Mục lục

Nhật ký trong tù, Nhật ký trong tù

獄中日記

Ngục trung nhật ký

Nhật ký trong tù

身体在獄中

精神在獄外

欲成大事業

精神更要大

Thân thể tại ngục trung

Tinh thần tại ngục ngoại

Dục thành đại sự nghiệp

Tinh thần cánh yếu đại

Bản dịch của Nam Trân:

Thân thể ở trong

Tinh thần ở ngoài lao;

Muốn nên sự nghiệp lớn,

Tinh thần phải càng cao.

Trong nguyên bản, bốn câu thơ này không có đầu đề, chép ở ngoài bìa tập Ngục trung nhật ký cùng hình vẽ hai tay bị xiềng, có lẽ được tác giả xem như lời đề từ cho toàn tập.

Nhật ký trong tù, Mở đầu tập nhật ký

開卷

Khai quyển

Mở đầu tập nhật ký

老夫原不愛吟詩

因為囚中無所為

聊借吟詩消永日

且吟且待自/SPAN>

Lão phu nguyên bất ái ngâm thi

Nhân vị tù trung vô sở vi

Liêu tá ngâm thi tiêu vĩnh nhật

Thả ngâm thả đãi tự do thì

Bản dịch của Nam Trân:

Ngâm thơ ta vốn không ham,

Nhưng vì trong ngục biết là chi đây;

Ngày dài ngâm đợi cho khuây,

Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do.

Nhật ký trong tù, Bị bắt giữ ở phố Túc Vinh

在足榮街被扣留

Tại Túc Vinh nhai bị khấu lưu

Bị bắt giữ ở phố Túc Vinh

足榮却使余蒙辱

故意遲延我去SPAN>

間諜嫌疑空捏造

把人名誉白牺牲

Túc Vinh khước sử dư mông nhục

Cố ý trì diên ngã khứ trình

Gián điệp hiềm nghi không niết tạo

Bả nhân danh dự bạch hy sinh

Bản dịch của Huệ Chi:

Túc Vinh mà để ta mang nhục,

Cố ý dằng dai, chậm bước mình;

Bịa chuyện tình nghi là gián điệp,

Cho người vô cớ mất thanh danh.

Túc Vinh là tên một phố ở thị trấn huyện Thiên Bảo, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc; nơi tác giả bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt ngày 29/08/1942. Câu đầu bài thơ còn ngụ ý chơi chữ, lấy “mông nhục” (mang nhục) đối lại với “túc vinh” (đủ vinh), làm tăng ý nghĩa mỉa mai hài hước việc bắt người vô lý.

Nhật ký trong tù, Vào nhà ngục huyện Tĩnh Tây

"> 

入靖西縣獄

Nhập Tĩnh Tây huyện ngục

Vào nhà ngục huyện Tĩnh Tây

獄中舊犯迎新犯

天上晴雲逐雨雲

晴雨浮雲飛去了

獄中留住自由人

Ngục trung cựu phạm nghênh tân phạm

Thiên thượng tình vân trục vũ vân

Tình vũ phù vân phi khứ liễu

Ngục trung lưu trú tự do nhân

Bản dịch của Nam Trân:

Trong lao tù cũ đón tù mới,

Trên trời mây tạnh đuổi mây m

Tạnh, mưa, mây nổi bay đi hết,

Còn lại trong tù khách tự do.

Tĩnh Tây là một huyện thuộc Quảng Tây, gần biên giới Trung - Việt. Tác giả bị bắt ở huyện Thiên Bảo cách Tĩnh Tây khá xa nhưng lại bị đưa ngược về Tĩnh Tây giam giữ.

Nhật ký trong tù, Đường đời hiểm trở

世路難

Thế lộ nan

Đường đời hiểm trở

一

走遍高山與峻岩

那知平路更難堪

高山遇虎終無恙; mso-ascii-font-family: Chu Nom Minh ; mso-hansi-font-family: Chu Nom Minh ; mso-fareast-language: ZH-TW">平路逢人却被監

二

余原代表越南民

擬到中华見要人

無奈風波平地起

送余入獄作嘉賓

三

忠誠我本無心疚

却被嫌疑做漢奸

處世原來非易易

而今處世更/SPAN>

Tẩu biến cao sơn dữ tuấn nham

Na tri bình lộ cánh nan kham

Cao sơn lộ hổ chung vô dạng

Bình lộ phùng nhân khước bị giam.

Dư nguyên đại biểu Việt Nam dân

Nghĩ đáo Trung Hoa kiến yếu nhân

Vô nại phong ba bình địa khởi

Tống dư nhập ngụ tác gia tân

Trung thành ngã bản vô tâm cứu

Khước bị hiềm nghi tố Hán gian

Xử thế nguyên lai phi dị dị

Nhi kim xử thế cánh nan nan.

Bản dịch của Nam Trân:

Đi khắp đèo cao, khắp núi cao,

Ngờ đâu đường phẳng lại lao đao!

Núi cao gặp hổ mà vô sự,

Đường phẳng gặp người bị tống lao?!

Ta đại biểu dân Việt Nam,

Tìm đến Trung Hoa để hội đàm;

Ai ngỡ đất bằng gây sóng gió,

Phải làm “khách quý” ở nhà giam!

Ta người ngay thẳng, lòng trong trắng,

Lại bị tình nghi là Hán gian;

Xử thế từ xưa không phải dễ,

Mà nay, xử thế khó khăn hơn.

Nhật ký trong tù, Buổi sớm

早

Tảo

Buổi sớm

一

太陽每早從牆上

照着龍門門未開; mso-ascii-font-family: Chu Nom Minh ; mso-hansi-font-family: Chu Nom Minh ; mso-fareast-language: ZH-TW">籠裡現時還黑暗

光明却已面前來

二

早起人人争獵虱

八鐘响了早餐開

勸君且吃一個飽

否極之時必泰來

Thái dương mỗi tảo tòng tường thượng

Chiếu trước lung môn môn vị khai

Lung lý hiện thời hoàn hắc ám

Quang minh khước dĩ diện tiền lai.

Tảo khởi nhân nhân tranh liệp sắt

Bát chung hưởng liễu tảo xan kh

Khuyến quân thả ngật nhất cá bão

Bĩ cực chi thì tất thái lai.

Bản dịch của Nam Trân - Xuân Thủy:

Đầu tường sớm sớm vầng dương mọc,

Chiếu cửa nhà lao, cửa vẫn cài;

Trong ngục giờ đây còn tối mịt,

Ánh hồng trước mặt đã bừng soi.

Sớm dậy, người người đua bắt rận,

Tám giờ chuông điểm, bữa ban mai;

Khuyên anh hãy gắn ăn no bụng,

Bĩ cực rồi ra ắt thái lai.

Nhật ký trong tù, Buổi trưa

午

Ngọ

Buổi trưa

獄中午睡真舒一睡昏昏幾句鐘

夢見乘龍天上去

醒時才覺卧籠中

Ngục trung ngọ thụy chân như phục

Nhất thụy hôn hôn kỷ cú chung

Mộng kiến thừa long thiên thượng khứ

Tỉnh thời tài giác ngọa lung trung

Bản dịch của Nam Trân:

Trong tù khoan khoái giấc ban trưa,

Một giấc miên man suốt mấy giờ;

Mơ thấy cưỡi rồng lên thượng giới,

Tỉnh ra trong ngục vẫn nằm trơ.

Nhật ký trong tù, Lời hỏi

問話

Vấn thoại

Lời ha id="filepos47257">

社會的兩極

法官與犯人

官曰你有罪

犯曰我良民

官曰你說假

犯曰我言真

法官性本善

假裝惡狺狺

要入人於罪

卻假意慇懃

這兩極之奸

立著公理神

Xã hội đích lưỡng cực,

Pháp quan dữ phạm nhân;

Quan viết: nhĩ hữu tội,

Phạm viết: ngã lương dân;

Quan viết: nhĩ thuyết giả,

Phạm viết: ngã ngôn chân;

Pháp quan tính bản thiện,

Giả trang ác ngân ngân;

Yếu nhập nhân ư tội,

Khước giả ý ân cần

Giá lưỡng cực chi gian,

Lập trước công lý thần.

Bản dịch của Huệ Chi - Nguyễn Sĩ Lâm

Hai cực trong xã hội,

Quan toà và phạm nhân;

Quan rằng: anh có tội,

Phạm thưa: tôi lương dân;

Quan rằng: anh nói dối,

Phạm thưa: thực trăm phần;

Quan toà tính vốn thiện,

Vờ làm bộ dữ dằn;

Muốn khép người vào tội,

Lại ra vẻ ân cần;

Ở giữa hai cực đó,

Công lý đứng làm thần.

Nhật ký trong tù, Quá trưa

/SPAN>

Ngọ hậu

Quá trưa

二點開籠換空氣

人人仰看自由天

自由天上神仙客

知否籠中也有仙

Nhĩ điểm khai lung hoán không khí

Nhân nhân ngưỡng khán tự do thiên

Tự do thiên thượng thần tiên khách

Tri phủ lung trung dã hữu tiên.

Bản dịch của Nam Trân:

Hai giờ ngục mở thông hơi,

Tù nhân ngẩng mặt ngắm trời tự do;

Tự do tiên khách trên trời,

Biết chăng trong ngục có người khách t

Bản dịch của Vũ Huy Động:

Hai giờ ngục mở thay không khí,

Ai nấy nhìn lên: trời tự do!

Tiên khách tự do trên thượng giới,

Biết chăng, tiên cũng ở trong tù?

Nhật ký trong tù, Chiều hôm

晚

Vãn

Chiều hôm

晚餐吃了日西沉

處處山歌與樂音

幽暗靖西禁閉室

忽成美翰林

Vãn xan ngật liễu nhật tây trầm

Xứ xứ sơn ca dữ nhạc âm

U ám Tĩnh Tây cấm bế thất

Hốt thành mỹ thuật tiểu hàn lâm.

Bản dịch của Nam Trân:

Cơm xong, bóng đã xuống trầm trầm,

Vang tiếng đàn ca, rộn tiếng ngâm;

Nhà ngục Tĩnh Tây mờ mịt tối,

Bỗng thành nhạc quán viện hàn lâm.

Nhật ký trong tù, Cơm tù

囚粮

Tù lương

Cơm tù

每餐一碗紅米飯

無盐無菜又無湯

有人送飯吃得飽

没人送飯喊爺娘

Mỗi xan nhất uyển hồng mễ phạn

Vô diêm vô thái hựu vô thang

Hữu nhân tống phạn ngật đắc bão

Một nhân tống phạn hám gia nương

Bản dịch của Nam Trân – Băng Thanh:

Không rau, không muối, canh không có,

Mỗi bữa lưng cơm đỏ gọi là;

Có kẻ đem cơm còn chắc dạ,

Không người lo bữa đói kêu cha.

Nhật ký trong tù, Bạn tù thổi sáo

難友吹笛

Nạn hữu xuy địch

獄中忽聽思鄉曲

聲轉淒涼調轉愁

千里關河無限感

閨人更上一層樓

Ngục trung hốt thính tư hương khúc

Thanh chuyển thê lương điệu chuyển sầu

Thiên lý quan hà vô hạn cảm

Khuê nhân cánh thượng nhất tằng lâu.

Bản dịch của Nam Trân:

Bỗng nghe trong ngục sáo vi vu,

Khúc nhạc tình quê chuyển điệu sầu;

Muôn dặm quan hà, khôn xiết nỗi,

Lên lầu ai đó ngóng trông nhau

Trong lao vẳng khúc nhạc tình quê,

Âm chuyển sầu, thương, điệu tái tê;

Nghìm dặm quan hà, khôn xiết nỗi,

Lên lầu, xa ngóng, khách phòng khuê.

Nhật ký trong tù, Cái cùm

脚閘

Cước áp

Cái cùm

一

狰獰餓口似兇神

晚晚張開把脚吞

各人被吞了右脚

只剩左脚能屈伸; mso-ascii-font-family: Chu Nom Minh ; mso-hansi-font-family: Chu Nom Minh ; mso-fareast-language: ZH-TW">二

世間更有離奇事

人憫争先上脚鉗

因為有鉗才得睡

無鉗没處可安眠

Tranh ninh ngạ khẩu tự hung thần

Vãn vãn trương khai bả cước thôn

Các nhân bị thôn liễu hữu cước

Chỉ thặng tả cước năng khuất thân.

Thế gian cánh hưu ly kỳ sự

Nhân mẫn tranh tiên thượng cước kiềm

Nhân vị hữu kiềm tài đắc thụy

Vô kiềm một xứ khả an miên.

Bản dịch của Nam Trân:

Dữ tợn hung thần miệng chực nh

Đêm đêm há hốc nuốt chân người;

Mọi người bị nuốt chân bên phải,

Co duỗi còn chân bên trái thôi.

Nghĩ việc trên đời kỳ lạ thật,

Cùm chân sau trước cũng tranh nhau;

Được cùm chân mới yên bề ngủ,

Không được cùm chân biết ngủ đâu?

Nhật ký trong tù, Học đánh cờ

學奕棋

Học dịch kỳ

Học đánh cờ

一

閑坐無聊學奕棋

千兵萬馬共驅馳

進攻退守應

高才疾足先得之

二

眼光應大心應細

堅决時時要進攻

錯路雙車也没用

逢時一卒可成功

三

雙方勢力本平均

勝利终須屬一人

攻守運籌無漏著

才稱英勇大將軍

Nhàn tọa vô liêu học dịch kỳ

Thiên binh vạn mã cộng khu trì;

Tấn công thoái thủ ưng thần tốc,

Cao tài tật túc tiên đắc chi.

Nhãn quang ưng đại tâm ưng tế

Kiên quyết thời thời yếu tấn công

Thác lộc song xa dã một dụng

Phùng thời nhất tốt khả thành công?

Song phương thế lực thản bình quân

Thắng lợi chung tu thuộc nhất nhân;

Công thủ vận trù vô lậu trước,

Tài xưng anh dũng đại tướng quân.

Bản dịch của Văn Trực – Văn Phụng:

Nhàn rỗi đem cờ học đánh chơi,

Thiên binh vạn mã đuổi nhau hoài;

Tấn công, thoái thủ nên thần tố

Chân lẹ, tài cao ắt thắng người.

Phải nhìn cho rộng suy cho kỹ,

Kiên quyết, không ngừng thế tấn công;

Lạc nước, hai xe đành bỏ phí,

Gặp thời, một tốt cũng thành công.

Vốn trước hai bên ngang thế lực,

Mà sau thắng lợi một bên giành;

Tấn công, phòng thủ không sơ hở,

Đại tướng anh hùng mới xứng danh.

Nhật ký trong tù, Ngắm trăng

望月

Vọng nguyệt

Ngắm trăng

獄中無酒亦無花

對此良宵奈若/SPAN>

人向窗前看明月

月從窗隙看詩家

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa

Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

Nguyệt tòng song khích khán thi gia.

Bản dịch của Nam Trân:

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ;

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

Nhật ký trong tù, Chia nước

分水

Phân thủy

Chia nướ

每人分得水半盆

洗面烹茶各随便

誰要洗面勿烹茶

誰要烹茶勿洗面

Mỗi nhân phân đắc thủy bán bồn

Tẩy diện phanh trà các tùy tiện

Thùy yếu tẩy diện vật phanh tra

Thùy yếu phanh tra vật tẩy diện.

Bản dịch của Nam Trân - Trần Đắc Thọ:

Mỗi người nửa chậu nước nhà pha,

Rửa mặt pha trà tự ý ta;

Ai muốn pha trà, đừng rửa mặt,

Ai cần rửa mặt, chớ pha trà.

Nhật ký trong tù, Trung thu

中秋

Trung thu

一

中秋秋月圓如鏡

照耀人間白似銀

家裡团圓吃秋節

不忘獄裡吃愁人

二

獄中人也賞中