía bên kia sông, mi ng anh mím ch t, toàn b dáng v kh ng l c a anh hi n rõ quy t tâm tr l i đây, lí u ch t đ y m tr cho B ng. Và dư i sông B ng cũng quy t tâm l n mò cho b ng đư c kh u súng.

n m i lúc n m t rát; m t

g n hơn. Chúng b n đ i liên và c đ i bác hai mươi li v phía b sông. Chúng đã đoán đư c con đư ng rút lui c a quân ta.

B ng l i chúi đ u, ch ng mông l n xu ng nư c l n th ba. L n này em l n còn lâu hơn c hai l n trư c, Pun-x c nhìn xu ng sông, lòng như l a đ t. M t giây trôi qua anh có c m tư ng như dài b ng c m t ngày. Và trong kho ng kh c anh đã c m nh n vô cùng sâu s c tinh th n cao thư ng và lòng dũng c m phi thư ng c a đ i quân mà anh đã quy t đ nh l a ch n đ chi n đ u. ư c cùng chi n đ u, cùng s ng và cùng ch t v i nh ng chi n h u như chú

bé đang giúp anh l n mò kh u súng dư i đáy sông kia, th t là m t đi u may 304

m n cho đ i anh, và cũng là m t ni m h nh phúc to l n! Anh nghĩ v y và t nhiên nư c m t trào ra, nh ng gi t nư c m t vui sư ng, thu n khi t, trong s ch đ u tiên trong cu c đ i binh nghi p c a anh.

B ng tr i đ u lên kh i m t nư c và hét váng m t sông :

- Mò th y r i!

Em đưa cao kh u súng ròng ròng nư c quá đ u cho Pun-x c nhìn th y, r i v a l n, v a h p, v a bơi v phía b sông.

Hai chi c ô tô G.M.C ch đ y lính Âu-Phi, trư c m i xe đ t hai kh u đ i liên, t phía đư ng qu c l v a b n v a lao băng băng qua nh ng d c đ i tr c, vút th ng đ n b sông. Hai chi c đã ló mũi súng trên ng n đ i th p cách b sông bên kia kho ng ch ng trăm mét. Dư i sông còn hơn ch c mét n a B ng m i t i b , Pun-x c gi n d nh m chi c xe đi đ u b n liên ti p c k p đ n, và

anh l p m t k p đ n m i, b n ti p.

Ti ng đ n ga-răng n r t đanh và đư ng đ n khá chính xác. Hai chi c xe ho ng h t phanh rít. B n gi c trên xe v t xu ng đ t n m o p chĩa súng sang phía Pun-x c b n tr như đ đ n. Nòng hai kh u đ i liên đ t trên xe chúc th ng xu ng m t sông, n r m r m chát chúa. Chúng đã nhìn th y B ng. Em h p sâu xu ng nư c, l n m t hơi t i th u b . Em nhào lên b đ t.

n đ i liên chíu chíu quanh mình em, c m ph m ph p vào đ t, và m t sông quanh em sôi lên như tăm cá. Pun-x c nhoài ngư i ra sát mép sông, túm l y tay B ng g n như xách b ng em lên b đ t d c ngư c. Hai ngư i cúi r p mình ch y ngo n ngoèo sau nh ng mô đ t, nh ng b i sim mua, đ tránh đ n. Ngang qua b i cây lúc nãy, Pun-x c lư m kh u súng trư ng Anh, và gi t luôn c kh u tôm-xông B ng đang c m, vác t t c lên vai mà ch y.

n bay như ong v t , rít quanh hai ngư i.

Hai anh em ch y cách b sông đư c kho ng ch ng ba trăm mét, b n gi c đã

nhào đ n mép b sông bên kia. chúng ti p t c x súng b n theo hai ngư i nhưng h đã đ ng ngoài t m nguy hi m. Ch y lên đ n đ nh đ i, B ng nhìn tr t xu ng th y mình tr n tru ng như nh ng. B áo qu n rách mư p vì v i quá đã quên l i trên b sông. L n ni tư ng v đư c b áo qu n đ p không ng l i m t luôn c b áo qu n rách. Em rên lên v a ti c v a t c: “L to!”

trong lúc đó súng gi c v n n r n.

N i xung, em c m l y chim, ư n ngư i tr v phía b n gi c, rung rung ch i toáng :

- Có c c cau đây cho b n! Có c c tau đây cho b n! B n cái m cha bây đây nì!

Pun-x c đ ng s ng nhìn B ng. Chưa hi u rõ nghĩa câu ch i, nhưng anh hi u chú bé này đang làm gì. Anh b t cư i vang. B ng ngo nh sang nhìn Pun-x c đang đ ng cư i ng t ngh o, li n gi c :

- Anh tr c c đi! Anh tr c c đi! - V a gi c em v a tr vào hàng khuy qu n c a Pun-x c, ra hi u.

Pun-x c l p t c gi t tung hàng cúc qu n, lôi cái c a mình ra, b t chư c B ng cũng c m rung lia l a tr v phía b n gi c, hét váng c dãy đ i :

- Voa-la mông cui! Voa-la mông cui!

B ng tr n tròn m t nhìn, ph c lác m t và kinh ng c trư c vóc dáng đ s cái c a Pun-x c. Em kêu lên thích thú :

- Ui chao! H n to chi mà to đã g m! Như cái chày giã g o?

305

- Anh tr n a đi! Tr n a đi! To mà dài như r a có đ ng xa hàng cây s t i h n cũng ph i ngó th y!

Pun-x c nghe theo B ng, càng ra s c rung m nh, ra s c hét to! Và con ngư i hàng binh qu c t ch

c có vóc dáng kh ng l này phút ch c đã hóa thành

m t đ a con nít ngh ch ng m. Hai anh em l i ti p t c ch y. Khi ti ng súng gi c đã khu t h n sau dãy đ i v a ch y qua, và tin ch c không còn gì nguy hi m n a, B ng li n n m dài ra đ t mà th . M t em tái mét vì quá m t. Mi ng em há h c, th như s p h t hơi, mu n nói gì đó mà không ra ti ng, Pun-x c cũng ng i xu ng c nh B ng.

Anh đ t ba kh u súng trên vai xu ng, c i cái th t lưng đ n đ t lên ba kh u súng. Anh m phanh cúc áo, x ra đ t c m t đ ng đ h p, có đ n vài ch c v a h p v a lon: th t, cá, s a đ c, s a b t, chanh b t, cà phê, ca cao, sô cô

la...

Anh nhún vai nhìn đ ng đ h p quay sang nói v i B ng, gi ng h i l i :

- Ch vì m y cái th đ h p kh n n n này mà anh suýt làm m t kh u súng quý, suýt làm cho em ch t chìm dư i sông.

Pun-x c đ ng ph t d y, nh t m t h p th t bò l n bên ngoài có v cái đ u bò

và nh ng lát th t màu đ tươi, dang m nh tay đ nh ném xu ng cái v c dư i chân đ i. ang n m tay chân du i th ng đ , B ng v t ch m ngay d y, h t h i nh y lên đánh đu vào cánh tay c m h p th t c a Pun-x c, la bai b i :

-

ng v t!

ng v t!

B ng gi t ph t h p th t trong bàn tay to l n c a Pun-x c, kêu :

- Khi h i trong đ n không v t, ch đã tha đư c v th u đây l i đem v t! D i chi mà d i d r a!

B ng ng i ph ch xuơng đ t, níu áo kéo Pun-x c xu ng theo, v a th v a nói

:

- Anh đ c h p th t ra ăn đi? Em đang đói g n ch t đây... L i m t chuy n b t ng n a đ i v i ngư i hàng binh kh ng l này. Anh ôm đ u B ng r vào ng c mình, xoa xoa mái tóc bù r i c a em, c m đ ng nói :

- Làm sao trong cái đ u bé nh th này mà em l i ch a đ ng đư c nhi u trí

khôn đ n như v y!

-

c đi anh!

c đii Em đang thèm r u c nư c mi ng đây.

Pun-x c rút con dao găm c nh sư n, đ c h p th t v i bàn tay thành th o. Hai anh em v a b c th t ăn v a nhìn nhau mà cư i.

V a lúc đó m t t b đ i t dư i chân đ i ch y lên. Nhìn th y hai anh em đang nh m nhoàm nhai th t, h m ng r kêu to :

- ây r i! ây r i!

Té ra khi rút v đ n đ a đi m t p k t, ti u đoàn trư ng Bùi Ng c Hoàng m i phát hi n ra thi u Pun-x c và B ng. Anh li n c m t ti u đ i quay l i tìm hai ngư i.

9

Bu i trưa.

i trư ng Th ng đang t m gi t dư i sông Ô Lâu. Anh cũng ch có

đ c m t b áo qu n.

Trư c khi t m, anh gi t b áo qu n phơi lên cành cây. T m xong, tr n như

nh ng, anh trèo lên t ng đá khu t sau b i lau s y ng i co ro ch áo qu n khô. Thân hình gày còm nhom c a anh cũng l m t m gh ru i. 306

M ng t trên b d c h c t c ch y xu ng b n, nhìn quanh qu t g i to :

- Anh Th ng ơi. Anh Th ng?

- Cái chi đó, M ng?

Nhìn th y b áo qu n phơi trên cành cây, M ng bi t là đ i trư ng đang

“cu ng tr i” nên ch đ ng bên này b i lau s y, báo cáo v i sang :

- Anh lên ngay, có khách dư i Hu lên tìm anh.

- Khách dư i Hu à? L quá hè? Em có b t là ai không?

- D hai ngư i, m t m , m t o. M thì già, răng đen, còn o thì tr ch b ng ch Quýt bào ch , nư c da tr ng bóc, tóc k p, đi dép xăng-đan, m c b áo qu n đ p l m. Hai ngư i xách hai cái b chi to l m!

- Ch h mô r i?

- H đang trên đư ng đi đ n ch đ i mình. M t anh ngoài tr m gác d t h đi. Em ch y trư c v báo cho anh bi t, c s lúc h vô anh đang c i áo b t r n thì ô c dô c [8], l m?

- Em ch y lên trư c đi r i anh lên ngay.

M ng ch y v đ n lán thì lính gác tr m ti n tiêu Xê-ca đeo kh u súng mútcơ-tông, d n hai ngư i khách ph n , bư c vào san.

- Có anh Th ng nhà không em?

- D có... Anh đang... - M ng đ nh nói t m dư i sông - nghĩ th nào em l i nói... ra công tác ngoài m y tr n đ a b n máy bay. Anh s p v ch ...

- Có hai ch ni dư i Hu lên c n g p đ i trư ng c a chú - Anh lính gác quay sang nói v i hai ph n đ ng khép nép sau lưng. - M i thím và o vô trong nhà đ i. Chút n a anh y s v .

- Thím ... Ch ... - M ng l phép chào h i ngư i r i d n h vào lán. Hai ngư i ph n Hu đ ng ngây ngư i nhìn ngôi lán tr ng trơn v i hai dãy s p n a b i m t rơi tr ng xóa, nh ng chi c bao t i còn đen hơn c gi lau nhà, đư c g p c n th n, n m m t dãy sát phên mà h không bi t đây ngư i ta dùng đ làm gì. R i h nhìn M ng áo qu n rách t tơi, gh l đ n t n c , nư c da vàng ch, hai ng chân như hai ng quy n, đ ng xa h c ch c bư c v n ng i th y mùi tanh tanh... H chưa bao gi đư c nhìn th y m t c nh s ng c c kh đ n như v y!

- Thím v i ch đ t m b lên s p c n ng. - M ng v n đ ng cách xa h , r t rè

nói.

Ngư i đàn bà răng đen h i :

- Ch em cũng là b đ i Vi t Minh à?

- D ... Chúng em là V Qu c oàn... M i đ i tên là Quân đ i nhân dân Vi t Nam...

- R a em có bi t em Thân Tr ng Quỳnh, cũng nh nh c b ng em?

- Có ph i trư c tê Quỳnh cái nhà l u thi t to dư i Vĩ D không ?

- Ph i, đúng r i... Nhà c Tu n Vi.

- R a thì b n Quỳnh cùng đ i v i em. B n y b s t rét n ng nên c tháng nay đang n m trong b nh vi n.

V a lúc đó đ i trư ng bư c vào, áo qu n anh m c v n còn ư t nhưng đ u tóc đư c ch i khá c n th n.

- D thưa anh, hai ch em tui là ngư i nhà c a em Thân Tr ng Quỳnh - Ngư i đàn bà răng đen nói v i anh Th ng. - C Tu n Vi là cha em, sai ch em tui lên đây mang thư c a c g i cho c p ch huy c a b đ i... Ch m kim băng túi áo l y ra cái phong bì đư c g p nh , c m đưa cho anh 307

Th ng b ng hai tay, r t cung kính.

Có hai b c thư trong phong bì, m t b c thư ch đánh máy và b c thư vi t tay. Anh Th ng đ c b c thư đánh máy trư c.

“Hu , ngày... tháng... năm 1947.

Kính g i Ngài Ch huy cao c p Quân đ i Vi t Minh t nh Th a Thiên. Tôi là Thân Tr ng Vy, nguyên Tu n ph cũ. Nay tôi l i đư c chánh ph Nam Tri u tri u ra nh n ch c Phó t ng tr n Trung kỳ. Nhưng vi c hôm nay tôi mu n đ trình lên ngài là vi c riêng c a gia đình tôi. Cháu Thân Tr ng Quỳnh là con trai út và đ c nh t c a v ch ng chúng tôi. Năm nay cháu v a tròn mư i ba tu i. Vì s b ng b t non d c a tu i thi u niên, cháu Quỳnh đã tr n nhà theo b đ i c a các Ngài t trư c ngày M t tr n Hu . Nay tôi tha thi t đ

trình lên Ngài, vì lòng nhân đ o, xin Ngài cho cháu Quỳnh đư c tr v v i gia đình, đ cháu đư c ti p t c đi h c và ch a b nh. Kính mong Ngài ch p nh n cho tôi l i đ trình kh n thi t c a v ch ng chúng tôi. Hai ph n mang thơ

này là ngư i nhà gia đình chúng tôi, n u l i đ trình đư c Ngài ch p nh n, xin Ngài cho cháu cùng v theo.

G i là chút l m n tri ân, v ch ng chúng tôi xin kính bi u Ngài và đ ng s m t s thu c Tây ch a b nh, thu c b và m t s v t d ng cá nhân khác. Kính mong Ngài vui lòng ch p nh n.

Kính cáo Thân Tr ng Vy ký tên”

Anh Th ng đ c ti p b c thư vi t tay :

“Quỳnh con ơi!

T ngày con b nhà đi, ba m , các ch con ngày đêm thương khóc. M gày mòn héo h t vì thương nh con, không bi t con còn sông hay ch t. Không đêm mô m không n m mê th y con v ng i đ u giư ng m . B t ng cách đây ít lâu, do tình c mà m đư c bi t con còn sông và đang “trên n ” [9]. M l i đư c nghe nói con đau m b nh chi n ng l m, không đi l i đư c ph i n m m t ch . Ba m nghe tin càng đ t ru t héo gan. Ba con đã vi t thơ đ

trình lên Ngài ch huy cao c p c a Vi t Minh Th a Thiên xin cho con đư c tr v v i gia đình. Ba con cũng đã đánh thơ cho chú ru t con hi n đang công cán bên nư c Thuy Sĩ, n u con v nhà thì ba s g i con sang bên đó đ con ch a cho lành b nh và h c hành cho đ n lúc thành tài. Chú con cũng đã có thơ phúc đáp, r ng ngày đêm mong ch con qua đ chú

cháu đư c g p g , đoàn t . Bi t tánh con thích nh c, thích đàn, nên chú con đã mua s n cho con m t cái đàn pi-a-nô nhãn hi u Ý v i giá m y ch c lư ng vàng, đ s n đó, ch con qua, con chơi. M g i kèm theo đây cho thím Ba và ch Hư ng mang lên cho con ít đ ăn, áo, m n, thu c, con ưng đ dùng ho c con bi u cá b n c a con thì tùy ý con.

Ba m , các ch con ngày đêm đ m t mong con tr v .

M c a con ký tên”

c xong hai b c thơ, đ i trư ng ng m nghĩ h i lâu r i nói v i hai ngư i khách :

- Tôi là đ i trư ng c a em Quỳnh, nhưng vi c này ph i do c p trên c a chúng tôi gi i quy t, đ ng th i cũng ph i h i ý ki n c a em Quỳnh có mu n v v i gia đình hay không. V y thím v i ch c ngh t m đây, đ tôi đi g p c p trên báo cáo l i.

Anh quay sang nói v i M ng :

- Em nhà ti p thím v i ch đây. Anh vô Xê-ca M t có vi c. 308

10

Xê-ca B y, nơi b nh vi n chi n khu đóng, có kho ng ch c cái lán tranh. Sáu ngôi lán dài m t mái, là ch n m c a b nh nhân. B n cái nhà tranh mái lá

phòng khám, phòng m , phòng đi u tr và ch ăn c a bác sĩ, y tá, h lý. T t c n m r i rác thành hình vòng cung men theo sư n ng n núi mà trong b n đ quân s đư c ghi là đ nh 96, náu kín dư i nh ng tán cây r ng đ i th . M t con đư ng mòn n i li n các lán, tr i.

T m i ngôi lán có l i đi đánh thành b c xu ng con su l khá l n ch y vòng dư i chân núi, đ b nh nhân xu ng su i t m gi t, r a ráy. Trư c khu nhà hai mái có m t kho ng tr ng r ng ch ng b n chi c chi u đôi. Chính gi a kho ng tr ng có căng m t t m v ì màn tr ng, b n góc bu c vào b n cái c c, gi a hơi võng xu ng, nhìn gi ng cái vó tay d ng phơi. Dư i đáy vó đ t cái ch u nhôm kê cao trên t ng đá. Cái vó màn này là d ng c h ng nư c tr i thay cho nư c c t, đ hòa thu c u ng, thu c tiêm.

B nh vi n trư ng là bác sĩ Lê Kh c Thi n t t nghi p Y khoa Pháp, m t ngư i th y thu c n i ti ng mê thơ và sành thơ. Ông có bài thơ “H n nhiên” in trong tuy n t p thơ kháng chi n c a H i Văn ngh Vi t Nam xu t b n năm 1949. Hôm các em đ i Thi u niên Trinh sát đưa Quỳnh vào b nh vi n, bác sĩ

Thi n đang ăn cơm. Ông b d b a ăn đi ra đón em và sai đưa em vào phòng khám. Ông ng i xu ng c nh em, đưa bàn tay có nh ng ngón tay dài và m m m i đ c bi t c a m t bác sĩ ph u thu t. Vu t mái tóc tơ bù r i c a em và

ng m nhìn gương m t em r t lâu. Ông nâng c m em lên, nhìn sâu vào đôi m t to mênh mông c a Quỳnh đang âm l a s t, r i ch t h i như chưa th t tin l m cái đi u mình đã đư c bi t :

- Chính chú mình đã vi t bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n”?

- D ...

- C nh c và c l i?

- D . Bài hát c a em còn cái “p -r -luýt” n a nhưng em chưa k p vi t vào. - Quỳnh vung tay đánh nh p và kh ngân nga khúc d o đ u bài. Ông chăm chú l ng nghe, m m cư i nói :

- Bài hát c a chú mình đã làm cho tôi khóc đó nghe?... Ông b em đ t lên giư ng khám và làm b ng nh ng khúc thân cây đ

nguyên c v , và lát b ng tre l ô đ p d p. Tr i! Em nh b ng đ n ng c nhiên, tư ng ch ng như không ph i làm b ng xương th t mà b ng m t ch t li u gì đó h t s c m ng manh, h t s c d v . M t n i thương xót trào lên, ngh n c ông. Ông c m bàn chân sưng t y c a em, nâng lên ng m nghía, trán ông hơi cau l i vì lo l ng. Ông âu y m nói :

- Chú mình c n m yên nghe, đ i anh m y phút. R i anh s ch a cho chú

mình lành b nh. R i chú mình s tha h mà vi t nh ng bài hát m i... Ông tr l i lán, ăn n t chén cơm v i nư c ru c. Nh ng t thơ m i lên men trong đ u ông: “Cu c kháng chi n th n thánh c a đ t nư c đã làm n y sinh bi t bao đi u kỳ di u? Nó gi ng như qu ng m kim lo i quý v i m t tr lư ng vô t n, b y lâu n m sâu n kín dư i các t ng đ t, b ng đư c mũi khoan c a kháng chi n ch m ph i, phát hi n, làm giàu sang cho nòi gi ng Bi t bao nhiêu thi u niên đã s ng và ch t như nh ng b c anh hùng cái th Và ch c cũng không hi m nh ng chú bé hóa thành ngh sĩ cách m ng như chú bé

309

b nh nhân c a tôi?”.

V a chan nư c ru c đ lòm nh ng t vào bát cơm g o m c, ông bác sĩ b nh vi n trư ng chi n khu v a kh ngâm nga m t câu trong bài hát c a Quỳnh :

“Sông Ô Lâu ngân nga hát vang.

Ch y xuyên qua cu c kháng chi n trư ng kỳ...”.

Bưng bát cơm lên mi ng và, ông v n không thôi n c n m :

- L th t! M t chú nhóc mư i ba tu i mà vi t n i m t câu hát như th . L

th t!

* * * * *

Cũng như h i tr m quân y c a m t tr n khu C. Quỳnh tr thành con cưng c a c b nh vi n chi n khu. T bác sĩ b nh vi n trư ng đ n y sĩ, y tá, h lý, đ n b nh nhân, đ u yêu em và đ i x v i em như con đ , như em ru t. Nh ng hôm em d u cơn s t, cái chân b t đau nh c, em tha th n đi đ n các lán trong khu b nh vi n. Em d y cho h hát bài “Sông Ô Lâu kháng chi n”

c a em và hát cho h nghe nh ng bài hát mà h yêu c u. Em v a có năng khi u âm nh c tuy t v i l i v a r t khéo tay. Ch c n mày mò m t lúc là em đã có th bi n nh ng đ v t t m thư ng, b đi, tìm th y trong các lán tr i thành nh c c . Em x p nh ng ng n a nh ng ng tre l ô dài ng n, to nh khác nhau, ho c nh ng cái chén ăn cơm, nh ng chai l không, đ vào đó

nh ng m c nư c khác nhau, và dùng chi c đũa, cái mu ng s t ho c con dao cùn m , gõ nh p nhàng lên nh ng v t đó, th là t t c hóa thành âm nh c. Th là ngôi lán tràn ng p nh ng giai đi u hùng tráng, du dương, êm d u... c a nh ng bài hát h quen thu c. H chen chúc, xúm xít quanh em, m t không ch p, như b hai bàn tay em thôi miên. Nh ng gương m t chi n sĩ

vàng võ vì b nh t t, đói khát, phút ch c r ng r lên vì ni m vui c a s ng c nhiên, thán ph c. Cu c s ng gian kh . Thi u th n kinh ngư i c a hoàn c nh b nh vi n chi n khu ngày đó, t khi có em, b ng vơi nh b t. Ti ng rên la, cáu g t các lán b nh nhân ngày m t gi m và thay vào đó là ti ng hát, t ng cư i, ngày m t nhi u hơn, bác sĩ Thi n g i đùa em là “Chính y c a b nh vi n”.

Có l n bác sĩ Thi n vào thăm lán năm, m t lán toàn nh ng b nh nhân n ng. Ông b t g p Quỳnh đang đ ng trên s p n a b t nh p cho các anh ch b nh nhân, ngư i n m, ngư i ng i, ngư i d a c t, d a phên t p hát bài “Không quân Vi t Nam” [10], đúng vào cái câu: “Ta là đàn chim bay trên cao xanh...”.

Em d y hát kiên nh n không thua gì m y ông giáo già d y tr con h c v lòng. Em b t các anh các ch d ng l i nhi u l n, em hát làm m u r i b t h t p hát l i nh ng câu hát sau. M t l n, hai l n, b n năm sáu l n... M y b nh nhân có ti ng là khó tính, bư ng b nh nh t lán đ u răm r p nghe em ch v , ngoan ngoãn như nh ng chú h c trò nh . Em gõ lên b đàn chai t t o hòa theo gi ng hát c a h làm cho t t c hào h ng say sưa t p. Bác sĩ Thi n d ng l i trư c c a lán, đ m chìm trong nh ng giai đi u hùng tráng mang ý nghĩa tiên tri, báo hi u, ng i ca m t quân ch ng c a quân đ i cách m ng tương lai và g i lên ni m mong ư c l n lao v s c m nh c a Nhân dân -

t nư c, đư c m t em bé lĩnh xư ng và đi u khi n b t nh p. Ông ng m nhìn nh ng t m thân gày gò, gh l , che ph nh ng b qu n áo rách như t đ a, nh ng gương m t võ vàng, xanh lét đ y b nh c a các chi n sĩ

b nh nhân, tràn tr ni m ph n khích cách m ng. L i hát h ng h c khí phách, 310

tràn đ y ch t thơ hào hùng như đang t a sáng trên gương m t h , như đang nâng b ng h bay lên b u tr i m ng tư ng... “Ta là tinh c u bay trong đêm trăng...”.

Ông th y ngư i mình n i h t gai c, và c p m t ông nhòa. V sau này, nhi u năm tháng đã trôi qua, bác sĩ Lê Kh c Thi n râu tóc đã b c phơ, v n còn hay nh c l i chuy n này. Ông xúc đ ng nói: “Lúc đó tôi v t th y núi r ng chi n khu, cu c s ng bi tráng c a năm đ u kháng chi n, các chi n thương s p ngã

g c và không bao gi còn đ ng lên đư c n a vì thi u thu c men và đói khát, em bé nh c trư ng b t nh p hát v i hai cánh tay tr n m nh như que diêm, và

ca khúc không quân Vi t Nam cánh bay r p tr i... đã hòa nh p làm m t. ó

là m t trong nh ng hình nh tráng l nh t c a T qu c lâm tr n, mà đ i tôi may m n đư c ch ng ki n”.

Hơn m t tu n v a qua, Quỳnh v ng m t các lán. Em b ng dưng lên cơn s t liên miên, ph i n m li t trên sàn. V t thương cũ dư i gan bàn chân tái phát n ng, sưng t y, nóng ran. Em không ăn đư c, m i b a ph i g ng l m em m i nu t đư c vài mu ng cháo loãng. Bác sĩ Thi n vô cùng lo ng i. Ông l t nhìn mi m t em, nhìn lư i, bàn chân t y đ , nhìn bát cháo g o lu nh loãng v i m y con tôm khô kho m n chát đ đ u giư ng mà em ch ăn đư c vài mu ng r i b d ... Gương m t ông v t t i l i như có m t m ng bóng râm lư t qua. Ông a nư c m t vì thương xót, b t l c. Tâm tr ng ông lúc này gi ng tâm tr ng m t tráng sĩ dư s c đánh b i m t k thù, nhưng có nguy cơ b k thù h th ch vì trong tay thi u m t lư i gươm - dù ch là m t lư i gươm cùn. M i l n di xu ng lán thăm b nh cho em, ông l i l c l c đ u, l m b m:

“Giá đư c cho chú ta m i ngày vài ly s a, m t ít thu c kháng sinh thì đâu đ n n i...”.

Nhưng trong tay ông lúc này ch có cháo g o loãng, m y con tôm khô kho m n chát m t ít thu c ký ninh, viên s t, long não... Ch n m c a Quỳnh trư c đây gi a lán. M t b nh nhân n m cu i lán, sát phên đ u h i, ra vi n. Em xin bác sĩ chuy n ch n m đ n đây. Em t n m n t tay khoét phên lán thành m t khuôn c a s nh b ng b n bàn tay, ngang t m v i đ u n m. Em có th n m mà ng m m t kho nh r ng núi qua cái khung c a s tí xíu này. Nh ng lúc d t cơn s t rét, em thư ng n m nghiêng, úp gương m t xanh xao vào khuôn c a s m t m to ng m nhìn cái d c núi thoai tho i, m t đ t ph đ y lá r ng và dây leo, xanh r p bóng cây c nh ng đ m n ng màu h phách, và m t m nh su i l p lánh dư i chân d c... Em n m b t đ ng, có khi hàng gi li n, mình đ p cái bao t i thay chăn, làm các ch y tá c tư ng em ng say. Hình như em chăm chú l ng nghe m t âm thanh gì đó, r t xa, r t mơ h , mà ch m t mình em nghe th y. Th nh tho ng em l i ch ng khu u tay nh m d y, n a n m n a ng i, hý hoáy vi t cái gì đó

v i m u bút chì ng n b ng ngón tay, lên m t sau t gi y đơn thu c b đi. Em vi t h t t này đ n t khác. Nh ng t vi t r i, em x p thành m t t p, đút dư i cái bao t i rách g i đ u, thi u gi y đơn thu c, em vi t lên nh ng chi c lá

cây v r ng, th lá l n b ng trang gi y v h c trò và lúc r ng ng màu vàng chanh.

Các anh ch b nh nhân, y tá, h lý tò mò, rón rén đ n g n, cúi nhìn tr m xem em vi t gì. Em li n úp hai bàn tay lên t gi y ho c ng n lá, che l i nh ng gì

mình đang vi t và nói v i gi ng nũng n u, h n d i: “Em không cho coi mô...ô”. C b nh vi n đ u đoán em đang vi t nh c. Và ai cũng ngong ngóng 311

ch đ i em l i cho ra đ i m t bài hát m i, hay như bài “Sông Ô Lâu kháng chi n”. H h i em: “S p xong chưa?”. Em l c l c đ u, cư i: “Chưa mô... Cái này m t công l m. Mà em b s t rét ghê quá” H không bi t cái này là cái gì, và em cũng không nói rõ. H đoán già đoán non cái này ch c là m t bài hát... Nhưng v i bác sĩ Thi n thì em nói: “Em đang vi t m t v nh c k ch k câu chuy n b n em “ i tìm thu c cho m ”. Anh có tin em s thành công không?”

- em ngư c gương m t m i ngày m t võ vàng xanh xao, nhìn bác sĩ Thi n và

h i. R i không đ i bác sĩ tr l i, em kh khàng nói thêm: “Mô-da vi t v nh c k ch “Cây sáo th n”, lúc ông y còn ít tu i hơn em...”. - Bác sĩ Thi n ghi vào nh t ký: “Hôm nay mình l i bi t thêm m t chuy n l .

M t v nh c k ch đư c vi t lên sau nh ng t đơn thu c b đi và lên nh ng lá

cây v r ng. Và chú bé tác gi vi t “Cây sáo th n” c a mình, quãng ng ng gi a hai đ t s t rét”.

11

Bác sĩ Thi n ch ng cây g y làm b ng thân cây l i, c m cúi trèo d c t Xê-ca M t v b nh vi n. Ông đang có đi u ph i b n tâm suy nghĩ nên ch c ch c l i trư t chân, v p vào nh ng r cây, nh ng cây giang, mây song, bò d c bò

ngang trên l i đi.

Sáng nay, em Nghi liên l c c a Trung đoàn b đ n b nh vi n đưa thư m i ông ra Xê-ca M t g p Ban ch huy trung đoàn có vi c kh n, c n trao đ i. Xem thư, ông ph ng đoán Ban ch huy trung đoàn l i yêu c u ông chu n b thu c men và l c lư ng c u thương cho m t tr n đánh m i, như m i b n. Nhưng th t b t ng , chuy n Ban ch huy trung đoan c n trao đ i v i ông là

chuy n em Quỳnh, chú bé nh c sĩ. Chính y trung đoàn đưa cho ông xem hai b c thư c a bà m em Quỳnh, và h i ý xem nên gi i quy t th nào. Ông ng i ng m nghĩ khá lâu, r i nói :

- Chuy n tư ng đơn gi n mà hóa ph c t p các đ ng chí ... Trư c khi nói lên ý ki n c a mình, bác sĩ Thi n báo cáo khá t m tình tr ng s c kh e và b nh t t c a Quỳnh hi n nay.

Ông cũng không quên k l i nh ng vi c em làm và tình c m c a c b nh vi n đ i v i em. Và trong th i gian g n đây, em đang mê m i, say sưa vi t m t v nh c k ch mà theo em có th hay như v nh c k ch “Cây sáo th n” c a Mô-da nh c sĩ th n đ ng thiên tài ngư i Áo, cách đây g n hai th k . Mà chú ta đã

vi t v nh c k ch đó như th nào? Trên m t sau nh ng t đơn thu c b đi, và

trên nh ng ng n lá cây v r ng!

- Tôi cũng không đoán ch c, - Ông nói - chú ta có th th c hi n đư c ư c mơ

quá l n c a mình hay không... Nhưng ni m say mê và lòng quy t tâm ghê

g m c a chú ta trong vi c sáng tác v nh c k ch cách m ng, đã làm tôi và

h u như t t c b nh vi n, ph i xúc đ ng sâu s c. Nhi u hôm tôi b t ch t đi vào lán, b t g p chú ta đang n m tùm hum trên s p n a, mình đ p cái bao t i đen thui như gi chùi chân, ghé sát m t bên khuôn c a s nh xíu, c m cúi vi t nh c lên lá cây, đôi môi nh như v n còn tho ng mùi s a m , tái nh t vì thi u máu, thi u dinh dư ng, đang m p máy khe kh m t âm đi u gì

đó... Tôi đ ng l ng ngư i quay m t đi, lau nư c m t... Và lúc đó tôi v t có ý

nghĩ: Chú bé chi n sĩ này chính là hi n thân c a m ng tư ng và ý chí c a t t c chúng ta trong giai đo n kháng chi n bi tráng quy t li t hi n nay... Vi c 312

này, - Bác sĩ Thi n ch vào hai lá thư đ t trên bàn, - theo ý tôi ph i đ cho em t quy t đ nh, l a ch n. N u em mu n r i b kháng chi n, tr v v i gia đình, tôi ch c các anh cũng đ ng ý thôi. Có đi u em vào m t “ca” khá đ c bi t: cha em là m t tên đ i Vi t gian mà tôi ch c đã n m trong danh sách nh ng tên ph n qu c đáng t i x b n. Tuy em Quỳnh còn nh th t, m i mư i ba tu i như trong thư c a cha em đã nói, nhưng em l i là m t chi n sĩ c u nư c tình nguy n, hơn n a em đã có đ trí khôn và tình c m cách m ng đ

vi t nên m t bài hát kháng chi n mà c chi n khu đ u hát. B i v y, n u quy t đ nh l a ch n r i b chi n khu tr v v i cái gia đình t i l i c a em, s tr thành m t đi u xúc ph m sâu s c đ i v i tình c m c a c chi n khu. Tôi đang h i, li u chú bé mư i ba tu i này có đ b n lĩnh đ ch ng ch i v i s cám d kh ng khi p này: sang Th y Sĩ ch a b nh và h c hành đ n lúc thành tài, chi c đàn dương c m nhãn hi u Ý v i giá m y ch c lư ng vàng... Trong khi đó đây, em ch có bát cháo g o loãng v i m y con tôm khô kho m n chát, u ng th thu c nư c ký ninh hòa nư c tr i, vi t nh c lên nh ng ng n lá

v r ng, và có nguy cơ ch t đ t ng t vì ch ng suy tim... ng nói m t em bé

mư i ba tu i, tôi ch c nhi u chi n sĩ l n tu i đã t ng tr i, cũng ph i v t l n đau đ n trong quy t đ nh l a ch n...

Chính y trung đoàn h i :

- Theo ý anh, em Quỳnh có th ng đư c “s cám d kh ng khi p” như anh nói không?

- Tôi tin... Tôi c nghĩ đ n câu hát cu i cùng trong bài hát c a em: “Sông Ô

Lâu đôi b tr ng tóc lau... Hát l i th kháng chi n đ n b c đ u...”. Nhưng tôi cũng không dám hoàn toàn đoán ch c... Em đang ph i đ ng trư c m t th thách quá l n lao.

Anh Thanh Tùng, m t cán b c a phòng chính tr trung đoàn, cũng đư c m i tham d cu c trao đ i, phát bi u ý ki n :

- Theo tôi, chúng ta không nên m o hi m đ cho chú bé này t l a ch n. Cách t t nh t là gi u không đ cho chú bé bi t chuy n. Và chúng ta s vi t thư cho tên đ i Vi t gian y là quân đ i kháng chi n s n sàng cho con trai c a các ngư i v v i các ngư i. Nhưng con các ngư i đã c tuy t, quy t không r i b kháng chi n đ đi theo gi c.

- Tôi ph n đ i th đo n và d i trá, - bác sĩ Thi n c t ngang l i Thanh Tùng - mà th đo n, d i trá v i ai? V i đ ng đ i, đ ng chí c a mình? Không đư c!

Gi i quy t theo cách đó th t đơn gi n và th t đ m t. Nhưng vô tình chúng ta đã t làm nhơ b n lý tư ng cao đ p c a chúng ta. Lý tư ng đó là S Th t!

- Nhưng chúng ta ph i đ t quy n l i c a kháng chi n lên trên h t? - Gi ng Thanh tùng tr nên gay g t. - Vi c em Quỳnh t b kháng chi n s có nh hư ng x u, r t x u là đ ng khác, đ i v i m t s cán b và chi n sĩ trong hoàn c nh gian kh hi n nay.

- Ngay c nhân danh vì quy n l i c a kháng chi n đi n a, tôi cũng không tán thành s d i trá. - S d i trá gi ng như cây kim b c gi . Trư c sau r i ngư i ta cũng bi t. Và khi đã bi t, ngư i ta s t h i: H đã d i trá v i mình t lúc nào? Và s còn d i trá đ n bao gi ? Và h u qu x u c a lo i câu h i này s khó mà lư ng h t đư c.

Chính y nói :

- Tôi đ ng ý v i cách gi i quy t c a anh Thi n. Vi c này chúng ta c đ cho em Quỳnh t do quy t đ nh, l a ch n.

313

Trung đoàn y quy n cho anh gi i quy t vi c này. Anh c đưa thư c a ba m em cho em đ c. Sau khi bi t rõ nguy n v ng c a em, anh s g p ngư i nhà

em, làm công tác tư tư ng v i h , trong c hai trư ng h p: Em xin tr v v i gia đình hay quy t đ nh l i chi n khu.

V đ n b nh vi n, bư c vào lán, bác sĩ Thi n th y Quỳnh đang ng i c m thìa húp cháo. Em v a d t cơn s t. Ch h lý ép em ph i ng i d y ăn bát cháo nóng. Ch d dành: “Cháo b a ni ngon ghê l m út à, có c đ u xanh v i n p nghe. L i có c đư ng đen... Ngon chưa! Em g ng ăn nhi u vô, cho mau lành b nh r i còn đàn hát cho các anh các ch nghe. C b nh vi n tu n ni không có em đàn hát, c bu n th u bu n thiu”.

Quỳnh múc t ng mu ng cháo húp m t cách lơ đãng.

Hình như v a ăn em v a còn m i nghĩ đi đâu. Húp đư c vài thìa em l i đ t bát xu ng, c m cái mu ng gõ gõ lên b đàn chai x p thành m t hàng dài trên mi ng ván m ng, kê sát phên li p. Em gõ lên m t h p âm, l ng nghe, r i cau mày, l c đ u. Em gõ ti p nh ng h p âm khác, l i cau mày l c đ u. Khi đã tìm đư c m t h p âm v a ý, em cúi xu ng ghi nh ng n t nh c lên m t sau t đơn thu c b đi.

Như m i b n, bác sĩ Thi n d a vai vào c t tre bương khung c a ra vào, l ng l ng m Quỳnh m i mê sáng tác. Lòng ông rưng rưng c m đ ng. Ông b t ch t nh đ n m t câu nói c a chính Mô-da, ngư i ngh sĩ thiên tài c a các th k , mà chú bé b nh nhân c a ông đang quy t đ nh đua tài: “Ph i hành đ ng cho đ n khi không còn m t phương ti n nào n a m i thôi”. Chú bé chi n sĩ c a chi n khu Hòa M đang ng i kia, đã hành đ ng ngay c khi không còn m t phương ti n nào n a? Chú đã quy t đ nh vi t v nh c k ch l n đ u tiên c a đ i mình v i nh ng cái v chai, v i nh ng t đơn thu c b đi, v i nh ng ng n lá v r ng... ông v t liên tư ng đ n chi c đàn dương c m nhãn hi u Ý, chi c gh tròn đ m b c nhung đ th m ng i chơi đàn, gian phòng r ng thênh thang, các c a s buông rèm thêu đăng ten l c ánh sáng. Trên nh ng chi c đôn s kê r i rác quanh bu ng là nh ng ch u hoa h ng, hoa c m chư ng thơm ngát. Bên ngoài c a s m t khu vư n l nh lót ti ng chim v i nh ng l i đi d o r i s i tr ng tinh. Xa xa là d c núi thoai tho i xanh r p bóng cây tùng, cây d gai. M t m nh h xanh bi c trôi b ng b nh nh ng áng mây c a b u tr i Th y Sĩ thanh bình... Tim ông t nhiên đau nhói v i ý

nghĩ: “Chú bé này s p ph i quy t đ nh l a ch n chi c đàn dương c m hay nh ng cái v chai đ ng thu c, nh ng ch u hoa h ng, hoa c m chư ng kê

trên đôn s hay cái bao t i rách lúc nhúc r n, m nh h xanh bi c, nh ng áng mây và b u tr i Th y Sĩ thanh bình hay bát cháo g o lu nh loãng v i c c đư ng đen... và c u cánh đ c nh t c a chú trong cu c l a ch n bi thi t này là Lý tư ng c u nư c”.

Quỳnh ch t ng ng lên, b t g p cái nhìn đăm đăm c a bác sĩ b nh vi n trư ng. Em m m cư i b i r i nói gi ng ngư i có l i :

- D , nh t đ nh b a ni em s ăn h t chén cháo... Cháo ch Liên n u ngon ghê. Có c n p, c đ u xanh v i c c đư ng đen...

- Nhưng sao đang ăn em l i b d ? - Bác sĩ Thi n làm b m t nghiêm h i.

- D ... đang ăn em ch t nghĩ đư c m t nét nh c r t đ p cho ph n m đ u chương hai v nh c k ch. Không ghi ngay em s quên m t... Anh nghe th hý... Em c m cái mu ng gõ lên b đàn chai, t u cái giai đi u r t đ p mà em v a ch t nghĩ ra :

314

- Có đư c không anh?

Bác sĩ Thi n ng i xu ng bên c nh, đ t tay lên trán em, nói :

- Tuy t l m!

- Anh th y tuy t th t à?

Bác sĩ v n không r i bàn tay kh i v ng trán dâm d p m hôi c a em v i ánh m t đ y lo ng i. Ông g t đ u...

- C i chi em đ s t, cái chân b t đau nh c thì em đã vi t xong ph n đ u c a chương hai r i... Em vi t và em mơ đ n lúc hoàn thành, s đư c trình di n trên sân kh u Văn hóa đ i chúng, khán gi là c trung đoàn... Bác sĩ Thi n âu y m nói :

- Anh cho là v nh c k ch c a em ph i đư c trình di n Hu , trên sân kh u l n, sân kh u nhà Ăc-cơi ch ng h n.

- N u trình di n Hu , em s vi t m t v m i đ s hơn.

- Em đã có ý r i... mà đ n ngày đó ch c còn lâu anh hè?

- Anh cho không lâu l m đâu. Nhưng cũng có đ th i gian cho em hoàn thành v nh c k ch m i đ s như em mơ ư c...

R i làm như v a ch t nh ra, ông nói :

- À có thư c a ba m em g i lên cho em đây này. - Ông móc túi áo l y hai lá

thư đưa cho em.

Quỳnh đ c xong hai lá thư, ng i im l ng r t lâu. R i nghĩ th nào em l i c m cúi đ c l i lá thư c a ba em l n n a.

Gương m t thơ ngây c a em v t đanh l i, già đi có đ n hàng ch c tu i. ôi môi nh t nh t mím ch t như đang c nu t m t ti ng n c ngh n, m t l i báng b . Em nh c cái bao t i kê trên đ u g i đ làm bàn vi t, đ t sang m t bên. Em nói mà không nhìn ông, m t ngo nh ra phía r ng như mu n gi u nh ng gi t l cay đ ng rưng rưng trong khóe m t.

Phó t ng tr n Trung kỳ! ã r a mà không bi t x u h l i còn vi t ra như

khoe? Ba tư ng Trung doàn trư ng V Qu c oàn cũng như m y ngư i t ng đ c tu n ph ngày xưa, mà g i đ lên lo lót cho con... Chao, ba không bi t chi h t, không bi t chi h t - Em th ng th t kêu lên, gi ng vang to m t âm hư ng đau đ n b ngh t gi a đôi môi mím ch t. Nh ng gi t l to, trong su t lăn dài trên hai gò má xanh lét c a em. Em v i vàng đưa n m tay nh lên qu t nư c m t.

- V vi c ba m em xin cho em tr v v i gia đình em nghĩ th nào? Em có

mu n v hay không? Ban ch huy Trung đoàn có ý ki n vi c này đ cho em toàn quy n l a ch n. N u em mu n v , trung đoàn s n sàng b trí đ em v theo luôn v i hai ch ngư i nhà c a em.

- Hai ch n lên chi n khu đã lâu chưa anh? Ch h đang mô?

H m i lên trưa hôm qua. H đang l i ngoài Ti n chi n khu, ch lán c a đ i em. H c năn n đòi đư c vô g p em...

- Anh c đ h ngoài đó, em ra g p cũng đư c.

ng cho h vô đây Ai bi t

đư c ch b ng d h ra răng?

Bác sĩ Thi n đăm đăm nhìn em, lòng th c m c t h i: “Cái gi ng t ng tr i đó

chú bé này đã h c ai? Và h c t bao gi v y?” Ông không t tr l i đư c. Có

l là b n ch t chi n sĩ và ngh sĩ đã d t d n em.

Quỳnh t t xu ng s p n m, nói v i ông :

- Anh cho phép em ra ngoài đó g p h hí?

- Nhưng em y u r a đi ra ngoài đó m t mình răng n i?

315

- Em ch ng n ng, em đi th ng th ng r i cũng đ n nơi... Anh So x th súng c i hôm đó vô b nh vi n đ chích cái nh t đ ng đanh m c ch hi m, bi t chuy n, li n xăng xái nói :

- Ch anh cũng ra ngoài đó, đ anh cõng chú mình ra luôn. Anh cư i h h , mi ng n r ng, phô nh ng chi c răng bàn cu c vàng khè

nh a thu c lá, quay sang nói v i bác sĩ Thi n :

- Cái s tui ri mà cũng sư ng g m l m bác sĩ . T ngày vô V Qu c oàn, tui toàn đư c làm b n v i m y th ng con nít đ i. M t th ng thì ch y rong kh p thành ph , trèo tu t lên t t c nh ng ng n cây cao chót vót tìm thu c hen suy n kinh niên cho m . Ch l i thêm m t th ng không ch u v nhà ăn nem công ch phư ng mà đòi l i chi n khu ăn s n, môn th c v i rau tàu bay.

- Nhưng làm răng mà anh bi t là em Quỳnh s l i chi n khu?

- Răng l i không bi t! Ngó cái m t h n là tui bi t ngay. M t V Qu c Quân có

s n có s i trong đ u!

- Nhưng em s anh cõng n ng, mà anh đang đau... - Quỳnh v n theo s p n a t p t nh bư c và nói.

- Xì chú mi đ ng có làm tr ng. S anh n ng? Th như chú mi, anh ch xách m t tay, lia m t cái cũng bay th u qua bên tê sông Ô Lâu... Anh So v n đi u thu c lá ng n to b ng ngón tay cái, châm l a rít m y hơi li n, r i cúi xu ng cõng ph c Quỳnh lên lưng, hai tay vòng ra sau lưng, bưng đ c p mông con nít l c c c nh ng xương c a em. Anh nhăn m t kêu :

- Ui chao? H n n ng m i đã g m! Hơn c con gà con m i n ?

Cùng ra Ti n chi n khu b a đó v i Quỳnh, có bác sĩ Thi n, m y anh ch y tá, h lý mang theo xi lanh và thu c tiêm c p c u, cùng v i m y chi n sĩ b nh nhân đư c ra vi n.

12

Trong vòng chưa đ y m t ngày m t đêm mà c chi n khu Hòa M , t Ti n chi n khu đ n Xê-ca B y và không ch riêng b đ i, cán b , công nhân viên mà c nhân dân làng Hòa M , đ u bi t chuy n em Quỳnh-sơn-ca đ i viên đ i Thi u niên Trinh sát trung đoàn, tác gi bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n” là

con trai út đ c nh t, là “hũ m m treo đ u giàn”, c a tên đ i Vi t gian, Phó

t ng tr n Trung kỳ. Và chính tay tên đ i Vi t gian đó đã vi t thơ, c hai ch ngư i nhà, m t già m t tr , mang lên chi n khu, g i t n tay Ban ch huy trung đoàn, cùng v i nhi u thu c men; nhi u đ l quý giá mua t ngo i qu c xin cho em đư c tr v Hu v i gia đình. Sau đó em s đư c xu t dương sang nư c Th y Sĩ đ ch a b nh và h c hành cho đ n lúc thành tài. Ban ch huy Trung đoàn đã cho phép em t do l a ch n, mu n thì , mu n v thì

v . Hai ch ngư i nhà c a em hi n đang t i ch ìán c a đ i Thi u niên Trinh sát v i hai b đ đ c gánh m t gánh n ng. N u em thu n v , h s đưa em v theo.

Chuy n c a Quỳnh đư c sôi n i bàn tán kh p nơi chi n khu. M i ngư i thi nhau ph ng đoán, đánh cu c v i nhau.

Ngư i b o em s v , ngư i b o em s l i. Nhân đó, ngư i ta nh c l i chuy n qu n H u, qu n kh đ cũ, là Trung đoàn trư ng đ u tiên c a trung đoàn Tr n Cao Vân. M t tr n Hu v qu n H u đã b tr n theo Tây. R i 316

chuy n ông Tuân, trư ng ban quân nhu c a trung đoàn, xách m t túi b c m y ch c v n đi vô chi n khu Hương Thu , đ g i v Hu mua thu c men cho b đ i. Ông ta đã đ túi b c l i chi n khu đi v đ ng b ng, mư n c tìm b t liên l c v i cơ s r i nh y tót luôn v Hu theo Tây... Ngư i l n làm đ n ch c to như r a còn tr n theo Tây, hu ng h đây là con nít. Chú ta xin v là cái ch c!

- Cái nư c Th y Sĩ mà chú ta s p qua là nư c mô r a hè?

- Cái nư c chuyên ngh làm đ ng h đó.

ng h Th y Sĩ t t nh t th gi i:

Ô-mê-ga, Mô-va-đô, Vi-le, Pơ-ranh-ta-ni-a...

- M y chú liên l c đ i anh Th ng tui bi t h t, không bi t Quỳnh là chú mô?

- Cái th ng nư c da tr ng xanh, đi ph i ch ng n ng mà b a trư c đi ngang qua quán, tui g i vô cho ăn bát chè g o, h n c n c n m khen hoài là ngon ghê, ngon ghê đó.

- Chính th ng n à? Ngó h n còn nh thó, m o hơn c th ng B -xươngcách-trí n a hè?

- Không bi t c v n qu c, có nư c mô nhi u b đ i con nít như Xê-ca Hòa M mình không hè?

- Kháng chi n mình cũng thi t l m chuy n l ? B a ni còn đang thèm c c đư ng đen r u c nư c mi ng, áo qu n rách thì láy dây chu i bu c túm bu c tó, s t rét thì u ng nư c mưa hòa ký ninh... R a mà ch c n g t đ u m t cái là dã qua ng i bên nư c Th y Sĩ, tay đeo đ ng h vàng sáng gi i, đi ô tô, nhà l u, m c l a, m c g m, chơi đàn chơi đ ch... sư ng hơn c hoàng t B o Long! [11]

- R a mà ch c chi chú ta đã ch u g t?

- G t ch chi mà không g t!

- M y ông cách m ng nòi g p ph i trư ng h p ni e cũng chênh vênh n a là...

- C đ i coi m i bi t, chuy n đ i nhi u khi r t c c c . T các tr m gác ti n tiêu, trong các súng b n máy bay, trong các lán tr i t Xê-ca M t đ n Xê-ca B y, công binh xư ng, tr m quân lương, xư ng bào ch ... trong các quán hàng, hi u “Coiffeur de luxe” c a ông m, quán bán

bánh s n c a m Tào... đ n đâu cũng nghe bàn tán chuy n em Quỳnh. Năm đó là năm gian kh tr m tr ng nh t c a cu c kháng chi n chín năm chi n trư ng Bình Tr Thiên. Nhi u ngư i b n gan quy t t , nhưng cũng không ít ngư i xao xuy n phân vân... Có ngư i đã bư c t i m p mé ranh gi i c a s ngã lòng, khi p như c; trong tâm tư sâu kín đã manh nha ý mu n đ u hàng, r i b hàng ngũ kháng chi n, mà danh t h i đó g i là “dinh tê”. Vì m t s h t s c tình c mà chú bé chi n sĩ m i mư i ba tu i này đã tr thành đ i di n cho c hai bên: bên b n gan và bên ngã lòng. Ngư i ta mư n chú đ công khai b c b ch lòng mình trư c gi phút nghiêm tr ng c a kháng chi n. M i bên đ u mu n níu kéo chú đ ng v phía mình đ kh ng đ nh ni m tin ho c đ bi n h cho s ngã lòng khi p như c.

Ngư i ta h i h p ch đ i cái phút chú g p m t ngư i nhà đ nói lên s quy t đ nh l a ch n c a chú.

B i v y khi th y anh So-moóc-chê cõng Quỳnh trên lưng, cùng v i bác sĩ

b nh vi n trư ng và m y ch y tá, h lý, t phía Xê-ca M t đi ra Ti n chi n khu, nhi u ngư i đã b d công vi c đang làm, đi theo coi, đông như m t đám rư c.

N m nép trên t m lưng r ng l n l c lư ng c a anh x th moóc-chê tám m t, 317

Quỳnh nom càng m ng m nh, bé b ng xanh xao. N u anh So không vòng hai cánh tay ra sau lưng ôm ch t l y c p giò và cái mông con nít c a em, e gió

th i bay. o n đư ng t Xê-ca B y ra đ n Ti n chi n khu khá xa, ph i trèo qua nhi u d c núi và l i qua nhi u con su i. N m trên lưng anh So, Quỳnh cũng th y th m m t. Em đ a mái d u tóc tơ bù r i vào cái c tr n bò m ng c a anh, nh m nghi n m t, thiu thiu ng . Gió th i l ng. i qua k t h t l p cây r ng che khu t, cái màu n ng chói chang r c r c a vùng Ti n chi n khu, và ti ng ngư i chuy n trò bàn tán, đã đánh th c em. Em ng ng đ u lên, m t h p háy vì chói n ng. Em ngo nh l i nhìn nh ng ngư i đi theo sau đông như

đám rư c. Em t m t m cư i v i t t c thay cho l i chào h i. C p m t em v n đã to lúc này trông càng to hơn, như choán h t gương m t h c hác, xanh xao, mái tóc bù r i gió th i tung và tràn ng p n ng chi n khu. Không hi u sao có m y anh, m y ch ngó vào c p m t em, t nhiên a nư c m t :

- Coi h n ngó mình t , h n cư i t ... Cái m t h n răng mà d ghét... - M t ch v a thút thít khóc v a nói v y.

Nh ng ngư i đi theo sau, đ u bi t em tuy là chú bé nhưng l i là m t ngh sĩ, đã vi t n i m t bài hát đ p và quy t li t như m t l i th c a t t c nh ng ngư i b n gan s ng ch t v i chi n khu. Ánh nhìn và n cư i c a em v a thơ

d i, bé b ng, v a sâu s c thâm tr m. Qua ánh nhìn và n cư i đó, ngư i ta đ u c m th y chú bé này hi u r t rõ h mu n gì em, ch đ i gì em... Anh So cõng Quỳnh bư c vào lán, nh nhàng đ t em ng i xu ng s p n a. Phút ch c cái lán r ng thênh thang đã ch t ních nh ng ngư i. H chen chúc, vòng trong vòng ngoài.

ng vây quanh sát bên em là đ i trư ng Th ng, bác

sĩ Thi n, và hai ph n gia nhân c a viên Phó T ng tr n Trung kỳ. Thím Ba là

vú nuôi, o Hư ng là ch em cô c u ru t v i Quỳnh, s ng v i gia đình em t nh và cùng đi h c v i ch Ki u Trang c a em.

Hai ngư i ph n cùng ôm chùm l y Quỳnh và òa lên khóc. Qua g n m t ngày m t đêm chi n khu, h l n đ u tiên đã đư c n m ít nhi u mùi v gian kh c a kháng chi n. Su t đêm qua h không ng . H thao th c c hình dung đ a con nuôi, đ a em c a h , mà ngày nhà đư c nâng như nâng tr ng, h ng như h ng hoa, bây gi sinh s ng ra sao, m t mũi hình d ng ra sao... Nhưng h không th nào tư ng tư ng n i đ a con trai út đ c nh t c a c l n Tu n Vi, giàu sang quy n th n c ti ng c a thành ph Hu , l i đ n n i rách rư i, m đau, xanh xao, hôi hám như cái chú bé mà h đang ôm ri t trong vòng tay. M t n i thương xót ghê g m làm cho c hai ngư i mu n ch y tan thành nư c m t. Trái l i, th y vú nuôi và ngư i ch ăn m c sang tr ng, thơm tho, béo t t, c ôm ch t l y mình mà khóc, Quỳnh có v x u h và ngư ng v i nh ng ngư i đang đ ng vây quanh. Em hơi đ y hai ngư i ra, nói gi ng như g t :

- T ... Vú v i ch khóc chi mà khóc hoài r a? Làm như em ch t r i không b ng...

- Ôi chao, con mà đau m, ăn cách ni r i con cũng ch t m t thôi con ơi!... Thím Ba nư c m t gi t ng n gi t dài, rên r .

- Ch v i vú mà còn khóc n a là em b em vô trong tê ngay. Quỳnh ch tay v phía núi.

Câu d a c a Quỳnh th mà hi u qu . Hai ngư i ch m nư c m t và v i nín khóc. T ngày còn nhà hai ngư i đã đư c bi t cái th ng Quỳnh c a h m t 318

mũi hi n lành như con gái nhưng bư ng b nh, gan li u c nhà ph i khi p. Nó

đã đ nh làm cái gì, thích cái gì là tìm cách làm cho b ng đư c. M t l n, ch Ki u Trang ng i thêu, b cái kim chích vô ngón tay, đau quá, ch khóc thút thít. Nó đang ng i t p đàn, b đàn ch y l i, nói v i ch . “Cái kim chích như

ki n c n mà ch cũng khóc! ô c dô t?”. Ch b c cãi l i: “Em có b chích mô

mà em bi t. Em mà b , em còn khóc b ng m y ch ?”. Nó c m l y cái kim, nói:

“ ã r a, em chích cho ch coi?”. Tư ng nó nói d a, ai ng nó chích thi t. Nó

đâm g n lút n a cái kim vô b p chân r i rút ra. B cái kim còn đ lòm c máu vô h p khâu, r i bư c cà nh c đ n bên cây đàn, th n nhiên ng i xu ng t p ti p. R i cái hôm c Tu n xé m t cu n v nh c c a nó, nó l m lì nói: “Ba làm r a, con b nhà con đi V Qu c oàn!”. Cũng tư ng nó nói d

, ai ng

nó tr n nhà nó đi thi t, đi t ngày đó cho đ n nay... Vú Ba và ch Hư ng k chuy n ba m , chuy n nhà cho Quỳnh nghe. Hai ngư i m b so n h t đ l c a ba m g i lên cho em, đ đ y trên s p n a. M y b áo qu n ka-ki, ga-b c-đin, phơ-la-nen, m y cái áo len dài tay, c c tay, cái nào c cũng có đính nhãn hi u nư c ngoài, cái m n len m ng, thu c u ng, thu c tiêm toàn lo i th t hi m, th t đ t ti n, r i s a h p, cá h p, th t h p, nét-cà-phê, chanh b t h p, sô-cô-la, bích quy, c thu c lá thơm C ra-ven-na... v i v b c choáng l n, màu s c s c s , nh ng hình v và ch đ

ti ng nư c ngoài...

T t c cái đ ng đ l đó b c lên mùi xa l , mùi cu c s ng c a nh ng gia đình giàu sang, quy n th các thành ph gi c t m chi m. Nhi u ngư i đ ng vây chung quanh, m t như b hút ch t vào cái đ ng đ l quý giá, ngon lành đó, và g n như choáng váng vì thèm mu n. Nó hi n ra gi a c nh s ng vô cùng gian kh c a chi n khu v i t t c s c h p d n ghê g m c a ch nghĩa v t ch t. Nó như m t l i m i m c, d d v c nh s ng c a m t mi n “đ a đàng”

có th t và đang cách h không xa. Bên kia con sông Ô Lâu, d c theo con đư ng qu c l r i nh a kho ng b n ch c cây s là đ n nơi... H h t nhìn đ ng đ l l i nhìn Quỳnh - ch nhân c a đ ng đ l : Còn Quỳnh, em đưa m t d ng dưng lư t nhìn đ ng đ l , r i cúi xu ng đ t, nhìn cái l i đi g gh , cháy đen nhi u ch vì l a đ t sư i su t mùa l nh và nh ng ngày chi n khu mưa.

Gương m t thơ ngây c a em v t t i và đanh l i, nom em càng vàng rõ, xanh xao đ n phát s . Em nói, m t v n nhìn xu ng đ t, gi ng ngh n l i vì đau đ n

:

- Vú và ch v nói l i v i ba m em... Em nghe chuy n ba, em r t x u h . T i c a ba v i kháng chi n to l m. Mà em còn nh quá, em không đ s c đ

chu c đư c t i cho ba... Nói v i m em, đây em ch ng c n chi h t. Em ch c n ti ng t t c a ba, c a m c a gia đình thôi... Nư c Th y Sĩ làm chi có

sông Ô Lâu, làm chi có Xê-ca M t, Xê-ca Hai, Xê-ca Ba... Xê-ca B y?... Qua bên đó em làm chi có đ a b n trèo h t lên các ng n cây cao thành ph đ

tìm lá thu c v ch a b nh cho m ... Mà em thì thích sông Ô Lâu, thích Xê-ca, thích b n em hơn. Còn ba th đ ni - em ng ng lên, khoát tay ch đ ng đ l bày ng n ngang trên s p n a - vú v i ch d p h t vô b mang v , m t viên thu c em cũng không u ng, m t cái bánh em cũng không ăn mô!

Thân hình em b ng rung lên t ng đ t như ng n lá trư c cơn gió b t th n n i lên. Em đang c h t s c ch ng ch i v i cơn s t rét đang dâng lên t b ng, t ng c. Hai bàn tay em bóp ch t cái thành s p n a, r i c nói v i gi ng th t 319

bình th n :

- Vú v i ch v đi. Khi mô Hu gi i phóng em s xin phép c p ch huy v thăm c nhà...

Em ch t nhìn lên ch đ u n m c a M ng, th y trên cái bao t i rách, đ t m t h p s a guy-gô sáng tr ng. Em cau m t, ch h p s a, h i M ng đ ng sát ngay bên c nh :

- mô mà c u có r a?

- Ch Hư ng cho mình sáng ni... - M ng b i r i nhìn b n tr l i.

- Răng c u l y làm chi? - M t em sa s m, nghiêm l i h i. - Th b t đó ăn vô

là d m c ngh n làm c u ch ng bi t chi c !

- Mình l y đ nh mang vô cho Quỳnh mà...

- Mình thích ăn qu ươi bay hơn! C u t quá, c tu n ni ch ng th y c u đem vô cho mình qu ươi bay mô? Mình thèm ươi bay c a c u r u c nư c mi ng... C u đ nh đem h p đó vô cho mình thì ch c u đưa đây. M ng phóc lên s p, c m h p s a đưa cho Quỳnh. Em đ t h p s a b t vào gi a đ ng đ l , nói :

- Vú v i ch mang luôn c h p ni v . B n em nó không bi t, nó tư ng ăn đư c!

Nh ng ngư i vây quanh nhìn Quỳnh v i c m giác g n như ho ng s . Trong lúc nói nh ng câu đó, gương m t tr thơ c a em hi n lên v s t đá đ n l nh ngư i.

Ch Hư ng n m ch t hai c tay g y gu c c a em, khóc không thành ti ng, nư c m t ròng ròng, làm tóc dính b t vào má, vào c m.

- Chao ôi, răng mà em s t đá d r a? Em không vi t đư c cho ba, cho m , cho ch , m t cái thư hay răng?

- Em ch ng bi t vi t chi... - Quỳnh l c đ u bu n bã. - Mà em không có s n gi y bút đây...

M ng qu t nư c m t vào ng tay áo, nói v i Quỳnh :

Hay c u g i cái t ch nh c “Sông Ô Lâu kháng chi n” v cho ba m , cho ch , đ ba m v i ch đư c ngó th y m t ch c a c u?

- Tư ng anh Hinh l y t đó r i?

- Mình m i lên đòi l i anh b a trư c.

M ng lôi t báo Gi t gi c đ dư i cái bao t i, m ra. Bên trong t báo g p làm tư em đ b n nh c c a Quỳnh đư c vu t th ng h t n p nhăn. Quỳnh c m l y b n nh c vi t sau t đơn thu c, đ c l i m t l n, r i rút m u bút chì

trong túi áo, s a l i m t vài ch . Em ký tên dư i b n nh c, trao cho o Hư ng.

- Ch nói v i ba m là thơ c a th ng Quỳnh g i cho ba m đó!

Gương m t em v t tr nên xanh lét, c hai vành tai cũng xanh. Em g n như

cúi g p ngư i đ ch ng ch i v i cơn s t lúc này đang tràn ng p cơ th em. Như có m t s c m nh ghê g m t bên trong thúc đ y, em v t ng i th ng d y, rư n ngư i lên h t s c như s i dây đàn lên đ n cung b c cao nh t mà nó

có th lên. Trông dáng đi u em lúc này sao mà gi ng h t con sơn ca s p v cánh bay th ng vút lên b u tr i! Và h t s c b t ng em b ng c t ti ng hát. Em hát chính bài hát c a em “Sông Ô Lâu kháng chi n”. Sông Ô Lâu ngân nga soi núi bi c ch p chùng

Soi đoàn quân quy t t hiên ngang...

M i ngư i đ ng l ng s ng s , kinh ng c nhìn em. C p m t em m to, sáng long lanh như có l a cháy bên trong. M i ngư i đ u có c m giác là không 320

ph i ch mi ng em hát mà c con ngư i em, t mái tóc tơ bù r i, v ng trán tr ng xanh như c m th ch, cái c g y ng ng như c gà con, nh ng m ch máu xanh xanh sau làn da con nít trong b ng, nh ng ngón tay ngón chân bé

b ng, m ng manh và d v như đ chơi, đ n c cái áo quân trang r ng thùng thình mà em xin đư c c a tn t anh nào đó v i nh ng mi ng vá to tư ng đ

màu, đ u lung linh, ngân nga và r c sáng âm nh c... V a hát h t câu th nh t, c gương m t em đã chan hòa nư c m t. C nh ng dòng nư c m t sáng loà, đ m đìa trên hai má em cũng đang hát!

Càng hát, gương m t em càng tái xanh như ngư i đang m t máu. Tư ng ch ng như máu trong nh ng m ch xanh xao c a em đang ch y tràn ra kh i thân th em theo cùng v i nh ng câu hát. ang ng i, em v t đ ng th ng d y chênh vênh bên mép s p n a. Khi hát đ n hai câu cu i cùng :

“Sông Ô Lâu đôi b tr ng tóc lau

Hát l i th kháng chi n đ n b c đ u...”.

Toàn thân em run b n. C p m t m to b ng d i đi. Ánh l a c m h ng r c sáng trong đáy m t em v t t t ng m như m t ánh ch p. Và em ngã nhào t trên s p n m xu ng đ t, b t ng đ n n i không ai k p đưa tay ra đ . M t dòng máu đ g t t trong mi ng trào ra, giàn gi a trên vành môi m he hé

c a em. Anh So-súng-c i nhào t i, b x c em lên ôm ch t vào lòng. C p m t ành m tr ng tr ng nhìn như ch t l ng, gương m t xanh lét v i c p môi tr thơ he hé giàn gi a máu h ng c a th ng em chi n sĩ, mà n a gi trư c đây, anh còn cõng nó trên lưng. Anh b ng kêu thét rung chuy n c gian lán.

- Quỳnh! Quỳnh!

Bác sĩ Thi n tay run run v ch mi m t em ra. Ông khoát tay ra hi u cho ch y tá nư c m t đ m đìa đang run r y l y thu c ng tiêm vào xi-ranh :

- Thôi o , mu n mât r i! M t em đã giãn đ ng t ...

Lúc đó vây quanh em có đ n hàng trăm ngư i. Ph n l n là các chi n sĩ đã

qu n nhau su t năm mươi lăm ngày đêm v i gi c m t tr n Hu . H đã

đư c ch ng ki n không ít nh ng cái ch t c a đ ng đ i trong các đ t xung phong. Nhưng chưa m t ai nhìn th y m t cái ch t l lùng, đ t ng t, d d i, như cái ch t c a ngư i chi n sĩ m i mư i ba tu i y.

* * * * *

L mai táng Quỳnh-sơn-ca c hành vào sáu gi chi u ngày hôm sau (đ đ

phòng máy bay gi c). Huy t đào trên đ nh đ i th p tím ng t hoa sim d i, nhìn th ng xu ng m t khúc lư n c a dòng sông Ô Lâu. Dư i chân đ i tr i dài ra đ n mép sông, x c xào lau s y.

Không có g ván đ đóng áo quan, và cũng không mu n b c thi th em trong v i b t áo súng, các anh công binh xư ng đã h m t cây xoan r ng thân to b ng hai ngư i ôm. Các anh c t m t khúc dài ch ng hai thư c, khoét th ng gi a, đo v a b ng ngư i em. Các ch y tá n u nư c lá v ng, lá b i, lá ngái r ng, t m r a cho em. Các ch g i đ u cho em b ng lá s . Cái bao t i rách quân trang đông xuân c a em đư c g p nh , kê dư i đ u em làm g i. B đàn chai t t o, cái đũa gõ đàn, đư c x p d c hai bên mình em. Các ch x p c v nh c k ch “ i tìm thu c cho m ” em đang vi t d dang v i nh ng t đơn thu c b đi và nh ng ng n lá v r ng, lên ng c em: Các ch cúi hôn v ng trán trong như sáp, b t đ ng c a em, nư c m t lã chã. M t ch r r nói v i em, v i gi ng âu y m d dành như v n thư ng d em 321

g ng ăn h t chén cháo: “Ch đ đ n, đ gi y bút cho em đó, đ v dư i n em vi t ti p nh ng b n nh c...”.

Trung đoàn trư ng đ n vi ng em, đ p lên mình em lá c đ sao vàng. G n như c chi n khu đ n d l mai táng em, đ ng đen đ c c ng n đ i. Trư c khi l p đ t, đ i đ ng ca nhà Văn hóa đ i chúng x p hàng bên thành huy t, hát bài hát “Sông Ô Lâu kháng chi n”. Hát đ n câu th hai nh ng ngư i d l cùng b t lên c t ti ng hát theo.

Pun-x c, anh chi n sĩ hàng binh ngư i

c, chĩa kh u ga-răng lên tr i - kh u

súng chi m đư c trong tr n C u Nhi - b n li n m t k p đ n. M i ngư i xúm l i l p đ t, v a l p, v a khóc, v a hát. Bài hát v dòng sông gan góc, ch y b t t n trong cu c kháng chi n trư ng kỳ.

13

Ba ngày sau, các đ i viên Thi u niên Trinh sát công tác đ ng b ng đư c tri u t p v chi n khu làm l truy đi u Quỳnh và nghe ph bi n nhi m v m i c a

i.

Trư c ng c áo rách vá c a các em đ u đính m t mi ng băng v i đen. Có đư c m nh băng t ng này là do công lao c a Tư-dát. Nó ra chơi quán c t tóc c a ông

m, ng i k l i cái ch t c a b n, m Tào đang bán quán đ ng trư c cũng b quán ch y qua nghe. Nó k th nào không bi t mà m Tào bưng m t khóc như chính con m ch t. Tư-dát nói: “M ơi, t i cháu mu n đ tang cho h n mà không tìm mô ra v i đen. M có mi ng v i mô còn m i và s ch, cho t i cháu m t mi ng làm băng tang”. M l t luôn cái khăn v i đen đang chít trên đ u ch m ch m nư c m t, r i đưa cho nó, m u máo nói: “Cháu c m v c t ra mà chia nhau”.

Tư-dát l y kéo c t mư i tám m nh đ u nhau, phát cho t ng b n trong đ i, và

m t m nh to g p đôi dành cho đ i trư ng. Còn l i ch ng m t ph n ba cái khăn em đưa cho M ng gi .

- Mi nh c t cho k , đ khi mô đ n lư t mi tao kh i m t công đi xin. Tư-dát nói chơi mà M ng c tư ng th t, em ngó t m v i đen nói :

- Nhưng nh ri e s không đ ...

Tư-dát cư i, mi ng méo x ch :

- Không đ thì b c thăm. May nh r i ch u...

Cái ch t c a Quỳnh-sơn-ca đã gây m t ch n đ ng th t sâu s c th t d d i, trong lòng các đ i viên Thi u niên Trinh sát - có l còn sâu s c và d d i hơn c cái ch t c a V nh-sưa.

Các em h i các ch y tá t i sao Quỳnh l i có th ch t đ t ng t như th . Các ch nói: “Em Quỳnh đang trong tình tr ng s c kh e h t s c m ng manh, vì

s t rét và v t thương cũ bàn chân tái phát, tàn phá cơ th v n đã suy như c c a em. G n đây bác sĩ còn phát hi n em có nhi u tri u ch ng suy tim

- em l i có m t tâm h n h t s c nh y c m. M t cơn s c tình c m quá căng th ng, quá mănh li t, làm em v tim. Máu a ra mi ng em là máu tràn ra t trái tim b r n v , như nư c sôi tràn ra cái c c th y tinh b n t”. Tư-dát qu t nư c m t nói v i các b n: “H n ch t làm tao nh đ n con chim chi n chi n b tao ném ch t d c đ i g n đ n Sơn Qu d o n ... B a đó

đang đi trinh sát, tao th y con chi n chi n nh y nh y trên đ t. Tao ng a tay, lư m hòn đá ném chơi không ng l i trúng? R a là con chim bay v t t đ t 322

th ng lên gi a tr i như cái pháo thăng thiên. T gi a tr i nó hót lên m t tràng dài hay đ n n i tao nghe ph i n i da gà. R i nó r t th ng đ ng t trên tr i xu ng đ t, n m ch t ngay trư c m t tao. Tao lư m lên coi, th y hai mép nó r máu tươi. Lúc đó tao c nghĩ là tao ném trúng đ u nên mép nó m i ch y máu. Ch thì tao tin là nó b v tim như th ng Quỳnh”. M ng m t đ hoe, h i :

- Nhưng con chim ch t là t i anh ném đá, Quỳnh có ai ném chi mô và v tim?

- C đ i mi không khi mô cho h t h i nh ng câu ngơ ngơ. Thì cha h n ném ch còn ai n a? Cha đ i Vi t gian ném con V Qu c oàn, cú y m i n ng?

Mà có ph i ném g ch ném đá mô? Cha h n ném ô tô, ném nhà l u, ném đàn dương c m, ném c nư c Th y Sĩ vô h n, làm chi h n ch ng v tim mà ch t!

Trong đ i ch có đ i trư ng và M ng là đư c ch ng ki n c nh Quỳnh ch t. Các b n b t M ng ph i k l i đ u đuôì.

Nhưng em k chuy n d h t ch nói, c l p đi l p l i: “Quỳnh ng i ri, nói ri, r i ng ng m t ri, r i hát ri, r i b ri, r i ch y máu ri, r i anh So b ng lên ri...”. Em v a k v a c g ng b t chư c đi u b cùa Quỳnh. Nhưng em b t chư c l i càng d hơn. Các b n ph i kêu lên: “Mi k chán quá! Toàn ri, ri, ri... y như cái th ng nói ng ng!”.

M ng ch cho các b n cái ch đ t mà Quỳnh ngã xu ng. M i l n đi qua ch đó, đ a nào cũng đi vòng tránh xa, như s gi m lên ngư i b n.

M ng k chuy n không ra chi nhưng tình b n c a em v i Quỳnh làm cho c đ i c m đ ng. M i l n đi liên l c vào núi, M ng đ u lư n đ y hai túi qu ươi bay. Các b n xúm l i xin, em không cho, nhưng cũng không th y em ngâm nư c ăn. Các b n tò mò theo dõi. Té ra, c chi u chi u M ng l i ch y m t m ch lên ch m Quỳnh, đ t nh ng qu ươi bay lên n m m đ t còn m i, r i ng i đó mà khóc. Có b a em còn c n th n mang theo cái ng bương, xu ng sông Ô Lâu múc nư c đ t trư c m r i b qu ươi bay vô nư c, ngâm s n cho b n. M t l n em còn b vô nư c m t c c đư ng đen, thút thít nói v i b n:

“Quỳnh ơi, d y mà ăn trái ươi bay đi Quỳnh!”.

R i em đ ng s ng trư c m b n khóc hu hu.

Tư-dát bi t chuy n, ng m ngùi nói: “Chưa ch c cha m h n đã thương h n như th ng M ng”.

B ng đ ng b ng lên, vác trên vai m t t m ván dài ch ng m t mét, m t đ u t m ván b cháy đen. Em nói: “Tao đi qua cái xóm v a b Tây càn, nhà c a cháy g n h t. Tao th y m t m lôi t m ván ni trong đ ng tro ra. Tao h i:

“Cháy còn m t khúc ri thì m đ làm chi?”. M nói: “Ch ra mà làm c i thôi ch còn làm chi đư c n a?”. Tao nói: “R a thì m cho cháu vác lên Xê-ca làm cái bia cho th ng b n cháu. H n ch t chôn gi a núi gi a non, không có bia, s đ n ngày đ c l p e tìm không ra m ”. M nói: “Cho cháu vác đi mà làm bia. G ki n ki n đó, chôn xu ng đ t hai ch c năm không suy chuy n mô?”.”

- Tư-dát ni! - B ng nói - Mi ch nghĩa hay ho, kh c tên h h n lên đây cho tao v i.

Tư-dát đáng l ph i kh c tên, h , ngày sinh, ngày m t c a Quỳnh như

thư ng l , nhưng nó b ng n i h ng làm thơ. Hì h c c tu n li n, Tư-dát kh c lên bia b n câu thơ :

“S ng, vi t nh c lên lá cây

Ch t, b n cùng qu ươi bay lên r ng

323

S ng anh dũng, ch t th y chung,

Nơi đây yên ngh b n Thân Tr ng Quỳnh”

14

Chi u chi n khu. Các đ i viên Thi u niên trinh sát đang ăn cơm trư c sân lán. Mâm cơm chi n sĩ năm đ u kháng chi n: m t rá cơm g o m c b c mùi thum th m vì g o ph i chôn dư i đ t, và m t tô nư c ru c đ lòm nh ng t - m i đ i viên đư c hai chén cơm lưng l ng. “Ăn r i mà chưa ăn”. B ng-da-r n đ ng d y, gãi b ng s n s t và nói v y.

- Anh Kim v ! Anh Kim tr n tù dư i Hu v ! - M ng t ngoài đư ng x ng x c ch y vào, v a th h n h n v a kêu, báo tin v i c đ i. - Anh y cư p đư c c kh u ti u liên “mát” c a Tây!

C đ i b h t chén đũa xu ng đ t, xúm l i quanh M ng r i rít h i :

- H n mô r i? H n tr n v v i th ng Lư m à?

- Không có anh Lư m! Anh y tr n tù v i m t anh du kích xã Phong Diêu. Hai ngư i đang ng i ngoài tr m gác a?...

- Ta ra coi đi! - M t em nào đó xư ng lên. - Ta ra coi đi! Ta ra coi đi! - C đ i hòa theo và r m r p ch y như m t đàn ng a non, v phía tr m gác chi n khu cu i làng Hòa M .

C đ i òa vô tr m gác ti n tiêu, m t cái lán tranh nép mình dư i r ng l ô, sát bên l i mòn đi v làng

t

.

T t c cùng nh y lên, reo g i :

- Kim! Kim-đi u!

- Hoan hô Kim-đi u!

Kim-đi u đang ng i trư c cái bàn tre cùng v i m t thanh niên l m t - anh du kích cùng tham gia vư t tù v i Kim-đi u.

Trên m t bàn đ t d c kh u ti u liên “mát” nư c thép xanh bi c mà Kim đã

đo t đư c lúc vư t tù. Ng i đ i di n v i hai ngư i là anh t trư ng tr m gác. Kim-đi u đang sôi n i k chuy n gì đó v i anh t trư ng. B d ng, nét m t, c ch , gi ng nói c a Kim đúng là m t tay tù vư t ng c chính hi u. đ u tóc bù

xù r i ph kín gáy, m t mũi có m y v t gai xư c r m máu, b áo qu n ka-ki rách to c nhi u ch l m lem bùn đ t.

Kim đi u nh y ra kh i cái gh ng i làm b ng m t khúc thân cây còn nguyên c v , ch y ra sân đón các b n. Tư-dát ôm ch m l y Kim trư c tiên, h n h n h i d n d p :

- Th ng Lư m ch mô r i! Mi có đư c tin t c chi c a h n không? Mi b b t vô

lúc mô?

- T đang ng i báo cáo công tác v i anh

ng-râu thì t i h n b n phía p vô.

Anh

ng-râu đ p phên cùng v i t v t ra vư n. Anh núp sau cây s u đâu, b n ch n t i h n cho t ch y. Nhưng ch y ra đ n b sông, chưa k p nh y xu ng thì t i h n đã ph c s n đó r i...

- R a th ng Lư m?...

- Nghe nói h n b giam lao Th a Ph , r i sau đó ch vô Tua-ran. Còn t , t i h n đưa v giam lao Tòa Khâm.

- Làm răng c u tr n đư c?

- Chuy n dài mà ly kỳ l m. B a mô v đ i t i k cho nghe. M ng x m n m c nh Kim. Em ch kh u súng đ trên bàn, hãnh di n khoe 324

như chính em cư p đư c :

- Các c u coi t ! Kh u súng đ p chưa t !

- Ch c u v đ i luôn ch ? - Nhi u em h i Kim.

- Các anh b o còn ph i ch báo cáo l i Ban tham mưu trung đoàn đ u đuôi m i chuy n...

Sáng hôm sau, Kim đư c đưa vào Xê-ca M t g p các anh ban Quân báo trung đoàn v cơ quan b o v chi n khu. Kim báo cáo mi ng, sau đó vi t ra gi y, trư ng h p chú b b t, anh

ng-râu b b n ch t, nh ng l i cung khai

c a chú v i cơ quan m t thám gi c, nh ng hành đ ng tra t n c a gi c đ i v i chú.

Th i gian qua chú b giam đâu, b n gi c b t chú ph i làm nh ng công vi c gì, và trong trư ng h p nào chú đã vư t tù và cư p đư c súng c a gi c v.v... Kim l i Xê-ca M t, năm ngày, v a vi t báo cáo v a b i dư ng, ngh ngơi. Chú đã vi t m t b n báo cáo kín b n trang gi y, v i l i văn khá lưu loát và

nét ch khá đ p. Chú k :

“B n gi c đã đánh đ p, tra t n chú vô h i kỳ tr n đ l y kh u cung. Chúng đưa chú h t s này đ n khác: ty An ninh, s M t thám phòng Nhì, r i s M t thám Liên bang, nhưng chú m t m c ch khai nh ng đi u mà chúng đã

bi t rõ và không th ch i đư c.

Sau đó, chúng đưa chú v giam t i lao Tòa Khâm, tr i gian tù binh... Ngay nh ng ngày đ u tiên vào tù, chú đã nghĩ đ n chuy n vư t ng c, tr v chi n khu. Nhưng b n gi c canh gác h t s c nghiêm ng t, nên m y tháng đ u chú

không có th i cơ.

N a tháng g n đây, b n gi c ch n m t toán ba ch c tù binh kh e m nh đi làm c -vê m t kho đ n g n đ n Hi n Sĩ. Bi t chú trư c đây là h c sinh “đơdem-an-nê” “lít-xê” Kh i nh, b n gi c b t chú đi làm thông ngôn vì t i gi c b o v kho đ n toàn lính Âu-Phi. Chú thông ngôn khá gi i và t ra chăm ch , nên d n d n b n gi c tin c y chú. Chú nh n đ nh đây là th i cơ t t nh t đ tr n tù. Chú bí m t bàn v i anh L m - m t tù binh trư c kia là ti u đ i trư ng du kích xã. Anh L m r t thông th o đư ng sá vùng này, tính tình l i kín đáo, gan d . Hai ngư i đã th ng nh t k ho ch và ngày vư t tù. Bu i chi u hôm đó, h t gi làm c -vê, b n gi c ch tù binh t kho đ n v nhà

lao, trên hai chi c ô tô G.M.C. Lúc lên d c, xe ch y hơi ch m l i, chú ra ám hi u cho anh L m. C hai l p t c v t xu ng ô tô. Riêng chú đã nhanh tay gi t luôn kh u ti u liên “mát” c a th ng lính Tây đen ng i c nh chú đang còn m i châm thu c hút. Hai ngư i ch y băng qua dãy đ i th p c nh đư ng s M t. B n gi c d ng xe l i, b n đu i theo như tư i đ n. Nhưng c hai đã may m n tr n thoát, ch y v đ n xã c a anh L m. N a đêm hôm đó anh L m đưa đư ng cho chú lên chi n khu”.

L i k c a Kim hoàn. toàn kh p v i l i khai c a anh L m (cũng đư c gi l i chi n khu đ th m tra). Phòng Quân báo Trung đoàn và cơ quan b o v chi n khu trong tu n đó cũng nh n đư c báo cáo c a cơ s vùng hai ngư i tr n tù, tư ng thu t l i s vi c đúng như v y.

Ban ch huy trung đoàn thông báo v i các đơn v s vi c m t đ i viên Thi u niên Trinh sát là Lê Kim, trong t quân báo đư c c v ho t đ ng t i thành ph , ph i h p v i tr n đánh đ n H Thành, đã b gi c b t. M c d u b b n m t thám gi c trá t n r t dã man, nhưng em đã gi đúng l i th th năm trong mư i l i th danh d c a V Qu c oàn: “Dù b c c hình tàn kh c đ n 325

th nào quy t không bao gi ph n b i xưng khai”. Sau đó em đã dũng c m, mưu trí, cùng v i m t chi n sĩ du kích trong đ i tù gi c b t đi làm c -vê, m o hi m vư t tù tr v chi n khu.

ng th i em Lê Kim còn cư p đư c m t khâu

ti u liên “mát” c a tên gi c canh gác tù. Ban ch huy trung đoàn đã c p b ng khen thư ng em Lê Kim và đ ngh c p trên t ng thư ng huân chương chi n sĩ h ng Ba.

Kim-đi u ch c lát đã tr thành m t nhân v t đư c nhi u ngư i trong chi n khu bi t ti ng.

Tu n sau, Lê Kim đư c Ban Tham mưu trung đoàn cho tr v công tác t i đ i Thi u niên Trinh sát.

khen thư ng tinh th n và công lao c a Kim, trung

đoàn quy t đ nh th i gian chú b tù đư c coi là th i gian t i ngũ. M t đ ng chí

phòng chính tr trung đoàn đã vi t m t bài tư ng thu t r t sinh đ ng, h p d n v thành tích c a em Lê Kim, đăng trên báo “Gi t gi c”.

15

Hôm sau Kim-đi u tr v đ i, các đ i viên khác đã phân tán h t v đ ng b ng bám đ ch. l i đ i ch còn có M ng.

i trư ng giao cho Kim gi chân thư ký

đ i. Công vi c ch ng có gì nhi u. Th nh tho ng chú đ c nh ng báo cáo c a các t dư i đ ng b ng g i lên t p h p tình hình và vi t thành báo cáo g i Ban tham mưu trung đoàn. Có trình đ văn hóa l i thông minh, nhanh nh n, Kim làm công tác thư ký đ i khá gi i. M y l n chú đư c đ i trư ng bi u dương. D o này Kim và M ng đã tr thành m t đôi b n khá thân. Trư c đây hai đ a tuy cùng m t t nhưng không chơi thân v i nhau. Hay nói đúng hơn, Kim không thèm thân v i M ng.

Trong đ i, Kim ch chơi thân v i nh ng b n đư c h c hành như nó, ho c m t mũi sáng s a, xinh trai. Nh ng đ a như Hòa-đen, M ng, T , B ng-da-r n... ngoài mi ng Kim c u c u t t , nhưng trong b ng v n có ý coi khinh. “M y đ a n còn thua c th ng R m, đ y t nhà mình!”. Kim thư ng ng m nghía m t s b n trong đ i mà nghĩ v y.

B ng-da-r n là chú bé t ng tr i. Cu c s ng v t l n đ ki m s ng t t m bé

đã cho em c p m t xét đoán ngư i khá tinh.

Em đ c ch còn b p bõm nhưng l i đ c r t nhanh nh ng ý nghĩ dù đã đư c che gi u kín đáo c a nh ng ngư i ch ng quanh. Em đánh hơi r t thính s khác ý, s gi d i và c lòng chân th t v ng v nh ng ngư i em ti p xúc. H i Hu , m i v đ i đư c ha hôm, th y Kim anh anh em em v i đ i trư ng và v i các anh l n khác gi ng ng t như mía lùi, B ng đã nói riêng v i Hòađen: “Th ng n d trư c m t nhưng tr c c sau lưng đó mi ơi! Lo i con nhà

nghèo như mi v i tao đây cùng đ i v i nhau thì h n ph i c u c u t t r a, ch ch khác , h n ch ê m t ti ng r i ng c tay g i t i mình như g i đày t nhà h n!”. Hòa-đen có v không tin: “Làm chi đ n n i”. B ng cau m t, xùy m t ti ng: “Nh ng đ a như h n, tau còn l chi!”.

Trong đ i, b n nào g i B ng là B ng-da-r n cũng đư c, riêng Kim g i, là

B ng s ng s ngay: “

ngh anh Kim kêu tên tui cho t t ! Kêu da r n, da

trăn là không xong v i tui mô!”.

Lư m k v i B ng h i làm liên l c trung đoàn b đ n Mang Cá, Kim có c m t tá anh nuôi, ch nuôi, h u h t là các anh ch y tá, c u thương b nh vi n trunng đoàn. Và hai ông anh nuôi thân thi t nh t c a Kim là Nguy n Tri và Lê

326

Thành. C hai th ng này mưu mô ăn c p g o c a V Qu c oàn, b b t t ng vô c i h ì th t. B ng nói: “Anh mô em n y!”.

Cái bu i chi u M ng ch y v báo tin v i đ i: Kim vư t tù, cư p súng gi c, ch y lên chi n khu, B ng cũng ch y theo các b n ra tr m gác. Nhưng em không v v p đón Kim như nhi u b n khác. Em đ ng vòng ngoài l ng l nhìn Kim. Trên đư ng tr v , B ng nói v i Tư-dát: “H n tù mà coi b béo t t đã g m!”. B ng nh đ n nh ng ngư i tù b n Tây đưa đ n làm c -vê

m y v trí mà em làm nhi m v bám đ ch; anh mô anh n y ch còn da b c xương, b t i lính Tây đánh đ p su t ngày b ng báng súng, roi c c bò. Tư-dát nghe gi ng m a mai c a B ng, li n bênh: “H n k : may còn s ng đư c tr v v i chi n khu là nh có gia đình đ n thăm nuôi thư ng xuyên”. B ng bĩu môi:

“Chưa ch ng vô đó h n nh n vài th ng Tây, th ng B o V quân làm anh nuôi cũng nên!”. Tư-dát khen chuy n Kim vư t tù mà còn cư p đư c súng c a gi c: “H n cũng gan cóc tía đó ch mi?”. B ng nhăn m t: “Chó ngáp ph i ru i ch gan c t chi h n! H i m t tr n Hu m y l n đi trinh sát, liên l c cùng v i h n, tau còn l chi!”.

M ng tr nên thân thi t v i Kim, trư c h t là vì em ph c, em hãnh di n v i chi n công c a b n. Ch y liên l c vào các Xê-ca M ng đ n đâu cũng khoe: “

đ i em có anh Kim, đư c c v dư i Hu r i truy n đơn, đánh đ n H Thành, b Tây b t đ p g n ch t. R a mà anh l p m o v t kh i ô tô lúc đang ch y, gi t luôn c kh u súng th ng Tây gác tù, ch y lên chi n khu”.

- “Ui chao, anh n gan chi mà gan đã g m!” - M ng còn h ng chí khoe thêm

- “B a đó, tui bi t anh Kim v đ u tiên? Tui ch y m t m ch v đ i báo tin các b n m i bi t ch y ra đón đó ch !”.

Nh ng lúc r nh vi c, Kim đi d o chơi vùng Ti n chi n khu M ng đ u đi theo, như bóng v i hình. Em mư n đư c lây cái danh ti ng c a Kim “Ban ch huy trung đoàn khen thư ng và đ ngh lên c p trên t ng thư ng huân chương”. Kim l i thư ng r M ng vào các quán ăn mà trư c đây g n như M ng không khi nào bén m ng đ n, vì em không có ti n. Kim thư ng cho M ng ăn th xăng, khi bánh b t l c, khi chè đ u đen, khi bún bò... ư c b n cho ăn no nê, M ng thích l m nhưng cũng tò mò h i: “ tù mà răng anh có nhi u ti n r a?”. Kim nói: “Trư c ngày đ nh tr n tù, tau báo cho m tau bi t. M tau đ n ch tau làm c -vê, nhét vô túi tau c m t c c ti n: Cho con đ lúc lên Chi n khu mà ăn u ng b i dư ng cho l i”. Hôm đ u tiên, Kim d t M ng vô

quán m Tào, nói :

- Mi thích ăn chi thì ăn đi.

M ng thi t thà :

- Tui thích ăn chè.

Chè ch có đư ng v i g o đ p thêm tí g ng. Kim không th nu t trôi n a chén. M ng ăn luôn hai chén mà coi b còn thàm thèm. Kim mua thêm chén n a đưa cho M ng, h i :

- Mi không đư c ăn chè khi mô à?

- Tui làm chi có ti n mà ăn? Các c u tê dư c v đ ng b ng bám đ ch, hay đư c các m , các ch dư i đó cho ăn đ th ngon. Tui trên ni, c m y tháng cũng ch ng đư c mi ng chè. - M ng thành th t tr l i - M i l n qua quán ni, ng i th y mùi chè tui r u nư c mi ng c c!

Khi đã thân thi t v i Kim hơn, M ng l y s ti n mư i đ ng mà Trung đoàn trư ng thư ng cho em, gi u trên mái lán, đưa ra khoe : 327

Tui cũng có ti n đây ch anh tư ng!

- mô mà mi có đó?

Trung đoàn trư ng thư ng cho tui vì tui ch đư c ch đ t đài quan sát ngon lành, Xê-ca B y. Nhưng thèm chè r u nư c mi ng tui cũng không đem mua ăn. Tui mu n c t đ dành, khi mô Hu gi i phóng, tui đem v bi u m tui, nói v i m : “C a Trung đoàn trư ng thư ng cho con đó m n ”.

- Mi thu c h t đ a hình c chi n khu hay răng mà ch đư c ch đ t đài quan sát ngon lành r a?

- Thu c làu làu như thu c bài “Bao chi n sĩ anh hùng?” - M ng nói không gi u đư c v t đ c. - Tui thu c c đư ng th ng l n đư ng t t. T Xê-ca M t đ n Xê-ca B y, cơ quan mô, đơn v mô đóng ch mô, tui ngó vô b n đ , tui ch đúng ph p ph p. B a đó tui ngó vô b n đ mà ch đúng ch đ t đài quan sát Trung đoàn trư ng m i thư ng đó ch !

- R a thì mi gi i thi t! - Kim khen, m t chăm chăm nhìn M ng, nói ti p sau m t lát nghĩ ng i. - Tao mà ngó vô b n đ cũng như anh mù ch ngó vô t báo... Nhưng mi h c cách răng mà coi đư c b n đ ?

- Nh tui mê coi b n đ nên tui m i th o. M i l n tui đi vô liên l c ch ban H a đ , tui đ ng coi các anh h a đ a đ c bu i không chán m t. i trư ng

cũng có t m đ a đ chi n khu mình như c a Trung đoàn trư ng, th nh tho ng anh cũng cho tui coi. Tui ch ch mô trúng ch đó, đ i trư ng khen tui: “Em đ c b n đ th o ch ng kém chi tham mưu trư ng trung đoàn. Em g ng h c vài năm n a, anh s đ ngh v i Trung đoàn trư ng cho em v công tác ban H a đ trung đoàn”.

Kim cư i b l :

- Ch c là mi nói tr ng chơi đ lòe tao? Ch mi th l y cái b n đ c a đ i trư ng ra đây ch cho tao coi t n m t, tao m i tin!

- Tui không nói tr ng! Nhưng t m đ a đ đó là t i m t, t ý l y coi có mà

ch t! Khi mô đ i trư ng cho coi m i đư c coi!

Nh ng chuy n huyên thuyên, ngây thơ, th t thà và có đôi chút khoe khoang ki u con nít c a M ng l i làm cho Kim đ c bi t quan tâm. Nó thư ng làm như

vô tình, h i đi h i l i M ng không chán, và l n nào M ng cũng hào h ng k l i đúng như l n trư c k . M ng không h m t thoáng th c m c t i sao anh Kim l i hay h i chuy n v cái tài đ c b n đ c a em, và nh t là v t m b n đ t i m t mà đ i trư ng c t k trong xà c t, đi mô cũng mang theo. M ng còn cho Kim bi t t m b n đ t i m t là t m b n đ b phòng chi n khu. N u M ng có c p m t tinh đ i như B ng-da-r n, có th em s tránh kh i nh ng tai h a bi th m s đư c k trong nh ng chương cu i c a cu n sách này. Và cũng có th em s tr thành m t cán b quân đ i t t, có v , con, gia đình, đư c hư ng th nh ng quy n l i, nh ng tiêu chu n, mà m t chi n sĩ

như em ch c ph i đư c hư ng. Nhưng em ngây thơ quá, trong s ch quá. Em không hi u và cũng không tin, trong cu c s ng mà em đang s ng y n còn t n t i cái ác, cái x u xa ph n tr c, nh ng âm mưu l c l a... nên em đã ph i vĩnh vi n s ng mãi cái tu i mư i ba.

16

Trên th gi i ngư i ta đã vi t và k nhi u v nh ng tính cách g n như khó tin c a nh ng ngư i lái buôn ngư i Do Thái trư c đây. Các lái buôn ngư i Do 328

Thái đ y nh ng xe hàng hoá, th c ph m l ng nh ng bám theo nh ng đoàn quân ra t n nơi tr n m c, xông pha gi a ch n tên bay đ n l c, đ buôn bán, đ i chác. H bán hàng, chào m i khách hàng v i quân sĩ c a c hai phe đ i đ ch, gi a nh ng phút t m ng ng gi a hai tr n đánh. Gi a chi n trư ng ng n ngang xác ch t, h v n buôn, v n bán, v n kỳ kèo b t m t thêm hai, v n ri t róng bóp n n khách hàng t ng đ ng xu m t, như gi a ch th i bình. Nhưng nh ng ai đã đư c tham gia cu c kháng chi n ch ng Pháp chi n trư ng Bình Tr Thiên, đư c ch ng k n c nh đ i ngũ con buôn đi l i buôn bán t vùng đ ch t m chi m lên chi n khu, t chi n khu v vùng đ ch t m chi m, h s nh n r ng đ i ngũ con buôn này không m t chút kém c nh các lái buôn ngư i Do Thái.

i ngũ con buôn lên v chi n khu h u h t là ph n .

Chi n khu càng m r ng, phát tri n, đ i ngũ này càng đông đ o. H mua hàng hoá, nhu y u ph m t vùng đ ch t m chi m đưa lên bán cho b đ i, cán b chi n khu. Và h mua các hàng lâm s n c a đ ng bào đ a phương đưa v bán vùng đ ch t m chi m.

T đ ng b ng lên chi n khu, trong đêm t i, h ph i vư t qua c m t h th ng đ n b t dày đ c, vư t qua các khu vành đai tr ng, vư t qua đư ng qu c l đư ng s t mà không đêm nào v ng các gi c ph c kích. H ph i men theo nh ng l i mòn v t qua nh ng l p l p đ i tr c, đ i c tranh có r n r t, thú d , l i qua hàng ch c con su i c n, su i sâu... H vư t qua không ph i như nh ng ngư i lính, ch m t ru t tư ng g o ngang lưng, m t kh u súng ho c m t qu l u đ n trong tay.

H ph i vư t qua v i gánh hàng hóa n ng trĩu trên vai. ki m đư c đ ng

ti n lãi, nh ng ph n bình thư ng y đã tr nên gan góc, li u m ng hơn c nh ng ngư i lính gan góc, li u m ng nh t. Lúc ph i l i qua nh ng con su i sâu đ n b ng, đ n ng c, h không chút e th n, c i tru ng, qu n đ i lên đ u đ kh i ư t. Không m y đêm h không ch m trán nh ng gi c ph c kích. Nhi u o, nhi u ch đã ngã xu ng trong ch p l a đ n phơi xác d c các l i mòn. Hàng hóa lăn lóc trong các vũng máu.

B n gi c đánh hơi th y ti n b c, hàng hóa ngày m t nhi u trên đư ng lên v chi n khu, chúng càng tăng cư ng các tr n ph c kích đ cư p đo t. Nhi u l n chúng đ cho cán b , b đ i l t qua ph c kích và ch cho đ n lúc các toán con buôn xu t hi n m i n súng. “B n ch t Vi t Minh thì ch ki m chác đư c gh ru i v i r n!”. B n đ ch thư ng kháo nhau như v y. Vi c buôn bán v i chi n khu ngày càng tr nên nguy hi m, kh c li t, nhưng đ i ngũ con buôn v n không ng ng đông đúc thêm.

“T i h n b n ch t, b thương lăn ngã ra r a mà các o, các ch không th t kinh à?”. Cán b , b đ i h i h như v y. Các ch , các o cư i rúc rích tr l i: “Ch em tui mà nghe nói dư i âm ph buôn bán đư c thì ch em tui cũng mò

xu ng buôn bán, n a là lên v chi n khu!”.

R i c đ ch và ta đ u l i d ng cái máu mê buôn bán c a h đ ph c v cho nh ng yêu c u v quân s , chính tr . Bên ta đ t mua, nh ng hàng hóa c n thi t cho kháng chi n như thu c men, bông băng máy ch , m c in, gi y, pin đèn đ b n ba-dô-ka... Còn b n đ ch thì b t h ph i cung c p tin t c, tình hình chi n khu, b đ i... Chúng cài vào đ i ngũ này nh ng nhân viên tình báo, ch đi m nhà ngh . M t s con buôn t ch tham l i lãi đã tr thành tay sai gi c, làm gián đi p, tình báo.

329

Vi c ch ng gián đi p, tay sai gi c trong đ i ngũ con buôn tr thành m t v n đ nghiêm tr ng, quy t li t c a chi n khu ngày đó.

17

Lê Kim, bi t danh là Kim-đi u, đ i viên đ i Thi u niên Trinh sát c a trung đoàn 101, trong danh sách đi p viên c a S M t thám Phòng Nhì Pháp, có

m t danh là “M.13”. M.13 đư c b trí tung lên chi n khu Hòa M - chi n khu đ u não c a kháng chi n Th a Thiên - v i nhi m v đ c bi t là ch p nh, đánh c p b n đ b phòng chi n khu: ó là m t trong nh ng nhi m v kh n c p nh t c a k ho ch t n công tiêu di t chi n khu c a gi c. “M.13” trong th i gian ho t đ ng s đư c s h tr , h p tác và liên l c v i hai đi p viên khác: “B.15”, m t cô gái hăm m t tu i, chuyên buôn bán hàng l u quan tr ng cho chi n khu, có chân trong t ch c kinh tài c a kháng chi n t nh, và

“H.21”, m t ngư i đàn ông tr c ba lăm tu i trong vai nông dân đ ng b ng lên chi n khu, tìm mua mây, giang v làm nhà.

Kim-đi u chi n khu th m thoát đã g n đư c hai tháng. H n đã ba l n b t liên l c v i “B.15”, và g i báo cáo v S Phòng Nhì Pháp, tình hình ti n tri n c a k ho ch “F.20” (k ho ch đánh c p b n đ b phòng chi n khu). H n cũng nh n đư c l i khen và ch th c a c p trên, c n ph i ti n hành th t g p k ho ch “F.20”. Cách đây mư i ngày h n nh n đư c hàng đ c bi t ph c v k ho ch, do “B.15” chuy n giao: m t máy nh tình báo lo i hi n đ i nh t, súng l c, đ n và ti n. Nh ng th này, Kim-đi u đ ng trong m t túi ch t d o, và chôn gi u c nh cái h ti u c a đ i, cách lán ch ng trăm mét. Cái h xí này các em đào ch đ v y, ít khi dùng đ n. “Nh t lá me nhì khe nư c ch y”, cái thú đi v sinh vùng đ i núi sông su i này đư c các em t ng k t thành v n vè như v y. Cây me d i có hoa tím, m c b t ngàn trên các ng n đ i tr n vùng Ti n chi n khu. Lá me dày và m n như nhung the, lo i gi y v sinh thiên nhiên tuy t v i. Còn gì thích thú hơn, ng i m t mình trên đ nh đ i l ng gió, xung quanh hoa me n tím ng t, các cành cây như nh ng cánh tay chìa ra cho b n nh ng t gi y v sinh xanh m n như nhung the! Và

cũng thích thú không kém khi ng i d ng chân “trút b u tâm s ” gi a hai t ng đ s ch bóng và m ư t, bên dư i là dòng nư c trong như l c loang loáng, rì

rào, hai bên là vách núi hoang v ng vang v ng ti ng vư n hót chim kêu... Kim-đi u đã ch n đư c ch gi u “hàng” v a kín đáo, v a thu n ti n, c n lúc nào có th l y ngay lúc đó.

ng th i l i tránh đư c nh ng c p m t tò mò

c a nh ng ngư i ch m trán b t ng .

C đ i Kim-đi u g m s nh t là B ng -da-r n, còn g m s hơn c đ i trư ng. M i l n nó b t ng ch m ph i cái trán th p ch n ch n, hai má s n sùi nh ng v t đen như v y r n, c p m t húp v i tia nhìn ch m ch p c a B ng, không hi u sao Kim-đi u c th y gai ngư i và l nh d c xương s ng. Nó có c m giác tia m t B ng c dính ch t vào ngư i nó, bám theo t ng c ch , l i nói. Và s đ n m t lúc nào đó, B ng s b t ng ch vào m t nó, hét tư ng lên: “Mi là

th ng Vi t gian!”. Kim-đi u c m th y m ng r th t s là B ng ít khi có m t chi n khu.

Chi u hôm qua, lúc ng i ăn cơm, đ i trư ng nói v i Kim-đi u và M ng:

“Trong kho ng m t tu n n a, c đ i s rút h t v chi n khu. Công vi c bám đ ch n ng nh c đ ng b ng s giao l i cho các anh l n. Anh v a nh n đư c 330

ch th c a Ban tham mưu trung đoàn sáng nay”.

- R a b n em thì làm chi? - M ng h i.

- Các em s thay nhau làm vi c t i các đài quan sát c a chi n khu. Thì gi còn l i s t p trung h c văn hóa đ chu n b đ u năm sau ra khu B n vào trư ng Thi u sinh quân c a B Tư l nh quân khu B n.

i trư ng nói thêm :

- Chính y trung đoàn đã quy t đ nh rút anh Thu t phòng Chính tr , trư c đây đ tú tài Tây, v đ i d y văn hóa cho các em. Tu n sau đ i mình tha h vui!

Tin c a đ i trư ng cho bi t làm Kim vô cùng lo ng, ho ng s b n ch n. N u đ i t p trung v đông đ , công vi c c a nó s tr nên khó khăn nguy hi m g p trăm l n. Nó có th b b i l b t ng trư c m y ch c c p m t c a b n tr thư ng xuyên nhìn ngó nó... Cách đây n a tháng, Lê Mãi, m t đi p viên l i h i c a ty An ninh, đã b cơ quan b o v chi n khu theo dõi phát hi n. Lê Mãi b tòa án quân s t nh tuyên án t hình và x b n t i ch . N i nguy hi m thư ng tr c c a ngh gián đi p làm cho Kim-đi u m i l n nghĩ

đ n đ u toát m hôi h t. Nó t tr n an: Nhưng tuy v y t t c nh ng nguy hi m y v n còn xa, còn có th thoát kh i nh vào tài trí, s bình tĩnh và gan d c a mình. Trong khi đó nh ng đi u h a h n vô cùng h p d n c a S M t thám Phòng Nhì Pháp l i ngay trư c m t, coi như g n c m ch c trong tay. Trư c hôm b trí đ nó nh y lên chi n khu, chính tên quan ba Sô-lê đã g i nó

đ n g p, và nói: “Tên bé con ngu ng c, c ng đ u Tr n Lư m, b n c a em, chúng tôi đã b n ch t trong m t v h n mưu tính vư t tù m i g n đây. Còn em là m t chú bé thông minh, khôn ngoan, nên em đã s ng và s s ng h t s c sung sư ng trong tương lai. Sau khi em hoàn thành k ho ch “F. 20”, em s đư c rút kh i chi n khu, s đư c chúng tôi thư ng nhi u ti n. Và sau đó

chúng tôi s g i em sang Pháp ho c sang M theo h c t i m t trư ng tình báo vào lo i l n nh t. Nư c Pháp c n đào t o nhi u nhân tài cho Vi t Nam”. Sau hai đêm tr n tr c, th c tr ng đêm trên cái s p n a tr n tr i l nh l o, c nh th ng M ng gh l đ y ngư i, tanh tư i như cá ch t, Kim-đi u suy đi tính l i và quy t đ nh ph i hành đ ng th t g p trư c ngày c đ i v t p trung. Nhưng còn m t đi u tr ng i làm cho nó do d , chưa th quy t đ nh d t khoát s hành đ ng vào ngày gi nào. Nó chưa b t đư c liên l c v i đi p viên “H.21”. Theo ch th c a c p trên tr c ti p, “H.21” s lên ti p tay cho nó

trong vi c chuy n t m b n đ ch p nh đư c ra kh i chi n khu. Theo ám hi u đư c quy đ nh t trư c, “H.21”, ngư i đàn ông đóng vai nông dân đ ng b ng tìm lên Hòa M mua mây giang v d ng l i nhà b gi c đ t, s m c áo bà ba v i đà, vai áo bên trái vá m t mi ng v i đen, m t khăn bông cáu b n v t vai ph i, qu n x n cao quá g i, ng trái x n cao hơn ng ph i, vai vác cái đòn có treo m t cu n dây mây. Cho đ n hôm nay, đã quá m t m t ngày th i h n “H.21” ph i có m t chi n khu theo như quy đ nh. Hai hôm nay, ngày nào Kim-đi u cũng thơ th n đi ì i trên con đư ng xuyên qua làng Hòa M Ti n chi n khu, hong hóng ch ngư i đàn ông m c áo đà, vác đòn xóc có treo cu n dây mây...

18

331

B ng-da-r n c m cúi m i mi t đi trên con đư ng quanh co, khúc khu u t đ ng b ng lên chi n khu. Em đ i cái nón lá rách tưa, khoác áo tơi lá cũ, m c d u tr i không mưa.

C p chân tr n săn ch c, đen đúa, n i đ y v y đen đen như v y r n, bê b t bùn đ t, bư c t ng bư c ng n và nhanh. Em đã đi su t b n ti ng đ ng h , ch d ng l i ng i ngh hai l n, m i l n kho ng mươi phút. Em đang có vi c r t g p, c n lên chi n khu báo cáo. êm qua b n gi c t p trung quân và xe pháo khá đông m y v trí d c đư ng qu c l trong đ a bàn mà t bám đ ch c a em ph trách. Em là t trư ng, hai t viên là Võ Trà và Hi n. B n đ ch m i l n t p trung quân và xe pháo là đ chu n b càn quét m t vùng nào đó. Nhưng còn quan tr ng hơn là chúng có th chu n b đ t n công chi n khu.

T v trí bám đ ch lên đ n chi n khu ph i đi m t hơn m t bu i đư ng. Hi n đòi đi thay em, nhưng em đã đ i nón, khoác tơi, tay c m cây roi tre, nói :

- Hai gót chân mi n t n như c s n mì r a, mi đi lên th u côi đó thì mi què

m t. Hai đ a bay l i nh bám sát t i h n nghe? N u th y t i nó còn ti p t c t p trung thêm quân, xe pháo, thì m t đ a l i, m t đ a lên báo cáo ti p nghe!

i đư c g n hai ti ng đ ng h , B ng th y b ng đói c n cào. T sáng t i gi , em chưa có mi ng gì vào b ng. Mà em là đ a x u máu đói, h đói là xây x m m t mày. Và ác cái là m i l n lên cơn đói, là em ng i th y mùi bánh mì nóng, nư c mi ng c t a ra đ y m m, nh không k p. Và cơn đói l i càng hânh h em kh s hơn. Em n i c c, ch i: “T cha h n! Bi t ri h i đó mình đ ng làm ngh bán bánh mì, mà làm quách ngh c t c ng a cho r i!”. Nhưng bây gi mà h i ti c v ngh nghi p thì đã mu n. Em có c m giác cái mùi bánh mì nóng giòn thơm ph c v n ng m t xó nào đó trong hai l mũi h ch c a em. Và ch ch lúc lên cơn đói là nó th c d y, hành h em cho bõ ghét.

Ngang qua m t ru ng khoai lang t t um, em d ng l i. Ngó trư c ngó sau không th y ai, em li n nh y đ i xu ng, dùng hai tay b i tr m m t b i khoai. Em b t c ph i s ch đ t, nhét đ y hai b c qu n. V a ph i đ t nh ng c khoai nâu bóng, em v a l m b m nói: “Không đư c l y c a đ ng bào t cây kim s i ch . Nhưng tui có l y kim ch mô, tui ch l y m y c khoai s ng ăn cho đ đói mà đi cho t i chi n khu thôi.

ng bào đ ng ch i tui mà t i”. R i em

nhe răng cư i ch a th n v i v ng khoai.

V a đi em v a c p khoai s ng, nhai rau ráu. Cơn đói d u d n, s c l c tr l i, em s i bư c nhanh hơn. Còn cách chi n khu ch ng vài cây s , em ch t nghe có ti ng g i ơi i sau lưng :

- Chú em ơi, chú em! Cho tui h i nh m t chút!

Em quay l i th y m t ngư i đàn ông t con đư ng ki t bên trái đi ra. Ngư i đàn ông đ i nón, m c áo v i đà, qu n x n đ n b p v , vai vác đòn xóc, m t đ u đòn xóc l ng l ng m t cu n dây mây...

B ng đ ng im l ng, ch m ch m nhìn ngư ì đàn ông, trán cau l i. Ngư i đàn ông s i chân bư c t i g n, h i gi ng có chút n nh n t :

- Ch chú em có bi t đư ng lên Hòa M không? Chú em ch giúp cho tui v i. Tui lên đ n đây thì b l c. Chú em có hút thu c không? Tui có thu c lá Phong Lai đây...

- Anh lên đó có vi c chi? - B ng h i, m t không r i khuôn m t ngư i đàn ông. 332

- Tui lên mua ít mây v làm l i cái nhà. Nghe nói trên đó l y đư c nhi u mây song l m, mà toàn lo i mây thi t t t... R a chú em đi mô đó?

- Tui đi tìm trâu l c...

- Chú em có bi t đư ng lên trên đó không?

- Cũng hơi bi t bi t. - B ng tr l i l p l ng.

Tui cũng đã lên trên đó hai l n, nhưng toàn đi đêm, nên không nh đư c đư ng. Tui gánh đ ti p t cho các eng “trên n ”?

- Anh xã mô dư i đó mà tìm th u Hòa M mua mây?

- Tui Phong Th nh... Chú em có bi t xã tui không?

- Cũng hơi bi t bi t...

B n con m t b t ng ch m nhau. Và ngư i đàn ông như không ch u n i tia nhìn ch m ch m c a B ng, ph i c p v i m t xu ng, nhìn tránh ch khác. Anh ta móc túi áo, l y ra hai lá thu c nâu s m, b t nh , dùng m t m nh lá thu c qu n thành đi u sâu kèm to b ng ngón cái. Y l i móc túi áo l y ra hai lá

thu c đưa cho B ng.

- Chú em hút đi u chơi? Thu c lá tui cháy đư m mà tàn tr ng l m.

- Tui con nít làm chi bi t hút thu c!

- R a mà làng tui, con nít còn nh hơn chú, đ a mô cũng hút.

- Tui cũng đ nh đi lên phía Hòa M tìm trâu l c. Anh có đi tui ch đư ng giúp...

- R a thì may cho tui quá!

B ng đi trư c, ngư i đàn ông theo sau, B ng c m cúi bư c, b t ch t h i, đ u không quay l i :

- Xã Phong Th nh, anh p mô r a?

- Tui p b n. Cái p g n k tr ng cát đó. T cha ba th ng Tây! T i h n đ t nhà tui ri là l n th ba. Mà mây giang dư i tui đ t hơn vàng.

- Anh tên chi r a hè?

- Tui là Hoành, chú em có d p v xã tui h i Hoành du kích ai cũng bi t. Ghé

vô tui chơi cho bi t nhà.

B ng c m cúi, im l ng bư c. i đư c m t quãng khá xa, B ng l i h i như đ

cho có chuy n :

- dư i đó anh có bi t quán bánh canh m Ru i không?

- Quán bánh canh p m t ch chi? Sáng ni trư c khi lên đây, tui cũng t t vô

m làm hai tô. Chà, bánh canh m ngon thi t?...

- m... Cái c u kh b c ngang qua con hói trư c m t nhà m , d o nó b gãy, không bi t đã làm l i chưa hè?

- S a l i r i. B c thêm m y cây cau ch d đi l m... Chú em có bi t trên Hòa M nhà bà con mô l y đư c nhi u mây t t không? Chú em ch giúp, tui mà

mua đư c, xin bi u chú em vài ch c b c, ăn bánh canh chơi...

- Cũng có bi t m t hai nhà, r i tui ch giúp eng ch ti n b c chi... B ng d n th ng ngư i đàn ông đi mua mây vào tr m gác Ti n tiêu chi n khu. Tr m gác có m t t b n chi n sĩ. C b n anh B ng đ u quen bi t. Lúc B ng vào ba anh đang dư i b p lúi húi s a so n b a cơm chi u - nói cho đúng hơn là b a s n chi u. M t anh tr c ng i trên cái gh làm b ng khúc cây s n sùi, gác ngang trên b chân gh cành cây bu c chéo, đóng xu ng đ t. Kh u ti u liên cũ k , gác ngang trên đùi anh. M t tay anh c m cái nhíp làm b ng v đ n, s s c m nh râu.

- Nhà m y anh ni chuyên bán mây, toàn lo i t t, mua bao nhiêu cũng có. - B ng quay l i nói v i ngư i đàn ông đang vác đòn xóc đ ng kh ng trư c c ng 333

tr m gác.

- Chào các eng!

- Chào anh. - Anh lính gác b nhíp vào túi áo, nhìn ngư i đàn ông r i nhìn B ng.

B ng ngo c tay, g i :

- Vô đây đã! Vô đây đã!

Ngư i đàn ông ng p ng ng m t chút r i bư c vào sân, hai đ u g i run run... B ng b nón tơi xuơng đ t, bư c l i cho d nh đòn xóc trên vai ngư i đàn ông. Em đ r t nhanh làm anh ta không k p gi l i r i đem d ng cái đòn xóc m t góc lán. Em nhìn hai đ u nh n đòn xóc nói l p l ng :

- Cái đòn xóc m i toanh mà nh n đã g m, ch c đ o r i còn đem hui l a. Khi c n đ p l n, l i h i không thua chi cây mác lào?

Ngư i đàn ông t nhiên rùng mình, và đ che gi u n i lo s , anh ta moi trong túi áo ra m t cu n thu c lá ng n, m i chào xun xoe :

- M i eng hút đi u thu c chơi. Thu c Phong Lai cháy đư m mà tàn tr ng... Anh lính gác h i B ng :

- Anh ta mô lên r a? Em đưa vô đây có vi c chi?

B ng ngo nh m t l i, ch vào m t ngư i đàn ông, tr ng m t nói :

- Th ng cha ni là Vi t gian mò lên dò xét chi n khu? Các anh trói l i cho tui r i gi i vô công an chi n khu xét.

- Chú ăn nói chi mà hàm h r a? - Ngư i đàn ông ho ng h t kêu lên. - Tui là

du kích dư i xã Phong Th nh lên tìm mua mây làm l i cái nhà b Tây m i đ t. Tui m i mua đư c m t cu n dư i

t

, đ nh h i đư ng lên trên ni tìm mua

thêm m y cu n n a...

B ng bĩu môi, gi ng h m h m :

- Du kích c t chi mi! Mi tư ng l a đư c tau như l a con nít à? Mi khai là ngư i xã Phong Th nh, nhưng h i chi cũng nói tr t l t! Xã Phong Th nh làm chi có

quán bánh canh m Ru i? Quán m Ru i bên xã Phong Nhiêu tê! Làm chi có

c u kh b c qua trư c quán? Tau h i l a mi r a mà mi dám nói c u s a l i r i l i b c thêm cây cau d đi l m...

Anh t trư ng và hai anh trong t đang bóc s n đ lu c phía sau b p, b dao ch y ra, đ ng vây l y ngư i đàn ông.

Ngư i đàn ông tái m t l p b p nói :

- Tui có c gi y ch ng nh n c a y ban xã c p đây ch ... Y móc túi áo trên l y ra m t gi p g p làm tư, đưa cho anh t trư ng. Anh t trư ng đ c :

“Gi y ch ng nh n - H và tên: Nguy n Văn Hoành - là du kích xã - p B n, Xã Phong Th nh. y ban hành chánh kháng chi n xã. Ch t ch - ký thay Phó

ch t ch”.

Bên dư i cái d u y ban xã, hình ch nh t, m c đen. Nét ch con d u rõ và

s c.

B ng-da-r n cũng ngh n c xem gi y, nhưng xem con d u đóng bên dư i là

chính. Các anh chưa ai có ý ki n gì, B ng lên ti ng :

- Gi y b c C H t i h n còn làm gi đ p hơn, hu ng h th con d u ni! Các anh c trói h n l i cho em.

em vô Xê-ca M t báo cáo v i các anh ban

Quân báo Trung đoàn. Các anh s ra xét th t gi m i đư c. Anh t trư ng nhìn ngư i đàn ông, đ u kh g t g t, r i nói :

- Anh ch u khó đ tui trói l i. N u c p trên xét đúng anh là ngư i đi mua mây 334

thì t i tui th ra...

Ngư i đàn ông m t mày nhăn nhó, gi ng k l thi t thà :

- Cái thân tui răng mà kh ri không bi t! Sáng ni v a ra ngõ v p luôn con r n bò qua đư ng, tui e đi răng cũng g p chuy n r i ro, y như r ng! - y v a nói v a b t lá thu c cu n hút.

M t anh vô nhà l y ra s i dây d a, trói gi t cánh khu u ngư i đàn ông, dây trói vòng qua trư c ng c. Anh ch vào góc lán :

- Anh ng i t m vô đó ch ngư i trong Xê-ca ra xét x . Th i bu i chi n tranh, mong anh thông c m.

- Thông v i c m ki u ni thì cũng ch t tui luôn.

B ng quát :

- Không nói lôi thôi? Ng i vô xó tê! Các anh ph i coi ch ng h n, ch h n em ch c là trăm ph n trăm Vi t gian!

Ngư i đàn ông đành n ng n bư c đ n ch B ng ch , ng i xu ng d a chân c t. Anh t trư ng nói v i B ng :

- Em đi luôn vô Xê-ca M t báo cáo v i Ban Quân báo trung đoàn, giúp các anh nghe.

B ng mang tơi, đ i nón nhưng chưa đi v i.

Em đ ng nhìn ngư i đàn ông b trói v i nét m t l m lì cau có. Em b ng bư c l i g n, gi t ph t đi u thu c lá đang b c khói y ng m m t bên mép, ném ra xa. R i không nói không r ng, em b đi.

Trong m t kho nh kh c, c p m t ngư i đàn ông lóe lên ánh căm t c r n như

ánh dao trong tay k sát nhân. Nhưng y v i d p t t ngay, tr l i b m t th t thà, s s t. Y h i ngư i lính gác :

- Ch ông n làm ch c chi mà coi b d d n r a?

- Là Phó T ng ch huy chi n khu đó! Th t vô phư c cho anh l i nhè vô ông n mà h i đư ng! - Anh lính gác tr l i gi ng đùa tưng t ng.

- R a mà tui c l m là chú em gi trâu đi tìm trâu l c!

- C chi anh l m? - Anh lính gác v n đùa tưng t ng? - T i Tây cũng l m mà

c t i đây cũng l m?

Trong câu nói đùa tưng t ng c a anh lĩnh gác v B ng-da-r n cũng có ch a ít nhi u s th t. Nh ng thành tích chi n đ u và tính tình ngang bư ng c a ngư i chi n sĩ thi u niên này đư c c chi n khu bi t đ n. H thư ng k l i v i nhau và cư i ng t. M i đây nh t là chuy n ki n cáo lôi thôi gi a i đ i

trư ng

ng ình ăng và B ng. Ngày đó, m t s cán b ch huy thích l y nh ng bi t hi u nghe kêu choang choang như chuông: Phi Long, Phi Hùng, Phi H ...

i đ i trư ng

ng ình ăng, đ i đ i tám, ti u đoàn mư i sáu,

l y bi t hi u là Sơn Hùng. Dư i các thư t , gi y má, công văn g i đi g i l i trong chi n khu, ình ăng đ u ký tên là Sơn Hùng, v i nét ch l ng ngo ng bay bư m. B ng-da-r n ghét

i đ i trư ng ăng ra m t: “ ánh gi c ch ng

ra c t chi, gan như gan th , ch đư c cái to mi ng hò hét b t lính xung phong còn mình thì ch y sau cùng. Chi n l i ph m có cái chi t t thì b p trư c! Mà

m t mũi lúc mô cũng vênh vênh ta đây anh hùng”. B ng bình lu n v i đ i

trư ng Sơn Hùng như v y.

- Sơn Hùng! - B ng thư ng nh c cái bi t hi u y v i các b n trong đ i b ng gi ng khinh khi. - Nghe kêu choang choang như phèng la m y cha làm xi c ch ông Ba!

M t b a, B ng nói v i Tư-dát :

335

- Ngư i ta đ t bi t hi u, tau cũng đ t bi t hi u chơi! Tau đ t bi t hi u là C t Hùng. Mi văn hay ch t t, vi t giúp bi t hi u lên nón cho tau v i. Tư-dát khoái chí, mài đá non, vi t hai ch C t Hùng to tư ng lên cái nón lá

rách c a B ng. Ngày ch nh t, B ng đ i cái nón đi d o kh p Ti n chi n khu. B đ i, cán b t các Xê-ca ra Ti n chi n khu d o chơi khá đông. H đ c ch vi t trên nón c a B ng, cư i h i :

- Em vi t cái chi trên nón đ lòe r a?

- Bi t hi u c a em đó.

- C t Hùng, bi t hi u chi nghe thúi ho c?

- Ngư i ta tài gi i, hùng, n , hùng tê, em đánh gi c như c t thì đ t bi t hi u là C t Hùng ch răng.

Th là d c các quán ăn, ngư i ng i trong quán đua nhau g i: “Ê C t Hùng vô

đây ăn chén chè chơi! Ê, C t Hùng, vô đây anh đãi m y cái bánh b t l c!”. H g i, h cư i vui như t t, vì h bi t B ng đ nh x xiên ai. Cũng như B ng, nhi u ngư i không ưa

i đ i trư ng ăng.

B t ng

i đ i trư ng ăng t trong quán đi ra cùng v i m y o bào ch , ch m trán B ng. Hôm đó ình ăng di n ng t: áo qu n kaki ga-b c-đin, lưng th t xanh-tuya M , m t bên hông đeo x kh u côn mư i hai, hông bên kia lúc l c cây dao găm chi n l i ph m. Trong tr n C u Nhi, ình ăng ph trách thu chi n l i ph m. Nh ng th sang tr ng trên ngư i anh đ u ki m đư c trong tr n đó.

Lúc ng i trong quán ăn bún bò, nghe g i m ĩ C t Hùng, C t Hùng, ình ăng t nhiên ch t d .

M y o bào ch đ c hai ch đ choét trên nón B ng, b m mi ng cư i. Sơn Hùng gi n tím m t, ch cái nón h i B ng :

- Mi vi t cái chi trên đó?

- D bi t hi u c a tui!

B p! B p! Sơn Hùng vung tay tát B ng hai tát li n, làm em ngã dúi, mũi ch y máu cam. V a tát, Sơn Hùng v a rít lên :

- H n! Con nít mà h n!

B ng l m c m đ ng d y, đưa tay qu t máu mũi, m t đ kè như con kỳ nhông s p c n nhau. B đ i, cán b đi qua, xúm quanh hai ngư i.

- Quy n chi mà anh đư c đánh tui? - B ng gân m t h i.

- Con nít mà h n, tao còn đánh n a.

- Tui h n cái chi mà anh kêu tui h n?

Sơn Hùng ch cái nón c a B ng văng bên r đư ng :

- T i sao mày dám vi t như th ?

- Bi t hi u c a tui thì tui vi t? Anh là

i đ i trư ng, nhi u gi y má công văn

thì anh vi t bi t hi u vô gi y. Tui là th ng liên l c, không có gi y, thì tui ph i vi t lên nón ch răng?

- Sao mày dám đ t bi t hi u ki u đó?

- Anh l y quy n chi mà c m tui đ t bi t hi u ki u n ki u tê? Tui đánh gi c như c t thì tui đ t bi t hi u C t Hùng, đó là quy n c a tui?

B ng cú lư m cái nón, nói :

- Anh đ ng c y l n ăn hi p con nít? Tui s vô ki n v i Chính y trung đoàn. Em xăm xăm đi th ng vô Xê-ca M t, g p Chính y Tr n Quý Hai. Chính y nghe em trình bày đ u đuôi s vi c, ph i c l m m i nh n đư c cư i. Chính ông cũng ghét cái m t đ t nh ng bi t hi u huênh hoang c a m t s cán b 336

c p dư i.

Trong thâm tâm ông đ ng ý v i chú bé liên l c, nhưng v n nghiêm ngh phê

bình chú không nên ch c t c ngư i l n. Sau đó, ông cho g i i đ i trư ng

ăng vào trung đoàn b và x c cho anh m t tr n nên thân v t i hành hung chi n sĩ. Cu i cùng ông nh nhàng nói: “

ng chí là m t cán b ch huy, l i là

đ ng viên.

ng chí ph i h t s c gi mình, tránh nh ng hành đ ng quá l , làm trò cư i cho qu n chúng”.

i đ i trư ng b x c, cay hơn ăn t. Nhưng sau hôm đó, dư i các công văn gi y t , anh đã tr l i v i cái tên cúng cơm

ng ình ăng.

Chuy n đó đã t c cư i nhưng chưa t c cư i b ng chuy n này : Chính tr viên ti u đoàn mư i tám Hoàng Lý, trư c Cách m ng đ b ng tú tài toàn ph n. Anh tham gia cách m ng và làm cán b chính tr , nhìn anh cách cây s cũng đoán bi t là thành ph n trí th c. Ngư i anh cao, g y, tay chân m nh kh nh, đeo kính c n, tóc đ dài ch i p vào hai bên đ u. Dáng anh đi hơi gù gù, súng l c đeo thõng bên hông, tư ng ch ng như kh u súng quá

n ng làm cho anh ph i gù lưng xu ng m i đeo n i.

M t l n, anh vô quán m Sanh ăn bánh bèo. M Sanh ngư i Hoàng phái, trư c m quán bánh bèo g n c u Gia H i.

M theo kháng chi n, ch y lên chi n khu l i m quán bánh bèo. B a đó, anh Lý ăn b n đĩa li n, m i đĩa mư i chi c. ĩa cu i anh đã no t c b ng, ăn h t có hai chi c. Ăn không h t mà b thì hơi ti c. Anh nhìn ra đư ng và trông th y B ng đi ngang qua. Anh ngo c tay g i em vào.

- ãi chú m y cái bánh bèo. - Anh ch đĩa bánh bèo ăn th a. B ng đưa m t nhìn đĩa bánh bèo, nhìn bát nư c ch m ch m d , v n tôm cháy l n c n đáy bát. Lư ng l m t chút, em ng i xu ng, ăn ba cái bánh bèo còn l i trong đĩa. M i cái em dùng đũa g p làm đôi, không ch m nư c ch m, b luôn vô mi ng nu t c như không ph i bánh bêo mà thu c ký ninh. M

Sanh nhìn B ng ăn, kêu lên :

- Ch cháu ăn u ng ki u chi mà l r a? Ph i ăn t t , ch m nư c ch m m i th y ngon. Ai l i đi nu t lô ng như nu t h t th ?

B ng mi ng cư i mà m t không cư i :

- D ... cháu ăn ki u c a cháu m .

Ăn xong, B ng chào m , chào chính tr viên, l ng l bư c ra kh i quán. M Sanh tinh ý, nh n th y thái đ c a chú bé liên l c coi b khác khác. Anh Lý có l vì c n th n ng nên không th y gì. V l i anh còn b n quay sang nói chuy n v i m t anh bên y ban t nh v a bư c vào quán. Sau hôm đó, c đ i th y B ng ky cóp đ dành ti n. Trư c nay em là đ a b n hào phóng, hoang tàng, có đ ng nào em r b n tiêu s ch đ ng y. B i v y, th y em ky cóp t ng đ ng t ng hào b vào cái ng tre, gi u dư i đ u n m, các b n đ u l y làm l . C năm đó, các b n không th y B ng mua l y cái k o, th m chí c s n lu c. Tư-dát h i trêu B ng :

- Mi đ nh đ dành ti n cư i v ch c?

B ng tr l i :

- Chưa ch ng mà thi t cũng nên.

- Mi đ nh cư i ai r a?

- Cư i ông B ng.

Ông B ng chính là ông già đã đưa đư ng cho đ i t chi n khu Trò lên chi n khu Hòa M . B ng nh n ông B ng làm cha nuôi c đ i đ u bi t. Ông làm 337

ngh đ t than gánh v bán đ ng b ng. Ông có túp l u g n k chân núi, c nh con đư ng đi vào Xê-ca M t.

M t hôm, vào ngày ch nh t, B ng đ p ng ti n. Em đ m ti n, l m nh m tính toán, r i h t t t c cho vào b c. Em đi d o qua các quán hàng ăn. D c đư ng em g p chính tr viên ti u đoàn Hoàng Lý.

- Anh !

- Chú mình đi đâu đ y?

- D em đ nh vô ti u đoàn b tìm anh, may g p anh đây... Có công văn c a trung đoàn à?

- D không... Anh v i em vô quán kéo gh đi.

Chính tr viên tư ng B ng vòi anh cho ăn quà, v v túi nói :

- Ti c quá, b a ni anh bó xu?...

- D em m i anh mà...

- M i anh? Hách nh ?

B ng đưa anh Lý vào quán m Sanh.

- M ơi, m chày cho con ch c đĩa bánh bèo. M chày cho ngon vô, cho nhi u tôm cháy, tóp m , r i tính m c hơn cũng đư c. Con m i ch huy con mà m !

Chính tr viên tr n tròn m t sau c p kính c n :

- Ch c đĩa, làm chi nhi u th ? Li u chú mình có đ ti n tr không đó?

- D đ ch . Ăn xong hai anh em mình đi u ng cà phê s a chơi hí. Chính tr viên đang vui, ăn r t thi t tình. Hai anh em ăn bay c ch c đĩa bánh bèo.

- M tính ti n cho con đi m .

B ng d c t t c s ti n trong túi ra bàn, đ c ti n đ ng, ti n hào, ti n xu... B ng đ m ti n tr , còn th a l i m y đ ng.

- Ch chú mình l y ti n đâu ra mà l n nh n đ lo i th ? - chính tr viên v a x a răng v a h i.

- D em b ng g n m t năm ni...

- B ng c năm đem tiêu hoang m t b a?

dành mà mua s m cái gì có

hơn không?

- D em b ng là c t đ m i anh. - B ng nói gi ng t nh khô. Em tuy là th ng liên l c, nhưng đã m i ai là m i đàng hoàng, ch không m i đ ăn dư như

anh m i em kỳ năm ngoái.

Chính tr viên đi ng ngư i. Lúc b y gi anh m i s c nh đ n đĩa bánh bèo còn th a, m i B ng d o n . M t chính tr viên tái r i đ . Anh ph i h t s c m i gi n i bình tĩnh. Anh nhìn B ng qua c p kính c n, h i g n như thì th m :

- Nhưng t i sao lúc đó em l i ăn?

- D , em không ăn s anh ngư ng...

Có th nói chuy n B ng-da-r n đãi chính tr viên ti u đoàn Hoàng Lý làm ch n đ ng c chi n khu.

Tôi là b n chi n đ u c a B ng t nh ng năm thơ u. Tôi bi t “c m t đ i”

B ng, b n y ch ph c có m t ngư i là Lê Thuy t, ti u đoàn trư ng ti u đoàn 227, và sau này là Trung đoàn trư ng trung đoàn 101, lúc đó anh v a tròn hai mươi b y tu i. B ng thư ng nói v i chúng tôi v anh Lê Thuy t: “Chăc m anh ph i ăn gang, ăn s t mà đ ra anh thì anh m i gan d đư c đ n như

r a”.

V i nhi u ngư i, “c m t đ i”, có nghĩa là b n mươi, năm mươi, b y mươi th m chí trăm tu i. Nhưng v i B ng “c m t đ i” ch có mư i sáu tu i. B ng 338

đã hy sinh l m li t cho T qu c lúc v a tròn mư i sáu tu i. Nhưng đó là m t câu chuy n khác, và s đư c k l i trong m t cu n sách khác. Còn bây gi tôi ph i k ti p chuy n đang k d .

19

B ng bư c vào lán, chưa k p b tơi nón, đã nói v i M ng và Kim :

- Có th ng Vi t gian x r đ nh mò lên dò la chi n khu, tao l a d n vô tr m gác, trói luôn.

M ng và Kim đang lúi húi bên b p n u cơm chi u, nghe v y b b p ch y lên. M ng v i v m t h n h c a con nít s p đư c nghe k chuy n đ i xưa, tíu ưt h i :

u đuôi răng mà anh b t đư c, anh k cho nghe v i...

B ng sôi n i k v i hai b n chuy n ngư i đàn ông vác đòn xóc M ng mi ng há h c nghe chuy n. Em ng c nhiên h i :

- Nhưng làm răng anh v a ngó th y h n anh đã bi t ngay h n là Vi t gian?

- Tau c n chi ngó, ch ng i mùi tau cũng bi t?

- Tài hè... R a mùi Vi t gian như răng?

- Như mùi c t!

M ng tít m t cư i, h i :

- R a V Qu c oàn mình có mùi không?

- Răng l i không có.

- Mùi V Qu c oàn thì như răng?

- Mùi áo qu n rách rư i c năm m c đ c m t b mùi gh , mùi r n, mùi s t rét, mùi s n nư c ru c v i rau tàu bay... mùi... mùi yêu nư c, ghét Tây, ghét Vi t gian! Như th ng Quỳnh đó, h n n m dư i đ t đen, nhưng c đi qua m h n là tau ng i th y mùi V Qu c oàn xông lên, ch y c nư c m t?

Khi nghe B ng t l i dáng d p, cách ăn m c, cái đòn còn vác trên vai có treo cu n dây mây, c a ngư i đàn ông b b t, Kim gi t b n ngư i. H n th m kêu:

“Thôi ch t r i, có l là H.21”.

gi u n i ho ng s , Kim v lúi húi ch t thêm

c i vào b p, nghĩ b ng: “N u đúng là H.21 thì mình làm răng đây? Ch làm cách răng đ bi t đư c th ng cha y có đúng là H.21... N u ch y ra coi, th ng B ng có th sinh nghi...”.

May lúc đó, M ng hăm h nói :

- Tui ph i ch y ra coi th ng Vi t gian n m i đư c. Tui chưa đư c th y m t mũi th ng Vi t gian khi mô! Tui ph i b t chư c anh ng i coi mùi Vi t gian như răng.

- M t mũi Vi t gian thì cũng như mi v i tau, - B ng qu ng tơi nón xu ng s p n a nói. - Khác chi? Có khác là m t mày t i chó n béo t t. phương phi, không có gh ru i, da không vàng b ng, không xanh lét như anh em mình.

- Anh Kim, ta ch y ra coi th ng Vi t gian chơi hí? - M ng quay sang nói v i B ng. - Anh nhà n u cơm giúp nghe. B a ni có canh rau tàu bay, môn th c n u ru c. Anh ph i h p h t c rá s n t i tui v a bóc v , m i đ ăn đó.

-

i trư ng mô r i?

- Anh vô Xê-ca B n có vi c, ph i g n t i anh m i v . Tuy suýt soát tu i nhau, nhưng B ng bao gi cũng đ i x v i M ng như đ a em út. Em thư ng nói v i các b n v M ng: “H n d i quá đi! Th y cái chi l cũng đòi coi, ai nói chi cũng tin. Ngư i ta nói chơi h n cũng c tư ng nói th t. 339

L a h n còn d hơn l a con nít lên ba?”

Kim gi b ng i ngùng :

- ây ra đó xa b t ch t, ch y đi ch y v b c hơi tai. M ng c n n nì chèo quéo :

- Xa chi, ch y ù cái là đ n. i, đi coi cho vui đi anh?

Kim t v mi n cư ng, theo M ng ch y ra đư ng.

Hai đ a bư c vô tr m gác. Anh lính gác đeo kh u ti u liên tuyn, h i :

- Hai chú đi mô đó? Ch c l i có l nh l c chi c a trung đoàn?

- T i tui ra coi m t th ng Vi t gian.

- Vi t gian coi làm chi cho nh p m t? - Anh cư i - Vi t ngay đây! - Anh ch vào ng c mình nói - Các chú coi có hơn không?

- Coi Vi t ngay thì tui coi tui còn r i! - M ng cư i, nói - T , t Vi t gian ng i chách bách đó t !

M ng gi t gi t tay Kim, ch ngư i đàn ông b trói đang ng i t a lưng vào c t lán.

M ng bư c đ n sát trư c m t ngư i đàn ông, m t ngó hau háu, mũi hít hít, th c m c t h i to thành ti ng :

- Răng không ng i th y mùi chi c hè?

Kim v a ngó th y ngư i đàn ông, l p t c nh n ra ngay “H.21”. T t c các ám hi u đ u đúng như quy đ nh. Nó run r y vì ho ng s và th t v ng. Ý nghĩ đ u tiên p đ n trong óc nó: sáng mai ch c “H.21” s b công an chi n khu tra h i. H n s khai ra m i chuy n, th là r i đ i? Mình có th b x b n, ít ra cũng ph i vô tù, b giam gi chưa bi t đ n khi mô. Ti n b c, chuy n đi du h c nư c ngoài mà quan ba Sô-lê v a h a h n, phút ch c tan thành mây khói... Ngư i đàn ông ng i góc lán cũng nhìn Kim ch m ch m, và kh nháy m t ra hi u. “H.21” cũng đã nh n ra đ ng b n, vì trư c khi lên chi n khu, y đư c S

m t thám cho xem k nh c a Kim. Kim lo s anh lính gi c nh n ra cái nháy m t c a “H.21”, li n v quay l i h i chuy n anh :

- Răng chưa gi i h n vô trong tê mà còn trói h n đây, anh?

- Trong tê v a cho liên l c ra báo là c giam t m anh ta đây sáng s m mai s có ngư i ra h i cung.

- Có ch c h n là Vi t gian không anh?

- Cũng không bi t n a. Ph i ch sáng mai m i rõ tr ng đen. Anh lính gác chép mi ng nói ti p - Cũng t i s anh ta đen đ i l i nhè đúng cái ông thiên lôi B ng c a đ i các chú mà h i đư ng nên m i ra nông n i ni. L không ph i

“Vê-giê” mà ch u trói ng i c đêm r a, nghĩ cũng c c!

Ngư i đàn ông nghe l m chuy n, nói gi ng r u rĩ :

- Oan c tui quá các em ơi! Các em th cho tui v v i v con ch không thì

đêm ni v con tui khóc h t nư c m t!

Anh t trư ng gác tên là Ngưu, đã đ ng tu i, trư c Cách m ng làm ngh kéo xe kéo. Anh t sau lán bư c ra, nói :

- Anh ráng ch đ n sáng mai, h ra xét h i, n u đúng anh là ngư i ngay thì

h th cho v thôi. Th i bu i kháng chi n, m i ngư i g ng ch u c c m t chút.

“H.21” nói gi ng l phép, khúm núm :

- D b m eng, tui cũng bi t r a, có dám oán trách chi mô! Ch kh cái là

nhà v d i con thơ, m i m t ngóng tui v . Lúc đi, tui h n là chi u nay răng cũng v ...

M t tr i đã l n khu t sau phía dãy núi xanh mung lung sương khói. t tr i

340

chi n khu bàng b c m t màu tím hoa sim b m.

M ng nói :

- Ta v thôi anh Kim, s p t i r i. Tui c ng i mãi th ng cha n mà ch ng th y mùi chi.

Kim sa s m nét m t, nói gi ng t c t i :

- Th ng n nói tr ng cóc r a mà mi cũng đeo queo mà tin!

M ng li n bênh :

- Anh m i lên chi n khu nên chưa bi t mô. Anh B ng nói cái chi cũng trúng ph p. C Trung đoàn trư ng c Chính y cũng còn nghe ý ki n anh y ch anh đ ng tư ng!

Kim đang r i ru t gan nên ch ng bu n cãi l i. Ngư i đàn ông b ng g i hai đ a :

- Hai chú chi ơi! Tui thèm thu c quá, mà không làm răng v n đư c Nh hai chú l y thu c trong b c tui, v n giúp cho tui đi u thu c. Kim h i anh lính gác :

- H n xin hút thu c, anh có cho hút không?

- Chú em v n giúp cho h n m t đi u cũng đư c.

Kim bư c l i g n, x ng gi ng h i :

- Thu c men mô thì đưa đây. Tui ph i v không t i.

- D trong b c tui, có c thu c c máy l a trong đó. Kim cúi xu ng móc cu n thu c lá trong túi áo h n. C p m t h n v t sáng lóe trong bóng t i nh p nho ng góc lán. H n h i, gi ng th t thà :

- Trên ni có nhi u ngư i bán mây song không chú?

Kim-đi u rùng mình. ó là câu m t kh u quy đ nh.

- Không chú ý nên tôi không đư c rõ l m. - Kim đáp l i như máy. Nó b t nh hai lá thu c, xé m t m nh lá nguyên làm gi y qu n thành đi u thu c to c ngón tay cái. Nó móc túi áo bên kia l y cái b t l a Tàu bò, b t l a châm thu c cho h n.

H n rít m t hơi khói, nói như gió tho ng :

-

t cái b t l a xu ng đ t, c nh chân.

Kim b x p thu c vô túi h n, và th nh cái b t l a xu ng đ t “H.21” đưa bàn chân đè lên. Kim đ ng lên, gi ng cáu b n :

- Thu c thi c, làm ngư i ta m t bao nhiêu thì gi ?

Trên đư ng tr v đ i M ng h i :

- Li u th ng n có ph i Vi t Gian không anh hè?

- ã ch c chi!

i m t quãng, Kim làm như v a ch t nh ra, nói v i M ng :

- Chút n a v , mi đ ng k chuy n tau v n thu c giúp h n v i th ng B ng nghe? Không th ng n l i ch i tao là d i, đi v n thu c giúp cho Vi t gian!

- l không ph i “Vê-giê” mà t i ni ph i ng i cho mu i đ t c đêm nghĩ cũng thương anh hí?

20

ã quá n a đêm, chi n khu Hòa M vùi sâu trong bóng đêm. Khói núi dâng lên m lúc m t thêm dày đ c. Ti ng sông Ô Lâu rì rào, ti ng co ng nư c quay k o k t b t t n, nghe vang, sâu th m... ti ng lau lách x c xào, ti ng nh ng thân tre, l ô c vào nhau, hòa v i ti ng dòng sông nghe như m t bè

341

tr m dìu d t.

tr m gác ti n tiêu, đ ng l a đ t gi a nhà đang l i d n trong ti ng n lép bép, ch còn nh p nháy nh ng đ m than.

Khí núi v đêm càng giá bu t. Anh lính gác ng i trư c c a lán, kh u “tuyn”

gác ngang đ u g i, ng gà ng g t.

Tên “H.21” ng i d a vào cái c t mà h n b trói li n vào đó, đ u g c xu ng ng c, v như đang ng r t say. i u thu c lá t t ng m còn ng m bên mép. Phía sau b c phên li p ngăn ngôi lán ra làm hai, anh t trư ng và hai chi n si n m ng úp thìa trên s p n a tr n tr i, đ p hai cái bao t i đư c khâu li n nhau. Kh u “mút-cơ-tông” và hai bao đ n anh Ngưu g i trên đ u Hai phiên đ i gác, các anh đ u th y ngư i đàn ông v n ng i nguyên trong tư th đ u cúi g m xu ng ng c mà ng , nên yên tâm không chú ý đ n h n n a. M t anh còn thương h i h n l nh, ném lên ngư i h n cái bao t i. H n v n ng i im không đ ng đ y.

Lúc này b t ng h n t t ngóc đ u d y. C p m t đ o nhanh nhìn ra phía anh lính gác ng i c a, lóe ánh hung hi m.

H n nh c bàn chân trái lên đ l cái b t l a, v i m t đ ng tác khéo léo không ng , h n dùng hai ngón chân bàn chân trái k p d ng cái b t l a lên, dùng ngón chân bàn chân ph i m n p, và đánh bánh xe b t l a. Cái b t l a trông cũ k mà nh y không ng . Ng n l a cháy sáng lung lay, lung lay. H n cúi g p ngư i châm l a vào đ u thu c lá t t ng m. Rít m y hơi cho đ u thu c cháy đ u, h n th b t l a xu ng đ t. Ng n l a t t. H n cúi đ u xu ng ng c tr l i tư th cũ, v như v n ti p t c ng say. H n th n tr ng châm đ u thu c lá vào s i dây d a trói vòng qua ng c.

Hu ngày trư c các quán bán thu c lá C m L , thư ng treo s i dây d a m t đ u có l a đ khách hàng châm thu c hút. Dây d a có đ c tính nh y cháy và ngùn l a như nùn rơm.

S i dây d a trói tên “H.21” khá to, h n châm kho ng mư i hơi thu c s i dây m i bén l a, ngún cháy. Và kho ng ba phút sau, s i dây d a đ t. H n đã r i kh i cây c t trói h n vào đó. i u thu c trên môi h n lúc này ch còn dài kho ng hai đ t ngón tay. H n g ng h t s c nghiêng ngư i châm đ u thu c vào dây trói hai khu u tay. H n ph i rít đi u thu c cháy sát đ n t n môi, s i dây trói m i bén l a. H n nh v i đi u thu c xu ng đ t, th i nhè nh vào ch l a ngùn cháy. Năm phút sau h n đã t c i trói hoàn toàn. Ngư i nông dân ng ngh ch đi mua dây mây, hi n nguyên hình tên bi t kích có h ng. Trư c c a lán, anh lính gác th c ng nhi u đã th m m t và quá bu n ng .

“H.21” v n ng i kh c đ ng xoa bóp hai cánh tay cho b t tê d i. H n h t cái bao t i trên vai xu ng đ t, đ ng b t ngay d y. H n nh y ch m t i phía anh lính gác nhanh như thú d v m i, gi t ph t kh u ti u liên anh gác ngang trên đùi. Anh lính gác b tư c súng b t thình lình, v t t nh cơn bu n ng , ch i v i, h t ho ng, ch m d y đ gi t kh u súng l i. Nhưng h n đã k p th i nh y lùi l i, co chân đ p anh ngã nhào xu ng đ t. Anh chưa k p kêu, h n đã b t ch t an toàn kh u súng, n li n hai phát vào gi a ng c anh. Ba anh lính ng sau phên li p nghe súng n , b ng t nh, nh y xu ng s p. Nhưng v a ló m t ra ngoài phên li p, c ba anh đã h ng c băng đ n ti u liên qu t ngang m t. H th xong c t gác tr m ti n tiêu, tên “H.21” xách súng lùi vào bóng t i, vư t qua sông Ô Lâu.

Tr i v a r ng sáng, c chi n khu Hòa M đã bi t tin b n chi n sĩ t gác tr m 342

ti n tiêu phía Nam Xê-ca b m t tên Vi t gian gi t h i. Gian lán ch t ních nh ng ngư i. Trung đoàn trư ng, Tham mưu trư ng trung đoàn cũng có m t. Các anh xem xét hi n trư ng, nhìn s i dây trói còn ngùn l a, cái b t l a n m lăn lóc trên m t đ t, phán đoán di n bi n c a s vi c. Có l ngư i t c gi n hơn c trư c c nh tư ng này là B ng-da-r n. Em báo cáo v i các anh đ u đuôi vi c em l a b t tên Vi t gian đ i l t đi mua mây, c vi c em đã gi t ph t đi u thu c tên này đang hút, v t đi. Em nhìn xác b n anh lính gác, đau xót, t c t i nói :

- Tui ch c là m t trong b n anh ni đã thương h n, v n thu c cho h n hút, h n m i đ t đư c dây trói!

Em cúi nhìn nh ng gương m t b t đ ng đ y máu c a các anh lính gác, v a khóc v a nói :

- Tui đã d n đi d n l i các anh, h n đúng là Vi t gian, ph i gác xách cho c n th n, r a mà các anh không tin tui, các anh c v n thu c cho h n hút? - Em b t th n gào to như điên d i - Ch anh mô đã v n thu c cho h n hút? Răng không anh mô nói đi!

Nhưng c b n anh lính gác đ u câm l ng, mang theo s bí n xu ng m . Trong s nh ng ngư i có m t lúc đó, có hai ngư i là M ng và Kim bi t đi u bí

n này. Nhưng M ng s hãi không dám nói, còn Kim ngoái m t làm b đau xót nhưng tr ng ng c nó đ p r n lên vì m ng. Th là nguy cơ đe d a nó

không còn n a!

M ng đ ng úp m t vào cây c t lán và khóc. ôi vai con nít g y gu c trong t m áo rách rư i c a em c rung lên t ng h i.

Kim đ n kéo tay em đi ra m t góc sân, thì th m v i gi ng hăm d a :

- Mi mà nói l chuy n ra thì c tao c mi s b trung đoàn x b n. H không tha mô. Mi nh nghe!

M ng kéo v t áo lau nư c m t, bu n bã g t đ u.

Trung đoàn trư ng ra l nh cho m i ngư i gi i tán, tr v đơn v . Ông nói v i tham mưu trư ng :

- Vi c này anh c n thông báo g p cho toàn trung đoàn. Các đơn v ph i t ch c h c t p, liên h , rút kinh nghi m. ây là m t bài h c vô cùng sâu s c và

đau đ n: v i k thù, n u m t c nh giác, chúng ta ph i tr b ng giá máu?

21

Nhưng r i đơn v Thi u niên Trinh sát chưa k p t ch c h c t p v ý th c c nh giác cách m ng như thông báo và ch th c a Trung đoàn, em M ng vì đ i d t đã ph m ti p m t l i l m khác, nghiêm tr ng không kém, mà em ph i tr giá

b ng chính c cu c đ i em.

Sáng hôm đó, B ng đư c đ i trư ng c v đ ng b ng g i các t trinh sát v g p chi n khu đ h c t p và chu n b nh n nhi m v m i. i trư ng cùng v i M ng và Kim d n d p, s a sang, t ng v sinh lán tr i đ

đón đ i v . Kim-đi u đang nh c quét sân thì nhăn nhó kêu đau b ng. i

trư ng cho vào lán n m ngh .

Nó n m co ngư i, tay ôm b ng. Ch c ch c nó l i vò gi y ch y vào h xí. M i l n đi ngoài nó ng i khá lâu, lúc tr v vào bư c chân l o đ o, n m v t xu ng s p n a, th d c, v r t m t nh c.

i trư ng tìm mi ng g ng, giã nh hòa

nư c cho nó u ng. Anh nói :

343

- N u không kh i thì sáng mai anh s đưa em vào b nh vi n. i trư ng và M ng d n d p g n đ n trưa m i xong. C hai anh em l m láp t đ u đ n chân. Hai anh em đ nh ra sông t m gi t.

i trư ng nói :

- Hai tay em gh l loét th kia thì gi t th nào đư c. C i áo qu n, anh gi t cho m t th . Em nhà trông nhà. Anh t m gi t xong, em s ra t m sau. i trư ng gom g n ch c cái bao t i quân trang c a các em, ôm cùng v i áo qu n c a M ng, đi ra sông Ô Lâu. Hôm đó tr i n ng to, anh mu n gi t s ch phơi khô đ lúc các em đ ng b ng lên có cái mà đ p. i trư ng đi đư c m t lúc, Kim ch ng tay ng i d y, làm b nhăn nhó nói v i M ng :

- Tau đi ngoài nhi u, ch th y đói b ng quá. Mi ra quán o Li n mua giúp cho tau m y ch c đ ng xôi chè, đem v đây hai đ a ta cùng ăn... Hay mi thích ng i ăn luôn ngoài quán thì ăn trư c đi, r i mang v cho tau m t ít thôi. Nó

móc túi qu n sau l y đưa cho M ng m y t gi y b c mư i đ ng. M ng ng n ng :

- Nhưng đ i trư ng d n ph i nhà coi nhà. S b đi, anh v anh la... Hay ch đ i trư ng t m gi t v r i tôi đi mua cho.

- Thì tau coi cho cũng đư c ch răng? Tau đau n m nh m m t r a ch có ng đư c mô.

Nghĩ đ n xôi chè, M ng cũng th y b ng c n cào, thèm r u nư c mi ng. Em c m hai cái ca đ mua chè đ u đen đ c.

M ng nói :

- R a anh coi giúp cho tui v i nghe. Có hai đ n h i vi c chi, anh c nói h ng i đó ch , r i đ i trư ng lên. Anh nh đ ng cho h t ti n đi vô bu ng c a đ i trư ng nghe. - Em ch v phía cu i lán - trong n anh đ nhi u gi y t tài li u m t...

Cu i lán, đ i trư ng đan phên li p ngăn ra m t kho ng r ng ch ng ba b n mét vuông, làm bu ng làm vi c. Bu ng có cánh c a ken b ng tre l ô ch nh . Trong bu ng có m t s p n a h p, m t cái bàn m t n a ghép, m t cái gh làm b ng khúc thân cây. Chân bàn, gh đ u đóng sâu xu ng đ t ki u thông d ng trong kh p các lán tr i chi n khu. C nh bàn có khuôn c a s , cánh c a cũng b ng phên li p m đóng theo ki u ch ng lên, h xu ng. Nghe M ng d n dò, Kim cau trán g t :

- Mi không ph i d n. Tau ch ng d i thua mi mô!

M ng ch y ra kh i lán. Quán o Li n bán xôi chè là quán xa nh t, cu i dãy hàng quán Ti n chi n khu.

Kim đang n m ôm b ng, l p t c vùng ngay d y. Nó ch y ra phía h xí, r lau lách, chui sâu vào bên trong.

n b i lau r m có đánh d u b ng m t khúc

cây m c, nó khom ngư i rúc đ u moi dư i đ t lên cái túi v i nh a bên trong đ ng kh u súng l c ki u Xanh-tê-chiên, đ n và máy nh chuyên dùng c a đi p viên. Nó gi t súng vào bên trong b ng áo, máy nh đút túi, r i ch y v t tr vào lán.

Nó đ y cánh c a gian bu ng c a đ i trư ng. Chi c xà c t da s n cũ mà đ i trư ng v n dùng t ngày còn m t tr n Hu , treo l ng l ng trên con s tre. Cái xà c t này là v t b t ly thân c a đ i trư ng, đi đâu anh cũng mang theo. Lúc nãy vì ph i ôm c m t bao t i, áo qu n, nên anh ph i đ xà c t l i bu ng, và d n M ng trông nhà. T t c nh ng s vi c này đ u không l t kh i m t Kim, m c d u lúc đó nó đang n m ôm b ng, nh m m t. 344

Nó đ ng lên s p l y cái xà c t, m n p, ghé m t l c tìm bên trong và rút ra t m b n đ b phòng chi n khu. M t sau t m b n đ này có b i v i m ng đ

gi cho b n đ kh i rách. Nó tr i r ng t m b n đ lên m t bàn n a, ch ng hé

cái c a li p lên đ l y ánh sáng. Nó rút máy nh trong túi qu n ra và đưa lên ch p t m b n đ b phòng chi n khu t ng khuôn m t. Nó ph i ch p mư i khuôn m i h t t m b n đ . V a ch p xong khuôn cu i cùng, b ng có ti ng M ng g i phía trư c c a lán :

- Anh Kim mô r i? Ch mua đư c xôi, chưa có chè - chè chưa chín!

Nó không ng M ng quayv s m đ n th ! Nó lu ng cu ng ho ng h t, đ t cái máy nh xu ng góc bàn, g p v i t m b n đ đ nh nhét tr vào xà c t. Nhưng M ng đã xô c a bu ng bư c vào, tay v n lăm lăm c m gói xôi. Th y Kim c m t m b n đ đã g p làm tám, nhưng ch thoáng nhìn M ng bi t ngay đó là t m b n đ t i m t. M ng tái m t, kêu run, ho ng s :

- U chao? Răng anh dám t ti n l c t m b n đ đó c a đ i trư ng ra coi?

- Tao đ nh coi nh đư ng vô Xê-ca B y đi l i nào g n hơn, đ l chi u ni nó

có ph i đi b nh vi n thì đi l y m t mình...

Kim p úng ch ng ch và loay hoay nhét t m b n đ vào xà c t, Và treo tr o lên con s tre.

- C n đi thì tui d t anh đi, vi c chi ph i coi tr m b n đ ?

i trư ng mà bi t

thì anh gi n l m! - M ng nói gi ng run r y, và hai m t em nư c m t đã rơm r m. M ng ch t th y cái máy nh nh xíu như m t th đ chơi, đ góc bàn, đưa tay ra c m l y và h i :

- Cái chi ri?

Kim ho ng s đưa tay ch p l y cái máy nh, nhét vào túi áo bên trái và cài khuy n p túi áo l i, mi ng lu ng cu ng ào :

- Cái h p đ ng ti n c a tao...

M ng đ ng s ng, m t đăm đăm nhìn Kim. Kim b ng ôm b ng nhăn nhó, tay vò vò t gi y lo i, nói gi ng cu ng quýt :

- Tao l i bu n đi ca-bi-nê... Mi c ăn xôi trư c đi, chút n a tau vô tau ăn... ăn r i, mi ch y ra quán coi chè đã chín chưa, mua v cho tau ăn v i nghe... V a nói Kim v a ôm b ng lách mình bư c ra kh i bu ng và ch y v phía h xí.

22

M ng đ t gói xôi lên s p n a, nhìn theo Kim ôm qu n ch y cu ng quýt. Gương m t em m i lúc m t tr nên cau có. C p m t trong su t, thơ ngây c a em l n đ u tiên thoáng đ c ánh nghi ng . Em kéo chéo áo lên mi ng, nhai nhai,nghĩ ng i: “Răng anh y l i dám c gan l c b n đ t i m t c a đ i trư ng ra coi tr m hè? Mà đi u b anh y lúc ngó th y mình bư c vô, coi h t ho ng và gian gian như răng y. Vi c ni mình h i báo cáo v i đ i trư ng m i đư c, anh y có gi n không chơi v i mình n a cũng thôi...”. M ng ch t nhìn gói xôi trên s p, em v t nghĩ ra m t đi u nghi ng : “Ch c anh y l a mình đi mua xôi, chè, đ nhà m t mình coi tr m b n đ cho d ... May mà mình nóng ru t, không ch chè chín, ch y v s m... Ch không thì anh y coi k r i, b vô như cũ, mình làm răng bi t đư c? Mà t m b n đ đó ch có Trung đoàn trư ng v i đ i trư ng môi có. M i l n đi a, đ i trư ng cũng mang đeo bên hông...Ch c b a ni anh ph i ôm nhi u đ đi gi t, đeo theo s ư t, nên anh m i treo nó nhà, d n mình ph i chú ý coi nhà. Nhà ni thì có cái chi s 345

m t mà ph i coi?

i trư ng d n r a là có ý d n mình ph i coi t m b n đ

đó. R a mà mình tham ăn mi ng xôi, mi ng chè, mình đã b nhà mình đi!

Mình mà báo cáo thi t v i đ i trư ng, ch c anh ph i la d l m, chưa ch ng anh còn k lu t cũng nên. R i anh ghét mình, không tin mình n a...”. Nghĩ

đ n đó, M ng th y ng c đau nhói, mũi cay cay mu n khóc. Và em càng th y gi n Kim hơn. “Mình đã gi u đ i trư ng chuy n h n v n thu c cho th ng Vi t gian hút - trong ý nghĩ M ng đã chuy n g i Kim t anh sang h n vì quá gi n

- nh r a th ng Vi t gian m i đ t đư c dây trói cư p súng, b n ch t các anh tr m gác. Vi c ni không ai bi t, nhưng hai hôm ri đêm mô mình cũng n m mê

th y chuy n đó... Mình không dám ngó m t đ i trư ng, c ph i len lén như

th ng ăn c p... Mà h n đi a chi lâu r a hè?”.

Và ngay lúc đó M ng b t giác nh l i r t rõ vi c “Cái h p đ ng ti n” mà

th ng Kim h t h i ch p l y, đút nhanh vô túi áo. “Mình v i h n đã lâu mà

chưa l n mô th y h n bày cái h p đó ra. M i l n đi ăn hàng, h n toàn rút ti n trong túi qu n ra, r a mà b a ni t nhiên l i có cái h p đ ng ti n? Mà h p đ ng ti n chi l i có con m t đen đen n m chính gi a, l p láy như m t th ng k c p?”.

Cái h p đ ng ti n có m t gương b ng làm M ng ch t nh có l n đ i trư ng nói chuy n v i c đ i: “T i Vi t gian, gián đi p, thư ng dùng m t lo i máy ch p bóng r t nh , nh b ng cái h p diêm, đ ch p tr m các tài li u m t c a kháng chi n. Các em c n chú ý phát hi n đ k p th i tóm c chúng, không cho chúng làm h i kháng chi n”. “Hay cái h p đ ng ti n đó là cái máy ch p bóng mà đ i trư ng nói?”. Nghĩ đ n đó, M ng b t giác toát h t m hôi, ngư i em run lên như s p lên cơn s t rét vì lo s thay cho chi n khu, cho kháng chi n... “Ê th ng Kim là Vi t gian, gián đi p đó? H n ch p tr m b n đ b phòng chi n khu mang v cho t i Tây!”.

i u em b t ch t phát hi n đó, đ i v i em th t vô cùng kh ng khi p. Em lao ra phía nhà xí, g i to :

- Kim! Kim? Kim!

Nhà xí tr ng không. Em đ ng như chôn chân g i to m y ti ng n a :

- Kim! Kim! Ơi Kim!

Ch có ti ng lau lách x c xào đáp l i em.

Trong kho nh kh c đó, s d i d t, ngây thơ, ng ngh ch c a chú bé mư i ba tu i v t bi n m t như ng ch cho s suy lu n sáng su t và tr c giác nh y bén c a ngư i chi n sĩ trinh sát b t thình lình đánh hơi th y k thù và nguy cơ kháng chi n b chúng r p tâm làm h i. “Ch c h n b ch y tr n v v i Tây r i, ch a đái chi! H n gi đò đau b ng!” - Em đ m tay vào đ u, đau kh kêu lên: “Mình ngu quá? R a mà c ng i ch cho h n đi a xong?”. M ng v n r t thông th o m i đư ng ngang ngõ t t chi n khu. Em đoán:

“H n ch y v v i Tây thì ph i ch y v phía đ n Sơn Qu là g n nh t. C m hèn chi h n hay h i mình, đư ng mô v Sơn Qu là g n hơn c . R a mà mình d i quá, l i bày cho h n n a ch !”. Em l i đ m tay bôm b p vào đ u. -

“Nhưng tau còn bi t kh i đư ng đi t t mà mi chưa bi t mô?” - Em nói to lên thành ti ng.

Ch y đ n tr m gác ti n tiêu phía Tây nam chi n khu, em h i m y anh lính gác :

- Có th y Kim đ i em đi ngang qua đây không?

- Không? Không th y! Có vi c chi r a? - Anh lính gác tr c h i. 346

- D em đi tìm h n có vi c. - Em tr l i r i ch y bi n. Em s đ ng l i k chuy n dài dòng, th ng Kim s ch y v th u đ n m t.

Ch c h n ch y đư ng t t vòng qua sau tr m gác mà có l n mình bày cho h n, nên các anh không th y. Ý nghĩ đó lóe ra trong óc em như ch p đ n. Em ch y th ng đ n cây b a r ng r t cao mà em đã trèo hái qu nhi u l n. Em thoăn tho t trèo tu i lên chót vót ng n cây, nhìn v phía nh ng dãy đ i c tranh và lau lách xa xa. Em th y bóng th ng Kim ch y lúp xúp, lúc n lúc hi n gi a b t ngàn lau lách. Em t t nhanh g n như th mình t ng n cây xu ng đ t. Em c m đ u lao đi v i ý nghĩ: “Ph i ch y theo đư ng t t qua rú

Quao, đón đ u h n may ra m i k p”.

Con đư ng t t rú Quao tuy g n nhưng ít ngư i dám đi l i, vì khúc núi này có

con c p th t hay rình b t ngư i, trâu bò.

C p th t m t l n m c b y c a ngư i Tà Ôi nhưng thoát đư c nên r t tinh khôn và h t s c hung d . Trung đoàn đã c nh ng tay thi n x b c nh t, rình ph c c tháng tr i nhưng không gi t đư c.

ng bào Hòa M đ n r ng nó ăn

th t ngư i nhi u nên đã thành tinh.

Nhưng lúc này M ng ch ng còn nh gì đ n c p th t, c p lành. Em ch y băng băng v i t t c s c l c bé b ng c a em.

Nhi u l n v p ph i đá, r cây, ngã dúi d i, nhưng em vùng ngay d y ch y ti p. Nh ng đ t mây gai như vu t mèo, v t v o tua t a hai bên l i mòn hoang v ng, móc vào áo qu n da th t em, như mu n lôi gi em l i. Em không k p đ ng l i đ g , c bươn b a t i phía trư c. B áo qu n rách, càng rách tư p, da th t em trên m t, trên đôi tay chân tr n g y tóp teo b gai móc rách xư c t ng đư ng dài, máu ch y ròng ròng. Nhi u cành gai b t em lôi theo, b gãy, treo l ng l ng trên lưng áo, trên cái qu n đùi, vá víu và d y như mo vì

qu t t m máu m gh cái, gh ru i lâu ngày...

So v i th ng Kim, s c vóc M ng ch b ng m t n a, và trong tay em không m t t c vũ khí. Dù có đón đ u h n đư c đi n a, làm sao em đ s c b t gi h n l i? Cái đi u đơn gi n đó h u như em không h nghĩ t i. ó là m t nét kh kh o ngây thơ trong tính cách chi n sĩ c a em. Em ch nh là vì mình m i tham ăn mi ng xôi, h p chè, mà đ n n i đ th ng gián đi p l y tr m b n đ

t i m t c a kháng ch n mà c p ch huy giao cho mình coi gi . Bây gi em ph i g ng h t s c đu i theo h n đ đòi l i. Và ph i g ng ch y cho th t mau đ đón đ u th ng Vi t gian? ó là toàn b ý nghĩ c a em lúc này. M ng v a k p nhào ra kh i l i mòn lau s y ng p d u, b t mùi v i con đư ng chính, thì th ng Kim cũng v a lúp xúp ch y đ n.

Th ng Kim ch y đư c đ n quãng đư ng này b ng h n đã kh p kh i m ng:

“Thoát r i?”. Ch còn kho ng hai cây s n a là đ n đ n Sơn Qu . đó đã có

ngư i c a “dơ bê” Hu lên đón h n, như tin t c cu i cùng mà “B.15” đã

chuy n cho h n. Và t m b n đ b phòng chi n khu - ti n b c và tương lai đ i h n - đang n m g n trong túi áo ng c trái. H n v a ch y v a đưa tay s n n cái máy nh tình báo c m c m trư c ng c...

- Kim! Mi là đ con chó! Mi là th ng Vi t gian!

Ti ng quát gi n d sát ngay trư c m t làm cho th ng Kim đ ng kh ng ngay l i như b t th n va ph i b c tư ng ch n ngang, h n tr n tròn m t, há h c m m nhìn M ng máu me đ y ngư i, áo qu n rách tưa treo l ng l ng nh ng cành gai mây, ánh m t tóe l a, s ng s ng ngay trư c m t. H n hoang mang s ng s tư ng ch ng như M ng v a chui t dư i đ t lên! H n b t giác run 347

r y vì khi p đ m. H n c m th y mình tr nên y u đu i, bé nh trư c m t M ng, m c d u h n v m v to xác g p đôi M ng.

u h n mê m đi vì c m

giác kinh hoàng. H n l p b p mãi m i h i đư c m t câu khá ng ng n :

- Mi ch y đư ng mô mà mau d r a?

- Ch y đư ng mô mi h i làm chi? H i đ v báo cho Tây à?

- Tau không ng mi là th ng Vi t gian! Mi đưa tr ngay t m b n đ chi n khu đây, không thì mi ch t!

- B n đ chi? Thì tau đã đút tr vô xà c t r i, mi cũng th y đó - Th ng Kim lu ng cu ng ch ng ch .

- Mi đ ng nói láo! Tau bi t h t r i! Cái h p đ ng ti n là cái máy ch p bóng gián đi p. Mi l a cho tau đi mua xôi chè đ mi ch p bóng tr m b n đ đem v cho Tây! Mi đang đ trong b c tê? - M ng ch túi ng c áo th ng Kim, m t gi n ph ng ph ng.

Bi t không th ch i đư c, th ng Kim gi gi ng d d :

- M ng, hay mi đi v i tau luôn th . V dư i Hu tau s xin vi c cho mi làm. mãi chi n khu làm chi cho kh . Tau thương mi nh t đ i. Có ti n tau ch cho m t mình mi ăn, tau có ti c v i mi cái chi? i v i tau M ng nghe! - Mi ng nói, chân h n bư c t i đ nh đưa tay ra khoác vai M ng, kéo đi cùng v đ n gi c. Ngư i ta nói s c m nh tinh th n và v đ p cao c thư ng t a hào quang, có

th l n át, đè b p nh ng k to xác nhưng tâm h n hèn h . Có l đi u đó có

lý. Không hi u sao th ng Kim to con g p đôi M ng, trong lưng có gi t súng, mà đ ng trư c M ng, h n tr nên khi p như c, s hãi, đánh rơi m t s c m nh c a mình.

“Póc!”. M t m nh gi y vo tròn, M ng b t th n ném vào m t h n, trúng luôn con m t trái - rơi lăn lóc xu ng đ t.

- ó! Ti n c a mi đó! - M ng căm gi n hét lên - ti n mi đưa cho tau mua xôi chè còn dư đó. Tau không thèm mô! Mi k công mi cho tau ăn à? Tau tư ng mi là V Qu c oàn thì tau m i ăn. Tau mà bi t mi là Vi t gian thì m t h t xôi tau cũng a vô!

M ng th c luôn c bàn tay vào c móc h ng, kh c nh lia l a. Em u t gi n quá. Em mu n móc h ng đ m a ra nh ng th h n đã cho mình ăn, tr l i cho h n. Nhưng em ch nh kh c ra đư c toàn nư c mi ng. Gi n d và b t l c, em òa lên khóc.

B đ ng b c vo viên ném trúng m t và nh ng l i nguy n r a c a M ng làm cho th ng Kim v t n i xung. Và h n đã tìm l i đư c s c m nh c a h n.

- T cha mi! Tau s gi t ch t mi! - H n nhào t i, nhe răng, tr n m t, đi u b hung d như con chó b đánh quá đau. V hung d c a tên Vi t gian mư i sáu tu i này, ch c s làm cho c ngư i l n cũng ph i ho ng s . Nhưng ngư i chi n sĩ V Qu c oàn mư i ba tu i l i cúi xu ng lư m m t hòn đá nhào t i t n công trư c, M ng vung tay c m hòn đá, đ p t n s c vào ng c áo trái c a tên Vi t gian “R p!” qua l n v t áo kaki khá dày, nghe rõ ti ng chi c máy nh chuyên dùng c a đi p viên, v v n. Trong ru t máy nh ch a cu n phim ch p b n đ b phòng chi n khu.

Bàn tay c m hòn đá c a M ng l loét nh ng m n gh cái, bình thư ng không n m l i đư c. Em xán hòn đá vào ng c Kim m nh đ n n i các m n gh tóe máu đ lòm c bàn tay và hòn đá.

Th ng Kim đưa tay ôm ch p ng c kêu “ i” như b t th n trúng phát đ n. H n đ ng s ng, ch t l ng ngư i, tay bóp bóp túi áo. Trong túi l o x o nh ng 348

m nh v n. T m b n đ b phòng chi n khu mà h n ph i li u đ i l y b ng m ng s ng c a h n m i có đư c - ti n b c và tương lai c a đ i h n - ch m t giây đã b hoàn toàn phá nát! C p môi h n t nhiên run run, tr ng ra như

ph n, c khuôn m t tái nh t méo mó vì t c gi n - căm gi n và tuy t v ng làm h n n i điên? H n ch m t i ôm ch t l y M ng qu t nhào xu ng gi a l i mòn l n nh n s i đá.

M ng đau quá mu n ch t ng t. H n cư i lên ngư i M ng mà đ m tát, cào c u, mi ng g m ghè không thành ti ng, tư ng ch ng ăn th t đư c, h n cũng không tha!

H n xé to c cái áo c a M ng, xo n xo n l i làm dây trói qu t hai tay M ng ra sau lưng. H n nghi n răng ri t h t s c hai múi dây trói. H n đ ng ph t d y, rút kh u Xanh-tê-chiên gi t trong c p qu n ra, b t ch t an toàn, chĩa mũi súng vào m t M ng đang n m dài dư i đ t, ch i :

- T cha mi!

ng lên đi v đ n v i tau! Mi phá nát cái b n đ chi n khu thì

tau n p mi thay vô đó! Mi thu c lòng h t đư ng c chi n khu, mi cũng là cái b n đ ? Tau không n p đư c cho Tây b n đ ch t, thì tau n p b n đ s ng! - Ý nghĩ đó b t ch t đ n v i h n, làm h n thích thú cư i g n. M ng n m dài dư i đ t, hai tay b trói ch t sau lưng, em ngóc đ u c h t s c đ ng i lên nhưng không n i. Cái áo rách c a em b th ng Kim xé làm dây trói, trên ngư i em ch còn l ng li ng cái c áo và m y tua gi rách. Em phơi ra dư i n ng trưa chang chang cái thân hình còm nhom, da b c xương b gh ru i ăn không còn sót ch nào. C p m t em h p háy vì chói n ng. Em c rư n mi m t, h t nhìn nòng súng lóa n ng chĩa vào m t mình, l i nhìn cái túi áo th ng Kim lúc nãy còn c m lên bí m t c a kháng chi n bây gi đã xép r p. Ánh m t em l v h hê. Em nh m ch t m t l i, nói v i gi ng ng o m n :

- Tau n m đây, tau không đi mô h t! Tau là V Qu c oàn, tau không đi theo ba cái đ Vi t gian!

- Không đi thì tau xách đ u mi tau lôi đi! Mi ch i tau là Vi t gian, ch cha mi cũng là Vi t gian h ng n ng.

- Mi đ ng nói láo!

- Cha mi là lão Năm-ng a, ng c xăm đ y r ng r n, tau còn l chi. Ch cha mi là võ sĩ Năm-ng a, làm quan hai m t thám, chuyên tra t n Vi t minh. M ng m m t, nhìn Kim, s ng s :

- Mi nói thi t à? - M ng h i, gi ng tr nên y u đu i run r y. Gương m t l m láp đ t b i c a M ng v t nhăn nhúm, đau đ n như b t th n nh n m t nhát dao vào ch hi m. Em không yêu cha, cha đã b m em đi l y v hai. Cha đã đánh đ p hành h m và l y m t đôi bông tai vàng... Nh ng k ni m cũ v cha là nh ng k ni m xé lòng, như em đã k v i đ i trư ng và

V nh-sưa vào cái đêm m t tr n Hu . Nhưng dù v y, cha v n là cha... em là

con, em ph i gánh ch u n i kh , n i nh c. Em b t kêu to, ngh n ngào, xé

ru t: “Úi chao i, cha ơi!...”. r i em ng t đi.

Th ng Kim b i r i, cúi xu ng lay g i mãi M ng v n không t nh. Không th đ ng đây lâu hơn vì b đ i có th đu i theo.

Nhưng cũng không th b đư c t m b n đ s ng chi n khu Hòa M . M c dù

lúc này h n cũng s p ngã qu vì m t, nhưng h n c th ng cơn m t. H n gi t súng vào b ng áo, v c M ng ng i d y, cõng x c lên lưng. H n không ng M ng có th nh đ n th như ch có toàn xương v i da. H n cõng M ng lúc đi lúc ch y, v phía đ n Sơn Qu , dư i n ng như d i l a... 349

23

Vi c Kim và M ng, hai đ i viên đ i Thi u niên trinh sát b tr n kh i chi n khu đã làm ch n đ ng c chi n khu.

Nhi u ngư i bàng hoàng, s ng s t.

Năm hôm sau, Ban Quân báo trung đoàn nh n đư c báo cáo c a t ch c quân báo n i thành v s ki n Kim và M ng.

“Tôn Th t Kim là con c a m t viên ch c cao c p trong chính quy n bù nhìn B o

i. Tên Kim b b t và đã xưng khai. Chính h n đã d n đư ng cho b n quân Ban Hành đ ng ty An ninh m t thám Hu vây đánh ch trú quân bí m t c a t quân báo Vĩ D , b n ch t anh

ng-râu, đem phơi xác

p á Sau

đó chúng kéo v ph c kích b t Lư m và Tư-dát g n c ng Bao Vinh. Tên Kim đư c s m t thám phòng Nhì Pháp bí m t đưa vào Th c h c m t

l p đi p viên ng n ngày, r i đưa tr l i Hu .

Chúng b trí cho tên Kim vư t tù, cư p súng, tr l i chi n khu v i m c đích đi u tra l c lư ng quân ta và tình hình b phòng chi n khu. Lên đ n chi n khu, tên Kim đã b t liên l c v i tên M ng, v n là con c a tên võ sĩ Nămng a, m t tên m t thám ác ôn khét ti ng Hu . Tên đàn ông gi d ng đi mua mây là m t đi p viên l i h i đư c b n gi c c lên chi n khu đ b t liên l c v i tên Kim, nh n tài li u, tin t c đánh c p đư c. Chính tên Kim đã giúp tên này đ t cháy dây trói cư p súng và h sát c t gác tr m ti n tiêu.

Sau s vi c này hai tên Kim và M ng s b l , đã b tr n kh i chi n khu, ch y v đ n Sơn Qu . V a v đ n đ n, hai tên đã đư c xe c a s M t thám Phòng Nhì ch ngay v Hu ...”.

Vi c tên Kim b b t, đ u hàng, r i tr thành đi p viên, m i ngư i không l y làm l l m. Nhưng vi c M ng l m t là đi p viên c a gi c, làm h u h t m i ngư i chi n khu bàng hoàng, s ng s t.

i trư ng Lê Th ng đư c Ban Quân báo trung đoàn m i vào Xê-ca M t báo cáo l i toàn b nh ng s vi c có liên quan đ n tên M ng đi p viên. T vi c b ng cách nào nó l t đư c vào hàng ngũ c a

i Thi u niên Trinh sát h i m t

tr n Hu m i n súng, đ n vi c sau khi tên Kim lên chi n khu, hai đ a đi đâu cũng có nhau và tiêu ti n như rác... vân vân và vân vân... xâu chu i nh ng s ki n này l i, Ban Quân báo trung đoàn đi đ n k t lu n: tên M ng là đi p viên đư c b n m t tám Pháp khôn khéo cài vào hàng ngũ V Qu c oàn t ngày đ u kháng chi n, và ch c ch n nó đã cung c p cho gi c không ít nh ng tin t c quan tr ng v l c lư ng kháng chi n c a ta... N u không có nh ng tình hu ng b t ng v a r i, thì không bi t quân ta còn nuôi ong tay áo đ n bao gi .

M ng v n là đ i viên chi n khu nhi u hơn c , đư c c khu bi t tên, bi t m t. Khi nghe tin M ng là đi p viên n m vùng c a gi c, t t c đ u ph i kinh ng c. S c nh l i nh ng vi c làm, l i nói và dáng b con nít ng ngh ch c a nó, t t c đ u ph i l c đ u kêu lên: “Tr i đ t, nó đóng vai chú bé ngây thơ

m i tài tình, qu quy t làm sao”. Nó đã qua m t h t, l a đư c h t, k c nh ng cán b chi n sĩ t ng tr i, có nhi u kinh nghi m cách m ng nh t c a chi n khu.

Lê Hư ng, trư ng ban Quân báo trung đoàn, h i đ i trư ng Th ng : 350

- Trong su t quá trình ch huy, g n gũi nó, đ ng chí có m t phút nào thoáng nghi ng nó là gián đi p không?

i trư ng ng i bóp bóp trán, l c đ u bu n bã tr l i :

- Không, không h ! Tôi đã tin nó như tin vào b n thân tôi v y. Th mà không ng ...

Gương m t anh hi n v đau kh sâu s c. N i đau kh c a ngư i đã đ t toàn b lòng tin yêu vào m t k mà b t ng đư c phát hi n đó là đ a ph n b i qu quy t, đê ti n nh t.

Lê Hư ng đ u g t g t, nói :

- Có th nói th ng bé này là m t đi p viên b m sinh, m t đi p viên th n đ ng?

[1] M t lo i ma, l n qu t trong các vùng sông nư c (theo mê tín d đoan c a nhân dân).

[2] Quá nhi u - ti ng đ a phương Hu .

[3] Lo i truy n võ hi p r t ph bi n trư c cách m ng, xu t b n thành t ng t p 18 trang v i giá ba xu ngày đó

[4] Ki u tóc đ dài c a các nhà tri t h c.

[5] M t tác gi chuyên vi t chuy n ki p hi p th i đó.

[6] M t l n chúng t ch c m t cu c mít tinh sân v n đ ng ch Xép b t nhân dân đ n nghe {Thư ng c p hi u d v m i hi m h a Vi t Minh trong thành ph Hu }.

[7] M t tác gi chuyên vi t chuy n ki p hi p th i đó.

[8] X u h .

[9] Trên y -

ng bào vùng gi c t m chi m g i lóng chi n khu.

[10] Tác gi là nh c sĩ Văn Cao.

[11] Con trai c a Vua B o

i.

351

Ph n th tám

1

M ng m t T t. Trong lúc nhân dân thành ph , đ ng b ng, m c áo qu n đ p, đi l i chúc t t nhau: “V n s như ý”, thì các chi n sĩ ti u đoàn mư i tám xu t phát t chi n khu Tru i, l i su i băng r ng, hành quân v phía đèo Phát Tư ng - m t ng n đèo hi m tr vùng c c nam Th a Thiên. Ngoài súng đ n, ba lô, ru t tư ng g o rang làm lương khô, m i chi n sĩ đư c phát hai đòn bánh tét. S bánh tét này là c a nhân dân kh p các làng quê

huy n Phú L c g i lên chi n khu ng h b đ i vào nh ng ngày trư c T t. Ban ch huy ti u đoàn quy t đ nh đ dành toàn b s bánh làm lương ăn cho tr n đánh ph c kích tàu đèo Phát Tư ng mà ti u đoàn đã nghiên c u chu n b t m t tháng trư c đó. D ki n c a Ban ch huy, tr n đánh có th kéo dài t m t đ n ba ngày.

Trưa m ng b n T t, c ti u đoàn đã n m trên tr n đ a ph c kích, dư i mưa xuân r rích. Mưa không n ng h t, đúng đi u mưa xuân, nhưng ph i d m mưa su t ngày đêm, áo qu n c a các chi n sĩ đ u ư t sũng, nư c ng m vào da th t l nh th u xương... ch đ ch đã qua m t ngày, m t đêm, đ ch v n chưa xu t hi n. M i chi n sĩ bóc đ n đòn bánh tét th hai... trung đ i tr chi n, m t chi n sĩ x th súng mư i hai ly b y, bóc đòn bánh tét c a mình, đòn bánh đư c gói r t khéo. Hai đ u đòn bánh đ u nhau, tròn tr a như c i ng bương, khéo t lá gói, đ n nút l i l t bu c. Anh chi n sĩ v a m lá m t đ u đòn bánh, m t b ng tr n tròn, ng c nhiên. Anh g i hai ngư i b n cùng đang bóc bánh :

- L quá các c u ơi! Trong đòn bánh tét c a mình có b c thư?

B c thư đư c b c c n th n trong m nh lá chu i hơ l a, vi t b ng m c tím, nét ch n n nót nhưng xiêu v o c a ngư i m i bi t đ c bi t vi t. B c thư

ch c là đư c b thêm vào sau khi bánh đã lu c chín nên nét ch không nhòe. Ba chi n sĩ ng i x m dư i công s đào dư i lùm cây r m, t m đ u đ c b c thư :

“Kính thưa các anh b đ i!

D thưa các anh tui tên là Ni m, làm ngh bán bún bò gánh: Trư c tê tui Bao Vinh, tui có đ a con tên là M ng, cháu mư i ba tu i, cháu tr n tui đi theo các anh V Qu c oàn đánh Tây Huê. D , đ i tui ch có m t m m t con c c kh tr n ai l m các anh n . Tui g ng g i sông cũng ch vì con, m t tr n Hu b , ngư i trong xóm tui r nhau h i cư h t, nhưng tui v mà làm chi các anh ơi, v mà lui cui lút cút m t đèn, m t bóng thì thà ch t đư ng ch t ch cho xong. Tui gánh bún bán mua đ p đ i qua ngày côt đ tìm con tui coi cháu còn s ng hay ch t, mà tìm kh p sáu huy n ch ng th y tăm d ng con mô.

Tui nghe đ n cháu theo các anh lên chi n khu, tui xin du kích y ban các xã, các huy n cho tui đi theo gánh đ đoàn ti p t lên chi n khu đ tìm cháu mà

chi n khu mô cũng nói v i tui là không ch cháu đây, c c thân tui l m các anh n . B u ni nhân ngày T t nh t! Tui gói năm đòn bánh tét mô tui cũng b m t phong thơ như ri, g i lên cho các anh chi n khu ăn T t, may ra các anh ăn trúng đòn bánh c a tui đ c th y thơ ni bi t đư c con tui ch đang mô thì

g i gi y v làng Th Chí ông tin cho tu bi t v i. ư c như r a tui đ i ơn các 352

anh su t đ i.

Nay kính thơ

Ni m”

Anh chi n sĩ bóc đòn bánh tét tên là Ti n, trư c đây là cu li nhà máy vôi Long Th . Anh m côi cha m t ngày m i ch p ch ng bi t đi. Hai v ch ng ngư i bác h nuôi anh...

i anh chưa bao gi bi t đư c th nào là tình yêu c a m . B i v y mà b c thư c a ngư i m đi kh p các làng m c hói hà c t nh Th a Thiên đ tìm con làm anh l lùng l m. Mãi đ n hôm nay, hăm ba tu i đ u, do b c thư tình c tìm th y trong đòn bánh tét anh ăn trư c gi xung tr n, anh m i phát hi n ra m t đi u r i ro b t h nh l n nh t c a đ i anh là không bi t đư c tình yêu c a m . Và anh đã khóc. Th y anh khóc hai ngư i b n trong t đ i liên mư i hai ly b y nói :

- Có r a mà cũng khóc. Vô duyên òm? - Nhưng chính m t hai ngư i cũng ư t nhòe.

- Mưa chi mưa ác! Thúi đ t thúi đai! - Hai anh nói và quay m t chùi v i nư c m t.

Anh x th Ti n có m t như c đi m làm c đơn v thư ng xúm l i trêu ch c: Anh không nói đư c v n t . Tên anh là Ti n anh t xưng là Y n, ti u đoàn trư ng anh g i là y u đoàn ư ng, b c thư anh g i là b c hư. Ti n bò d c theo mép đ i, đ n công s c a Ban Ch huy ti u đoàn, n p b c thư và k l i đ u đuôi.

Chính tr viên Lê Bích đ c đi đ c l i b c thư ba l n. Lát sau có thêm hai chi n sĩ đ i đ i m t bò đ n, n p m t b c thư gi ng h t b c thư Ti n n p. Anh Ti n ng i trên mép công s , ch m ch p nhìn chính tr viên ti u đoàn. Anh h i :

- Ch anh đ nh răng v i cái “hư ni”?

- Theo ý đ ng chí ta nên như th nào?

- Theo ý ui, ta ph i đi tìm con giúp cho ch ni.

- N u tôi c đ ng chí đi làm nhi m v này, đ ng chí có đ ng ý không?

- Lúc mô đi!

- i ngay bây gi , mà chuy n đi s v t v ghê g m đ y. ng chí ph i đi

xuyên d c Trư ng Sơn, ghé qua t t c các chi n khu t cu i t nh đ n đ u t nh. B r cũng ph i m t mư i lăm ngày vư t núi. Tìm th y hay không, đ ng chí ph i t chi n khu Hòa M v đ ng b ng, vư t phá Tam Giang qua làng Th Chí, tìm ch đó báo tin cho ch bi t.

ng chí có bi t làng Th Chí không?

- Có trư c đây tui cũng có ra làng ni thuê thuy n ch đá vôi cho nhà máy.

- T làng Th Chí, đ ng chí ph i đi theo đư ng sát bi n, qua c a Thu n An, đi cho đ n núi Tuý Vân, r i nh thuy n đò c a bà con ngư dân vư t đ m C u Hai, v l i chi n khu Tru i.

- V t v r a ch hơn n a ui cũng ch ng ng i. Ui hương ch ta quá, ui mu n ngó m t mũi ch như răng mà hương con đ n nư c n ... Ui ch ti c là không đánh đư c tr n ni...

Chính tr viên kê t gi y kh ng ch lên xà c t, vi t thư g i các chi n khu :

“Kính g i các đ ng chí lãnh đ o các chi n khu: B ch Mã, Tru i, n B , Khe

Tre, Nam ông, Binh i n, Tr m Ba, Trò, Hòa M .

Chúng tôi xin gi i thi u v i các đ ng chí, đ ng chí

ng Tiên là chi n sĩ ti u

đoàn mư i tám, có nhi m v đ n chi n khu c a các đ ng chí đ tìm m t liên l c tên là M ng, con c a ngư i ph n có b c thư mà chúng tôi g i kèm theo 353

đây. Kính mong các đ ng chí h t s c giúp đ đ ng chí Tiên, tìm xem trong chi n khu c a các đ ng chí t trư c đ n nay có em liên l c nào tên là M ng, n u có mà đã hy sinh r i thì cũng báo cho đ ng chí Tiên bi t đ đ ng chí v báo v i m em hi n đang làng Th Chí.

Chào quy t th ng.

Chính tr viên ti u đoàn mư i tám.

Lê Bích”

B chú: “

ng chí

ng Tiên c a chúng tôi có m t khuyêt t t là không nói đư c v n t . B i v y trong lúc đ ng chí Tiên trình bày, trò chuy n mong các đ ng chí n m đư c và thông c m”.

Chính tr viên đi u đơn v lên thêm cho Ti n m t ru t tư ng g o rang, m t ng mu i ru c t. Và trang b cho anh m t h p diêm, m t kh u ti u liên và

hai băng đ n, m t cây dao r a.

úng như chính tr viên d ki n, anh Ti n đã đi t tr n đ a ph c kích đ n chi n khu Hòa M - chi n khu cu i cùng c a Th a Thiên - m t mư i tám ngày ròng rã. Anh đã ph i vư t qua hàng nghìn d c núi, l i qua hàng trăm con su i c n, su i sâu năm l n ch m trán v i c p, voi, bò tót, l n lòi, trăn thì không ngày nào không g p. Anh đã ghé l i t t c các chi n khu đã ghi trong thư. n chi n khu nào, các đ ng chí lãnh đ o cũng cho bi t, cách đây tám tháng, sáu tháng, năm tháng, ba tháng... có m t ch tên là Ni m trong đoàn dân quân t đ ng b ng gánh g o, mu i, ti p t chi n khu, h i thăm đ a con trai c a ch tên là M ng, mư i ba tu i, tr n nhà đi V Qu c oàn t ngày m t tr n Hu n súng.

B i v y, làm sao có th t h t n i đau đ n th t v ng c a ngư i V Qu c Quân có tâm h n hi p sĩ này khi ra đ n chi n khu Hòa M , đư c tin là chú bé liên l c mà anh ph i m t mư i tám ngày tr i băng r ng vư t núi, nhi u l n suýt làm m i thú d , đ tìm ki m, l i là m t tên gián đi p ranh ma, x o quy t, vô

cùng l i h i. Và cách đây chưa lâu, h n đã cùng v i m t tên gián đi p khác, đánh c p bí m t c a kháng chi n tr n kh i chi n khu ch y v đ n gi c. C p m t anh v t đ kè. Anh b m môi, nghi n răng kêu lên d t n :

- H ng yên ni h có i đ t, ui mà còn s ng, nh t đ nh có ngày ìm đư c cái h ng con ranh con l n đó, ui nghi n nát đ u h n ra như nghi n con r n!

Nhưng anh còn m t nhi m v n a là ph i tìm v làng Th Chí đ báo tin cho ngư i m tìm con b t h nh. Anh c m th y nhi m v này còn khó khăn kh ng khi p hơn c nhi m v báo t . Anh th t s ho ng s đ n toát m hôi h t m i l n nghĩ đ n nó.

“Ui chao ôi, m i mư i ba u i mà h n đã là m t tên gián đi p l i h i, ranh ma, qu quy t hì không bi t h n h c cái ngh bán nư c đó khi mô?”

Anh c rên r hoài như v y trong su t m y ngày li n n n ná chi n khu Hòa M . Trong m y ngày đó anh Ti n c v i đ i Thi u niên Trinh sát. Các em bây gi đã t p trung h t v đ i. Sau m t đ t h c t p chuyên môn chính tr ng n ngày, các em đư c phân công ph trách các đài quan sát c a chi n khu. Nhi m v bám đ ch đ ng b ng giao l i cho các anh l n m i đư c trung đoàn b sung v đ i. Do đó đ i bây gi đư c đ i tên là

i Trinh sát c a trung

đoàn. Anh Ti n h i chuy n các em v “cái th ng M ng Vi t gian” tính n t thư ng ngày, m t mũi h n như răng? Nghe các em k nó thân nh t v i th ng Nghi liên l c c a trung đoàn b , anh vô Xê-ca m t tìm g p Nghi h i chuy n. Em Nghi k cho anh nghe chuy n cái đêm em đèo ng a đưa M ng v thăm 354

m làng Phò. “V đ n ngõ h n l i nh em vô nhà nh n tin v i m , còn h n thì đ ng nép ngoài hàng rào ngó vô mà khóc. H n s m đ p đ u xu ng đ t mà kêu la không cho h n đi V Qu c oàn n a”. Anh Ti n ng c nhiên nói:

“R a h n là đ a b ng d không đ n n i mô hè?”. Nhưng ng m nghĩ m t lúc, anh nói ti p: “ ã mang thân đi làm Vi t gian bán nư c ch c chi h n th t b ng? H n làm r a c t đ che m t th gian”. Và anh b ng phát hi n ra m t đi u m i m . “Chưa ch ng c con m h n là Vi t gian cũng nên, cha Vi t gian, con Vi t gian, thì m Vi t gian là cái ch c! Thôi, đúng r i con m h n gi d ng xin đi ti p t lên chi n khu là c t đ dò la tin t c chi n khu v báo cho Tây ch tìm con tìm ki c cóc chó chi! Vi c s s ra r a mà mình không nghĩ ra, đúng là mình ngu h t ch nói”.

ang t thương xót, c m ph c, anh chi n sĩ có tâm h n hi p sĩ, phút ch c đùng đùng n i gi n. Anh càng ti c cay ti c đ ng cái công mư i tám ngày đêm băng ngàn l i su i đi tìm con giúp cho c cái nòi Vi t gian!

R i anh quy t đ nh ph i c p t c tr l i con đư ng cũ, báo ngay v i các chi n khu bi t đ đ phòng con m Vi t gian gi đò tìm con. Và ngay trưa hôm đó, anh đeo ru t tư ng lương khô vào lưng, khoác kh u ti u liên, xăm xăm tr v chi n khu Tru i, theo con đư ng r ng vô cùng gian kh và nguy hi m.

* * * * *

M t bu i sáng tinh mơ mùa hè năm 1948. Chi n khu Hòa M v a m i th c gi c. Núi r ng, cây c , sông Ô Lâu còn ph kín trong màn sương tr ng đ c. M t chú bé không bi t t phía nào l i chui ra kh i con đư ng lau lách, bư c vào tr m gác ti n tiêu phía tây nam chi n khu.

Chú bé đ cái mũ bêrê màu rư u chát còn m i tinh kéo s p che g n kín trán, m c b áo qu n kaki màu xanh lá cây, chân đi dép da. C ngư i chú ư t đ m sương. Ch c chú ph i đi b c đêm, l i qua nhi u khe su i, băng qua nhi u đám bùn l y nên hai ng qu n ư t đ n b n, trát đ y bùn, dính b t vào b p chân. Gương m t chú h c hác, c p m t thâm qu ng, bư c đi l o đ o ki t s c. Chú bé chào anh lính gác đang còn ngái ng :

- Anh ...

- Chú mô và mô đây s m r a?

- Anh không nhìn ra em à? Em th ng M ng đ i Thi u niên Trinh sát đây mà.

Anh lính gác như không còn tin vào m t mình n a, bư c đ n nhìn sát vào t n m t chú bé, kêu :

- úng ìà mi r i? Mi còn dám vác m t mo lên đây à? Ch mi mô mò lên đây?

- D , dư i đ n Sơn Qu . Em tr n kh i đ n t chi u b a qua... Nghe ti ng ch n r n trư c sân, c t gác tr m gác ti n tiêu bư c ra đ ng vây quanh chú bé. H đ u nh n ra đúng là M ng, tên gián đi p ranh ma, x o quy t, cách đây ba tháng đã cùng v i tên Kim đi p viên l i h i tr n kh i chi n khu.

H có th tư ng tư ng đ m i đi u, nhưng vi c M ng dám tr l i chi n khu và ngang nhiên khai r ng t đ n gi c đ n đây, thì ngoài s c tư ng tư ng c a h .

Anh t trư ng th t lên :

- Th ng ni g m th t?

- Mi là th ng gan già!

355

Gương m t m t m i c a M ng v t tươi lên. Em tư ng đó là l i khen.

- D ... em ph i ch y g n su t c đêm, mà ph i toàn l i trong b i r m. Em m t quá, các anh cho em v lán ng m t gi c r i chút n a em v đ i. - M ng nói, c p m t ríu l i, x m n m đ nh bư c vô lán.

- Ng à? - Anh t trư ng qu c m c gi n d . - Trói c nó l i!

M ng đ ng kh ng l i, v m t ngơ ngác nhìn anh :

- Em làm chi mà trói em?

- Làm Vi t gian gián đi p ch còn làm chi?

Anh t trư ng bư c t i, như s p tát em. Em bư c th t lùi h t ho ng đưa tay lên đ m t. Và lúc này em như v t hi u ra không ph i các anh t tr m gác đùa vui v i em như m i l n.

Em rơm r m nư c m t nói :

- Th ng Kim m i Vi t gian ch em đ i mô...?

- Không nói lôi thôi! Trói c nó l i!

ng chí Tánh. - Anh t trư ng g i m t

trong ba chi n sĩ t gác - Vô Xê-ca M t báo ngay cho ban Quân báo trung đoàn ra gi i quy t. L y s i dây đi n tho i ra đây. Ph i rút kinh nghi m xương máu, không đư c trói t i ni b ng dây d a.

- , th ng Kim v n thu c châm l a giúp th ng gián đi p ch có ph i em mô...

- Bay cùng m t du c c ! M i rãy mũi đã làm Vi t gian bán nư c. T i ni ph i đem b n quách, đ s ng làm chi cho nh p đ t?

Anh t trư ng h m h m nói, ch p hai cánh tay M ng b qu p ra phía sau lưng, dùng s i dây đi n tho i trói em gi t cánh khu u. Trói xong, không nén n i gi n d , xô em m t cái, em ngã chúi m t c nh chân c t lán. T trong b ng em văng ra m t kh u súng l c “côn mư i hai”, nư c thép xanh bi c. Anh nh y t i ch p l y kh u súng như s em nhanh tay ch p m t. Anh c m kh u súng, bàn tay rung rung như kh u súng quá n ng, l t đi l t l i ng m nghía. Gương m t anh méo mó vì t c gi n. Anh chìa kh u súng ra trư c m t M ng, ch i :

- T cha mi! R a cái chi đây? Mi còn ch i n a hay thôi?

- Th ng ni g m th t! Anh lính gác nhìn nó v i ánh m t d s - Không trói h n nhanh ch c h n đã cho c t i mình ăn đ n!

Anh t trư ng b m ch t kéo “sác-giơ” ra. Sác-giơ đ y đ n vàng chóe. M ng ng i co rúm nép sát chân c t, nhìn các anh v i c p m t ngơ ngác, th t th n, Em nói, môi run run :

- Kh u súng n em l y c p c a cha em... em đ nh gi u mang v cho đ i trư ng... Em... em... - gi ng em b ng ngh n t c. Em nhìn h t anh t trư ng đ n m y anh trong t gác. Em v t hi u ra, không m t ai tin l i em h t. Em b t òa khóc. Em ng ngu y cánh tay đ nh đưa lên cùi nư c m t và em nh ra hai tay mình đã b trói. Nư c m t giàn gi a, lã chã, t m hai gò má, trôi xu ng mi ng, xu ng c m, gi t gi t xu ng đ t. và lúc đó phía ngoài đư ng có nhi u ti ng chân ch y, ti ng h i ch n r n, xôn xao :

- Mô? Mô? Th ng Vi t gian mô r i?

M ng nh n ra gi ng nói quen thu c c a các b n.

G n đ m t các b n trong đ i tràn vô sân tr m gác. Thì ra anh Tánh trên đư ng ch y vô Xê-ca M t, báo cáo v i ban Quân báo trung đoàn, g p các em đang r m r p ch y ra sông Ô Lâu r a m t. Anh li n g i các em.

- Các em ơi! Th ng M ng l i mò lên chi n khu!

356

- Anh nói gi n chi r a?

- Thì các anh đã tóm c h n trói ngoài tr m gác t ?...

- Ui chao! Chuy n chi hi n ngu ! Ta ra coi đi. - Các em xôn xao kêu lên và

ch y luôn ra tr m gác.

G p l i các b n M ng th n th c nói :

- Các c u ơi anh Du, anh oàn, anh Châu... nói giúp cho tui v i. Tui không ph i là Vi t gian... các anh ni nghi tui...

Có l em tin r ng các b n s xúm l i bênh em, c i trói cho em. Nhưng các b n đ ng túm t m gi a sân, nhìn nó như chưa h quen bi t nó bao gi . Nhi u em nh nư c b t, kêu lên, gi ng ghê t m, khinh b :

- Nghi c t chi n a?

- Vi t gian rành rành còn gi đò khóc?

- M n Vi t gian có khác? Bê-rê t , áo qu n kaki t , xăng-đan t ?... Ngó mà

g m ghi c!

- Trong ngư i h n l i gi t c súng l c m i keng đây các chú nì! - Anh t trư ng đưa kh u “côn mư i hai” cho c đ i coi.

- H n mà g p t i mình gi a đư ng ch c h n n cho t i mình m i đ a m t phát vô gi a đ u!

- Nì! Mi ng i c t Tây có thơm không mi?

Hòa-đen hát r ng lên bài “M ng Vi t gian”: “Mi nghe chăng h i ai mê mùi phú

quý quên non sông”

- R a mà th ng Quỳnh còn vi t c nh c k ch đ khen h n n a ch ? Th ng Quỳnh mà bi t chuy n ni, ch c h n ph i ch t thêm l n n a?

-

chó? - Châu-sém bư c đ n đ ng sát trư c m t M ng ch i v i ánh nhìn tóe l a. R i thu n tay, Châu-sém ch p cái mũ bê-rê trên đ u M ng quăng xu ng đ y, l y chân chà lên. - Mi đi m n Vi t gian cho sư ng cái thân mi, mà

đ lây ti ng x u cho c đ i! - Nó nh c m t bãi nư c b t to tư ng trúng b t gi a khuôn m t đ m đìa nư c m t c a M ng.

B ng-da-r n cũng bư c đ n đ ng c nh Châu-sém, nhìn M ng chăm chăm. Ánh m t em không gi n d khinh b như các b n, mà l v đau đ n, bu n bã

đ n xé lòng.

Trư c nh ng l i nguy n r a c a các b n, gương m t M ng tái nh t như xác ch t. Em ngư c nhìn B ng, ánh m t van lơn, c u kh n. Ánh m t con chim non b ngư i ta v n c , s p ch t.

- Anh B ng, anh nói giúp cho tui v i, - M ng l p b p nói qua nư c m t. - Anh ng i đư c mùi Vi t gian, mùi V Qu c oàn mà... Anh nói giúp cho tui v i... B ng không nói gì, v m t l m ìì, nhìn hai cánh tay M ng b trói ch t b ng dây đi n tho i, hai bàn tay b t máu đ lên.

Nó nói v i anh t trư ng tr m gác :

- Anh trói h n ch t quá. N i b t cho h n m t chút...

- Chú mi thương h n à? Ph i trói ch t hơn n a tê? Trói l ng đ cho h n ch m lên gi t súng b n ch t anh m mình, như cái th ng cha mua mây d o n ? - Anh t trư ng nhìn B ng v i c p m t chê trách nói ti p. - R a mà trung đoàn l i thông báo tuyên dương chú mi là có tinh th n c nh giác cách m ng cao?

B ng không tr l i anh, l ng l ng b đi ra ngoài đư ng.

2

357

M ng đư c c i trói, ng i trư c cái bàn m t n a gian ngoài tr m gác. Lê Hư ng, Trư ng ban Quân báo trung đoàn, ng i bên kia bàn, đ i di n v i em. Cu n s tay và cây bút máy Parke gác trên s , đ t trư c m t anh. Anh nói, gi ng nghiêm kh c :

- Chú mày ph i khai rõ ràng, khai h t, khai cho th t. N u khai thành th t, chú mày s đư c hư ng lư ng khoan h ng. N u đ i trá, quanh co, ph i tr giá đ t đó. Chú mày có bi t k lu t th i chi n đ i v i b n Vi t gian gián đi p là th nào không? X b n? - Anh d n gi ng, đ y hăm d a. Rõ ràng, gi ng c a anh Trư ng ban Quân báo nói v i M ng không còn là

gi ng anh ch huy nói chuy n v i chú em liên l c, mà gi ng m t cán b nghi p v đang l y cung k thù. M ng lúc này đã hi u rõ đi u đó. C ngư i em run r y đau đ n, gương m t m t l , tuy t v ng.

Th y em v n ng i l ng l khóc, anh h i :

- Trư c h t, chú mày ph i nói cho tôi bi t chú mày là ngư i c a cơ quan m t thám nào? ơ-bê? Xuya-rơ-tê Phê-đe-ran? Hay Ty An ninh?

- D ... em là V Qu c oàn... em không bi t chi h t... M ng ngư c gương m t t m nư c m t mà em ch ng bu n lau, nhìn lên Hư ng...

Cách đây chưa lâu, m i l n ch y liên l c vô Xê-ca M t, qua lán c a ban Quân báo, anh Lê Hư ng thư ng ngo c g i em vào h i em :

- B a ni em có vi c chi ph i vô Xê-ca Năm không?

Xê-ca Năm là đóng xư ng bào ch thu c. T Xê-ca M t vô Xê-ca Năm ph i trèo qua ba d c núi. M c d u không ph i có vi c chi vô đó nhưng em bi t anh Hư ng c n gì, nên em vui v nói: “Có em cũng có công văn ch y vô xư ng bào ch ” - “R a thì nh em ti n th đưa giúp cái n cho ch T nh Nhơn”. Anh móc túi áo l y ra phong thư dán k , trao cho M ng. Anh cư i, m t hơi đ lên, d n thêm: “Em nh đưa riêng cho ch Nhơn thôi nghe... Có m t các ch khác thì đ ng đưa...”. “Em bi t r i! Em bi t r i!...”. M ng nhanh nh u nói, c m l y phong thư d y c m, ch y đi.

Ch T nh Nhơn đ p nh t xư ng bào ch . Hai má ch b u b u, lúc nào cũng đ

hây hây như có bôi gi y hương. M ng bi t anh Hư ng và ch Nhơn thương nhau... L n mô mang thư vô cho ch , ch cũng có thư g i ra cho anh: “Nh em đưa giúp ch ...”. Em còn bi t đưa lo i thư này không gi ng như đưa gi y t công văn. C m công văn l b làm nh p m t chút cũng không can chi. Mà

tay em lúc nào cũng k nh càng đ y gh ; c m không khéo, máu m gh dính vô phong bì ngay. B i v y, thư c a hai ngư i bao gi em cũng c n th n b c trong ng n lá v r ng ho c ng n lá nón, đ gi cho phong bì đư c s ch. Có

l n ch Nhơn h i: “T i răng lúc mô cũng th y em gói thư vô ng n lá như gói cái bánh r a?” - “Em s tay em làm nh p m t cái thư quý c a ch ” - M ng chìa hai bàn tay chi chít nh ng n t gh cái cương m xanh lè, và nhi u n t l loét ch y máu.

C p m t đen lay láy và trong v t như nư c su i c a ch m to nhìn em không ch p, và t dưng láng láng nư c m t. Th y ch khóc, em lúng túng, lo l ng, v i vã ch y xuơng d c núi: “Em ph i v không s đi lâu đ i trư ng la”. Ch thì anh Hư ng ng i đó, h i em v i cái gi ng như chưa h quen em khi mô. Anh không g i em là em như m i khi mà g i là chú mày. “Ch c anh nghi mình là Vi t gian anh m i g i r a. Ch mà ch Nhơn g p mình, ch cũng g i mình là “chú mày” như anh Hư ng... Ai ngư i ta còn thèm t t v i cái đ

358

Vi t gian?”. Ý nghĩ đó làm em b t khóc to n c n .

Anh Hư ng v bàn làm cu n s và cây bút nh y lên như b ki n nhéo :

- Chú mày khai đi! Không ph i khóc, m t thì gi !

- D , em ch ng bi t chuy n chi mà khai... T i vì th ng Kim... em c tư ng h n là V Qu c oàn, có ng mô h n là Vi t gian. B a đó h n kêu đau b ng. i trư ng xu ng sông gi t áo qu n, bao t i cho c đ i, giao em nhà coi nhà. H n nh em ra quán o Liên mua xôi chè. Em mà bi t h n là Vi t gian đ i mô em đi... có thèm xôi chè đ n ch t em cũng không đi. R a mà em d i quá, em l i b nhà em đi, đ h n nhà m t ch c. Em mua xôi v , chè chưa chín... Lê Hư ng cau trán, anh v t nh chi ti t này: trên s p n a n m lăn lóc gói xôi đ đen khá to, anh Th ng đã c m ném ra b i r m vì s trong xôi có b thu c đ c.

-... Em th y th ng Kim đang trong bu ng, coi t m b n đ b phòng chi n khu. Em t c quá, la h n: “Răng anh dám l c b n đ m t c a đ i trư ng ra coi?”. H n nói: “Tau coi nh đư ng vô b nh vi n, đ chi u tau xin đi ch a b nh”. Cơi chi mà bi t h n là Vi t gian thì em đã ch y xu ng sông báo cho đ i trư ng... Em th y trên bàn có cái h p chi đen đen mà có m t gương gi a, em c m lên coi, h i h n: “H p chi mà đ p ri?” - H n gi t l i, nói là h p đ ng ti n, r i b mau vô b c cài nút l i. H n ôm b ng kêu đau b ng, nói em c ăn xôi trư c, h n vô ăn sau. R i h n ch y ra nhà tiêu. Em ng i ch h n vô, em nghĩ... Em nh có l n đ i trư ng k : T i Vi t gian hay dùng máy ch p bóng nh như cái bao diêm đ ch p tr m tài li u bí m t c a kháng chi n... R a là em s quá, em nghĩ: “Hay cái h p đ ng ti n n là cái máy ch p bóng, h n dùng ch p tr m b n đ b phóng chi n khu?”. Em li n ch y ra c u tiêu tìm h n, nhưng h n đã ch y m t r i. Cơi chi em bi t h n là Vi t gian thì em đã gi ch t cái máy đó, không cho h n gi t l i. Em ch y đu i theo h n đ b t gi h n l i. Em trèo lên ng n cây b a, ngó v phía d n Sơn Qu , th y bóng h n ch y lúp xúp đ ng xa. Em li n ch y vòng đư ng t t qua rú Quao, đón đ u h n. Em ch n đư c h n l i. Em đòi l i cái máy ch p bóng b t h n quay lui. H n xông vô đ p em. Em ch p hòn đá, nhè túi áo h n có đ ng máy ch p bóng, em xán th t m nh. Cái máy b tan. H n v t em xu ng đ t, xé áo em làm dây trói em l i r i đ p em tràn c máu mũi, máu mi ng. H n rút kh u súng l c d t trong lưng qu n ra, ch vô m t em, b t em ph i đi theo h n v đ n Sơn Qu . Em n m dài ra gi a đư ng, gi đò đau quá không đi đư c. R a là h n cõng em m t m ch ch y v đ n Sơn Qu . Em l i v i h n trong đ n m t đêm, n m chung l n v i m y th ng B o v quân. Sáng hôm sau có chi c xe Jeep th ng Tây đen c m máy, ch em v i h n th ng v Hu , đ n m t nhà

có r t nhi u lính Tây. H n đi vô nhà đó t nhiên như đi vô nhà h n. H n nói ti ng Tây xì x v i t i Tây. R i h n l i đó luôn, còn em t i h n đem giam vô

lao Tòa Khâm, nh t em vô cái nhà nh t i câm. Em đó đư c hai ngày thì

cha em đ n đón em. Cha em m c đ Tây, đeo lon quan hai, bên hông đeo kh u súng l c ni. - M ng ch kh u súng “côn mư i hai” đ trên bàn. - Tay c m roi c c bò ngúc ngo c, ngúc ngo c. cha em d t em ra ng i trên xe Jeep, v n lái ch em v nhà riêng Phú Cam. Trong nhà có dì gh em. Dì gh em theo đ o, trên c có đeo cái th p ác v i dây chuy n vàng. Trên bàn th có

ông Chúa đ ng dang tay chéo chân, v i ngư i đàn bà b ng con nít. Cha em ăn cơm th t bò, th t gà, ra ph mua cho em mũ dép, m y b qu n áo, r i ch đi nhà thương bôi thu c cho lành gh . Cha em nói: “Con đi theo Vi t Minh 359

làm chi cho kh , gh đ y ngư i, ch còn da b c xương. đây v i cha, v i dì ít lâu, ăn u ng t m b cho l i ngư i, ch a cho lành b nh, r i cha xin vi c cho mà làm”. Em nói: “Con nh ri bi t làm vi c chi?” - Cha em nói: “R a mà Tây h đang c n con đó. Con mà bi t nghe h , làm vi c cho h thì con mu n chi đư c n y”. Em h i: “Cha có bi t ch m con mô không?” - Cha em nói: “M

con b Tây b n ch t ngoài Phò Tr ch r i” - M ng tr s ng bàn tay qu t nư c m t, n c n h i lâu r i k ti p: “Em nhà cha em đư c hơn mư i ngày, cha em ch em đ n ch cha em làm vi c. M t cái nhà l u ba t ng, có r t nhi u Tây, nhi u Vi t gian đi đi l i l i. Cha em đưa em vô m t gian bu ng r t r ng trên vách có treo t m b n đ chi n khu mình, nhưng to b ng c chi c chi u. Trong bu ng có m y th ng Tây, m y th ng Vi t gian xì x nói ti ng Tây, hút thu c. Cha em c m cái que g tròn, dài hơn mét, ch lên b n đ nói: “Con ch cho các quan Tây coi ch mô t i Vi t minh trên Hòa M đóng các cơ quan như

trung đoàn b , t nh y, y ban t nh, công binh xư ng, kho đ n, kho lúa g o, ch mô b trí các súng b n máy bay, đư ng mô có gài mìn. Con mà ch trúng, các quan Tây s thư ng cho con nhi u áo qu n đ p, nhi u ti n tha h mà tiêu xài”. Em ngó t m b n đ , gi đò như không bi t, h i cha em: “Cái t gi y to đ i chang ni là cái chi r a cha?”. M y th ng Tây, Vi t gian kêu . Cha em qu u m t nói: “Th ng Kim nói mi đ c b n đ làu làu, mi đ ng có làm b gi đui, gi đi c? Mi mà không ch thì các quan đây xách c mi đi b n, cha cũng không xin đư c mô”. M t th ng Vi t gian đeo gương mát h i em: “Em đã nhìn th y cái b n đ gi ng như th này bao gi chưa?”. Em nói: “D có, em có nhìn th y, c p ch huy em cũng có m t cái gi ng như ri, nhưng nh ch b ng t báo, mà v cũng không đư c khéo như ri”. H n nói: “Theo l i th ng Kim thì chú mình đ c b n đ gi i như m t sĩ quan tham mưu”. Em nói: “Anh Kim nói ch c em ch em trên chi n khu m i h c i t t i ti, em làm răng đ c đư c cái b n đ to mà ch nhi u b t lo n ri”. H n xách tai em h i: “R a thì em trên đó Vi t minh sai làm nh ng vi c chi?” - “D , em ch y liên l c, đưa công văn gi y má đ n các cơ quan”. - “R a ch c chú mi ph i thu c h t đư ng trong chi n khu?” - Em nói: “D , đư ng thì tui thu c, ch y liên l c mà

không thu c đư ng, l c b y vô gi a rú, c p h n tha m t xác”. Em c nói huyên thuyên r a mà coi b c t i h n cũng tin. R a là t i h n v i cha em nói ti ng Tây xì x v i nhau, r i cha em nói v i em: “Thôi đi v ”. Cha em v n xe, ch em v nhà. Em nhà chơi không đ n có hai tháng, nhi u l n em mu n tr n lên chi n khu, nhưng em không thu c đư ng, s đi l c b y vô đ n Tây thì ch t. R a r i cách đây năm ngày, cha em v i m y th ng Vi t gian ch em lên đ n Sơn Qu . Cha em nói: “Tây h s p s a đánh lên chi n khu, b t s ng h t t i Vi t minh n núp trên đó, đem v b n cho dân Hu coi chơi. Con đây đ i lúc quân đ i h t n công lên, thì h g i con đi d n đư ng. Con ph i d t ch cho h nh ng ch t i Vi t minh đ u s n núp, các ch đ súng đ n, lúa g o... H mà b t trúng, h s thư ng cho con ti n ngàn, ti n v n”. Em gi đò m ng r nói: “D , tư ng vi c chi, vi c d t đư ng thì con làm đư c. Con s d t h đi kh p chi n khu đ h tha h mà b t Vi t minh”. đ n Sơn Qu , ngày mô em cũng đi ra đi vô c ng đ n cho t i lính gác quen m t em. Trưa hôm qua, cha em u ng rư u v i th ng đ n trư ng say m m. Em ch cho cha em ng say, em m bao da l y kh u súng l c gi t vào lưng, r i đi ra c ng đ n, th ng lính gác h i đi mô, em nói đi hái sim chín. Trư c c ng đ n có

m t v t đ i sim chín r ng đ y đ t, th ng gác nói: “Hái nhi u nhi u đem v 360

cho anh ăn v i nghe!”. Em d . Em lũi vô gi a bãi sim, qua h t bãi sim đ n đ i tranh. Em nh m th ng hư ng chi n khu em lũi. Em ch y g n th u tr m gác thì tr i đã t i đư c m t lúc lâ nhưng em không dám vô, em s các anh gác tư ng em là Vi t gian, các anh b n. Em chui vô gi a b i lau r m, ng i núp đó cho t i sáng em m i vô.

u đuôi có r a thôi anh n ...

* * * * *

G n ba mươi năm sau, tôi đ n thăm đ i tá v hưu Lê Hư ng, khu nhà t p th b đ i. Bên chén rư u h i ng , chúng tôi cùng nh c l i nh ng k ni m m t th i tráng l cách m ng. Tôi ng ý mu n vi t l i câu chuy n v M ng, ngư i đ ng đ i tu i thơ c a tôi. Lê Hư ng b ng đ ng d y m t , l c l i m t h ì lâu. Anh lôi ra cu n s tay d y kho ng trăm trang. Cu n s đã long bìa, các trang gi y k ca-rô vàng như nh ng chi c lá r ng, nhưng ch vi t còn khá rô vì đư c vi t b ng th m c xanh đen Oa-téc-men. T nh ng trang gi y vàng tôi ng i th y mùi cũ xưa, mùi k ni m.

Anh chìa cu n s ra trư c m t tôi, bàn tay c m cu n s run run: “ ây là b n ghi t c ký l i cung khai c a M ng hôm đó. M y ch c năm qua tôi đã đánh m t đi nhi u th quý giá, nhưng không hi u sao cu n s này tôi v n còn gi đư c. Nghĩ cho cùng cũng có lý do c a nó. ã t lâu tôi cũng mơ ư c vi t m t cái gì đó v nhưng ngư i đ ng đ i nh tu i, quá ngây thơ, quá trong s ch này. Và tôi cũng đã th b t tay vi t m t hai l n... nhưng l n nào tôi cũng b d . Bây gi thì tôi hi u r ng, tôi thi u m t cái ch y u đ th c hi n đi u mơ

ư c. Tôi không có tài năng, n u c u đ nh vi t v M ng, tôi xin t ng c u b n ghi t c ký này, làm tư li u”.

i tá Hư ng c n th n xé sáu trang s tay dày

đ c nh ng ch t c ký, trao cho tôi. Anh h i: “C u có đ c đư c ch t c ký

không?” - “Tôi chưa bi t đ c, nhưng tôi s h c. Tôi tin là cũng không khó

l m”.

Và đo n văn trên là tôi d ch l i g n như nguyên văn b n t c ký c a đ i tá Lê

Hư ng, l i cung khai c a M ng bu i sáng hôm đó.

* * * * *

M ng k l i m t m ch, em ch d ng l i khi ph i chùi nư c m t, và nu t ti ng n c ngh n. T gi ng k , gương m t và nh ng gi t nư c m t ng n dài ch y tràn trên hai gò má tr thơ c a em có cái gì th t đ n n i Lê Hư ng thoáng có

ý nghĩ: “Hay đúng là nó b nghi oan?”. Nhưng anh đã v i g t ngay ý nghĩ đó. Anh còn tr quá, m i tròn hai mươi b n tu i. Trong công tác chuyên môn c a anh, anh đã ph i nhi u l n ch m trán và ph i thư ng tr c đ i phó v i nh ng âm mưu vô cùng x o trá, l t léo c a m t k thù hi m đ c, già d n. Nh ng âm mưu đó thư ng đư c che b c b ng l a l c, gi trá và hơn m t l n đã cho anh nh ng bài h c b ng máu, như trư ng h p cái tên đàn ông gi d ng đi mua mây. Anh là ngư i ph i ch u trách nhi m chính trong v này. Do đó mà

anh ph i luôn luôn c nh giác v i chính tình c m và suy đoán c a anh. Anh lo l ng mình b v p ph i sai l m m i.

S chân th t c a M ng đã không ch c th ng n i l p áo giáp phòng ng c a anh, mà năm tháng, l p áo giáp y đư c kinh nghi m xương máu đan d t dày mãi lên.

M ng k xong. Lê Hư ng còn l c v n thêm nhi u chi ti t khác. Cu i cùng anh ng i im l ng nhìn M ng r t lâu. Ánh m t s c và sáng l nh c a anh như mu n xuyên su t qua ngư i em. Ánh nói, m t không r i gương m t M ng :

- Tôi đã g p không ít nh ng đi p viên nhà ngh , có h ng. Nhưng chú mi m i 361

là tên đi p viên s ng s , tinh quái nh t. Nh ng âm mưu hi m đ c nguy h i cho kháng chi n l i đư c gi u trong cái v b c ngây thơ, ng ngh ch c a con nít, thì tôi chưa g p bao gi . Tôi cho chú mi hai ngày đ suy nghĩ, r i chú mi ph i tr l i th t rõ ràng: “B n Pháp giao cho chú mi nhi m v gì trong vi c mò lên chi n khu l n này?”. N u chú mi ngoan c , nh t đ nh s b tr ng ph t theo đúng k lu t c a th i chi n.

Th t ra, v sau này, Lê Hư ng m i bi t, ngay c hai ti ng đi p viên M ng không rõ nghĩa. Em ch đoán l m r ng đó là m t ti ng x u xa l m, tương t như ti ng Vi t gian. Nên M ng ch khóc. Và Lê Hư ng cho r ng đó là nh ng gi t nư c m t gi d i c a m t đi p viên b m sinh, đi p viên th n đ ng. Lê Hư ng vi t l nh t ng giam M ng. Anh giao M ng cho m t chi n sĩ tr m gác ti n tiêu, c m súng áp gi i vào Xê-ca Sáu nơi có tr i giam nh ng binh sĩ

ph m t i ch ngày đưa ra tòa án quân s xét x .

Ba ngày sau, đúng vào bu i sáng Lê Hư ng s a so n vào xê-ca Sáu đ l y kh u cung M ng l n th hai, b n Pháp m tr n t n công quy mô lên chi n khu Hòa M .

Gi c Pháp đã tính toán khá chính xác và x o quy t. Chúng t n công Hòa M

đúng vào trưa ngày ch nh t.

Thư ng thư ng ngày ch nh t vùng Ti n chi n khu Hòa M tr nên đông vui, t p n p như ngày t t, ngày h i. B đ i, cá b , công nhân, t các l p núi chi n khu, su t c tu n s ng gi a r ng r m, kéo ra Ti n chi n khu d o chơi, ăn quà bánh, sư i n ng, ng m tr i, ng m sông.

Các ch xư ng bào ch thu c, y tá, h lý, tuy không đông l m nhưng cũng đ làm s ng đ ng, tươi mát quang c nh nghi t ngã c a núi r ng kháng chi n. Do có các ch nên cánh đàn ông đ u c g ng ăn m c lành l n hơn, ch i chu t hơn ngày thư ng.

Ngày ch nh t, nhà Văn hóa đ i chúng thư ng t ch c các bu i sinh ho t văn hoá, văn ngh đó là m c h p d n nh t, mà c tu n làm vi c, chi n d u, m i ngư i đ u háo h c ch đ i...

Ch nh t hôm đó chương trình sinh ho t nhà Văn hóa khá phong phú, đã

đư c thông báo trư c đó ba ngày.

1. Chính y trung đoàn Tr n Quý Hai k chuy n v cu c kh i nghĩa Ba Tơ. 2. Bác sĩ Lê Kh c Thi n, Giám đ c b nh vi n chi n khu nó chuy n v b nh s t rét, nh ng di h i c a nó và cách phòng ng a b nh đơn gi n. 2. Anh H Vi nhà thơ quen bi t c a trung doàn, trình bày bài thơ m i nh t c a anh: “G i ngư i chín lăm” (Tên trung đoàn ch l c t nh Qu ng Tr ). 4.

i đ ng ca c a nhà Văn hóa đ i chúng trình di n bài hát: “Bình Tr Thiên khói l a”. Sáng tác c a nh c sĩ Nguy n Văn Thương.

5. Công binh xư ng trình di n v k ch ng n m t màn: “Ông già và trái th y lôi”.

B n đ c khi đ c đ n đo n này ch c không kh i nghi ng , đánh d u h i: M t chương trình sinh ho t văn hoá, văn ngh bình thư ng làm sao sau hơn ba mươi lăm năm mà tác gi còn nh và k l i khá rành m ch? Hay đó ch là

chuy n b a đ t, ki u hư c u ti u thuy t? Ngư i k chuy n xin thưa: S nghi ng c a b n đ c hoàn toàn có lý. Nhưng đó là m t chương trình sinh ho t văn hóa văn ngh g n li n v i m t ngày ch nh t kh c li t, bi th m, đ y máu, l a, xác ch t c a đ ng đ i và đ ng bào. Do v y mà nó đã t c kh c vào trí nh c a nhi u ngư i ch ng ki n, tham d , v i m t đ sâu b n mà th i 362

gian không xóa n i.

Cách đây không lâu, trong m t bu i g p g chuy n trò v i đ ng chí Tr n Quý

Hai, lúc này là trung tư ng, tôi đã nh c l i chương trình sinh ho t nhà Văn hóa đ i chúng hôm đó. V i m c đích ki m tra l i trí nh c a mình, tôi đã

quên m t m c th hai c a chương trình và đ ng chí Tr n Quý Hai đã b sung: “Anh còn nh là sau khi anh lên k chuy n v cu c kh i nghĩa Ba Tơ, anh Thi n lên nói v b nh s t rét... Và đúng lúc v k ch “Ông già và trái thu lôi” m màn thì c chi n khu vang r n ti ng đ ng cơ máy bay và ti ng súng b n máy bay”.

Trong hai ngày th sáu và th b y, tin t c c a các t trinh sát bám đich dư i đ ng b ng đưa v chi n khu d n d p: B n đ ch các v trí d c đư ng qu c l đã t p trung quân và xe pháo r t đông. M t quân đ i cơ đ ng ng chi n t Qu ng Tr kéo vào đóng đ n đ u c u Phò Tr ch. D đoán c a trinh sát: Sáng ngày ch nh t b n gi c có th t n công chi n khu. Ban ch huy trung đoàn ra l nh cho các cơ quan và đ ng bào Ti n chi n khu ph i rút h t vào núi trong đêm th b y. Ti n chi n khu ch còn l i nh ng đơn v b đ i có

nh m v chi n đ u b o v chi n khu.

* * * * *

Sáng ch nh t. C vùng Ti n chi n khu không còn bóng m t con l n, con gà. Quán xá ch còn trơ l i m y cái bàn tre. B p núc l nh tanh. Nh ng cánh c a ch ng lên thông th ng như mu n b o v i b n gi c: “Chúng mày c vi c mò

vào, ch ng có xơ múi gì đâu!”.

M y chú ch n, chú sóc ch c th y c nh v ng l ng khác thư ng, l y làm l , t trong các b i r m ch y ra đ ng nghênh ngang ngay gi a các l i đi. M t chúng lơ láo, ngó ngư c, ngó xuôi, đuôi xù ra cái phư n múa máy, đùa gi n. Ti ng rì rào c a dòng sông Ô Lâu, ti ng k o k t các co ng nư c quay nghe như rõ hơn, vang v ng hơn m i ngày. Sương mù thưa loãng d n. Nh ng tia n ng s m màu vàng hoa ch c chìu, xuyên th ng l p sương mù, tr i dài trên nh ng bãi chông l ô ch ng quân nh y dù trên các công s b trí súng phòng không, l p lánh trên các nòng thép mư i ba ly hai, mư i hai ly b y trên các giao thông hào l nh bóng lính, mũ xanh r n lá ngu trang... N ng s m t m vàng các tán cây đ i th d ng cao vút trên sư n núi. Trong nh ng vòm lá r m chóp cây, th p thoáng n hi n nh ng thân hình nh bé, tho ng nhìn có th tư ng l m là nh ng chú vư n, chú kh . ó chính là cái đài quan sát do các t Thi u niên trinh sát ph trách.

Cũng gi ng như sương mù, không khí căng th ng, h i h p, lo âu, ph p ph ng v m t tr n t n công quy mô c a gi c nghi n nát chi n khu, c thưa loãng d n cho đ n lúc tan bi n h n, khi m t tr i càng lên cao. C chi n khu tràn ng p màu n ng tuy t đ p c a m t ngày ch nh t tuy t đ p. C chi n khu b t đ u đ ng đ y, nh p nh m, v i vàng, mu n tranh th nh ng gi b m t oan c a m t ngày ch nh t h a h n nhi u sinh ho t vui chơi h p d n. Có m t quy lu t mà đ a tr lên ba vùng gi c chi m đóng cũng bi t là

b n gi c ch t n công càn quét vào lúc r ng sáng, mu n l m là kho ng tám, chín gi . Sau đó là coi như an toàn. Nên ch ng c n l nh báo yên, ngư i trong núi b t đ u đ ra Ti n chi n khu. D n đ u là các o, các chú, ch các quán hàng. T p năm, t p ba g ng gánh, tay xách nách mang, cư i nói m ĩ, d c các l i mòn gi a r ng cây th p ch y men theo bìa núi. Hai ch qu n x n quá g i, gánh m t con heo to tư ng, cư i nói bô bô : 363

- Tui bi t ngay mà? Các ông c đoán già đoán non r a, ch t i Tây đ ng m đ ng m chi mà đi t n công chi n khu vào ngày ch nh t? R a thì ai đi nh y đ m, đi nhà th c u Chúa cho t i h n?

- Không nh y đ m, không đi c u Chúa, t i h n ti c đ t ru t khác chi ch em mình m t buôn, m t bán!

Ngư i t trong các l p núi kéo ra Hòa M m i lúc m t đông. D c b sông, các giao thông hào, các súng phòng không, các chi n sĩ tr c chi n cũng b t đ u nh p nh m. Ngư i nh y lên b công s ng i, ngư i v n thu c hút, ngư i ngh ch m t, m t h p háy ngó theo m y o bào ch , y tá, cư i nói y u đi u kéo v nhà Văn hóa đ i chúng. V a lúc đó, Lê Th ng - đ i trư ng trinh sát đi ngang qua. B áo qu n v i s i đôi rách và bê b t bùn đ t, cái mũ nan b c v i dù b p dúm dó c m m y cành lá ngu trang, m t thâm qu ng vì m t ng . Su t đêm qua, anh đôn đáo su t d c chi n khu, ki m tra l i m ng lư i trinh sát.

Theo sát gót anh là B ng-da-r n. Trông em cũng l m lem m t m i không kém đ i trư ng. M y chi n sĩ đ i đ i liên pháo đang ng i trên b công s hút thu c, nhìn th y hai anh em, li n nói kháy :

- Ông trùm trinh sát ơi! Tây lên th u mô r i đ anh em còn chu n b nghênh chi n?

- Tin trinh trinh sát thì có ngày đ thóc gi ng mà ăn. Anh Th ng c im l ng bư c, nhưng B ng đ p chát l i ngay :

- Tin lính b n máy bay thì có ngày ăn bom Tây no b ng! - và B ng s n sàng co giò ch y n u các anh rư t đu i.

“Ôi ta bu n ta đi lang thang b i vì đâu....”. M t gi ng hát cao vút b ng c t lên gi a nh ng v ng s n cao lút đ u ngư i.

T t c chưa k p cãi l n nhau cùng quay l i nhìn. M t cô gái kho ng mư i chín, hai mươi tu i, áo qu n lành l n nhưng x c x ch, đ u đ i vành hoa mua, hoa sim, tay c m m t nhành hoa bãi hoãi màu n ng s m, v a đi v a quay nhành hoa, v a hát. Gương m t cô xanh xao, c p m t m to, lóe sáng ánh ngây d i.

- “D ng chân ta ng m c nh bao la s u” - Cô ngo nh m t v phía núi xanh, cư i lên khanh khách - “Ha ha ha! Núi r ng bao la s u đ p quá!

p quá! Ha

ha ha...”.

B ng-da-r n ch y đ n bên cô gái, nói gi ng d u dàng, van v :

- Ch Hoài Trinh ơi, ch đi vào núi ngh ngơi cho kh e. Ch hát chi hát hoài r a, làm em đ t ru t...

- Ha ha ha! Hoàng t c a ta! Hoàng t c a ta! Ta ban cho chàng bông hoa th n làm ra h nh phúc...! - Ch c m nhành hoa bãi hoãi qu t qu t hai bên má

B ng, r i c m vào túi áo B ng. B ng đ m t, quay l i, l m lũi b đi. Cô Hoài Trinh xư ng bào ch thu c trư c đây đư c coi là hoa khôi c a chi n khu, s t rét nhi u quá đã phát điên t m y tháng nay. Cô c đi lang thang kh p chi n khu mà hát như v y.

Nhà Văn hóa đ i chúng đã ch t ních ngư i. Anh Hinh t nh đ i phó, trư ng ban nhà Văn hóa lên tuyên b bu i sinh ho t thư ng kỳ tuy hôm nay b t đ u hơi mu n nhưng h a h n s r t thú v , h p d n. Chính y Tr n Quý Hai lên k chuy n v cu c kh i nghĩa Ba Tơ v i gi ng Qu ng Ngãi quen thu c, đ m đà

m c m c.

Cách nhà Văn hóa đ i chúng m y nương s n là dãy quán hàng. L a b p quán nào cũng cháy r ng r c. Gió bay mùi xào bò, cháo bánh canh, nư c lèo, đ n 364

t n đây. Khán gi đang chăm chú nghe bác sĩ Lê Kh c Thi n gi ng gi i v con mu i Anôphen. Hi u Coiffeur de luxe c a anh

m k vào ngư i ra t p n p.

Anh

m tay lư c, tay tông-đơ ng trên cái gh cành cây như B o i ng

trên ngai vàng, hai c ng chân x trong bao b ch ng ru i và con bu m t. Bên kia đư ng m Táo bán hàng v a ng m nguýt đôi câu đ i trên c t bương hi u Coiffeur de luxe.

- R a mà cũng đòi đ i đáp! Nghe c c súc như đá quăng!

Mư i m t gi mư i sáu phút.

Trên đài quan sát phíaTây Nam chi n khu do m t t Thi u niên trinh sát ph trách, ti ng k ng báo đ ng máy bay b ng d n d p vang lên. Ti ng k ng ch m t loáng đã lan r ng c Ti n chi n khu. B u tr i chi n khu vang m ti ng đ ng cơ máy bay. Sáu chi c khu tr c thành đ i hình ch V, t phía sân bay Phú Bài vèo vèo lao đ n. Các c đ n đ i liên, tr ng liên, r ch tr i đón chúng. Ch m y phút sau, c vùng tr i Hòa M chìm ng p trong ti ng bom, ti ng súng.

Ti ng bom, súng v a l n đư c vài phút, thì t phía bi n, mư i chi c máy bay v n t i a-cô-ta thành m t hàng ngang, lùi lũi bay đ n chi m lĩnh vùng tr i chi n khu. Vư t qua kh i sông Ô Lâu, t b ng máy bay bung ra hàng trăm chi c dù tr ng, xanh, vàng, đ , như nh ng tai n m đ c kh ng l , ng nghiêng gi a b u tr i. Chúng l n d n l n d n cho đ n lúc nhìn rõ nh ng tên gi c đen, tr ng đeo l ng l ng dư i nh ng chi c dù.

- Tây nh y dù! Tây nh y dù!

Ti ng gào thét, hô hoán d y lên kh p nơi.

Bu i sáng thanh bình c a chi n khu Hòa M đã k t thúc trong l a và máu, v i hàng trăm xác ch t c a đ ng bào, cán b , b đ i b bom, quân nh y dù và

quân b tràn qua sông Ô Lâu, tàn sát man r chưa t ng th y. Và nh ng ngư i ch ng ki n c nh tàn sát y rõ ràng hơn h t là các em trong đ i Thi u niên trinh sát trên các đài quan sát c a chi n khu.

* * * * *

Su t m t tu n, báo chí c a đ ch Hu đưa tin d n d p, r m r v tr n đ i th ng c a quân đ i Pháp t i chi n khu Hòa M .

V i nh ng dòng ch tít l n ch y dài trên các trang nh t :

“Chi n khu Hòa M c a Vi t minh Th a Thiên b dìm trong m t bi n l a và

khói”.

“Dinh lũy đ u não c a Vi t minh Th a Thiên đã b nghi n nát và xóa s ch kh i vùng núi Hòa M ”.

“Trung đoàn trư ng Hà Văn Lâu, Chính y Tr n Quý Hai đã ch t trong đám lo n quân”.

“Xác ch t c a binh sĩ trung đoàn 101 l p kín dòng sông Ô Lâu v.v...”

Hàng ngày, c ch c chi c ô tô ch đ y nh ng ngư i áo qu n rách rư i, hai tay b trói, cùng v i súng đ n, ch y vòng quanh thành ph . D n đ u đoàn ô

tô là chi c xe Jeep tr ng kèn inh i, loa phóng thanh oang oang thành ph .

“ ây là quân lính Vi t minh b b t t i chi n khu Hòa M và m t ph n r t nh s súng đ n thu đư c c a chúng”.

Nhân dân Hu ch ng còn l gì, mi ng lư i láo thiên láo đ a c a b n gi c. Nhưng chúng c ra r su t ngày bên tai như v y, làm đ ng bào không kh i hoang mang, lo l ng.

S th t, sau m t tu n đánh phá, b n gi c cũng ch l n v n đư c bên ngoài 365

làng Hòa M . M i ngày chúng m c ch c đ t t n công, có máy bay, đ i bác y m tr , v n không vư t n i d i r ng cây th p trư c th m núi chi n khu. Ban đêm chúng co c m l i trong các công s đào đ p v i vàng hai bên b sông Ô Lâu. Chúng đ t đ i bác trên các đ nh đ i bên kia sông, b n su t ngày đêm vào các l p núi xanh. B u tr i chi n khu như cái b rèn kh ng l v i hàng ngàn thanh s t nung đ nhúng vào nư c kêu xèo xèo. ó là ti ng rít c a đ n moóc-chê, đ i bác và hàng trăm qu bom l n nh d i xu ng các sư n núi, khe su i.

êm, quân ta t trong núi t ch c các đ t ph n kích đánh vào các toán gi c co c m d c b sông, m t khác, t ch c thu lư m thi hài chi n sĩ, đ ng bào b gi t gi t trong hôm chúng nh y dù, đưa vào núi chôn c t. Trong s này, có xác ch t đã in vào trí nh các đ i viên thi u niên trinh sát như s t nung đ . ó là anh

m th c t tóc anh ch t n a n m n a ng i, b

đ n ti u liên b n nát m t.

Hai c ng chân đ y m n l loét v n x trong cái bao t i, m t tay anh níu s i dây da đóng vào c t anh v n dùng đ li c dao.

Hình như anh đ nh ch y nhưng b vư ng lùng bùng trong cái bao t i nên ngã

xu ng. Anh níu s i dây da gư ng đ ng d y thì b n gi c nh y dù xông vào b n ch t.

Hoài Trinh cô nhân viên bào ch , điên, b b n gi c l t tr n tru ng, hãm hi p, r i dùng lư i lê xăm nát mình.

u cô v n đ i cái vòng hoa k t b ng nh ng

bông hoa sim, hoa mua.

Trong túi áo c a B ng v n còn nguyên nhành hoa ch c chìu cô t ng em trư c lúc b gi c gi t ch m y ti ng đ ng h . ã m t tu n nay r i, m i l n b t ch t ng i th y mùi hoa r ng úa héo dâng lên t ng c áo, hai m t em tr nên đ

ng u, giàn gi a nư c m t.

3

Trung đoàn trư ng đi v phía đài quan sát cây quao lưng ch ng d c núi Xêca B y. Chính cây quao mà M ng đã ch vào b n đ c a ông, và đ ngh đ t đài quan sát đây. B qu n áo kaki màu xanh lá cây và cái mũ c i c a ông cũng l m láp bùn đ t không khác gì các chi n sĩ c a ông đang b trí d c các chi n hào. Theo sau ông là em Nghi liên l c trung đoàn b , m c qu n dài x n quá g i, đ u tr n, tóc đ qu ch đ t b i, o sơ mi rách t tơi. Vai em khoác kh u các-bin.

D c l i đi, cây c i b bom, đ n đ i bác, đ n súng c u v ng ph t đ ng nghiêng. H đ n bom như nh ng v t m n l loét l ch kh p sư n núi. Ti ng đ n rít xèo xèo ngang qua đ u hai anh em. Ch c ch c Trung đoàn trư ng và

Nghi l i n m r p xu ng sau các g c cây l n tránh đ n. D t đ t n , hai ngư i l i đ ng d y, ph i đ t bùn, lá cây, v cây mà đ n ném ph !ên ngư i và ti p t c đi.

ài quan sát cây quao do các em Hòa-đen, Hi n, Châu-sém và Ba ph trách. Châu-sém làm t trư ng. ây là đài quan sát đ c nh t trong năm đài quan sát c a chi n khu, đư c trang b máy đi n tho i. i n tho i n i li n đài quan sát v i h m ch huy c a Trung đoàn trư ng, đ t cách đó g n m t cây s . Trung đoàn trư ng đ n nơi đúng vào phiên tr c c a Hòa-đen. Em ng i trên ch c ba ng n cây, tay c m ng nhòm chăm chú theo dõi b n gi c đang lúc 366

nhúc đi trên vùng đ t Ti n chi n khu. Bên em là máy đi n tho i và h p đ ng pin máy, đư c bu c ch c ch n vào m t cành cây, ngang t m tay v i c a em. Châu, Hi n và Ba ng i dư i g c cây, trư c m t là m y h cá nhân m i đào, đ t r ng đ p quanh mi ng h còn tươi nguyên.

Cách g c cây ch ng dăm ch c thư c, có ba, b n h đ i bác sâu ho m, có m t h sâu lút đ u ngư i - ch c là do m t trái pháo h ng n ng đào khoét. Châu-sém nhìn m y h đ n v i c p m t ti c r :

- Cơi chi t i h n b n xích g n vô đây chút n a thì t i mình đ m t, kh i ph i đào công s .

b n d c!

Ba em đang ng i ăn s n lu c. Các em nhai m t cách u o i, m c d u b ng đói c n cào. ã ba ngày nay c chi n khu ph i ăn s n tr cơm, mà s n l i thi u mu i. Các em thay mu i b ng t, th t r ng b ng h t thóc mà cay xé

lư i. Hi n v a ăn v a nghêu ngao hát: “S ng ăn s n mà không thèm ăn phơ

... Ch t huy hoàng mà không khu t ph c ai!”

Th y trung đoàn trư ng đi đ n, các em đ ng d y :

- Anh ! Anh ! M i các anh ăn s n cho vui!

Trung đoàn trư ng cư i, h i :

- Nu t ngó b gay go hí? - Ông rút trong túi qu n ra m t khúc s n dài c gang tay - Anh cũng đư c m y o c p dư ng phát cho hai khúc như ri. T

sáng t i gi anh cũng g ng g i l m m i nu t h t m t khúc. Các em ch u khó, trong vài ngày t i răng cũng có g o dư i đ ng b ng ti p lên. Ba nói :

- D ăn s n c tu n em cũng ăn đư c, ch khi p là không có mu i.

- D , không bi t nh n mu i đ mư i ngày, có ch t không anh hè? - Hi n h i.

- H i anh chi n đ u m t tr n An Khê, nghe m y c già ngư i Thư ng t ng tham gia nghĩa quân Ma Trang Lơn, k là h đã t ng ph i nh n mu i c năm li n.

Châu-sém nói :

- R a thì V Qu c oàn mình so v i các c , kh đã th m béo chi anh hè?

- đã th m béo chi! Tình hình đ ch có chi m i không? Anh Th ng đi mô r i?

- D anh v a đây xong. Anh xu ng đôn đ c m y đài quan sát phía Nam, ch c đ n trưa m i quay v .

Châu-sém báo cáo :

- D , c ngày hôm qua v i sáng ni t i h n r m r ch đào công s d c b sông.

- E t i h n đ nh l i chơi v i ta lâu dài anh hè?

Trung đoàn trư ng ch cái thang tre cao vòi v i b t d a vào thân cây đ trèo lên đài quan sát, h i :

- Có ch c không các em? Anh mu n trèo lên ngó qua m t chút.

- D , cũng hơi ch c... Anh trèo không quen s b . - Châu-sém nhìn cái thang r i nhìn Trung đoàn trư ng v i ánh m t lo l ng. - Mà t i h n hay b n b t t vô đây l m... l ...

Ba nói :

- B n gi chi u hôm qua hai th ng Xít-pi-phai bay qua đây, là là g n sát ng n cây. Em tư ng t i h n cào em đi m t.

Trung đoàn trư ng cư i :

- Ý là các chú không mu n cho anh trèo ch chi? H i nh anh cũng là tay trèo cây chúa l m ch các chú đ ng tư ng.

Trung đoàn trư ng v n thang tre trèo lên thoăn tho t. Hòa-đen cúi lom khom, 367

m t tay vòng ôm ch t cành cây, m t tay níu khu u tay Trung đoàn trư ng, giúp ông trèo lên ch em đang ng i. Em nép sát vào cành cây như ng ch và

trao ng nhòm cho ông.

i bác gi c l i d n d p b n vào núi. Nhi u trái rít ngang qua ng n cây. M i l n như v y Hòa-đen đ u rùng mình, c ngư i em căng như s dây đàn lên h t m c, trong tư th s n sàng l y thân mình che đ n cho ngư i ch huy cao nh t c a trung đoàn. Trung đoàn trư ng v n đi m tĩnh lia ng nhòm quan sát đ a hình và b n gi c đang đào công s d c b sông Ô Lâu. M i l n có ti ng đ i bác rít bay qua, ông cũng ch ng bu n cúi đ u.

êm qua có cu c h p gi a Ban ch huy trung đoàn các đ ng chí lãnh đ o T nh y, t i Xê-ca B n đ quy t đ nh nh ng v n đ c p thi t c a chi n khu Hòa M

lúc này. Cu c t n công bao vây chi n khu c a gi c đã bư c sang ngày th mư i hai. Trong mư i hai ngày qua, cư ng đ các đ t t n công c a gi c vào núi càng d d i. T t c các đ t t n công đ u b quân ta đánh b t ra. Quân ta vũ khí ít, quân s không đông, nhưng đư c r ng cây che ph , và b n gi c l i không thông thu c đ a hình, nên Ban ch huy trung đoàn tin ch c dù chúng t n công v i l c lư ng g p đôi cũng không th vào đư c trong núi. Nhưng gay go nh t v n là lương th c. Ba ngày qua c chi n khu đ u ăn s n. Nh ng lon g o cu i cùng đư c vét d n cho b nh vi n v i m y ch c thương binh. T nh y và y ban t nh đã liên ti p c nhi u đoàn cán b , đêm bí m t bò qua phòng tuy n đ ch, vư t sông Ô Lâu, v đ ng b ng hai huy n Phong, Qu ng huy đ ng lương th c ti p t cho chi n khu đang b bao vây. Nhưng b n gi c bao vây chi n khu r t ch t. Không t n công đư c vào núi, chúng xoay đ i chi n thu t, vây hãm chi n khu dài ngày, c t đ t m i đư ng ti p t t đ ng b ng lên. Chi n khu s ki t lương th c. Vi t minh t t ph i ra hàng, n u không hàng thì ch t đói.

Trong mư i hai ngày qua, hàng ch c đoàn dân công ti p t c a các xã đ ng b ng, gánh g o, mu i lên chi n khu, đã b b n đ ch ph c kích tiêu di t. G o, mu i l n v i máu và xác ngư i n m lăn lóc trên đư ng t đ ng b ng lên núi. Nhưng nhân dân các huy n đ ng b ng v n gan góc, quy t li u thân v i gi c đ c u chi n khu. oàn ti p t này v a ngã xu ng, xác v a đư c mang v chưa k p chôn c t, đoàn ti p t khác đã hăm h lên đư ng. Nhi u đoàn đã

ph i đi m t quãng đư ng dài g p năm, g p b y đư ng chính, v i hy v ng l t đư c qua vòng vây gi c. H băng qua Qu ng Tr , vòng lên núi xanh, r i t núi xanh qu t tr l i Hòa M .

Cu c h p c a Ban lãnh đ o chi n khu Hòa M đã đi đ n quy t đ nh: R i b chi n khu Hòa M . D i toàn b chi n khu vào Dương Hoà, m t vùng làng m c n m ven thư ng ngu n sông Hương - phía nam t nh. T Hòa M vào Dương Hòa ph i đi xuyên núi m t t ba đ n năm ngày.

Các b ph n c ng k nh như b nh vi n, kho tàng công binh xư ng... ph i đi ít nh t là mư i ngày.

Ngay đêm đó, m t đoàn ti n tr m đã lên đư ng vào chi n khu m i. Tin c a các chi n sĩ trinh sát t Ti n chi n khu đưa v là b n gi c đang s a so n m t tr n t n công quy t đ nh vào các Xê-ca. Báo chí, đài phát thanh gi c đưa tin quân Vi t minh b t đ u ch t đói, m t s không c m n i vũ khí, đang h p h i. Chúng tin ch c v i tr n t n công quy t đ nh này, chúng s nghi n nát toàn b chi n khu. Trinh sát d đoán mũi t n công chính c a b n. gi c là hư ng Xê-ca B y, nơi đóng b nh vi n.

368

Ban ch huy trung đoàn quy t đ nh t ch c m t tr n ph c kích b ng đ a lôi l n nh t, d d i nh t t trư c đ n nay, v i toàn b s mìn hi n có c a chi n khu, t i bãi tr ng trên đư ng vào Xê-ca B y. Bãi tr ng này ôm vòng chân nú

có d ng đài quan sát cây Quao.

Trung đoàn trư ng đ n đài quan sát đ nghiên c u l i đ a hình l n cu i cùng, chu n b cho tr n đ a lôi chi n quy t đ nh.

4

t đ i bác câu sâu vào trong các l p núi xanh v a đ t, g n m t ch c đ i viên Thi u niên trinh sát n m nép mình bên b su i tránh đ n, đã vùng ngay d y. Các em ph i tóc tai, áo qu n, và s quanh ngư i xem có m nh đ n nào găm vào ngư i.

Trên tri n d c bên kia su i, m t đoàn ngư i khiêng vác c ng k nh, tay ch ng g y, nh ng ngón chân tr n b m sâu xu ng đ t, n ng nh c bư c đi. Nh ng b ph n máy móc tháo r i, nh ng bánh xe răng cưa, nh ng cái đe, búa t , đ n lép, mìn, nh ng thùng đ đ c... lúc l c trên đòn khiêng, nghi n mi t vai h , làm chân ngư i nào cũng bư c đi ch nh cho ng. Cu c rút lui kh i chi n khu b t đ u t t m sáng, khi đư ng r ng còn chưa nhìn rõ, đ m ư t sương đêm. Tư-dát thích dùng ch nghĩa sang tr ng, g i cu c rút lui này là “Thiên đô v phía Nam”.

Nh ng cơ quan, nh ng đơn v c ng k nh đư c rút lui trư c. H im l ng m t cách kỳ c c. Ti ng đ n đ i bác xèo xèo rít qua đ u, h cũng ch ng thèm núp cũng ch ng bu n c t ti ng ch i r a như m i khi. M t vài ngư i qu u c , làu bàu: “ i c đít”.

H l m lũi, n ng nh c ti n mãi vào r ng sâu...

M t n a quân s đ i Thi u niên trinh sát g m các em: Du, ng, Kỳ, Bé,

Nuôi, Phát, Do, Tuyên, B ng-da-r n, đư c l nh đi theo đoàn cán b tham mưu vào chi n khu m i đ làm quen trư c v i đ a hình, chu n b cho nh ng tr n chi n đ u m i.

Tư-dát, Nguy n, Trà, Lô hai đài quan sát c nh đư ng rút lui. Các em thay m t n a đ i còn l i, s rút lui sau cùng, đ n g p g , chia tay v i các b n rút trư c.

Các em chu n b m t b a ti c liên hoan chia tay khá th nh so n. Hơn m t ch c v t cơm nh xíu, m i v t n a lon g o, đ t trên hai tàu lá chu i r ng, trên t ng đá ph ng phiu như m t bàn n m trên b su i. G i m t b a liên hoan ch có ch c v t cơm nh xíu là th nh so n, ngư i k chuy n không h có tí hài hư c. N u bi t đư c cái giá c a m i v t cơm đó, ngư i ta s ph i nh n r ng, trên th gian này không có th cao lương m v nào đ t hơn. Giá c a m i v t cơm là giá máu.

ng b và chính quy n hai

huy n Phong, Qu ng đã ph i t ch c nh ng đoàn “Vũ trang ti p t ” đ đưa b ng đư c g o, mu i lên chi n khu... M i đoàn dân công gánh g o, mu i có

m t ti u đ i du kích vũ trang đ y đ , đi m đư ng và h t ng. H ph i đánh nhau v i b n gi c ph c kích trên các n o đư ng đ ch c th ng vòng vây gi c. Nhi u ti u đ i lên đ n chi n khu đã hy sinh ch còn ba, b n ngư i. N a đêm hôm kia, m t đoàn dân công huy n Qu ng i n chuy n đư c m y t g o lên đ n chi n khu, ph i m t sáu ngư i ch t và b n ngư i b thương n ng. Trong s nh ng ngư i b thương có m t ch t trư ng dân công nghe đâu ngư i làng 369

Th Chí, b đ n và m nh l u đ n xuyên qua đùi, b ng. Nhưng ch không ch u r i gùi g o n ng trĩu trên vai và đ ng th i ch ch huy t mình mang g o l t qua vòng vây gi c. Hi n t i đang n m t i b nh vi n Xê-ca B y, trong tình tr ng h t s c nguy k ch. Các chi n sĩ, cán b trên đư ng rút lui đ u t t vào b nh vi n thăm ch . Hôm qua Tư-dát ghé vào thăm, nhìn ch n m thiêm thi p hôn mê và t m chăn đơn ch đ p ngang ngư i đ m đìa máu, em m u máo khóc và m t ý v t đ n trong đ u: “Ôi nh ng h t cơm em ăn, n ng trĩu máu nhân dân!”. Gương dũng c m ti p t c u chi n khu c a ch ch hôm sau đã

lan truy n kh p chi n khu.

- Thôi ăn đi, r i đi vô th u trong đó cho đư c m nh gi i anh em hí. - Lô khai m c b a ti c liên hoan v n v n m t câu ng n ng i như v y.

- Khoan! Khoan! - Tư-dát v a kêu v a tr nh tr ng m gói lá chu i t nãy t i gi v n c m lăm lăm trong tay.

- Úi chao! Mu i! Mu i! Hoan hô Tư-dát! Hoan hô Tư-dát!

Các em v tay hoan hô, reo hò vang d i d c núi.

Tư-dát trang tr ng đ t gói mu i gi a nh ng v t cơm. C ch c c p m t như b hút ch t vào đó. M t đ m n ng r c r l t qua tán cây, r i th ng vào gi a gói mu i. Nh ng h t mu i b t n ng, sáng lên l p lánh như đang cư i, nháy m t v i các em.

T t c đ u nu t nư c b t.

- N m xu ng! - Võ Trà b ng hét to th t thanh.

Chưa hi u chuy n gì nhưng t t c đ u n m r p xu ng đ t. Trên đ u các em r n lên ti ng xèo xèo như s t đ nhúng vào nư c l nh. M t ti ng n chói tai.

t đá quăng rào rào lên mình b n tr . Trái đ n đ i bác n cách các em chưa đ y ba ch c thư c.

T t c đ ng b t ngay d y, không k p ph i tóc tai, m t mũi, đã ngó ngay vào mâm ti c liên hoan. Nh ng v t cơm còn nguyên, nhưng gói mu i bay đâu m t? Các em tái m t, nháo nhác ngó quanh tìm ki m. oàn phát hi n ra gói mu n n m l t gi a khe h hai t ng đá. Hơi đ n n đã h t gói mu i xu ng đó. Nhìn xu ng khe h , các em th y ng n lá n m nghiêng trút h t mu i xu ng đáy khe h . Khe h v a h p l i v a sâu.

-

t !

t ! - Các em tranh nhau n m p xu ng, th c tay vào khe h đ

nh t mu i. Nhưng vô ích. Em nào th c đư c sâu nh t cũng ch đ n khu u tay. ng c th c khu u tay b k t, không rút ra đư c. Các em ph i xúm l i giúp ng rút ra.

ng kêu oai oái, nư c m t, nư c mũi giàn gi a vì đau. Rút ra đư c khu u tay em b xây xát, rư m máu.

T t c m t u xìu, ti c xót, m t không r i khe đá bên dư i có ch a c kho châu ng c.

- Có l mô ta l i ch u thua? - Lô dõng d c lên ti ng - C y đá ra mà lư m!

Th là t t c xúm l i hì h c đào, khoét đ t dư i chân t ng đá, làm cho t ng đá h ng chân đ c y.

Ba, b n em nh y xu ng su i, b m tay tát nư c su i vào chân t ng đá cho đ t m m ra, d đào. M y em dùng dao găm, cành cây đào, m y em khác dùng tay b i đ t.

T t c m hôi vã ra như t m. Nh ng manh áo rách như xơ mư p dán vào nh ng t m lưng g y nhom. T ng đá không ch u nhúc nhích m c cho các em hò hét xô đ y. Võ Trà n i cáu, đ p vào t ng đá ch i um : 370

- T cha mi, mi đ nh ăn tươi, nu t s ng gói mu i c a t i tau à?

T t c đ ng lên, qu t m hôi trán, nhăn nhó thi u não :

- Có l ch u b thôi! Ăn đư c h t mu i mà xâm xoàng m t mũi ri thì nh n quách cho r i?

Tư-dát tác gi gói mu i, v n h m h c :

- Ch u đ u hàng à?

u hàng m t l n r i s quen mùi đ u hàng mãi!

Sáng ki n ch t lóe trong óc em. Em đưa m t nhìn quanh kêu to :

- Tê r i! - Em ch m t cái đòn khiêng ai v t lăn lóc bên sư n núl. Tư-dát nh y t i ch p cái đòn tre n ng ch ch, vác ch y đ n, mi ng li n láu m t câu danh ngôn: “Hãy cho ta m t đi m t a, ta s b y c qu đ t!”. Tư-dát th c m t đ u cái đòn tre vào cái h sâu v a đào dư i chân t ng đá. Hơn ch c đôi vai tí hon ghé sát vào nhau, gánh cái đòn tre: Tư-dát la to:

“Hai... ba này!”. T t c choãi chân, rư n căng mình, gánh b t cái đòn tre lên. Hòn đá rung rinh rùng mình dư i l c c a đòn b y, cu i cùng n ng n đ

nghiêng v m t bên.

Các em xúm l i lư m t ng h t mu i b vào ng n lá, m c cho ti ng đ n đ i bác g m rú ngang đ u.

Khi đã lư m h t, Tư-dát nói :

- Rút kinh nghi m ta chia cho ch c chuy n. T đ m r i, Chia đ u m i đ a đư c b y h t, h t nh bù h t to. Nào ng a tay ra đ t phân ph i. - Tư-dát đ m c n th n t ng h t mu i m t b ph n mu i vào lòng bàn tay c a m i b n

:

- Ph n mu i c a mình, Tư-dát b h t vào lòng bàn tay ng, cư i nói :

- Ph n c a tau, tau đ n cho mi cái ch khu u tay b tươm máu.

5

Chi n khu Hòa M b gi c t n công, vây hãm đã bư c sang ngày th mư i lăm. ó là m t ngày căng th ng quy t li t nh t.

M i t m sáng, các đ nh núi còn chìm khu t trong sương, b n gi c đã b n đ i bác vào các l p núi d n d p g n như không phút nào ngh . t đá bay rào

rào, cây c i đ r m r m.

Tám gi sáng, máy bay phóng pháo ào ào kéo đ n h t t p này đ n t p khác, vòng lư n, g m rú, trút bom đ n xu ng các sư n núi, khe su i mà chúng nghi có quân n náu. Tin t c t các đài quan sát d n d p báo v h m ch huy s : Nhi u toán t đ i

ng Nh n, đ i Hai Lăm, vư t sông Ô Lâu sang Hòa

M . Phía b c Ti n chi n khu, gi c t p trung qưân đông đ c. Trung đoàn trư ng Hà Văn Lâu ng i trong h m ch huy đào c nh g c m t cây ki n ki n đ i th . Máy đi n tho i đ t trong cái h c khoét sâu vào vách h m đ chuông liên h i. Anh chi n sĩ thông tin tr c đi n tho i ch c ch c l i đưa ng nghe cho ông: “Báo cáo? ài quan sát cây Quao báo cáo v i anh!”. Qua nh ng báo cáo c a c c đơn v Trinh sát, Trung đoàn trư ng d đoán b n gi c s m tr n t n công quy t đ nh vào núi trong ngày hôm nay. Gi t n công mu n nh t là ha gi chi u. Và ông đã s n sàng đón ti p chúng. Tr n đ a mìn đư c b trí xong vào lúc m t gi sáng. Ba gi hai mươi phút sáng, ông và m t cán b tham mưu đ n ki m tra l i bãi mìn l n cu i cùng. ài quan sát cây Quao là m t trong nh ng đơn v quy t đ nh s thành b i c a tr n đ a lôi chi n. Ông ra l nh b sung thêm cho t Trinh sát cây Quao hai 371

chi n sĩ n i ti ng gan d c a trung đoàn...

Theo k ho ch c a ông, khi b n gi c vào đ n đ a đi m quy đ nh, m t bãi tr ng l n g n d i r ng cây thưa và th p dư i chân núi Xê-ca B y, ài quan sát cây Quao s g i đi n tho i v h m ch huy. Ông s đích thân ra l nh n mìn.

Qu đ a lôi phát l nh n ng m t trăm cân, do công binh xư ng ch t o b ng m t qu bom lép c a đ ch ném xu ng Xê-ca B n. Qu bom phát l nh và toàn b bãi mìn s đư c n b ng pin đi n. H m c a hai chi n sĩ công binh ph trách n mìn cách h m ch huy m t t m g i.

6

Em Nghi áo đ t h t cúc m phanh ng c, qu n đùi x n đ n b n, đ u tr n l m lem đ t bùn, tay xách kh u các-bin, v a đi v a ch y v phía Xê-ca B y. Em nh y như m t con sơn dương non qua nh ng thân cây đ ng n ngang, nh ng h đ n, h bom chi chít d c theo l i đi. Th nh tho ng em d ng l i, co chân lên, rút m t cái gai dư i bàn chân, v t ra xa v i v m t khinh b . Em đang có nhi m v kh n c p: Mang thư c a Trung đoàn trư ng g i bác sĩ

b nh vi n trư ng, yêu c u cho rút g p nh ng b ph n cu i cùng ra kh i Xêca B y. Tr n t n công c a gi c vào Xê-ca B y trong ngày hôm nay s p b t đ u. Khu v c b nh vi n v ng l ng khác thư ng. Các lán đ u tr ng không. Nhi u lán đ s p, hai mái lán n m tùm hum trên m t đ t, c t kèo đư c rút h t làm đòn khiêng cáng b nh nhân, thương binh.

Ph n l n b nh nhân, thương binh, y tá, h lý đã rút kh i Xê-ca B y, chuy n v chi n khu m i t hai hôm trư c. Lúc này b nh nhân ch còn l i sáu thương binh v a đư c chuy n đ n đêm qua và sáng nay.

Bác sĩ Thi n, m t anh và m t ch y tá, m t ch h lý còn l i chăm sóc thương binh. T t c đư c chu n b s n sàng đ di chuy n. Thương binh đư c đ t n m s n trên cáng làm b ng đòn tre và v i b t, ch ngư i đ n cáng đi. Ch riêng trư ng h p ch t trư ng dân công làm bác sĩ Thi n r t đ i lo l ng, băn khoăn. Các v t thương quá n ng, ch m t quá nhi u máu, nên không hy v ng gì có th qua kh i ngày hôm nay. N u cáng đi, ch s ch t d c đư ng, và có kh năng ch t s m hơn vì các v t thương đang ch y máu b ch n đ ng. Nhưng n u đ ch l i thì ph i c ngư i l i săn sóc... Lúc Nghi bư c vào lán đưa thư c a trung đoàn trư ng, bác sĩ Thi n v a tiêm cho ch m t mũi thu c tr tim.

Trong lúc ông đ ng trư c c a lán đ c thư, Nghi đi v phía cu i lán thăm ch t trư ng dân công mà hai hôm nay em đư c nghe c chi n khu nh c nh , bàn tán v tinh th n gan d vô song c a ch , v cái gùi g o ch mang trên lưng găm đ y đ u đ n, g o tr n v i máu...

Ch n m trên cáng, đ p t m chăn đơn cũ k , đ u g i cái bao t i g p làm tám, tóc buông lòa xòa ph kín cái t i g i đ u.

Nh mũi thu c tr tim v a chích, ch d t cơn mê s ng, b t đ u t nh l i. Ch m to m t nhìn quanh như chưa hi u mình đang n m đâu. Khi còn cách ch vài bư c, Nghi b ng đ ng s ng l i, kinh ng c kêu lên :

- Ui! Thím?

Nghi nh n ra, ch t trư ng dân công l ng danh c a chi n khu, chính là m 372

c a M ng. Em đã đư c g p ch trong cái đêm ch M ng v làng Phò thăm m .

Hôm đó, tuy dư i ánh đèn d u nh p nho ng, và ch nói chuy n v i ch có

dăm phút, nhưng gương m t ch có v gì r t khác thư ng, in sâu vào trí nh c a em. Nên tho t nhìn em đã nh n ra ngay.

- Thím không nh n ra cháu à? - Nghi bư c đ n h . - Cái đêm làng Phò, cháu đi ng a đem tin th ng M ng v cho thím...

Ngư i đàn bà c p m t trân trân nhìn Nghi m t lúc lâu. Gương m t th t th n c a ch v t s ng đ ng linh ho t h n lên. Ch làm m t c đ ng như mu n c t đ u d y, nhưng không sao c t n i. Ch b t l c, y u t kh kêu :

- Cháu là Nghi. Thím nh r i... R a em M ng mô, có trên chi n khu ni không.

- D có! - Nghi không k p nghĩ ng i, bu t mi ng tr l i. Ánh m ng r tràn ng p gương m t m t máu c a ch :

- Ui chao, r a thì phúc cho thím quá! Em M ng có g n đây không? Cháu làm ơn làm phư c g i M ng l i đây cho thím ch m t m t chút... Thím bi t, thím y u lăm r i, thím e ch ng còn s ng đư c bao lâu... Nư c m t ch b ng b t trào ra như xu i. Nghi nhìn ch , càng b i r i, em nói tu t luôn :

- Nhưng... ch h n không còn là V Qu c oàn n a. H n tr n v Hu theo cha h n làm Vi t gian, r i l i mò lên chi n khu làm gián đi p cho Tây. Ch h n đang b giam tr i tù ch ngày đưa ra tòa án binh xét x . Bác sĩ Thi n kêu to.

- Nghi! - Ông mu n b t em ng ng l i nhưng không k p. Ông không lư ng s th đ n như th .

Ngư i đàn bà rùng mình. Ánh m t ch tr nên_ ngơ ngác, th ng th t.

- Răng? Cháu nói răng? Th ng con ch đi theo cha h n làm Vi t gian? Ch đang b Chính ph giam tù? Ui chao? Ui chao? Răng mà con d i r a con ơi!

Gi ng ch như trong cơn mê s ng, nghe mu n đ t ru t. Nghi bi t mình đã l l i, không còn cách gì ch a l i đư c n a.

Em đ ng ngây ngư i nhìn ch m ch p gương m t m M ng, v a m i tươi r ng đó, ch đã nhăn nhúm, tái nh t vì đau kh , đ m đìa nư c m t, em cũng mu n òa khóc theo luôn. Môi em run, p úng mãi không nói đư c đi u gì. Ch Ni m thò tay ra ngoài chăn, bíu ch t l y v t áo c a Nghi, như ch s em b ch y m t. Ch nói qua nư c m t :

- Cháu đ ng giáu thím mà t i thím lăm cháu n . Em M ng có đúng nh r a thì c nói cho thím bi t... Mà ch c đúng thi t r i. Ui chao, h n tư ng cha h n là cái th ng Năm Ng a... Th ng Năm Ng a cô h n chuyên gi t ngư i Hu ... Ai còn l chi... mà cũng l i t i m h t, con ơi... - Ch b t đ u nói l m nh m như đang rơi d n vào cơn mê s ng. C gương m t ch vùi trong nư c m t... Bác sĩ Thi n v i vã sai ch y tá tiêm cho ch m t mũi thu c tr tim. Ch b t ch t như v a b ng d y sau cơn ác m ng. Ch nói v i Bác sĩ Thi n, ánh m t van nài c u kh n :

- Xin ông cho tui đư c g p th ng con tui... Con tui h n d i d t quá... ông thương tui, cho tui đư c ch m t th ng con tui trư c khi tui nh m m t, xuôi tay...

Bác sĩ Thi n h i Nghi :

373

- Cái chú M ng y ch mô r i!

- D tr i giam Xê-ca Năm. Sáng ni em cũng và ch y công văn vô đó. Tr i giam cũng đang s a so n rút kh i chi n khu.

- Ch làm răng hè? - Bác sĩ Thi n b i r i t h i.

Nghi như v t t nh trí l i. Em h p t p nói :

- Ch ri anh nì. Anh vi t m y ch g i anh Lanh ph trách tr i giam, xin cho M ng đư c đ n Xê-ca B y g p m h n. Em cũng thân v i anh Lanh l m, em nói thêm vô, ch c r ng anh y cũng cho h n đi.

Bác sĩ Thi n l y gi y bút vi t b c thư ng n g i tr i trư ng tr i giam, trao cho Nghi. Nghi g p tư lá thư b vào túi khoác kh u các-bin lên vai, h p t p nói :

- Em c ch y th t mau, may ra còn k p.

Và em lao ra kh i khu lán b nh vi n.

Nghi c m đ u ch y th c m ng v phía Xê-ca Năm, mi ng l m b m: “L y tr i may ra còn k p!”.

i bác n m m quanh mình, em cũng không k p n m

xu ng núp. Hơn n a gi sau, Nghi đã bư c vào c ng tr i giam. Kho ng hai ch c tù nhân toàn nh ng Vi t gian, gián đi p, nh ng binh sĩ ph m pháp, t p h p thành m t hàng dài trư c sân tr i giam. T t c đ u b trói, hai tay ch p trư c b ng, m t cúi g m nhìn đ t. M y anh lính gác tr i giam tay xách súng, ba lô trên vai, chu n b áp gi i toán tù r i kh i chi n khu. V a thoáng nhìn, Nghi đã nh n ngay ra M ng đ ng quãng gi a hàng, hai tay b trói b ng dây đi n tho i, ch p trư c b ng. M ng cũng nh n ra Nghi, em kh g i :

- Nghi!

Nghi nghe g i, nhưng gi b làm ngơ, không quay l i. Nghi đi th ng đ n lán trư ng tr i, v a th v a móc túi l y b c thư đưa cho anh.

Trư ng tr i Lanh tr c b n mươi tu i, vóc dáng cao l n, xương x u, g gh . Anh đ c b c thư c a bác sĩ Thi n trán cau l i, nói :

- Nhưng làm răng đư c ch !

Nghi v i đ ng th ng ngư i lên, nói không k p th .

- Anh g ng giúp cho thím y. Thím y b thương n ng l m, s p ch t r i, thím y ch ao ư c ch m t con trư c khi nh m m t. Anh thương thím y đã li u ch t c u chi n khu, ch h n thì ai mà thương đư c?

Gi ng van nài kh n thi t c a Nghi làm cho ngư i trư ng tr i giam v n có

ti ng là lòng s t d lim, cũng ph i đ ng lòng.

Anh Lanh nói, m t v n không thôi cau có :

- Anh ch ng ti c chi, nghĩa t là nghĩa t n. Nhưng kh cái là ch không có

ngư i áp gi i h n. S anh em canh tr i còn ít quá ch đ đ áp gi i c b n...

- Hay anh giao h n cho em. Em s áp gi i h n đ n cho m h n g p, ch m t lúc em gi i h n v tr các anh.

- Li u em có áp gi i n i h n không? L h n b ch y ra Hòa M v i t i gi c thì

em làm răng?

- Thì kh u các-bin đây em đ làm chi? - Nghi đưa kh u các-bin ra trư c m t anh, b m ch c rút băng đ n ra. - ây anh coi, băng đ n còn đ c chín viên. H n mà ch y là em b n ngay. Mà em b n ch ng t i đâu. - Nghi lên đ n kh u các-bin, ch m t chùm trái chôm chôm r ng cao vút trên ng n cây góc trái sân tr i, nói.

Nghi đ t kh u súng lên vai, ng m và bóp cò. Chùm chôm chôm rơi b ch 374

xu ng đ t, trái văng tung tóe.

- R a em ph i b o đ m nghe?

- H n mà ch y m t thì em xin th ngay vô ch h n.

Anh Trư ng tr i bư c ra gi a sân g i :

- Tên M ng đâu?

- D , em đây .

- Mi đi theo đ ng chí này lên Xê-ca B y có vi c g p. Anh nhìn M ng v i c p m t đe do , nói ti p. - D c đư ng mà mi có ý b tr n thì li u h n, như chùm trái chôm chôm tê - Anh ch chùm trái chôm chôm lăn lóc trên sân. Ch sau hơn mư i này s ng tr i giam mà M ng đ i khác đ n không ng . Gương m t em h c hác, ánh m t bu n bã, đ đ n, c p môi run run mím ch t. B áo qu n kaki ga-b c-đin nhem nhu c, l m lem không còn ra màu s c gì. C con ngư i em toát lên n i cam ch u, nh n nh c c a ngư i bi t r ng mình oan u ng mà không còn cách gì minh oan đư c.

Em ng ng nhìn trư ng tr i r i nhìn ngư i b n cũ, ánb m t th ng th t, dò h i. Em cúi v i nhìn xu ng đ t. Em l ng l , rũ bư c ra kh i hàng. Hai c tay b trói bàn tay ch p trư c b ng. Nghi nhìn ngư i b n cũ v i c p m t v a ghê

t m, v a thương xót.

“R p!” Nghi lên đ n kh u cac-bin, khóa ch t an toàn, c m ngang kh u súng chĩa vào sau lưng M ng. Em ra l nh, gi ng c c c n :

- i lên Xê-ca B y!

M ng cúi g m m t l ng l bư c đi, lưng hơi gù xu ng, dáng đi quen. thu c c a k tù t i. Nhìn m t em bé v i đáng đi đó, ngư i r n lòng nh t cũng th y m i lòng. Nghi v t nh l i cái đêm ng i chung v i M ng trên lưng. ng a phi v làng Phò thăm m . “B a ni mình cũng đưa h n đi thăm m mà h n thì

ph i trói tay, còn mình c m súng chĩa vô lưng h n”. Em nghĩ v y và n i gi n, thương trào lên ngh n c , làm em cũng tr nên l ng l , l m lì. i qua kh i d c núi, M ng h i không ngoái đ u l i.

- C u. Anh - (Quen mi ng, M ng bu t g i C u, nhưng em ch t nh ra mình bây gi không đư c phép g i ngư i b n cũ là c u, nên v i ch a là Anh) d t tui lên Xê-ca B y có vi c chi?

- Cho m mi g p mi!-M ng s ng s quay l i, l p b p h i :

- M tui? M tui?... Anh đ ng nôi d i mà t i tui. - Hai m t M ng t đưng nhòe ư t.

- Thì đúng là m mi... Tau thèm nói láo làm chi?

- Nhưng làm răng m tui trên chi n khu đư c?

- M mi làm t trư ng t dân quân gánh g o ti p t cho chi n khu. Cơn mi ăn b a ni là g o m mi đưa lên đó. Tây h n b n m mi b thương n ng l m. R a mà mi theo Tây làm Vi t gian.

- Ui chao, m ơi! M ! - M ng b t kêu to r i quay đ u vùng ch y, Nghi h t h i lao đu i theo.

Hai tay M ng b trói nên ch y đư c m t quãng, v p ph i r cây n m. g lên m t đát, em m t đà ngã v p m t xu ng đ t.

Mũí em trúng ph i hòn đá, máu cam ch y lòa l n. Em mu n đ ng d y ch y ti p, nhưng không ch ng tay đư c đ l y dà đ ng d y. Nghi ph i cúi x c vai g úp M ng đ ng lên. M ng đưa lư i li m máu ch y tràn xu ng môi, v a khóc v a nói :

375

- Anh c i trói cho tui v i, tui m i ch y mau đư c. Anh ơi, tui s không t i k p...

- Nhưng l mi ch y tr n thì răng?

Tui còn bi t ch y tr n đi mô?

- Tr n xu ng Hòa M theo Tây. Ch Tây đang đ y dư i đó!

- Tui đ i mô theo Tây. Anh cũng nghi tui là Vi t gian thi t?

- C chi n khu ni ai ch ng bi t mi là Vi t gian.

- Ui chao, răng mà tui kh ri tr i ơi? - M ng kêu to, lo ng cho ng ng i s p xu ng đ t như b ai phang m t g y trúng gi a đ nh đ u - R a thì ch tui còn bi t kêu ai! - M ng n c n , nư c m t đ m đìa hai má. Nghi c i trói cho M ng. Hai tay đư c t do, M ng đ ng b t d y, v a qu t nư c m t v a nói :

- Ch y mau anh! Ch y mau cho tui đư c g p m tui.

Hai em ch y đ n m t ngã ba. C hai đư ng đ u đ n đư c Xê-ca B y. ư ng r trái g n hơn, nhưng ph i vòng qua đài quan sát cây Quao. C l i mòn phơi mình dư i mưa đ n đ i bác và súng c u v ng, và các lo i đ n b n th ng c a gi c. Con đư ng r trái l p bên kia sư n núi, xa hơn nhi u nhưng an toàn hơn. C hai l i M ng đ u thu c lòng, em r l i trái. Nghi ch y sau, quát to :

- Không đi đư ng đó? Quay l i!

M ng quay l i, ng c nhiên h i :

- ư ng ni g n hơn mà anh?

- Nhưng ch y xu ng Hòa M cũng g n!

C p m t M ng v t lóe ánh gi n d . Nhưng em không cãi l i. Em nh n nh c quay lui, r sang l i ph i. Em c m đ u ch y, chân không bén đ t, Nghi theo đư c M ng g n đ t hơi, nhưng em không g i M ng ch y ch m l i, c ráng s c đu i theo.

“Ch h n là th ng Vi t gian, đ i mô ch u đ cho h n bi t mình ch y thua h n!”. Em nghĩ v y.

7

- M ơi! M ! M ! Con đây m ! - T ngoài c a l n, M ng ch y ào vào, kêu to th t thanh.

Ti ng g i m c a ngư i chi n sĩ thi u niên không may g p ph i chuy n oan khu t, có m t âm s c xé lòng, đ n n i ba mươi năm sau, bác sĩ Lê Kh c Thi n còn nói: “M i l n tôi b t ch t nh l i ti ng g i m c a em ngư i tôi c n i h t gai c!”.

T lúc Nghi xách súng ch y ra kh i lán, ch t trư ng dân công m t c m trân trân nhìn ra phía c a lán, ngư i ch g n như b t đ ng. C gương m t ch , t ánh m t, t làn da ng d n sang màu sáp trong, t v ng trán xâm x p m hôi, c p môi héo h t, ng m ng p n i ch kh c kho i đ n kinh khi p. Và như ki t s c vì đ i ch , ch b t đ u rơi vào tình tr ng hôn mê. Có l lúc này th n ch t đang níu kéo ch , và ch tuy t v ng, b t l c, c s c tr l i. Bàn tay ch bíu ch t thành cáng, như ngư i s p ch t đu i bíu ch t m nh ván thuy n.

M ng ng i th p xu ng bên cáng, ôm chùm l y đ u m , lay lay g i chuy n đ ng c gian lán.

- M ! M ! M t nh l i đi! Con đây mà m !

376

M t em cúi g n ch m m t m , v a g i v a khóc như mưa như gió. Nư c m t em nóng h i, lã chã rơi xu ng m t m . Có l ti ng lay g i và nh ng gi t nư c m t nóng b ng c a con trai đã giúp ngư i m vùng ra kh i cáng tay si t ch t, níu kéo c a th n ch t. Ch v t m b ng m t, nhìn con trân trân. Chưa bao gi ch nhìn m t con sát g n đ n như th . Hình như ch v n chưa d t kh i cơn mê s ng, có th ch tư ng là nhìn th y con trong mơ. Và trí nh ch như v t h i ph c. C p m t ch s ng đ ng h n lên. Ch đưa hai tay ôm m t con, kéo sát g n hơn n a, r i đ y ra xa m t chút đ nhìn cho đư c rõ. Mi ng ch n a như cư i, n a như m u. Ch nói, gi ng t nh táo khác thư ng :

- Con đó à M ng? R a là m đã đư c ch m t con...

- Ui chao, đ i m răng mà r i ro đau đ n đ n nư c ni, con ơi! M nghe nói con đi theo th ng Năm-ng a làm Vi t gian... Con d i d t quá con ơi... Nhưng cũng do l i t i m h t... Con hư t i m ... Ch m s p nh m m t, xuôi tay, m ph i nói rõ đ u đuôi đ i m , đ i con, cho con bi t. Th ng Năm-ng a không ph i cha con mô. Quê m con mình t n ngoài Qu ng Tr tê. Cha con r i ch t t lúc m có mang con đư c ba tháng. Cha, m thương nhau hung... l ăn n m v i nhau mà chưa k p cư i xin. Cha con b nh n ng, nghèo quá

không có ti n thu c thang nên ph i ch t. M đành mang ti ng gái ch a hoang. X u h ê ch , m b tr n kh i làng, l n mò vô th u Hu , tìm đư ng sinh s ng, ch ngày sanh con. M t c vô thân, kh d i quá, không bi t làm chi ngoài vi c hàng xéo, hàng xay. M đi ăn mày ăn xin thì m không quen. Nhi u lúc m đã đ nh nh y xu ng sông tr m mình cho xong m t đ i, nhưng nghĩ đ n gi t máu cha con đ l i trong b ng m , nên m ph i g ng g i s ng mà đ i ngày... R i đ n bư c cùng qu n quá, m đành ph i bán thân nuôi mi ng, làm gái đĩ trên sông... B i r a mà có l n con ch y chơi mô v , con kêu: “Con đĩ! Con đĩ”. M th t s c h t h n: M sinh con, đem g i con cho m L p dư i làng Phò, thuê m trông nom nuôi n ng con. Tháng tháng đư c đ ng mô m gom góp đưa h t cho m tr ti n công nuôi dư ng con... M L p mà con tư ng là m ngo i con đó. Năm con hơn m t tu i, ch p ch ng t p đi, thì m g p th ng Năm-ng a là đ a du côn chuyên ngh đâm thuê chém mư n. H n lăn lóc say mê chút nhan s c th a c a m , xin b ti n chu c ra kh i tay m trùm, cư i m làm v . M giao h n v i h n: N u anh ch u nh n th ng con tui là con đ c a anh, thì tui xin theo không anh, ch ng c n cư i h i làm chi.

con tui đư c có cha. Tôi xin su t đ i h u h anh như đ a , anh mu n hành h chi tui cũng xin ch u... M s con l n lên, bi t mình không có cha, con t i h v i b n bè. H n l y m , r i đánh đ p hành h m , như

răng thì con bi t r i... H n là đ a gi t ngư i không g m tay, là đ b c ác b t nhơn. Róc xương róc tu m . H n đòi chi mà m không k p cho thì h n do :

“Tao s nói cho th ng con mi bi t tao không ph i là cha h n, mà mi là đ con đĩ. Con mi h n s khinh mi như con chó!”.

K đ n đó, môi ch b ng run r y, láp b p cái gì đó không thành ti ng, và

nư c m t b t trào ch y như x i. Ch c m lên m t. m tóc chùi nư c m t, r í

níu m t con sát g n m t mình, k ti p :

“... R i h n b đi l y v khác, mà v n không thôi quay v hành h m , róc xương róc t y m . M ph i mang n h n su t đ i con ơi. H n cư p c đôi bông tai vàng m t ch mà m đ dành đ d m, đ sau ni cư i v cho con... R i m t tr n Hu bùng n , con tr n nhà đi V Qu c oàn. M c tư ng con ch t sông ch t hói, m đã đ nh ra sông tr m mình mà ch t theo con. M s ng 377

là vì con. M ph i ch u trăm cay nghìn đ ng, nh c nhã ê ch , lút mày lút m t cũng vì con. Con mà ch t r i thì m còn bi t s ng làm chi. R i m hay tin con đi V Qu c oàn, m m ng bi t m y. Con theo chánh ph , theo kháng chi n, đ i con r a là đư c nên ngư i. M trông ngày trông đêm cho mau đ n ngày nư c nhà đ c l p, cho m con mình đư c g p nhau. R i b m t tr n... V

Qu c oàn ta ch y t tán, m không bi t con còn s ng hay ch t, con còn theo V Qu c oàn hay th t l c đi mô... M gánh gánh bún trên vai, bán mua đ p đ i qua ngày, đi. h t làng này qua làng khác t đ u t nh đ n cu i t nh, c t đ dò la tin t c con. M đ n làng mô, h cũng nói: “Ch mu n tìm V

Qu c oàn thì ph i lên côi xanh [1] mà tìm”. R a là m xin đi ti p t các chi n khu - T nh Th a Thiên mình có bao nhiêu chi n khu m đ u có đ n h t. Nhưng m ch ng th y tăm d ng con mô. M đang dư i Th Chí thì nghe tin chi n khu Hòa M gi c nh y dù, bao vây chi n khu, V Qu c oàn ta c n lương s p ch t đói. M li n đôn đáo ch y t i xin các anh du kích, cho m đi ti p t g o, mu i. Bom rơi đ n n m cũng li u... ch có chi n khu Hòa M là

m chưa t i, chưa ch ng con mình h n đang theo V Qu c oàn, đánh gi c trên đó... M nghĩ r a mà m b Tây b n nát chân, th ng b ng; m cũng g ng gùi g o bò l t cho th u chi n khu, con ơi”. R a mà ch m đư c g p con thì té ra con đi làm Vi t gian, b Chánh ph giam tù. Ôi chao, đau lòng m quá con ơi! Bi t nông n i ni thì m đ ng g p con còn hơn!... Gi ng ch v t ngh n t c. M t n i đau đ n kh ng khi p ch n ngang c ch . C

ngư i ch b ng rung lên l y b y như con cá n m trên th t b m t lát s ng dao gi a đ nh đ u. M y v t thương b ng ch máu l i c ra r n th m qua t m chăn đ p. Ch co gi t liên ti p r i tay chân du i th ng, đ u ng t sang m t bên, b t đ ng.

Bác sĩ Thi n và m y ch y tá, h lý xúm l i quanh ch , đ nh tiêm thu c c p c u. Bác sĩ Thi n v ch mi m t ch , nhìn r i l c đ u :

- Mu n m t r i!...

Ch đã trút hơi th cu i cùng.

M ng hai tay ôm ch t l y đ u m , m t nhìn trân trân không ch p. C ngư i em như ch t l ng, nét m t ngơ ngác, ho ng lo n. R i em như v t hi u ra: N i kh ng khi p nh t đ i em đã đi m?

Mi ng há to, đôi m t sưng vù vì khóc, c p môi run b n b t, em b ng thét to đ n b t ng :

- M ! M . Không ph i! Không ph i! Con không ph i Vi t gian! Con là V Qu c oàn! M ơi!

Ti ng kêu thét c a M ng có m t âm hư ng xé ru t, làm m i ngư i r n h t gai c.

Em sà vào ng c m , ôm đ u m nâng kh i cái g i bao t i. Em v a lay lay đ u m v a ngó m t m v i ánh m t đau đ n đ n điên d i. Em v a khóc v a kêu la tuy t v ng, l p đi l p l i m t câu :

- Con không ph i Vi t gian! Con là V Qu c oàn!

Nh ng ngư i đ ng chung quanh đ u nư c m t ng n dài.

N i đau đ n đ n điên d i và ti ng kêu la tuy t v ng c a M ng, làm cho m i ngư i trong kho nh kh c v t có ý nghĩ: “Hay là nó b nghi oan th t? Có l nào s gi trá l i bi u hi n đư c m t n i đau đ n kinh khi p đ n như v y?”

Nhưng m i ngư i không k p nghĩ thêm gì n a, vì đ n đ i bác gi c đã b n chuy n làn.

n m i lúc rơi m t d n d p xu ng khu v c quanh b nh vi n. 378

Ti ng g m rít c a phi cơ phóng pháo gi c, xé ngang c t d c b u tr i chi n khu. Không th n n ná thêm đư c n a, ph i rút ngay kh i khu v c b nh vi n như ch th c a trung đoàn trư ng.

Các anh ch y tá, h lý, bác sĩ Thi n, c em Nghi cùng xúm l i đào huy t đ

mai táng m c a M ng. Huy t đào dư i g c cây v r ng lưng d c núi, k bên ngôi lán cu i cùng. Chính cây v r ng này em Quỳnh v n thư ng ra hái lá đ

vi t v nh c k ch k chuy n M ng đi tìm thu c cho m . Xác ch t trư ng đân công anh hùng đư c b c trong chi c chăn đơn cũ k loang l chính máu ch . M ng như đã hóa điên, c ôm ch t l y xác m , không cho mang đi chôn. M i ngư i ph i g em ra, ôm ch t l y em, m i đưa đư c xác ch .

Xác ch v a đư c đ t xu ng đáy huy t, M ng đã vùng v y thoát ra kh i tay ngư i ôm gi . Anh y tá ph i kêu lên: “Nó kh e cách chi tr i ơi!”. M ng nhào xu ng đáy huy t, ôm ch t xác m , n c n kêu gào :

- Con không ph i Vi t gian! Con là V Qu c oàn m ơi!

M i ngư i ph i khó nh c m i kéo đư c em lên đ l p đ t. Nghi v a qu t nư c m t, v a nói v i M ng :

- Ch mi ph i v , không các anh ch .

Nghi khoác súng vào vai, c m tay M ng lôi kéo m u máo, van v :

- i! i! Mi đi cho tau nh v i! Tau đã xin cho mi đi g p m , ch mi ph i bi t thương tau...

M ng như ngư i m t h n, l o đ o bư c theo b n.

i bác n r t g n, em cũng ch ng bu n cúi núp.

M i l n nghe ti ng đ n rít xèo xèo, Nghi ph i ch p tay M ng, kéo n m r p xu ng tránh đ n.

Nghi n i xung, g t um :

- Mi ph i núp ch , l trúng đ n thì làm răng?

M ng khóc hu hu :

- Ch tui núp mà làm chi! Cho h n b n ch t quách tui đi cho r i!

Máy bay gi c b t đ u b n và d i bom xu ng cánh r ng hai em đang băng qua. Kh p b n phía núi ùn ùn d ng lên các c t khói còn cao hơn c ng n cây r ng cao nh t. Núi lay, cây đ , đ t đá t ng t ng l n quăng ngư c lên tr i. M ng v n c bư c đi l ng l ng như không h nghe th y gì. Em nói như trong cơn mê s ng :

- Con mang ph i ti ng x u Vì t gian. Ch m cùng ch ng tin con... M ghét con... M nói thà m đ ng g p con còn hơn... Con làm răng nói cho m bi t đư c ch ...

i đ n ch ngã ba, m t qu bom đen chũi lao xu ng ngay sư n núi trư c m t. Nghi ho ng h n, nhào xu ng m t cái h đ i bác c nh l i đi. Núi rung lên, l ào. M t thân cây b ng ngư i ôm b m nh bom ph t đ t đ n m ngang trên mi ng h .

Em không núp nhanh ch c đã b thân cây đè ch t. Em chưa k p ng ng đ u lên, m t lo t đ n đ i bác đã n r m r m xung quanh.

D t đ t n , Nghi nh y lên mi ng h thì M ng đã bi n m t.

8

379

Trong lúc Nghi còn năm dư i h đ n tránh bom M ng như v t b ng t nh cơn mê s ng, c m đ u ch y l n l i phía Xê-ca B y, theo con đư ng vòng qua đài quan sát cây Quao. Em ch y như trong cơn mê, không chú ý đ n ti ng bom đ n gào rú quanh mình. Con đư ng lúc này b bom đ n cày nát, ng n ngang nh ng cây đ , nh ng đ t đá s t t đ nh núi xu ng ch n ngang l i đi. Em v t qua, chui qua, trèo qua, không m t chút ng p ng ng, ng c nhiên, tư ng như

em đã t ng qua l i trên con đư ng như th c trăm l n r i. Nhưng khi ch y đ n chân đài quan sát cây Quao, em ph i đ ng s ng l i. Quang c nh bày ra trư c m t em kinh hoàng, d d i đ n n i em ph i đ ng ch t l ng, mi ng há h c như con cá b lôi lên kh i m t nư c. Quanh g c cây chân đài quan sát, đ t đá r cây, b cày nát, xé tư t, lá tươi r ng rào rào như

mưa. N m quanh g c cây là năm xác ngư i. Ba xác các b n Châu, Hi n, Hòađen, và hai anh l n. Các anh, các b n n m l n l n v i lá tươi r ng, cành cây gãy, r cây b xé nát.

T t c áo qu n c a năm ngư i đ u ư t sũng máu. Châu-sém b trúng đ n đum đum, b ng m phanh. Hi n b đ n vào ng c. Hòa-đen b m nh bom ph t c t m t chân. B n nào cũng n m ch t trong tư th co qu p, đ u và thân hình b d p nát vì ngã nhào t trên ng n cây chót vót xu ng đ t. Em nhìn tr t sang cái thang tre, th y đ i trư ng n m d a đ u vào n c thang cu i cùng, và

ch còn m t cánh tay. Hình như anh v a đ t chân trèo lên thang thì b trúng đ n.

Tít trên cao, ch đ t đài quan sát, chuông đi n tho i đ d n leng keng không ng t.

M ng ch y xô l i, áp tai vào ng c đ i trư ng th y tim anh v n còn thoi thóp đ p. Em túm tóc mai anh gi t gi t, lay g i anh. Anh h i t nh, m b ng m t nhìn em đăm đăm.

- M ng đó à, răng em l i đây?

- M em ch t r i. - M ng n c n c nén không khóc. - M em cũng nghi em là Vi t gian. Ch em ph i đ n ch m em... Em ph i nói răng cho m em đ ng nghi em n a...

Ti ng chuông đi n tho i t trên ng n cây v n leng keng d i xu ng t ng h i, h i thúc, c p bách... C p m t đ i trư ng v t sáng lên m ng r . Anh nói như

reo :

- ã n i đư c đư ng dây r i! M ng. -

i trư ng g i và gi ng anh tr l i

gi ng ngư i ch huy lúc ra l nh chi n đ u. - Em trèo mau lên ng n cây c m ng nghe báo cáo v i Trung đoàn trư ng: Cách đây hai mươi phút đài quan sát b đ ch phát hi n. Chúng t p trung ho l c tiêu di t đài quan sát. ư ng dây b đ t. Anh ch y đi n i l i đư c đư ng dây, v đ n chân thang thì b trúng đ n đ i bác... Em chú ý quan sát, lúc th y toán đ ch đi sau cùng, qua kh i bãi tr ng thì báo ngay cho trung đoàn trư ng bi t. Em nh rõ chưa?

i trư ng chưa k p nghe M ng tr l i thì đã ng t đi, mê man... M ng vùng đ ng ngay d y. T t c v rũ, đau đ n, tuy t v ng trên toàn b con ngư i em, tho t bi n m t. Em lúc này đã tr l i tư th quy t li t c a ngư i chi n sĩ

quy t t lúc nghe vang lên ti ng kèn xung phong tr n. Ti ng máy bay g m rú trên ng n cây.

n đ i bác và các lo i súng c u v ng

n chát chúa quanh chân đài quan sát.

Súng b n th ng b , xé các cành cây trên đ nh đài, tu t lá tươi ném t i t p xu ng đ u c em, xu ng xác các đ ng đ i đang n m ng n ngang quanh em. 380

M nh đ n, đ n cháy, đ n đum đum, m nh bom, bay rít quanh em như ong v t . Và n i b t lên t t c là ti ng chuông đi n tho i t trên đ nh đài quan sát đ h i leng keng không ng t.

T t c nh ng cái đó, cùng m t lúc đã làm cho khí phách chi n sĩ lúc xung tr n trong em b ng s ng d y, v i t t c s c m nh tinh th n c a nó: Nó

chi m lĩnh toàn b con ngư i em, t m i th th t, m i nh p tim đ p. Em thoăn tho t trèo ngư c các b c thang tre cao ng t ngh u, c chi m l y đ nh đài quan sát trư c khi b đ ch b n h . Khi ch còn cách ch cành cây đ t máy đi n tho i m y n c thang cu i cùng, em b ng l ng ngư i, suýt ngã l n nhào xu ng đ t. M t bên hông em bu t nhói ghê g m. Em cúi nhìn th y v t áo bên hông trái đ m đìa máu. Nhưng em g ng h t s c đ không ngã. Trèo n t nh ng n c thang cu i cùng lên đ n ch c ba cây, và ch p l y cái ng nghe đi n tho i.

9

Trong h m ch huy, trung đoàn trư ng đã g n như tuy t v ng. Ông nghe đi n tho i áp sát tai, ông đã g i su t hai mươi phút li n v n không nghe ti ng đài quan sát cây Quao tr l i, ch có ti ng n l c b c liên h i vang d i trong ng nghe.

Ti ng đ n n . Ông ch c b n đ ch đã đánh vào đài quan sát và các chi n sĩ

trinh sát ph trách đài đã b gi t. Hai cán b tham mưu ng i cùng h m v i ông, đã đư c ông c đ n tăng vi n cho đài quan sát mư i lăm phút trư c đây. Nhưng ông không hy v ng l m h có th đ n nơi. Ông bi t con đư ng đ n đài quan sát đang b b n đ ch t p trung đánh phá d d i. Trong h m lúc này ch còn m t mình ông. h m bên c nh, anh chi n sĩ công binh ph trách n mìn, vài phút l i h i v ng sang :

- ã s p chưa anh?

Ông càng thêm cháy ru t cháy gan. M t liên l c v i đài quan sát, tr n đ a mìn s như ngư i kh ng l mù m t, nó có th d n t t c s c m nh kh ng khi p c a nó đánh vào ch tr ng không.

V a lúc đó, trong ng ghe b ng vang lên gi ng tr con :

- A lô! A lô Trung đoàn trư ng, trung đoàn trư ng!

Ông m ng đ n ngh n th :

- Làm sao hai mươi phút qua im b t th ?

- D , đài quan sát b đánh. C t quan sát hy sinh r t h t xu ng chân đài.

-

i trư ng đâu?

- D , đ i trư ng cũng hy sinh r i, n m dư i chân thang.

- Th em là ai?

- D em là th ng M ng...

- M ng?... Có ph i chú M ng...

- D , em b c chi n khu nghi là Vi t gian... Em b b t giam Xê-ca Năm... B t thình lình em ch y qua đây.

i trư ng giao nhi m v cho em.

- Hi n lúc này em có làm sao không?

- D , t i đ ch đang b n vô đà quan sát d l m. Em b thương hông, chân. Nhưng em v n quan sát đư c.

- B n đ ch đã vào đ n bãi tr ng chưa?

- D , t i đi đ u m i b t đ u vô. i trư c có toán ngư i r t đông không mang 381

súng, ch mang vác các hòm đ n...

- D toán ti p theo toàn Tây đen, Tây tr ng, đi hàng b n.

- D toán đi gi a đang đi thì đ ng l i, ch ch cái chi đó...

- T i h n không đi mà n m l i hai bên đư ng chĩa súng vô núi b n r m r m.

- D , toán cu ì cùng r t đông... - Gi ng báo cáo b ng t t l i có đ n n a phút.

- D , t i h n đã vô h t bãi tr ng...

Trung đoàn trư ng đ ng d y trong h m ch huy hô to :

- N mìn.

M t ti ng n làm rung c ng n núi ông đang ng i và ti p li n đó là hàng trăm ti ng n tl p theo như s m sét, trùm l p c ti ng máy bay, ti ng đ i bác gi c. Trung đoàn trư ng thét lên trong ng nghe :

- A lô! A lô! Em M ng! Em M ng!

Không có ti ng tr l i.

Ông g i l i :

- M ng! M ng! Em còn trên đó không?

Ti ng ngư i chi n sĩ thi u niên trinh sát b ng đ t ng t vang lên bên tai ông, y u t nhưng rành r t l m :

- D em đây. T i Tây ch t nhi u l m. Em b thương n ng.

- M ng! M ng!

- Anh ơi, anh đ ng nghi em là Vi t gian n a anh hí!

L i c u xin kh n thi t cu i cùng c a ngư i chi n sĩ thi u niên v a tròn mư i ba tu i đ i, y u t và nh g n như m t hơi th , nhưng trong kho nh kh c y đã trùm l p c ti ng bom đ n gi c, và c t ng s m r n c a tr n đ a mìn đã

làm tanh bành hơn hai đ i đ i gi c.

* * * * *

Cu c t n công t ng l c c a gi c vào chi n khu Hòa M đã hoàn toàn b b g y. N i kinh khi p tr n đ a lôi chi n làm b n gi c ngày đêm hôm đó d t sang bên kia b sông Ô Lâu.

Cũng đêm hôm đó. toàn b chi n khu đã rút kh i vùng r ng núi Hòa M , d i th ng v Dương Hòa m t vùng đ t đai núi non n m d c bên t ng n thư ng ngu n sông Hương. Và làng Dương Hòa tr thành chi n khu Dương Hòa, chi n khu đ u não c a t nh Th a Thiên.

Trư c gi lên đư ng v chi n khu m i, nh ng đơn v rút lui cu i cùng đã làm l mai táng cho các chi n sĩ trinh sát ph trách đài quan sát cây Quao. H

đào huy t chôn các em, các anh, g n chân đài quan sát. Riêng em M ng, trung đoàn trư ng cho đưa thi hài em chôn bên c nh m em dư i bóng cây v r ng c th . Cây v r ng mà Quỳnh-sơn-ca thư ng hái nh ng ng n lá ng màu vàng chanh làm gi y chép nh c, vi t v nh c k ch m ng tư ng c a đ i mình, k chuy n b n M ng đã trèo tu t t t c nh ng đmh cây cao c a thành ph quê hương đ tìm thu c v chũa b nh cho m . Ng n núi có cây v r ng c th t trư c đ n nay không có tên. Trong b n đ

tham mưu đư c ghi là đ nh Chín Sáu. Sau đêm hôm đó, ng n núi đã đư c có

tên :

Núi-M -Con-Em-M ng.

[1] Trên núi

- H T -

382